Entomoloji/Zooloji Notları-6
Meyve sinekleri hidrojen ile döteryumun farkını koku yoluyla nasıl anlar?
Bu epey anlaşılması zor bir soru gibi gelebilir fakat bizim koku duyumuzun nasıl işlediğine dair önemli çıkarımlara varmamızı sağlayabilir. Geleneksel koku alma teorisine göre, kokulu bir maddenin molekülleri, koku alma zarlarındaki reseptör proteinlere girer, tıpkı kilide giren bir anahtar gibi. Bu giriş, yalnızca kokulu maddenin biçimi proteindeki oyuğun biçimine uygunsa meydana gelebilir; birbirlerine uygunlarsa, beyine kokuyu tanımlaması için sinirsel bir işaret gönderilir.
Döteryum ile hidrojen arasındaki fark, moleküllerin biçiminde değildir. Döteryum, hidrojenin izotoplarındandır ve atom çekirdeğinde bir proton ve nötron bulundurur, hidrojen ise yalnızca bir protein bulundurur. Kimyasal özellikleri hemen hemen aynıdır ve koku alma reseptörü proteinlerine girişleri de aynı olmalıdır. Ancak 2011’de yayınlanan araştırmalara göre, meyve sinekleri hidrojenden yapılan bir koku molekülü ile döteryum içeren koku molekülleri arasında ayrım yapmak üzere eğitilebiliyordu. Hatta hafif elektrik şokları verilerek, hem döteryum bazlı hem de hidrojen bazlı ürünlerden kaçınmak üzere de eğitilebiliyordu.
Bu sonuç, reseptör proteinlerimizin tepki verdiği şeyin molekülün biçiminden ziyade titreşme oranları olduğu teorisinin destekçileri tarafından kullanıldı. Hidrojen atomlarından daha ağır olan döteryum atomları daha yavaş titreşir fakat bunun meyve sineklerinin hissettiği şey olup olmadığı ve insanın koku duyusunun benzer şekilde işleyip işlemediği henüz cevaplanmadı.
William Hartston, Kimsenin Bilmediği Şeyler
