Peer Progressives
Το παρακάτω είναι ένα άρθρο μου που δημοσιεύθηκε στην ετήσια Ελληνική έκδοση του Economist με τίτλο Η Ελλάδα/Ο Κόσμος το 2013. Δημοσιεύθηκε στην ενότητα "Επιχειρηματικότητα: θετικά παραδείγματα".
---
Στο νέο βιβλίο του με τίτλο “Future Perfect” ο Αμερικανός συγγραφέας Steven Johnson υποστηρίζει ότι μια νέα κοινωνική δύναμη αναδεικνύεται στον κόσμο: μια δύναμη που αποτελείται από απλούς ανθρώπους, συνδεδεμένους σε δίκτυα συνεργασίας (online και οffline), που παράγουν αγαθά, ιδέες, υπηρεσίες και κοινωνικά κινήματα, σε ισότιμη βάση. Παντού, αλλά και στην Ελλάδα, βλέπουμε αυτά τα συνεργατικά δίκτυα να ξεφυτρώνουν δίπλα μας καθημερινά: startups κάθε είδους, χώροι co-working, Kickstarter projects που εξασφαλίζουν χρηματοδότηση από απλούς ανθρώπους, εκδηλώσεις και συναντήσεις που οργανώνονται και συντονίζονται online “στο φτερό”, είναι λίγα μόνο παραδείγματα. Όσους συμμετέχουν σε αυτά τα νέα δίκτυα ομότιμης συνεργασίας, ο Johnson τους ονομάζει Peer Progressives (ομότιμους προοδευτικούς), και διαβλέπει ότι είναι η μόνη σοβαρή πρόταση διεξόδου στο παρωχημένο βιομηχανικό μοντέλο οργάνωσης των δυτικών κοινωνιών. Μετά από 1,5 περίπου χρόνο λειτουργίας του Taxibeat στην Αθήνα, μπορώ να έχω τη βάσιμη υποψία ότι η υπόθεση των Peer Progressives δεν είναι απλώς μια φαντασίωση. Με το Taxibeat δημιουργήσαμε μια πλατφόρμα πάνω από την οποία οι ίδιοι οι χρήστες των υπηρεσιών ταξί μπορούν να επηρεάσουν την ποσότητα και ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας. Ο πελάτης βαθμολογεί τον οδηγό για την ποιότητα των υπηρεσιών του, ενώ με την επιλογή του να καλέσει τον έναν ή τον άλλο οδηγό, δείχνει την προτίμηση του σε αυτούς που, π.χ. διαθέτουν wi-fi στο αυτοκίνητο, ή παιδικά καθίσματα, ή μιλούν Αγγλικά. Έτσι, η προσφορά υπηρεσιών βελτιώνεται και προσαρμόζεται στις ανάγκες των χρηστών της - σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η μέχρι τώρα επιτυχία του Taxibeat στηρίζεται στο γεγονός ότι οι χρήστες των υπηρεσιών ταξί ήταν παραπάνω από πρόθυμοι να το κάνουν αυτό. Με βάση τα στοιχεία μας, σε πάνω από το 65% των δρομολογίων που γίνονται μέσω του Taxibeat, οι πελάτες βαθμολογούν τους οδηγούς που τους εξυπηρέτησαν. Ίσως αυτός ο αριθμός να μην λέει πολλά σε κάποιους. Σκεφτείτε όμως μόνο ότι, στα περισσότερα κοινωνικά δίκτυα που απαιτείται η συμμετοχή των χρηστών για τη δημιουργία κάποιας αξίας (π.χ. Wikipedia, Ebay, Reddit), ισχύει ο νόμος Pareto: το πολύ 20% των χρηστών συμμετέχει στο 80% του περιεχομένου που παράγεται. Με λίγα λόγια, οι χρήστες του Taxibeat ξεπέρασαν κάθε προσδοκία συμμετοχής σε μια υπηρεσία με κοινωνικά χαρακτηριστικά. Το μεγάλο αυτό ποσοστό σηματοδοτεί πολύ περισσότερα πράγματα. Όποιος βαθμολογεί έναν οδηγό του taxibeat, ουσιαστικά το κάνει για να βοηθήσει όλους τους άλλους που θα τον ξαναδούν διαθέσιμο. Αυτή η διάθεση αλληλοβοήθειας δείχνει ότι, όταν οι άνθρωποι έχουν τα μέσα, κάνουν ό,τι μπορούν για να αναπτύξουν το κοινωνικό τους κεφάλαιο. Τι σχέση μπορεί να έχουν όλα αυτά με την Ελλάδα και τη σημερινή κρίση; Ίσως τίποτα, ίσως και πολλά. Πιστεύω ότι η ανάπτυξη των συνεργατικών δικτύων, έτσι όπως τη βλέπουμε να συμβαίνει σήμερα σε πολλές πόλεις της Ελλάδας, αθόρυβα, μπορεί να επανασυνδέσει τον σπασμένο κοινωνικό ιστό. Δεν πρόκειται για κάτι που θα συμβεί με μια σωστή ή λάθος πολιτική ή κυβερνητική επιλογή. Είναι κάτι που συμβαίνει εν αγνοία όλων αυτών. Μικροί επιχειρηματίες και κοινωνικές ομάδες προσπαθούν να δώσουν λύσεις σε προβλήματα, και τα καταφέρνουν μέσα από δίκτυα αλληλοβοήθειας, χωρίς βοήθεια από το κράτος αλλά και τις μεγάλες επιχειρήσεις (όπως π.χ. τράπεζες) που αγνούν όλο αυτό το γίγνεσθαι. Εμείς στο Taxibeat για παράδειγμα, τους πρώτους μήνες μας στεγασθήκαμε στο Colab (το πρώτο co-working space της Αθήνας) όταν ακόμα δεν είχαμε αρκετούς πόρους για να νοικιάσουμε γραφεία, ενώ την πρώτη μας μικρή χρηματοδότηση τη λάβαμε από το Openfund, ένα χρηματοδοτικό σχήμα που δημιουργήθηκε μέσα από τις μηνιαίες, αυτο-οργανωνόμενες συναντήσεις του Opencoffee. Πιστεύω ότι οι Peer Progressives της Ελλάδας έχουν ακόμα πολύ δρόμο να διανύσουν, παρόλα αυτά δείχνουν να είναι η μόνη θετική μας προοπτική. Πολλές φορές, τις καλύτερες, τις δημιουργικότερες επιλογές σου, τις κάνεις όταν είσαι με την πλάτη στον τοίχο. Ελπίζω ότι αυτο θα συμβεί και τώρα.
