Samen feesten als wake-up call - Helena Hoogenkamp
Helena Hoogenkamp bezocht op ons verzoek de voorstelling SPEAK UP!, een bijzondere samenwerking van hiphop dansgezelschap BackBone en muziektheaterhuis Silbersee. Helaas is de voorstelling inmiddels ten einde, maar zoals je hieronder kunt lezen is het nu al hoog tijd voor een reprise.
Samen feesten als wake-up call
SPEAK UP! A hip hop ritual with dance and vocals – BackBone, Silbersee
Een halve cirkel van bekladde betonnen banken, zoals je die wel vindt op pleinen in verpauperde wijken, wordt de tribune van een amfitheater zodra de performers zich presenteren als gladiatoren. Een van hen is een zwangere vrouw. In de verte klinken knallen: geweerschoten of vuurwerk?
SPEAK UP!, een samenwerking tussen danstheatergezelschap BackBone en muziektheaterhuis Silbersee, is een hedendaags ritueel, geïnspireerd door de Winti-traditie. Door een mix van hiphop, klassieke en elektronische muziek, opera, spoken word en dans ontstaan een nieuw ritueel, bedoeld om kritisch te kijken naar ons eigen gedrag. Bij Winti komen mensen bij elkaar met een zelfgeformuleerde hulpvraag waarop ze een antwoord zoeken door samen te feesten. De vier dansers, een operazangeres en de muzikant bewegen dan ook vaak als groep over de vloer, synchroon, het hoofd gebogen en de vuisten gebald. Als de zwangere operazangeres Carla Nahadi Babelegoto zich als een afgodsbeeld terugtrekt op de tribune, breekt tussen dansers Pom Arnold en Bilal Bachir een gevecht uit. Eerst speels, als puppies die hun tanden op elkaar testen, totdat de een de ander neersteekt met zijn vingers. Boven de betonnen banken hangen stalen platen vol graffiti die zijn geïnspireerd door de klaagmuur in Jeruzalem. De performers beuken erop met hun vuisten en Maciej Straburzynski, die eerder vrij melancholisch een fluit bespeelde, krast er langdurige met zijn nagels overheen. De dreigende en opzwepende soundscape van DJ LoveSupreme en JacobTV veroorzaakt vaak onrust waardoor juist de kalme momenten indruk maken. Zoals wanneer danseres Liza Panjoel zich naar ons toe achterover buigt, haar heupbeenderen hoger dan haar schouders, handen uitgestoken naar het publiek, terwijl uit de lucht een gruizige glitterstraal over haar heen stroomt. Haar ogen laten ons niet los, we worden gewogen.
SPEAK UP! gaat over verantwoording afleggen, aan elkaar en aan jezelf. Choreografe Alida Dors, oprichtster van BackBone, zegt dat nu vaak wie het hardst schreeuwt wordt gehoord. In de voorstelling wordt gezongen, gescandeerd, gefluisterd. De performers bevelen ons to ‘motivate, commit, recognize, adept!’ Het heeft iets van een sportreclame: ‘motivate, adapt!’, een vrouw die voorbijrent op schoenen die je moet kopen. Zonder context blijven het losse werkwoorden, al doen ze ook denken aan protesten waarbij demonstranten complexe problemen samenballen tot opzwepende leuzen. Het spoken word dat volgt, ‘Don’t judge me for the crimes i’ve been born into,’ en de hypnotiserende herhaling ‘I’m not my brothers keeper,’ komen harder binnen, roepen een leven op waarin wat je meekrijgt bij je geboorte verre van ideaal is. ‘Hiphop is een gevoel; een manier om uit te drukken wat niet gezegd kan worden,’ vertelt Bachir in het programmaboekje. Hij zorgt voor het meest verwarrende moment in de voorstelling, als hij onverstaanbaar in een microfoon schreeuwt. Een door wereldleiders besmet beeld, die in hun persmicrofoons woorden roepen die niet langer lijken te verwijzen naar mensen, landen, de werkelijkheid. In het programmaboekje wordt het moment toegelicht: we hoorden ‘A change is gonna come’, het protestlied dat Sam Cooke schreef toen hij in de jaren zestig tijdens een tournee werd geweigerd door een whites only hotel in Louisiana. Kan een onverstaanbare speech confronteren? Dat het hier om een belangrijk lijflied van de zwarte Amerikaanse burgerrechtenbeweging gaat, had ik graag tijdens de voorstelling al geweten. Aan de andere kant, waarom wist ik dit niet? Zo wordt SPEAK UP! ook een oproep om je te laten informeren, alle verwijzingen die je niet direct herkent thuis na te pluizen. Zorg dat je weet waarom Nahadi Babelegoto meerdere malen de zin ‘I can’t breath’ uitspreekt. SPEAK UP! voelt als een noodkreet en een wake-up call, een nieuwe stem in het verontrustende koor dat de hedendaagse chaos bezingt.
SPEAK UP! Choreografie & concept: Alida Dors – Muzikale Leiding: Romain Bischoff – Performers: Pom Arnold, Bilal Bachir, Donna Chittick, Carla Nahadi Babelegoto, Liza Panjoel, Maciej Straburzynski – Muziek: DJ Lovesupreme & JacobTV – Decorontwerp: Ascon de Nijs – Kostuumontwerp: Isis Vaandrager – Lichtontwerp: Jeffrey Steenbergen