Gündemin Tarih Arkası Azerbaycan -Ermenistan
Merhaba! İlk blog yazıma şu an gündemde olan Azerbaycan ve Ermenistan arası yaşanan savaş ve sulh konusuyla başlamak istiyorum. Hepimiz yaklaşık 2 aydır bu iki devlet arası yaşanan gerginliği takip ediyoruz. Fakat bu meselenin geçmişini , nasıl buraya geldiğini bilmiyoruz. Araştırıyoruz ama ya çok bilimsel makaleler ya da ders niteliğinde bitmek bilmez paragraflar çıkıyor karşımıza. Okumaktan vazgeçiyoruz. İşte ben de genel kültür niteliğinde sıkıcı olmamak kaydıyla bu konuyu irdelemeye çalıştım. Yorumlarınızı, fikirlerinizi önemsiyorum. Şimdiden okuduğunuz için teşekkür ederim :)
ÖNCE AZERBAYCAN DEVLETİ'Nİ TANIYALIM;
Yazımın asıl konusu Azerbaycan ve Ermenistan arası anlaşmazlık olduğu için Azerbaycan'ın çok eski tarihlerine kadar inmeyeceğim. Asıl amaçtan uzaklaşmadan *oyuncularımızı tanıyalım.
1813 ve 1828 arası Doğu Asya'yı Rus ve İran savaşları meşgul etti. Bu savaşlar sonucu aralarında bugünkü çağdaş Azerbaycan Cumhuriyeti'nin toprakları da dahil olarak Rus egemenliğini tanıdı. (Azerbaycan ve Ermenistan arası arabuluculuğa ve ittifak sağlanmasına Rusya devlet başkanı Putin'in neden müdahil olduğunu böylece anlamış oluyoruz)
Kafkasya'da 80 yıl süren Rus egemenliği sonunda (bildiğimiz şekilde Sovyetlerin dağılmasıyla) birçok hanlık egemenliğini ilan etti. Bunlardan birisi de 1918'de egemenliğini ilan eden Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti oldu. Devlet daha sonra 1920'de Sovyet kuvvetlerince işgal edildi ve bir Sovyet Sosyalist Türk Cumhuriyeti ilan edildi.1991'de Sovyet Birliği'nin çöküşüne kadar da Rus hakimiyeti sürdü.
1920 ve 1991 arası dönemi ayrıntılı şekilde anlatmaya lüzum görmüyorum ve direk geçiyorum. Başka bir başlık altında daha sonra inceleyebiliriz.
Azerbaycan 1991'de Bağımsızlık Bildirgesi'ni onayladı ve başkanlık sistemiyle yönetilmeye başladı. İlk olarak Türkiye, İsrail, Romanya ve Pakistan tarafından resmen bağımsız bir devlet olarak tanındı. Daha sonra ABD 'de devleti resmi olarak tanıdı.
*Şimdi RAYON ne demek bir bakalım:
Ülke idari olarak 66 rayon ve biri özerk (Nahçıvan) 11 vilayetten oluşuyor. 66 rayondan Yukarı Karabağ ve çevresi 7 rayon 1992 den beri Ermenistan işgali altındadır. (Ki bu işgal altındaki bölgeler Azerbaycan topraklarının %20 sine denk geliyor)
-Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nden kalan bir yönetim birimidir.
-Bir rayon ulusal seviyenin iki seviyesi altında bir idari birimdir.
-Yani Türkiye'nin idari birimiyle kıyasyalayacak olursak eğer; bir ilçeye tekabül eder.
-Örneğin, İstanbul'un Kadiköy ilçesi bir rayondur.
-Örneğin, İzmir'in Urla ilçesi bir rayondur.
25-26 Şubat 1992'de Ermeni kuvvetleri "Hocalı Katliamı" nda Azeri sivilleri topluca katletti. Resmi açıklamalara göre 600 den fazla sivil hayatını kaybetti. Bu olay birçok uluslararası örgütçe soykırım olarak kabul edildi.
1993'te Birleşmiş Milletler, Ermenistan'ı Azerbaycan'ın topraklarından çıkması için uyarmış fakat Ermenistan bu kararlara uymamıştır.
Bu rayon birimi halen Azerbaycan, Beyaz Rusya, Bulgaristan, Moldova, Rusya, Ukrayna ve Kırgızistan'da kullanılıyor.
1994 Dağlık Karabağ savaşı sonunda Ermeniler Azeri topraklarının %15 ini kontrol altına almıştır ve bu savaş sonucu 30.000 den fazla kişi hayatını kaybetmiş ve 1.000.000 kişi zorunlu göçe tabi tutulmuştur.
1994'te Ateşkes Antlaşması imzalanmıştır. Tarih literatürüne Bişkek Protokolü olarak geçen bu Ateşkes antlaşması gerçekten ateşi kesti mi tartışılır... 25 yıldan fazla süredir sadece kağıt üzerinde kalmış olan bu antlaşma Ermenistan'ın Azerbaycan topraklarına saldırmasına engel olamamıştır.
