Nguyên nhân và biến chứng nguy hiểm của đột quỵ
Nhận biết ngay dấu hiệu của bệnh đột quỵ
Bệnh đột quỵ càng phát hiện sớm và cấp cứu kịp thời càng giảm thiểu di chứng nặng nề cho người bệnh. Từng phút trôi qua, tế bào não càng chết đi nhiều hơn, do đó thời gian “vàng” để cấp cứu bệnh nhân đột quỵ là 60 phút đầu tiên. Sau đây là những dấu hiệu của bệnh đột quỵ ai cũng nên biết:
Đột quỵ là một tình trạng y tế khẩn cấp và nhận biết sớm các dấu hiệu của đột quỵ có thể cứu sống và giảm thiểu tổn thương não. Dưới đây là các dấu hiệu nhận biết chi tiết của đột quỵ:
Mặt (Face)
Yếu cơ mặt: Một bên mặt có thể bị xệ xuống. Yêu cầu người đó cười, nếu một bên mặt không cử động hoặc xệ xuống, đó là dấu hiệu của đột quỵ.
Tê liệt: Cảm giác tê hoặc mất cảm giác ở một bên mặt.
Tay (Arms)
Yếu hoặc tê liệt ở cánh tay: Yêu cầu người đó giơ cả hai tay lên. Nếu một cánh tay rơi xuống hoặc không thể nhấc lên, đó là dấu hiệu của đột quỵ.
Lời nói (Speech)
Khó nói hoặc nói lắp: Người đó có thể gặp khó khăn trong việc nói hoặc không nói được rõ ràng. Yêu cầu họ lặp lại một câu đơn giản. Nếu họ không thể lặp lại hoặc nói lắp, đó là dấu hiệu của đột quỵ.
Khó hiểu: Người đó có thể không hiểu được lời nói của người khác hoặc gặp khó khăn trong việc diễn đạt suy nghĩ của mình.
Thời gian (Time)
Thời gian quan trọng: Nếu bạn thấy bất kỳ dấu hiệu nào ở trên, hãy gọi cấp cứu ngay lập tức. Thời gian càng trôi qua, tổn thương não càng nghiêm trọng.
Các dấu hiệu khác:
Đột ngột đau đầu dữ dội: Đặc biệt nếu kèm theo nôn mửa, chóng mặt hoặc thay đổi ý thức.
Mất thăng bằng hoặc phối hợp: Đột ngột mất thăng bằng hoặc khó khăn trong việc đi lại.
Chóng mặt: Cảm giác quay cuồng hoặc mất phương hướng.
Mất thị lực: Đột ngột mất một phần hoặc toàn bộ thị lực ở một hoặc cả hai mắt.
Yếu hoặc tê liệt ở chân: Cảm giác yếu hoặc tê liệt ở một bên chân.
Khi đến bệnh viện, bạn có thể thấy những bảng thông báo về quy tắc FAST trong đột quỵ được dán ở nhiều nơi.
Bạn ghi nhớ quy tắc FAST để nhận biết nhanh chóng dấu hiệu của bệnh đột quỵ.
F – Face: Biểu hiện ở khuôn mặt có thể méo 1 bên, nụ cười méo xẹo, mắt xệ xuống.
A – Arm: Một bên tay bị tê yếu khiến 2 cánh tay không thể nhấc lên cùng lúc.
S – Speech: Đột quỵ ảnh hưởng tới giọng nói khiến người bệnh nói ngọng, nói dính chữ hoặc không thể nói được.
T – Time: Khi phát hiện ra một người có những dấu hiệu trên, hãy đưa họ đi cấp cứu trong thời gian sớm nhất.
Đối tượng dễ mắc bệnh đột quỵ
Những đối tượng sau có nguy cơ cao mắc bệnh đột quỵ so với những người khác:
Người già trên 55 tuổi có nguy cơ đột quỵ cao hơn so với người trẻ.
Người có người thân trong gia đình đã bị tai biến mạch máu não thì nguy cơ đột quỵ cao hơn người khác.
Người có tiền sử bị tai biến mạch máu não có nguy cơ đột quỵ lần 2 rất cao.
Người mắc các bệnh lý sau nguy cơ đột quỵ cao hơn người bình thường: đái tháo đường, bệnh tim mạch, cao huyết áp, mỡ máu, béo phì, u não, viêm màng não.
Lối sống không lành mạnh cũng tăng nguy cơ mắc bệnh đột quỵ. Ví dụ như: người sử dụng nhiều chất kích thích, thuốc lá, ăn uống nhiều dầu mỡ và tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh, lười vận động.
Biến chứng nguy hiểm của đột quỵ
Đột quỵ có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Các biến chứng thường gặp bao gồm:
Suy giảm khả năng vận động:
Liệt hoặc yếu cơ: ây là di chứng thường gặp đối với người bị đột quỵ. Nếu bị đột quỵ ở não phải, bạn sẽ liệt nửa người bên trái và ngược lại.
Mất thăng bằng và phối hợp: Gặp khó khăn trong việc đi lại hoặc thực hiện các hoạt động hàng ngày.
Vấn đề về ngôn ngữ và giao tiếp:
Chứng khó nói (Aphasia): Khó khăn trong việc nói, hiểu, đọc hoặc viết.
Khó phát âm (Dysarthria): Cơ miệng yếu dẫn đến phát âm không rõ ràng.
Rối loạn nhận thức và cảm xúc
Mất trí nhớ: Khó nhớ thông tin mới hoặc các sự kiện trong quá khứ.
Giảm khả năng tập trung và phán đoán: Gặp khó khăn trong việc lập kế hoạch, tổ chức hoặc giải quyết vấn đề.
Dễ nổi cáu, khó kiểm soát cảm xúc.
Vấn đề về thị giác:
Mất một phần thị lực: Có thể mất thị lực một bên hoặc mất một phần của trường nhìn.
Nhìn đôi (Diplopia): Thấy hai hình ảnh của cùng một vật.
Biến chứng tâm lý:
Trầm cảm: Người bị đột quỵ thường phải bỏ ra 1 khoảng thời gian dài để khắc phục hiệu quả. Nhiều người bị stress, tự ti, mặc cảm và coi mình là gánh nặng của gia đình dẫn đến bệnh trầm cảm.
Lo âu: Lo lắng quá mức về sức khỏe và tương lai.
Vấn đề về bài tiết:
Tiểu không tự chủ: Mất kiểm soát bàng quang, không tự chủ được việc tiểu tiện, đại tiện: Tai biến mạch máu não khiến vùng não điều khiển cơ bàng quang, điều khiển ruột không hoạt động bình thường được và gây ra tình trạng tiểu tiện, đại tiện không tự chủ.
Người đã từng bị đột quỵ có nguy cơ cao bị tái phát, đặc biệt nếu các yếu tố nguy cơ không được kiểm soát tốt.
Những biến chứng này có thể rất nghiêm trọng và ảnh hưởng lâu dài đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Do đó, việc phục hồi chức năng và chăm sóc sau đột quỵ là rất quan trọng để giảm thiểu các biến chứng và cải thiện khả năng phục hồi.