Droogte in de kwelders
De afgelopen maand is het uitzonderlijk droog geweest in Nederland. Het neerslagtekort is ondertussen al hoger dan in dezelfde periode in het recordjaar 1978 (bron). Dit is op vele plekken te zien, onder andere in de natuurgebieden. Merken de kwelders in het waddengebied hier echter ook iets van? Laten we kijken!
Hieronder een satellietfoto van 22-4-2020 van de Nieuwlandsreid kwelder op Ameland. Er zijn grote kale plekken zichtbaar ten westen van de Oerdersloot, de grote slenk in het midden van het beeld. Apart genoeg is het ten oosten van deze slenk niet zo kaal, net zoals de kleine kwelder bij de oostpunt.
Met de infraroodbanden van Sentinel-2 kunnen we ook in kaart brengen hoeveel vocht er in de bodem en planten zit: dit heet de Normalized Difference Moisture Index (NDMI). Deze afbeelding is voor dezelfde datum hieronder weergegeven. Wit is hoge vochtigheid, zwart is lage. De meertjes in de duinen, de Noordzee en de groene weides aan de noordkant van de polder hebben allemaal inderdaad een witte kleur, terwijl de stranden juist heel donker zijn. Het droge gebied in de kwelder is ook donkerder dan de rest van de kwelder ten westen van de Oerdersloot, dus dit is inderdaad erg droog. De kwelder net ten oosten van de Oerdersloot is juist vrij licht, dus nog erg vochtig. Hoe is deze markante tweedeling ontstaan?
LIDAR hoogtemetingen van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN) geven aan dat de oostkant vaak net wat hoger is (+1.4 m NAP) dan de westkant (+1.3 m). Dit is ook te zien tijdens een overstroming, bijvoorbeeld een op 11-3-2020 (zie hieronder). De waterstand was +1.63 m NAP bij Schiermonnikoog toen de foto werd gemaakt. Bij Ameland stond het water al wat lager. De oostelijke oever van de Oerderslot lijkt niet onder water te lopen en de westelijke oever wel.
We kunnen ook kijken hoe deze kale vlek zich ontwikkeld heeft. Hieronder een afbeelding van 23-3-2020. De kale vlek is een stuk kleiner.
Het aparte is echter dat twee dagen daarvoor (21-3-2020, zie hieronder) er helemaal geen kale plek zichtbaar is. Dit is dus binnen twee dagen ontstaan!
Misschien is er een overstroming geweest die de kwelder heeft bedekt met een flinke laag sediment. Waterstanden van die periode wijzen juist anders uit. De hoogwaters vanaf eind januari waren gemiddeld rond de +1.10 m NAP, met enkele uitschieters tijdens stormen. In de paar dagen dat de vlek is ontstaan (tussen 21 en 23 maart) waren de hoogwaters juist uitzonderlijk laag, gemiddeld zo'n +0.55 m NAP. Misschien is het lage gedeelte van de kwelder dus uitgedroogd door een gebrek aan zeewater, terwijl de hoge gedeeltes nat bleven door kwelwater uit de omringende duinen.
Nu blijkt hetzelfde te zijn gebeurd eind maart 2019. Hieronder een foto van 29-3-2019: de kwelder is nog groen.
Nu 1-4-2019: de eerste kale plek is er en zal de weken daarna alleen maar groter worden.
In het midden van de zomer is vlek grotendeels weg. Zie hieronder een foto van 22-6-2019:
De kale plek van 2019 is ook ontstaan toen de hoogwaters gemiddeld laag waren (+0.65 m NAP) en in die periode was er ook al een groot neerslagtekort (groter dan de 5% droogste jaren, zie hier). De theorie over het ontstaan van deze kale plekken lijkt dus te kloppen!
Bron satellietfoto's: ESA/Sentinel-2. Beeldbewerking: Jelle Mes. 1 pixel is 10 meter.