Eén crisis maakt nog geen Koude Oorlog
Poetin: We hebben nog iets meer tijd nodig voor een echte Koude Oorlog.
Obama: Geen probleem, ik heb de tijd.
De kranten stonden er vol mee: de vliegtuigramp van MH17. De afgelopen weken is er naar aanleiding van deze ramp druk gespeculeerd over een eventuele nieuwe Koude Oorlog. Journalisten en columnisten buitelden over elkaar heen alsof er een tijdperk was aangebroken van een nieuwe Koude Oorlog (Koude Oorlog 2.0). Veel verder dan een machtstrijd tussen Oost en West komen deze Koude Oorlog analyses niet.
Welke (hoofd)ingrediënten zijn er eigenlijk nodig voor een geslaagde Koude Oorlog? We hebben een strijd op mondiaal niveau nodig van twee aan elkaar tegengestelde ideologieën, een reële atomaire dreiging, een wapenwedloop en als kers op de taart serieus te nemen crises: de diverse Berlijn crises en de Cubacrisis. Kijk mondiaal naar de situatie en constateer dat genoemde ingrediënten slechts beperkt aanwezig zijn.
Een ideologische machtsstrijd zoals tussen het oosten en het westen, het socialisme tegen het liberalisme, hebben we tegenwoordig al lang niet meer. Poetin bestuurt Rusland op een autoritaire wijze maar een hier aan ten grondslag liggende mondiaal actieve ideologie is moeilijk te herkennen. En ook is de tijd verdwenen dat het Sovjetsocialisme zich op warme belangstelling uit het buitenland kon verheugen, voorbij. De ideologie van Poetin werkt hooguit op de lachspieren.
De atomaire dreiging is inmiddels voorbij; de wapenwedloop lijkt (China!) ten einde. De grote hoeveelheden bommen zijn afgebouwd en komen ook niet meer terug. Het recht van de sterkste (technologisch gezien) is voorbij, bijna ieder land is in staat een wapen te produceren met een vernietigende kracht. Het recht van diegene die weet te overtuigen om geen chemische wapens te gebruiken is vandaag de dag het sterkst.
Van een Cubacrisis, waarbij de wereld dertien dagen lang haar adem inhield in afwachting van een eventuele Derde Wereldoorlog, kan ook geen sprake zijn. Het neerschieten van vlucht MH17 kwam even in de buurt, maar leiders zoals Rutte namen geen overhaaste beslissingen en lieten de spanning bekoelen. De economische sancties die de Europese landen en Amerika nu tegen Rusland nemen kunnen niet op tegen de spanning die het opleverde toen Russische boten richting Cuba vaarden om hun raketinstallaties aldaar te voorzien van raketten. De sancties tegen Rusland die op 1 augustus van kracht werden kunnen wel degelijk voor alle partijen vervelende consequenties hebben, maar van een serieuze oorlogsdreiging is geen sprake.
Je krijgt het idee dat analytici met heimee proberen om elementen uit de tijd van de Koude Oorlog te ontdekken die lijken op fenomenen in de huidige crisis. Echter, het eenduidige vijandsbeeld, met aan de ene kant, wij, het goede westen en aan de andere kant, zij, het slechte oosten, is voorbij. Het regime van Poetin is minder eenduidig dan het lijkt. De huidige situatie is te gecompliceerd om te kunnen spreken van een Koude Oorlog. De romantische terugblik naar de Koude Oorlog vertekent het beeld van toen en doet geen recht aan de gebeurtenissen van nu. Daarom is het vergelijken met de Koude Oorlog te gemakkelijk. Helaas, vooral Poetin zal ons eerst aan een aantal essentiële ingrediënten moeten helpen alvorens we weer van een Koude Oorlog mogen spreken.
Laat ik ook een duit in het zakje doen, laten we deze crisisperiode, want dat is het en niet meer, een mini Koude Oorlog noemen. Hebben we toch nog iets in deze komkommertijd.
