Had a good time at the @nieuwegardefestival in Zwolle! Signed lots of books, talked to old friends and met a lot of new people. Also made some buttons and one in particular was well received by the portrayed cat. Thanks for visiting and making this day a succes! 🥰💖 The cute cat and video belong to the wonderful @kleinetams ✨ #esthervandebund #nieuwegardefestival #nieuwegarde #zwolle #stripmarkt #strips #striptekenaar #comicartist #comicmarket #cat #petportraits #custombutton #catportrait https://www.instagram.com/p/Cps_hzzLLdn/?igshid=NGJjMDIxMWI=
‘Een raam, wat is dat? Als je van binnen naar buiten kijkt, is het een kader, een lijst rond het uitzicht. Wie van buiten naar binnen kijkt, ziet de uitsnede van een interieur. Geen baanbrekende gedachte...’ Met deze beschouwende zinnen begint journalist Hans Steketee zijn artikel voor de rubriek Wat maakt het leven de moeite waard? in NRC. Dit keer staat striptekenaar en grafisch ontwerper Joost Swarte centraal. Hij is inmiddels zesenzeventig jaar en wordt de meester van de klare lijn genoemd. Deze bijnaam heeft hij te danken aan zijn pure tekenstijl, waarbij strakke contourlijnen en heldere kleurvlakken worden gehanteerd en weinig details worden gebruikt.
Swarte tekent affiches en striptekeningen voor onder andere tijdschriften en tentoonstellingen, in binnen- en buitenland. In zijn afbeeldingen maakt hij vaak gebruik van ramen, doorkijkjes en spiegels, met als gevolg dat er altijd meer gebeurt en zichtbaar is dan je op het eerste oog ziet. Het geeft zijn werk een bepaalde gelaagdheid. Zijn tekeningen zetten daardoor aan tot nadenken, want meestal is niet meteen duidelijk wat hij wil uitdragen. Tevens heeft hij de gave om een kort verhaal in één plaatje uit te beelden, waardoor je als aanschouwer ziet wat er gebeurt en ziet aankomen wat er daarna volgt of kán gaan volgen.
Het gebruik van ramen in gebouwen is in ons dagelijks leven van essentieel belang en zorgt daarnaast aan de buitenkant voor een bepaalde esthetiek die een gebouw kenmerkt. We gaan hier, vaak letterlijk, aan voorbij, maar profiteren wel elk etmaal van het daglicht dat in onze huizen en werkplekken naar binnen valt. De multifunctionaliteit van ramen ontgaat ons in deze vanzelfsprekendheid dan ook weleens. Ze bieden ons, naast een uit-, door- of inkijkje, ook de mogelijkheid om te zien wat er om ons heen gebeurt en om aan de binnenkant juist te dromen van wat we zouden willen dat er gáát gebeuren. Het is tevens een transparante en onmisbare kunstvorm, waarbij de afbeelding in min of meerdere mate van vorm en inhoud wisselt en de lijst om de zoveel jaar een nieuwe lik verf krijgt, indien deze niet van kunststof is.
Ramen nodigen ook uit om van buitenaf een kijkje naar binnen te nemen. Deuren hebben deze eigenschap wat minder. Alhoewel ook voorzien van een kader, is enige mate van transparantie daarnaast een keuze die doorgaans niet voor een (buiten)deur is weggelegd. De charme van een deur zit hem dan ook in het feit dat deze op elk gewenst moment kan worden geopend om, puur functioneel, naar binnen of naar buiten te lopen en om anderen wel of geen toegang te verlenen tot je persoonlijke habitat. In de Zeeuws-Vlaamse plaats Axel stond menig voordeur vorig jaar de gehele maand december op een kier, tijdens een zogenaamde levende Adventskalender. Elke dag stond er een huis centraal waar de deur voor iedereen open stond. Eenmaal de open deuren getrotseerd wachtte overal een kopje koffie of thee, inclusief een luisterend oor van de bewoner(s). De gesprekken leidden tot meer cohesie in de buurt en volgens initiatiefneemster Ankie Oppeneer zijn er mooie vriendschappen ontstaan.
Net als in de doordachte doorkijkjes van tekenaar Joost Swarte, zorgde de openstelling en de gastvrijheid van de deelnemers voor een andere blik op de deelnemende buurtgenoten en hun verhalen. De levende Adventskalender zorgde op deze manier voor een net zo levende gelaagdheid en een diepere kennismaking met mensen die je wellicht enkel kende van het voorbijgaan of van het schichtig door het raam naar binnen kijken, terwijl je ’s avonds met de hond langs hun huis liep. Het initiatief heeft dit jaar in elk geval navolging gekregen in andere plaatsen. Dat het openstellen naar elkaar voorziet in een grotere behoefte, is dan ook een baanbrekende gedachte mijnerzijds.
Op donderdag 30 mei 2024 wordt op Kruisstraat 32 een heel bijzondere etalage onthuld. Het gaat om een unieke illustratie op de etalageruit van het pand. Deze is speciaal voor de gelegenheid ontworpen door de Haarlemse illustrator Michiel Offerman. Wethouder Robbert Berkhout zal om 12.30 uur de winkelpui-illustratie onthullen. Bonte verzameling van helden Hoe deze bijzondere illustratie er precies uit gaat zien, blijft nog even een verrassing. Maar wel kan nu al verklapt worden dat het gaat om een bonte verzameling van helden, striphelden en Haarlemse helden van de striptekenaar. Daarnaast zal er een QR-code op de winkelpui komen, die leidt naar meer informatie en het verhaal. Feestelijke onthulling en speciale wandeling Donderdag 30 mei wordt de illustratie op de etalage onthuld. Wethouder Robbert Berkhout en illustrator Michiel Offerman zullen hierbij aanwezig zijn. Tegelijkertijd wordt een bijzondere wandeling door de stad gelanceerd, een wandeling die je meeneemt langs de creaties van Haarlemse striptekenaars die onze stad rijk is. De route wordt gepubliceerd op https://visithaarlem.com en dankzij een automatische vertaling is deze ook toegankelijk voor internationale bezoekers. Verfraaiing binnenstad Ook de Haarlemse binnenstad heeft te maken met leegstand. En dat heeft gevolgen hebben voor de aantrekkelijkheid van de stad. Met dit initiatief van Centrum Management Groep Haarlem, uitgevoerd door Haarlem Marketing, wordt van deze uitdaging een kans gemaakt. Deze verfraaiing maakt de binnenstad aantrekkelijk. Om te beginnen is Haarlem een creatieve stad rijk aan vele striptekenaars. En zo benadrukken we dat Haarlem een echte creatieve stad is. Deze eerste winkelpui-illustratie is een pilot. Als deze succesvol blijkt, zal Haarlem Marketing de komende maanden meer winkelpuien verfraaien. Toekomstbestendig Anne-Marije Hogenboom, directeur Haarlem Marketing: “Dit project richt zich op het aantrekkelijker maken van de binnenstad. Door te werken met alleen lokale partijen en gebruik te maken van materiaal dat recyclebaar is, draagt het project bij aan de toekomstbestendigheid van de stad.”
“Soms laat ‘het geheugen van de strip’ dat ik schijn te hebben mij danig in de steek”, zo begint één van de vele autobiografische columns van Dick Matena. Ondanks dat hij nog zoveel van zijn verleden weet, baart het hem wel zorgen dat er zwarte gaten vallen in de herinneringen aan en uit zijn rijke leven. Hij schrijft de columns vanaf 2014 door de jaren heen voor het stripblad Eppo. Nu zijn de beste daarvan gebundeld in een boek. Dat hij na 80 jaar weleens wat is vergeten van zijn wandeling door een turbulent leven als striptekenaar en scenarist is hem vergeven. Dat kan ook bijna niet anders wanneer je leest wat hij nog wel allemaal weet en kan na vertellen. Zijn korte verhalen geven een bij tijd en wijle door drank en feesten vertroebelde kijk achter de schermen van de stripbladen en het stripschap.
Ook ik heb ze stuk gelezen. Die Pep’s en later de Eppo’s. Donald Duck vond ik eigenlijk maar niets, te kinderachtig. Ik wilde volwassen strips zien. En las later de Nederlandse MAD, Tante Leny Presenteert en had een abonnement op De Vrije Balloen. Ook kocht ik weleens een 1984 of Titanic. Kocht stapels stripalbums, verzamelde het werk met Asterix en Guust Flater. Ik verslond Aloha en was wild van het werk van Evert Gerardts, Theo van den Boogaard, Peter Pontiac en Joost Swarte. De laatste heeft eens bij een tentoonstelling van zijn werk in Museum Belvédère een exemplaar van Cocktail Comix uitgave 1973 gesigneerd met een heus zelfportret. Maar dit alles terzijde. Het illustreert mijn liefde voor de strip. En daarom was ik geïnteresseerd in de verhalen van Dick Matena. Ik had ze kunnen lezen in stripblad Eppo, maar verloor dit blad jaren geleden uit het oog. Maar de strip raakte niet uit mijn hart. Met rode koontjes en een hijgerige glimlach las ik zijn memoires vrijwel in een enkele dag door en uit.
Dick Matena is niet alleen een begenadigd tekenaar, maar ook een rasechte verhalenverteller. Met gevoel voor humor schetst hij een karakter van zijn leven. Matena figureert als het ware in zijn eigen strip naar een persoonlijk scenario. Hij schrijft zoals hij tekent. Eerst cartoonesk, maar later in een meer realistische vormgeving. Van Polletje Pluim en De Argonautjes naar meer serieus werk als De Avonden van Gerard Reve, Kort Amerikaans van Jan Wolkers en onwaarschijnlijke verhalen van Edgar Alan Poe. Start hij bij de Toonder Studios, tekent hij voor diverse stripbladen in binnen- en buitenland. Verdient hij met zijn werk prijzen. In zijn columns kijkt hij terug en vertelt zijn levensverhaal, zolang het nog kan. “Nu ik er nog ben” heet dat verzameld literair werk. De tekst wordt verluchtigd met fotomateriaal uit zijn eigen archief. Zo krijg ik beeld van de beschreven personages en gaat zijn leven voor mij leven.
De mensen die zijn pad kruisen benaderd hij als striptekenaar. Beschrijft de karakters beeldend. Van het verhalende beeld dat hij oproept maak ik in gedachten een tekenfilm. Een dynamische animatieprent. Humoristisch beschreven en omschreven zonder blad voor de mond te nemen. In de verhalen zet hij zichzelf niet weg als de grote man, de beroemde kunstenaar, maar gaat evenzo door het stof wanneer de waarheid boven water komt. Hij is nog weleens opvliegend en maakt dramatisch ruzie. Ik zie de stekelige tekstballonnen zich vullen met PATS BOEM BENG en andere krachttermen. De feiten lijken soms wat overtrokken en zeker wel eens over de top, maar het leest als een krachtige roman – het script voor een tragikomedie. Maar Matena zuigt zijn leven niet uit zijn duim, naar ik mag aannemen. De opgevoerde personages zijn bestaande mensen en geen verzonnen stripfiguurtjes. Met namen die klinken in de stripwereld en veelal tot de verbeelding spreken. Dick is nog weleens de juiste datum en de exacte plaats van de gebeurtenissen vergeten of voorgoed kwijt, maar weet zich daar uit te redden door het feit beeldend te omschrijven. Die gaten in zijn geheugen wuift hij weg met een kwinkslag en een grap.
Het leest gemakkelijk, zoals een strip eenvoud geeft aan een verhaal. Dick Matena schrijft beeldend, zoals een tekenaar de werkelijkheid met een lach en een traan kan weergeven. In zijn woorden zie ik de plaatjes zo opdoemen. Vormen de karakters zich als in een cartoon. De striptekenaar cq verhalenverteller voert mij door het stripwezen. Aan zijn hand leer ik de mens achter de getekende verhalen kennen. Grote namen als Marten Toonder, Hans Kresse en Martin Lodewijk zijn bij hem kind aan huis. Het zijn de idolen, voorbeelden en partners in crime. Zoals eerder geschreven neemt Dick geen blad voor de mond en schrijft zoals het gedrukt staat. Het is meer dan een kijk achter de schermen, een blik door de geopende deur die meestal gesloten blijft, het is ook een beschouwing van een leven, het zijn van een striptekenaar met best wel enige naam en faam.
Hoewel zijn naam bij stripliefhebbers tot de verbeelding spreekt, neemt hij zijn eigen roem met een korrel zout. “Ach ja, als ik een Marten Toonder-imitator geworden zou zijn, wat makkelijk gekund had, dan was ik populairder geweest dan dat ik nu ben. In ieder geval minder omstreden, want herkenning maakt het publiek rustig.” Zijn werk is weleens triviaal besproken en minder positief over de tong gegaan. Maar in zijn optiek is het leven een grap, een beeldverhaal. Iedere dag een strip met een open plot, zodat de volgende dag daarop voort gegaan kan worden. Zijn turbulente leven, hij is zijn eigen karikatuur van de losgeslagen kunstenaar, staat in rimpels op zijn gezicht geschreven. Een prachtkop die het leven beschrijft, een mimiek die het zijn tekent.
“Nu ik er nog ben” is dit jaar verschenen bij Uitgeverij L. En Dick Matena schrijft dit jaar 80 achter zijn leeftijd. Zijn leven kan nu nog verhaal krijgen uit de eerste hand. Hij is zijn eigen getuige en ik kan met rode oortjes op het puntje van de stoel daarvan deelgenoot worden. Lezen over zijn goden en half-goden, zijn voorbeelden en navolgers. En hij is er vele tegen gekomen in dat lange leven. Van Herman Brood tot Martin Lodewijk en André Franquin, van Fred Julsing tot Don Lawrence en alles wat daartussen zit in stripland en omstreken. Het is een machtig mooi geschrift, aanbevolen aan ieder stripliefhebber. Het boek verdient het om vele herdrukken te krijgen. Misschien dat de uitgever op een gegeven moment moet besluiten de titel te veranderen in “Toen hij er nog was”. Maar zover is het nog lang niet. Dick Matena heeft daarenboven het recht langer bij ons te zijn en meer van zijn herinneringen beeldend na te laten.
Nu ik er nog ben. Autobiografische columns. Dick Matena. Uitgeverij L, 2023.
Nu ik er nog ben | Dick Matena | Gratis verzending door Uitgeverij L in Nederland voor bestellingen vanaf 25 euro.
Saturday 11 march I'll be at the @nieuwegardefestival in Zwolle! I'll bring my comics books, Arcus / Acception stickers and more. Plus, me and @abe_borst will do button commissions again! See the next slides for some examples 😁✨ If you want a unique handmade button with your favorite anime character, beloved pet or pokemon, we can draw that for you. These made to order buttons are quite popular, last two times we did those we ran out of materials and time. So we can only take on a limited amount of these special buttons, order yours quickly if you don't wanna miss out. 😘💖 I am looking forward to it! It's gonna be fun and I am happy to see my friends and colleagues again. 🥰 Will I see you there? 😃 #esthervandebund #abeborst #nieuwegardefestival #zwolle #striptekenaar #strips #comicartist #comicbooks #buttons #arcus #acception #commission #custombutton #ripple #biwitched #smikkelenensmullen #gebundeldwerk #nieuwegarde #anthology #stripmarkt #comicmarket https://www.instagram.com/p/CpVRoCJKLQm/?igshid=NGJjMDIxMWI=
I was challenged to draw @instamashab for @teken_de_tekenaar by @dmtrdotnl 👩🎨 We never met in person, but I hope you like it Mas! It took me a while while being super busy, but I had fun with this. 💖 I challenge @instamashab to draw @abe_borst 😁✨ #esthervandebund #comicartist #striptekenaar #tekendetekenaar #mashab #portait #portret #portrettekening https://www.instagram.com/p/CoNQfN5KfNU/?igshid=NGJjMDIxMWI=
Comic! Swipe to read ---> Fantom Toothache part 12 🦷👻🦷 There was not a lot of space to comfortably put a translation in the slides, so I'll do it here. These are pictures of what they gave me. hydrogen peroxide in a plastic cup, with two plastic gloves and a extra ziplock bag. It didn't leak on my way back home. I draw and think of many crazy things but this really happened. Disclaimer! I took some liberties in storytelling to make this work as a comic. I do like my dentist and this series is not meant as a bad review or anything! The pain and inflammation were gone after s week of brushing and rinsing with the hydrogen peroxide. 😃 The toothbrush dragon asks: Did you brush your teeth well today? 👀 I started this series in 2021 and ended them with this page in my small press book 'Gebundeld Werk'. #esthervandebund #comicartist #comic #striptekenaar #strip #dentist #tandarts #tandenpoetsdraak #gebundeldwerk #fantoomkiespijn #fietsen #bicycle #laughteristhebestmedicine #lachenishetbestemedicijn #autobiocomics https://www.instagram.com/p/Cn5KmzxooZD/?igshid=NGJjMDIxMWI=
Comic! Swipe to read ---> Fantom Toothache part 11 🦷👻🦷 This whole thing felt like a rollercoaster, but I still look back on it laughing. Glad I could turn a weird experience into these comics. There will be a short epilogue tomorrow that I used as an ending to this dentist series in the book. I started this series in 2021 and bundled them in my small press book 'Gebundeld Werk'. I am surprised and happy to see that the big pile of this book is growing smaller and smaller. 🤯💖💖💖 #esthervandebund #comicartist #comic #striptekenaar #strip #dentist #tandarts #tandenpoetsdraak #gebundeldwerk #fantoomkiespijn #fietsen #bicycle #laughteristhebestmedicine #lachenishetbestemedicijn #autobiocomics https://www.instagram.com/p/Cn2JaB0q_hd/?igshid=NGJjMDIxMWI=
