Ο ΓΙΟΣ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ - ΜΙΑ (ΌΧΙ ΚΑΙ ΤΟΣΟ) ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΧΑΣΑΝ ΣΑΛΙΧΑΜΙΤΖΙΤΣ
Η Γιαμπλάνιτσα είναι μία μικρή κωμόπολη στην καρδιά της βοσνιακής ενδοχώρας, γύρω στα ογδόντα χιλιόμετρα δυτικά του Σαράγιεβο. Εκεί, στις όχθες του Νερέτβα, ήρθε στην ζωή τον Ιανουάριο του 1977 ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς. Παιδί με πολλά ενδιαφέροντα, ήταν, σύμφωνα με τους βαθμούς του, από τους καλύτερους μαθητές στο σχολείο και θεωρούταν ένας ελπιδοφόρος πιανίστας. Το αληθινό του πάθος, όμως, βρισκόταν αλλού. Ο «Μπράτσο», όπως για έναν απροσδιόριστο (γι’ αυτό το site) βοσνιακό λόγο αποκαλούσαν οι γονείς και η αδερφή του, ξυπνούσε καθημερινά από τα χαράματα και έτρεχε για μιάμιση ώρα πριν πάει στο σχολείο. Στην συνέχεια, και αφού είχε τελειώσει το μάθημα πιάνου, έπαιρνε το λεωφορείο και έκανε το ταξίδι μιας ώρας που χώριζε το σπίτι του από το Μόσταρ, όπου ο Σαλιχάμιτζιτς προπονούταν ως μέλος των ακαδημιών της τοπικής Βελέζ.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, η Βελέζ Μόσταρ, με σχεδόν μια εικοσαετία να έχει περάσει από την χρυσή εποχή του συλλόγου, δεν μπορούσε να συναγωνιστεί τις ομάδες του Βελιγραδίου και του Ζάγκρεμπ για τίτλους. Παρόλα αυτά, την σεζόν 1986-87 έχασε το πρωτάθλημα για μόλις έναν βαθμό από την Παρτίζαν, και η τρίτη θέση την επόμενη χρονιά θα της δώσει το εισιτήριο για το Κύπελλο UEFA, όπου θα φτάσει μέχρι τον τρίτο γύρο της διοργάνωσης. Μιλάμε για μία ομάδα που το 1991 βρισκόταν στην πεντηκοστή-τρίτη θέση στην κατάταξη της UEFA, πιο ψηλά από ομάδες όπως η Ρόμα, η Φιορεντίνα, η Βαλένθια και η Μονακό. Λίγο καιρό αργότερα, όλα αυτά θα ήταν ασήμαντα.
Απρίλιος 1992. Σχεδόν σαράντα μέρες αφότου η Βοσνία & Ερζεγοβίνη έχει κηρύξει την ανεξαρτησία της με δημοψήφισμα, και με το Σαράγιεβο ήδη υπό ελαφρύ βομβαρδισμό και σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, ο πρόεδρος Αλίγια Ιζετμπέκοβιτς απαιτεί από την Γιουγκοσλαβική κυβέρνηση να αποσύρει όλα της τα στρατεύματα, που έχει κινητοποιήσει τους τελευταίους μήνες στους λόφους περιμετρικά της πόλης. «Ναι, βεβαίως, μια στιγμή, παιδιά» απαντάει ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς και ενισχύει τον Σερβοβοσνιακό στρατό (VRS για τους φίλους) του διαβόητου στρατηγού Ράτκο Μλάντιτς, ενώ παραστρατιωτικοί σερβικής εθνότητας στήνουν οδοφράγματα και τοποθετούν ελεύθερους σκοπευτές σε στρατηγικά σημεία. Περιττό να πούμε ό,τι τα πράγματα δεν έδειχναν και τόσο ρόδινα.
Μέσα σε όλα αυτά, στην οικία Σαλιχάμιτζιτς στη Γιαμπλάνιτσα φτάνει ένα γράμμα. Είναι από την Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου, η οποία ενημερώνει ότι ο δεκαπεντάχρονος Χασάν καλείται στην εθνική ομάδα Κ-16, για ένα φιλικό απέναντι στην αντίστοιχη της Κοινοπολιτείας. Ο πατέρας Άχμεντ, πιστεύει τόσο πολύ στις δυνατότητες του γιου του, που παρόλη την άγρια αβεβαιότητα των ημερών και το γενικότερο χάος που επικρατεί, δεν πρόκειται να αφήσει την ευκαιρία να πάει χαμένη. Οι οδηγίες της Ομοσπονδίας ορίζουν τη συνάντηση της ομάδας στο Βελιγράδι, με ημερομηνία την 1η Μαΐου.
Μία μέρα πριν, στις 30 Απρίλιου, ο Άχμεντ οδηγεί τον Χασάν και έναν ακόμη συμπαίκτη του, τον Βέντραν Πέλιτς, στο Σαράγιεβο. Καθόλου απρόβλεπτα, η κατάσταση μπλέκει σε ένα σημείο ελέγχου, όπου και οι τρεις κρατούνται για τέσσερις ώρες, μέχρι να επιβεβαιωθεί η γνησιότητα των εγγράφων της ομοσπονδίας. Φτάνοντας τελικά στο αεροδρόμιο, μαθαίνουν πως έχει απομείνει μια και μόνο πτήση για το Βελιγράδι, η οποία φεύγει σε λίγα λεπτά. Τρέχοντας ως την έξοδο επιβίβασης, ο Άχμεντ θα καταφέρει να βάλει τον γιό του στο αεροπλάνο την τελευταία, κυριολεκτικά, στιγμή, μένοντας με μία αίσθηση ικανοποίησης και ένα λαχάνιασμα, καθώς παρακολουθεί από την τζαμαρία το λευκό αεροσκάφος να οδηγείται προς τον διάδρομο απογείωσης. Είναι η τελευταία εμπορική πτήση που θα φύγει από το συγκεκριμένο αεροδρόμιο για τα επόμενα χρόνια. Πριν καλά-καλά προλάβει ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς να προσγειωθεί στο Βελιγράδι, το Σαράγιεβο έχει αποκλειστεί ολοκληρωτικά και η πόλη έχει κηρυχτεί και επίσημα σε κατάσταση πολιορκίας. Η Μάχη του Σαράγιεβο θα ήταν η μεγαλύτερη σε διάρκεια πολιορκία πρωτεύουσας στην σύγχρονη πολεμική Ιστορία, και μία από τις πιο αιματηρές φάσεις του πολέμου.
Το φιλικό έγινε στην Κύπρο, αλλά ο Σαλιχάμιτζιτς αντιμετώπιζε πια ένα τεράστιο και λογικότατο πρόβλημα· με το Σαράγιεβο σε εμπόλεμη κατάσταση ήταν κομματάκι δύσκολο να πετάξει πάλι πίσω. Μαζί με τον Πέλιτς και ακόμη έναν συμπαίχτης τους, τον Έντις Μούλαλιτς, αναγκάζονται να παραμείνουν στο Βελιγράδι, με την ελπίδα πως η πολιορκία θα λυθεί το συντομότερο δυνατόν. Δυόμιση μήνες αργότερα, και αφού έχουν αρνηθεί προτάσεις για συμβόλαια από τον Ερυθρό Αστέρα, οι τρεις έφηβοι αποφασίζουν να το κόψουν με τα πόδια. Εντάξει, όχι ακριβώς με τα πόδια, αλλά με τρένο μέχρι την Ουγγαρία, από εκεί με λεωφορείο ως την Σλοβενία και τέλος, μέσω Κροατίας, στα πάτρια εδάφη. Παρά τις κακουχίες και τα θεόρατα εμπόδια, όμως, ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς από μικρός δεν ήταν άνθρωπος που τα παρατούσε. Έπιασε δουλειά ως μπάρμαν και συνέχισε να προπονείται με την ομάδα της πόλης του, τη θαυμάσια επονομαζόμενη Τουρμπίνα Γιαμπλάνιτσα. Παράλληλα, ο πατέρας του, πάντα πιστός στο ποδοσφαιρικό όνειρο του τέκνου του, προσπαθούσε να βρει μια ευρωπαϊκή ομάδα που θα τον δεχτεί στις τάξεις της και θα τον πάρει μακριά από τον σκοτωμό.
Όπως τα είχε φέρει η τύχη, στην βόρεια Γερμανία διέμενε τότε για είκοσι ολόκληρα χρόνια ένα πατριωτάκι τους από την Γιαμπλάνιτσα. Ένας άλλος Άχμεντ. Ο Άχμεντ Χαλίλχοτζιτς, ο κάπως λιγότερο γνωστός ξάδερφος του προπονητή Βαχίντ Χαλίλχοτζιτς. Ο Άχμεντ κάνει την καλή και καταφέρνει να κλείσει προ-επαγγελματικό συμβόλαιο για τον Χασάν στις ακαδημίες του Αμβούργου. Ο πατέρας Άχμεντ δεν το σκέφτεται καν. Αφού φροντίζει να εκδοθούν τα απαραίτητα έγγραφα, πηγαίνει τον γιο του στον σταθμό της κροατικής πόλης Ζάνταρ, στην Αδριατική, τον βάζει σε ένα λεωφορείο (πάλι λεωφορείο ρε μπαμπά;) και μετά από χίλια εξακόσια χιλιόμετρα, ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς κατεβαίνει κάπου κοντά στην Βόρεια Θάλασσα, στην πόλη όπου θα αρχίσει να δείχνει το ταλέντο του, για να γίνει ο πιο επιτυχημένος Βόσνιος ποδοσφαιριστής που έχει περάσει από το άθλημα, μέχρι τις μέρες μας.
(Ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς σε τρυφερή ηλικία με την φανέλα του Αμβούργου και με κάπως μεγαλύτερο καπέλο από ό,τι χρειάζεται. πηγή: weltfussball.de)
Αρχικά, θα μείνει για μερικούς μήνες στο σπίτι της οικογένειας Χαλίλχοτζιτς, οι οποίοι τον προσέχουν σαν παιδί δικό τους. O Σαλιχάμιτζιτς θα παραδεχτεί αργότερα πως παρά την εκπληκτική ευκαιρία που του παρουσιάστηκε και την υπέροχη φιλοξενία, ο πρώτος καιρός ήταν εξαιρετικά δύσκολος. Δεν μιλούσε ούτε μία λέξη Γερμανικά, αλλά κυρίως υπέφερε από αγωνία για την οικογένεια του και τους φίλους του, πίσω στην εμπόλεμη Βοσνία, με την επικοινωνία μαζί τους πολύ συχνά να είναι πρακτικά αδύνατη.
Μετά από λίγο καιρό μετακομίζει στις εγκαταστάσεις των ακαδημιών. Παίζοντας με άνεση όλη την δεξιά πλευρά του γηπέδου, αλλά και ως αριστερό μπακ στην ανάγκη, είναι με διαφορά ο καλύτερος παίχτης. Με το που γίνεται δεκαοχτώ ετών, ο Φέλιξ Μάγκατ του προσφέρει το πρώτο του επαγγελματικό συμβόλαιο με την ομάδα του Αμβούργου.
Επαγγελματίας, πλέον, φεύγει από τις ακαδημίες για να μείνει με τον εξίσου νεαρό Ισπανό συμπαίχτη του, Πάκο Κοπάντο, ο οποίος ζούσε με τους γονείς του, και την αδερφή του Έσθερ. Γίνονται επιστήθιοι φίλοι, αλλά όταν ο Πάκο παίρνει μεταγραφή στην Μαγιόρκα, το Κοπαντέϊκο τα μαζεύει πίσω για Ισπανία. Η Έσθερ αποφασίζει να μείνει με τον Χασάν στο Αμβούργο. Σήμερα είναι ακόμη μαζί και έχουν τρία παιδιά.
Τρία χρόνια μετά την άφιξη του στην Γερμανία, ο Σαλιχάμιτζιτς θα αγωνιστεί για πρώτη φορά με τα χρώματα του Αμβούργου την σεζόν 1995-96. Θα παίξει μόνο εννιά φορές, αλλά θα κρατήσει το καλύτερο για το τέλος· την τελευταία αγωνιστική του πρωταθλήματος το Αμβούργο ταξιδεύει στην Φρανκφούρτη, όπου χρειάζεται μόνο νίκη απέναντι στην Άϊντραχτ, προκειμένου να εξασφαλίσει το τελευταίο Ευρωπαϊκό εισιτήριο της Μπούντεσλιγκα που οδηγεί στο Κύπελλο UEFA. To διπλό, που έρχεται με σκορ 1-4 θα ακουστεί εκκωφαντικά σε όλη την Γερμανία, και όχι μόνο γιατί υποβιβάζει την Άϊντραχτ στην δεύτερη κατηγορία για πρώτη φορά στην ιστορία της. Ο Βόσνιος ρούκι δημιουργεί τα πρώτα δύο γκολ για τον Κάρστεν Μπάερον, και βάζει άλλα δύο στα τελευταία δώδεκα λεπτά του αγώνα. Από εκείνο το ανοιξιάτικο απόγευμα στο Βάλντστάντιον, ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς δεν κοίταξε ποτέ πίσω.
Η συνέχεια είναι λίγο ως πολύ γνωστή. Για δέκα ολόκληρα χρόνια στην Μπάγερν Μονάχου, αποτέλεσε αναπόσπαστο κομμάτι μιας άκρως επιτυχημένης ομάδας και ανέπτυξε έναν ιδιαίτερο δεσμό με τους οπαδούς. Έφυγε κατόπιν για την Ιταλία και την Γιουβέντους, όπου και συνέχισε σε ανάλογο επίπεδο αν και δεν κατέκτησε το Καμπιονάτο. Όταν γύρισε στην Γερμανία, επέλεξε την Βόλφσμπουργκ. Τέσσερις μόλις μέρες στην καινούργια του ομάδα, σπάει το χέρι του σε φιλικό προετοιμασίας. Θα αγωνιστεί δεκαπέντε φορές μέχρι το τέλος την σεζόν, οπότε και θα αποφασίσει να αποσυρθεί ως ποδοσφαιριστής.
Ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς ως παίχτης γραμμής δεν ήταν καθόλου άσχημος. Είχε αψεγάδιαστη φυσική κατάσταση, τίμιο κοντρόλ, καλή πάσα και, σημαντικά για τη θέση του, εξαιρετική σέντρα εν κινήσει. Αυτό που τον έκανε να ξεχωρίζει, βέβαια, και του επέτρεψε να αγωνίζεται σε τόσο υψηλό επίπεδο για τόσα χρόνια, δεν ήταν η τεχνική του κατάρτιση· ήταν τα ψυχικά του αποθέματα, η αφοσίωση στον στόχο, η φιλοτιμία του μέσα στο γήπεδο και ο χρόνιος επαγγελματισμός του.
Η αλήθεια είναι πως κανείς δεν θα θυμάται τον Βόσνιο ως έναν από τους καλύτερους παίχτες της γενιάς του, ίσως ούτε καν ως έναν από τους καλύτερους στην θέση του. Ρωτήστε τον Σαλιχάμιτζιτς αν νοιάζεται. Με την Μπάγερν κατέκτησε έξι πρωταθλήματα και οχτώ Κύπελλα. Τον Μάη του ’99 στην Βαρκελώνη, θα μπει αλλαγή στο τελευταίο λεπτό του τελικού, για να δει στιγμές αργότερα τους Σέριγχαμ και Σόλσκιερ να του στερούν το Τσάμπιονς Λιγκ. Δύο χρόνια μετά, όμως, ο Σαλιχάμιτζιτς είναι από αυτούς που θα ευστοχήσουν στην διαδικασία των πέναλτι απέναντι στην Βαλένθια, και θα σηκώσει μαζί με τους συμπαίχτες του το τρόπαιο μέσα στο Σαν Σίρο. Οι προσωπικοί του αριθμοί με τους Βαυαρούς τα λένε όλα: μόνο στην Μπούντεσλιγκα, έχει καταγράψει τριακόσιες είκοσι μία συμμετοχές, πενήντα τρία γκολ και πενήντα ασίστ. Έχει αποβληθεί μόνο τρεις φορές. Όχι και άσχημα.
(Ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς στα γυρίσματα του Grey’s Anatomy. πηγή: serajevotimes.com)
Και με την Βοσνία; O «Μπράτσο» (τώρα πια που γνωριστήκαμε, το site διατηρεί το δικαίωμα να τον αποκαλεί και αυτό έτσι) δεν θα μπορούσε να λείπει. Απορρίπτοντας ευγενικά την ευκαιρία να αγωνιστεί με τις εθνικές ομάδες της Γερμανίας, τον Οκτώβριο του 1996, ο Σαλιχάμιτζιτς θα γίνει ο πρώτος παίχτης στην ιστορία της Εθνικής Βοσνίας που σκοράρει με τα χρώματα της, ανοίγοντας το σκορ σε μία φιλική νίκη με 2-1 εναντίον της Ιταλίας.
Το να καταφέρει κάποιος να φτάσει στο κορυφαίο επίπεδο του κόσμου σε οτιδήποτε κάνει, δεν είναι, φυσικά, καθόλου εύκολο. Ένα απειροελάχιστο ποσοστό το πετυχαίνει. Χρειάζεται ταλέντο, αλλά όχι μόνο αυτό· την επόμενη φορά που ο φίλος σας κάθεται στον καναπέ και αρχίσει να λέει «εγώ θα είχα παίξει σε μεγάλη ομάδα, αν…», κοιτάξτε τον στοργικά και πετάξτε του το τηλεκοντρόλ στο κεφάλι. Με το «αν» (και εξαιρούνται, φυσικά, κακοτυχίες σοβαρών τραυματισμών) δεν χτίζονται καριέρες ούτε σε περίπτερα, πόσο μάλλον σε ένα άθλημα που απαιτεί συνεχή εκγύμναση, ύψιστη τεχνική δεξιότητα και γρήγορη σκέψη. Είναι αφόρητα δύσκολο. Χρειάζονται πράγματα όπως τύχη, σωστή καθοδήγηση, αυτοπεποίθηση, εγκράτεια, αφοσίωση, επιλογή προτεραιοτήτων, κίνητρο, πολλή, πολλή, μα πάρα πολλή δουλειά, ώστε να υπάρχει βελτίωση, και φυσικά αγάπη για αυτό που κάνεις. Πολλά χρειάζονται, ε; Ναι. Γι’ αυτό δεν είναι και καθόλου εύκολο. Μερικά κλισέ, είναι κλισέ, γιατί είναι η αλήθεια.
Ο Σαλιχάμιτζιτς είχε σε ένα ικανοποιητικό βαθμό αυτά τα πράγματα, το κυνήγησε και έκανε αυτό που ήθελε από μικρό παιδί. Έγινε επαγγελματίας ποδοσφαιριστής, ξεπερνώντας εμπόδια που θα είχαν, και είναι λογικό, αποθαρρύνει τους περισσότερους. Έχει δει και περάσει πολλά. Την βίαιη πολιτική αναταραχή, το πυροβολικό στους λόφους, τους ελέγχους στον δρόμο, την οικογένεια του μακριά από αυτόν και κοντά στην αιματοχυσία, τις ατελείωτες ώρες μέσα σε λεωφορεία, την ξένη Γερμανία, την σκληρή προπόνηση, τις ευκαιρίες, την αναγνώριση, την καταξίωση, τους τίτλους, τις απογοητεύσεις και τους πανηγυρισμούς, την μπάλα που πάντα ήθελε να παίξει.
Το δεκαπεντάχρονο που δεν ήξερε λέξη γερμανικά και έτρεμε από αβεβαιότητα στον σταθμό του Αμβούργου, περιμένοντας την αργοπορημένη για σαράντα λεπτά κυρία Χαλίλχοτζιτς να τον παραλάβει, είναι πλέον τεχνικός διευθυντής στην Μπάγερν Μονάχου, σε ένα από τα μεγαλύτερα κλαμπ του κόσμου. Από αμούστακο αριστερό μπακ της Τουρμπίνα Γιαμπλάνιτσα στο να είσαι αυτός που πρέπει να πει στον Κάρλο Αντσελότι ότι απολύεται, ο δρόμος είναι ιδιαίτερα μακρύς και δύσκολος. Ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς τον περπάτησε μέχρι το τέρμα.
(πηγές: “Behind the Curtain” – Jonathan Wilson, εκδ. Orion Books / περιοδικό 11Freunde / transfermarkt.de)
(Ο Χασάν Σαλιχάμιτζιτς τεχνικός διευθυντής της Μπαγερν Μονάχου. πηγή: bundesliga.com)
