Airbnb, San fransisco og Reykjavík
Fyrsti fyrirlesturinn sem ég sótti á APA ráðstefnunni var um hvernig ætti að koma böndum á heimilisdeilingu - eða Airbnb. Það sem var kannski áhugaverðast við þennan fyrirlestur var að fá það beint í æð að umræðan um Airbnb virðist vera alveg eins um allan heim.
Fyrirlesararnir komu frá San fransisco en þar er Airbnb upprunið. Airbnb stendur fyrir Airbed and breakfast - eða vindsæng og morgunmatur og það var akkúrat byrjunin. Stór ráðstefna var í San fransisco og öll gisting svo til uppbókuð svo þessir tveir vinir ákváðu að bjóða fólki að leigja hjá sér vindsæng með morgunmat.
San fransisco er að fikra sig áfram með regluverk sem er í raun svipað því sem við þekkjum í Reykjavík. Greinarmunur er gerður á “hosted” og “unhosted” en það er það sem við köllum heimagistingu annars vegar og íbúðagistingu hinsvegar. Heimagisting eða “hosted” er þegar það rými sem er leigt út er sannarlega heimili einhvers og leigt út að takmörkuðu leiti og/eða í takmarkaðan tíma. Íbúðagisting er svo þegar íbúðin er án fastra íbúða og er eingöngu nýtt sem skammtímaleigueining til ferðamanna.
Í San fransisco hefur verið ákveðið að gera það tilkynningarskylt ef þú ætlar að leigja íbúðina þín út í heimagistingu. Það fer ekki fram nein skoðun og það er ekkert umsagnarferli heldur er það leyfi í raun bara sjálfkrafa gefið út eftir að þú hefur tilkynnt um þínar áætlanir. Þú mátt þá leigja út íbúðina þína að hámarki 90 daga á ári.
Nokkrir í salnum spurðu um þetta 90 daga hámark og hvernig þau hyggðust fylgja því eftir og hvort það væri yfirhöfuð mögulegt. Þau höfðu ekki stórar áhyggjur af því og bentu á að eftirlitið væri ekki hugsað til að nappa þá einstaklinga sem leigðu út í 95 eða 100 daga heldur einfaldlega til að tryggja það að þetta væri sannarlega heimili en ekki hreinar skammtímaleigueiningar. Þau sögðu einning frá því að flestar kvartanir vegna Airbnb væru vegna íbúða sem væru í stanslausri leigu ekki vegna heimagistinga sem í eðli sínu væru alltaf minni í umfangi.
Í Reykjavík er gerður skýr greinarmunur á íbúðagistingu og heimagistingu eins og áður sagði. Íbúðagisting sem gerir ráð fyrir útleigu allt árið um kring er í raun bara atvinnurekstur og er orðin ólögleg í íbúahverfum utan við skilgreindar Aðalgötur samkvæmt nýsamþykktu Aðalskipulagi Reykjavíkur. Til þess að vita hvort að gata sé skilgrein sem Aðalgata eða ekki er hægt að kíkja í hverfakafla aðalskipulagsins sem má nálgast hér. Heimagisting getur þó verið starfrækt við allar götur í íbúahverfum en skilyrði er að í henni sé sannarlega búið allt árið.
Til þess að setja skýrari mörk á hvað sé sannarlega heimagisting er unnið að því að setja á hana hámarksfjölda nátta og í dag er tillaga uppi um 8 vikna hámark. Þessi vinna á sér stað á vegum ríkisins en með aðkomu Reykjavíkurborgar. Við virðumst vera að feta í sömu átt og San fransisco þótt tillagt hámark í dag sé nokkru lægra.
Þegar Aðalksipulagið var unnið voru tekin fyrstu skrefin í að skilgreina betur hvar og hvernig gististaðir mega vera í borginni. Stefnan í Aðalskipulagi var þannig skýr þegar kemur að íbúðagistingum sem reknar eru allt árið og með samfellu með því að heimila hana aðeins á skilgreindum Aðalgötum í íbúahverfum en þar sem að miðborgarsvæði er önnur landflokkun getur íbúðagisting verið víða í miðborginni.
Í Reykjavík gefur heilbrigðiseftirlitið út leyfi fyrir heima- og íbúðagistingu og fer jafnframt með eftirlit. Eftirlitið er stundað nokkuð kerfisbundið og það hefur gengið vel að auka hlutfall löglega skráðra gististaða á síðustu tveimur árum. Til að fá leyfi í Reykjavík þarf að liggja fyrir umsögn slökkviliðs og byggingarfulltrúa og heilbrigðisfulltrúi mætir jafnframt á staðinn til að gera úttekt á húsnæðinu. Það er áhugavert að skoða betur hvernig svona einföld tilkyningaskylda virkar og hvort að það gæti verið hagkvæmara fyrir alla þegar leigan er sannarlega tímabundin.
Kvartanir berast einnig til Heilbrigðiseftirlitsins og ég bendi þar á Árnýju Sigurðardóttur sem er framkvæmdastjóri heilbrigðiseftirlitsins.
Þrátt fyrir augljósa galla við íbúðagistingar inni í íbúahverfum þá verður líka að horfa á kostina. Fyrirlesararnir lögðu áherslu á að þeir teldu að ef hægt væri að tryggja það að þetta hámark væri virkt og koma í veg fyrir að þetta ýtti út íbúum og hækkaði leiguverð þá væru við þetta kostir. Airbnb eykur eftirspurn fyrir þjónustu í hverfum og styrkir rekstrargrundvöll kaffihúsa, veitingastaða og annarskonar þjónustu - slík þjónusta væri alltaf verðmæt fyrir íbúana.
