Cultuur is een basisrecht en kunst is er voor iedereen. Vijf studentes kunst- en cultuurbemiddeling onderzoeken hoe het zit met de inclusie van vluchtelingen in de cultuursector. Meer weten over ons opzet? Lees het hier!
Het middagjournaal komt deze week van Lotte Dodion, dichter en directeur van het Vredescentrum. Haar debuutbundel "Kanonnenvlees" is onlangs verschenen en in derde druk.
'Ik denk aan hoe weinig plaats ik nodig heb. Het holletje van een oksel is genoeg om veilig te slapen, maar het vraagt wel dat iemand u met open armen wil binnenlaten.' - Lotte Dodion, dichter en directeur van het Vredescentrum.
Want vandaag is het wereldvluchtelingendag en Lotte heeft hier een mooi betoog over. Beluister of lees het hier.
Afgelopen week trokken we naar het Humanity House in Den Haag. Een belevingsmuseum waar je aan den lijve ondervindt hoe het is om op de vlucht te moeten slaan en terecht te komen in een ander land. Hoe het museum dit ensceneert gaan we uiteraard niet verklappen, dat moet je zelf maar eens gaan ontdekken. Hieronder lees je wel onze bevindingen!
Robin: Tenzij je zelf alles hebt moeten achterlaten, kan en mag je nooit beweren dat je weet hoe het is om vluchteling te zijn. Daar verandert dit ervaringsmuseum niets aan. Maar er zijn wel bepaalde dingen die je nooit aan iemand kunt uitleggen, en die nu toch ergens ingang hebben gevonden in mijn hoofd. Waar ik bijvoorbeeld nog nooit bewust bij had stilgestaan, is dat mensen die hun thuis ontvluchtten niet het flauwste idee hebben van waar ze eigenlijk heen gaan. Gewoon wég, dat is het enige wat telt. Zo vreemd van me, dat ik dat gegeven steeds over het hoofd heb gezien. Zonder in detail te treden (dan zou ik te veel verraden over het museum), moet ik zeggen dat ik het Humanity House erg dankbaar ben om mij dat bij te brengen. De meer genuanceerde aspecten van een persoonlijk verhaal zijn enorm moeilijk over te brengen aan anderen, en in die gevallen biedt dit museum een hulpmiddel om het onvatbare net iets beter te begrijpen. Of toch tenminste om je eraan te herinneren dat er veel is dat je niet begrijpt.
Anse: Bepaalde momenten waren voor mij zeer beklijvend. Er gebeurt een ramp in je land en je zou denken dat dit het ergste is. Maar dan komt de vlucht en de aankomst nog. Tijdens mijn tocht in het museum kon ik alleen maar denken dat ik woú dat dit maar een fictief museum was, zoals een soort spookhuis. Niets is minder waar. Het is de waarheid voor duizenden mensen, een hoofdstuk in hun leven. Zoals Robin hierboven aan geeft, kan ik niet beweren dat ik nu weet hoe het voelt om vluchteling te zijn. Maar het beeld dat je hebt wordt concreter. Het is minder ver van je bed. En je beseft constant dat dit maar een klein stukje van de ervaring is, dat het échte gebeuren nog zoveel ingrijpender is. Daarnaast krijgen de mensen een gezicht en krijg je hun verhaal te horen.
Wat wij tijdens de verschillende weken hebben gemerkt is dat taal de grootste drempel is. In dit museum was dit een vergeten factor. Dit vond ik ergens wel jammer omdat je hierdoor wel een belangrijk aspect miste.
Laura: De verwarring, het onbekende en het gevoel van anonimiteit grepen mij het meest aan. Ik had het gevoel dat ik constant op de tippen van mijn tenen liep, voorzichtig en op mijn hoede. Niet wetende wat er zou komen of wat er van mij verwacht werd. Wij kunnen, als westerse schepseltjes, geen flauw idee hebben hoe het voelt om alles te moeten achterlaten, om te vertrekken zonder dat je weet waarheen, om in een vreemd land terecht te komen en daar plots niemand meer te zijn. Dit museum beweert dat ook niet te tonen maar laat je wel impressies van bepaalde fragmenten ervaren. De gevoelens die dit oproept, zetten aan tot denken en doen je even stilstaan. Het museum laat ook vooral vluchtelingen aan het woord om hun ervaringen met ons te delen. Niemand kan het immers zo goed vertellen of tonen als zijzelf. In de chaos had ik wel het gevoel dat er een stukje ontbrak, namelijk de vlucht zelf en de grootste drempel, zijnde taal. Los daarvan bezit het museum vele rake punten en een grote kracht om ons, al was het maar heel even en oppervlakkig, mee te nemen in een wereld waarvan we allen hoopten dat die niet bestond.
Lien: Met een nagemaakt visum op zak, sloeg ik ‘op de vlucht’ in het Humanity House. Op zoek naar iets waarvan ik nog niet wist wat het was. Een ticket heen en misschien nooit meer terug; en zo voelde het ook écht. Aan het begin van mijn tocht doorheen het museum, voelde ik me erg benauwd. Er werd een situatie nagebootst waaraan ik wilde ontsnappen. Ik voelde me ongewenst en wist dat ik verder moet lopen, op zoek naar een ‘lichtere’ omgeving. Alsof ik wist dat er een plaats was die beter was dan de plek waar ik startte. Onderweg kwam ik veel verhalen tegen. Verhalen van mensen die zoveel meemaakten dat ze niet anders konden dan wegvluchten. Mensen die hun leven dat ze tot dan toe hadden, moesten achterlaten. Het is sowieso moeilijk om je in te beelden hoe het voelt om te vluchten. Mijn bezoek aan het Humanity House heeft me hier enorm bij geholpen. Hiermee bedoel ik niet dat ik nu weet hoe het voelt om vluchteling te zijn, maar dit alles gaf me wel een goede kijk; een andere insteek. Een verhaal van mensen op zoek naar geluk, en hoe zij tijdens dit alles vooral ook gewoon mens zijn.
Indien je in de buurt bent, breng zeker eens een bezoekje aan het Humanity House of neem alvast een kijkje op hun site. Tot en met eind december loopt er ook nog een tijdelijke tentoonstelling als onderdeel van het crossmediale project ‘De Asielzoekmachine’ over het asielbeleid in Nederland.
Net voor zijn vertrek naar theaterfestivals in Spanje en Roemenië, wisten wij Mokhallad Rasem nog snel te strikken voor een interview. Mokhallad is acteur en regisseur, afkomstig uit en opgeleid in Bagdad, Irak. Sinds januari 2013 is hij Toneelhuismaker. Stof genoeg dus voor een interessant gesprek met deze gedreven optimist.
“Ik was 22 en theater was de liefde van mijn leven.”
Mokhallad vertrekt op 22-jarige leeftijd op tournee naar Duitsland. Hij is dan net afgestudeerd als acteur en regisseur na studies aan het Conservatorium en de Universiteit van Bagdad. Het was nooit zijn bedoeling in Europa te blijven; hij had namelijk gedurende drie oorlogen in Irak gewoond. Maar plots kon hij niet meer terug. Zijn familie was intussen gevlucht naar Syrië. “Ik wist niet wat ik moest doen, moest ik naar daar gaan, moest ik hier blijven? Maar mijn moeder gaf me de raad te blijven en proberen te leven.” Via een vriend kwam hij uiteindelijk in België terecht. Na zijn asielaanvraag verbleef hij zes maanden in een asielcentrum maar Mokhallad heeft zichzelf nooit als vluchteling beschouwd: “Ik heb er nooit aan gedacht te vluchten. Ik ben niet gevlucht, ik kon alleen niet meer terug. Dat is wat anders,”. Omwille van deze reden kreeg hij dan ook oorspronkelijk een negatief advies.
Vijf jaar lang moest Mokhallad wachten op papieren. Intussen begon hij zich aan te passen aan zijn nieuwe leven. “Als een kind van vijf jaar dat opnieuw leert spreken en stappen. Maar ik heb genoten van die periode, die ontwikkeling. Ik ben als een nieuw mens geboren.” Ook als kunstenaar moest hij vanaf nul opnieuw beginnen. “Als je pas in België bent, hebben diploma’s plots geen waarde meer. Je mag een filosoof of dokter zijn, zonder taal ben je niets.” Via via komt hij terecht bij Sering, een sociaal-artistieke werkplaats in Borgerhout. Een plek die hij heel dankbaar is. Hier groeit Mokhallad al snel van figurant naar acteur, tot assistent-regisseur en uiteindelijk mag hij zijn eerste voorstelling creëren. Hierna komt hij in de Monty terecht waar hij veel kan experimenteren en tonen. Wanneer in 2010 zijn regularisatie in orde komt, gaat er een wereld voor hem open. Acteren en regisseren, lovende recensies, theaterprijzen, internationale festivals…
“Als je de kracht vindt in jezelf, gelooft in wat je doet en een open blik hebt op de wereld kan je heel veel bereiken.”
“België heeft heel veel mogelijkheden. Zie België als een goede grond, als nieuwkomer krijg je hiervan een stukje. Maar niemand gaat je zeggen dat je deze grond moet laten groeien. Dat je vruchten moet planten, verzorgen en laten groeien tot een bloem. Je moet zelf zoeken waar de juiste plek is om jezelf te ontplooien en te laten groeien. Heel veel mensen komen echter naar die grond maar dan gaan ze wachten. Het is hier niet leuk, het eten en het weer is niet goed en dit is niet goed en dat is niet goed. Ze kijken van bovenaf maar niet van binnenuit, naar wat ze willen bereiken.”
“Heel veel mensen staan open voor je, willen je helpen, geven vertrouwen maar je moet geduld hebben. Hoe kan je mensen vertrouwen? Wel, als je een nieuw lief hebt bijvoorbeeld, die vertrouw je ook niet van de eerste dag, niet van de eerste week, niet van de eerste maand, niet van het eerste jaar. Maar gewoon, laten ontwikkelen. Laten we samen op pad gaan en dan zien we wel. Lukt het, ok, lukt het niet, dan is het zo. Je zal niet sterven, je neemt gewoon weer andere stappen. Op die manier kijk ik naar mensen. Ik geloof dat je eerst geduld moet hebben voor alles.”
“Sommige mensen kunnen niet integreren. De taal is heel moeilijk, ik had het daar ook heel moeilijk mee in het begin. Maar ik kan niet slapen als ik niet lees, als ik niet schrijf. Ik ben blijven proberen. Ik heb mezelf vooropgesteld, als ik morgen niet kan spreken dan ben ik niks in het leven. In het begin mislukt er heel veel maar daar leer je uit. Je zal vallen maar dan kan je weer opstaan.”
“Ik kijk heel positief naar de wereld dus ik krijg een positief gevoel. Als je negatief kijkt naar de wereld, dan voel je je slecht. Alles gaat over energie. Als ik altijd stil moet staan bij het feit dat ik zoveel oorlogen heb meegemaakt en zoveel mensen heb verloren dan ga je jezelf isoleren en word je depressief. Mensen komen bij mij voor hulp omdat ik zoveel goede energie heb. Het leven is mooi, ik kijk niet naar de donkere kanten van het leven. Ik kijk naar de nieuwe kansen. En dat is heel belangrijk, voor elk mens. Universeel.”
Mokhallad heeft nooit het gevoel gehad dat hij minder serieus werd genomen omwille van zijn afkomst. Hij kijkt niet op die manier naar de wereld. “Ik kijk positief. Mensen hadden vertrouwen in mij en ik in hun. Maar natuurlijk, het is normaal dat mensen anders naar je kijken. Dat zit in onze psychologie. Alles wat anders is, is vreemd. Dat is normaal. Ik ben en blijf een Irakees, ook als ik hier 100 jaar woon.” Mokhallad vindt het heel belangrijk om altijd de twee kanten te bekijken. Hij begrijpt dat mensen bang zijn maar hij stelt ook dat er mensen zijn die problemen hebben met zichzelf, zowel nieuwkomers als Belgen. Volgens hem staan ze daardoor niet open voor mekaar.
“Ik kijk naar hun niet als vluchteling maar als toeschouwer.”
We vroegen Mokhallad naar ideeën om het elitaire karakter van cultuurhuizen te doorbreken, hoe we (de vaak hardnekkige) drempels kunnen overbruggen. Hij sprak hierbij over zijn project met het Toneelhuis, namelijk Kunst op de vlucht. “Bijna 600 vluchtelingen kwamen kijken. Die stap hebben we genomen met het Toneelhuis; we zijn met de bus naar de asielcentra mensen gaan ophalen en hebben hen letterlijk naar de zaal gebracht. De Bourla is een heel traditionele zaal maar we hebben ook gedanst. Ik heb bijvoorbeeld muzikanten geprogrammeerd van verschillende culturen, buikdanseressen, dichters in andere talen, mijn voorstelling zelf was heel visueel en met veel dans… Vooral omdat ik begrijp hoe het voelt om de taal niet te vatten. Ik kijk naar hun niet als vluchteling maar als toeschouwer. Je moet verder kijken dan de stempel vluchteling. Ik heb hier enorm van genoten omdat ik zag dat zij eventjes alles konden vergeten.”
“Toneelhuis legt momenteel een nieuwe weg waarbij ze samenwerken met verenigingen en asielcentra om mensen tot bij hun te laten komen. Maar het moet nog meer. Volgend jaar doe ik een nieuw project waarbij ik terug 6 weken in een asielcentrum zal slapen en leven. Ik wil met hen in interactie gaan. De voorstelling die daaruit voort vloeit zal ‘Zielzoekers’ noemen, als verwijzing naar asielzoekers. Iedereen is namelijk op zoek naar zijn eigen ziel.”
“Het is belangrijk dat vluchtelingen een stem en gezicht krijgen via kunst en cultuur.”
De Kinderjaren van Jezus, Zielzoekers, Wachten, Pax Europa… Migratie en vluchtelingen zijn thema’s die met regelmaat opduiken in het werk van Mokhallad Rasem. Daarnaast engageert hij zich voor tal van projecten die vluchtelingen ondersteunen. “Ik maak voorstellingen die voor mij persoonlijk zijn. Confronterend met mijn leven, dingen die ik heb gezien, ervaringen die ik opdeed en die koppel ik aan kunst. Kunst en cultuur kunnen je helpen om te groeien, om te verwerken, te integreren. Dat was voor mij een grote stap. Daarnaast werk ik veel over vluchtelingen omdat ik het belangrijk vind om hun een stem te geven via kunst en cultuur, anders dreigen zij te verdwijnen. Het is belangrijk dat zij een stem en gezicht krijgen. Niet om hun verschillen te tonen en te laten zien dat ze anders zijn maar net de gelijkenissen zijn zo belangrijk!”
“Ik ben verliefd op België!”
Op de vraag of Mokhallad tevreden is dat hij in België terecht kwam, antwoordt hij vol enthousiasme. “Heel blij. Ik ben verliefd op België en Antwerpen. Het is ongelooflijk. Ik heb hier zoveel theater en dans gezien. Ik ben wereldwijd veel theater en dans gaan ontdekken maar het beste zag ik in België. Er is heel veel talent in België. België spreekt misschien niet zo tot de verbeelding als New York of Amerika maar de kwaliteit hier is zoveel beter.”
“Onlangs werd ik gecontacteerd voor een prachtig project, opgestart door allemaal Belgen met een groot hart. Zij willen geld inzamelen om appartementen te kopen die ze dan kunnen verhuren aan vluchtelingen. Dit project staat heel dicht bij me. Ik had het zelf namelijk ook moeilijk om een woonplaats te vinden en er slapen nog steeds regelmatig vrienden op mijn bank. Ik voel me verantwoordelijk voor hun. Die traditie heb ik ook meegekregen, er zijn voor je naasten. Dit project voelt als een droom maar dan tastbaar, je kan het bijna aanraken.”
"Ga naar hen toe.”
“Ga met hen in gesprek. Dat is de belangrijkste tip die ik jullie mee kan geven. Iedereen heeft zijn eigen rugzak, zijn eigen tragedies meegemaakt, zijn eigen grenzen bereikt. Niemand laat zomaar alles achter en komt naar een volstrekt vreemd land om vanaf nul opnieuw te beginnen. Praat met elkaar, sta open, onderzoek, ervaar. De toekomst is aan de jongeren!”
Wil je meer weten over Mokhallad en zijn producties? Klik hier! Bekijk ook zeker het voorwoord in de nieuwe seizoensbrochure van het Toneelhuis en vind meer info over ‘Zielzoekers’ op pagina 36!
Atleten op de vlucht ook kunnen meedingen naar brons, zilver en goud?
Het Internationaal Olympisch Comité heeft een ‘team Refugee Olympic Athletes’ opgericht, dat ondertussen een tiental leden telt. Sportvrouwen en -mannen uit onder andere Syrië, Congo en Ethiopië zullen starten in de reguliere competitie, naast alle andere teams.
"We zullen hen welkom heten met de olympische hymne en de olympische vlag", aldus IOC-voorzitter Thomas Bach.
Wij weten alvast voor wie we gaan supporteren.
Check YouTube om kennis te maken met de deelnemende atleten: https://www.youtube.com/watch?v=Qx8kvu94PvI
"Family does not mean sharing the same blood or parents. I am living with my family, but I am missing the rest of them, my friends. You can see my brother and two sisters holding hands and reaching out to my friend." (Mohammed °94, Yemen)
Can you see me is een interactief kunstproject voor en door jongvolwassenen (tussen de 20 en 30 jaar) die het afgelopen jaar op verschillende asielzoekerscentra in Nederland woonden. Op unieke wijze legden zij vast wat voor hen belangrijk is. De foto's zijn gemaakt met zelfgebouwde pinhole camera's van frisdrankblikjes met daarin lichtgevoelig fotopapier.
Dit project is een initiatief van visueel antropoloog Josje Priester (Stichting Art of Influx) i.s.m. Stichting De Vrolijkheid. Het project tracht voorbij te gaan aan de vaak allesbepalende toegeschreven identiteit van 'vluchteling' en creëert ruimte voor visuele expressie uitgaande van het individu.
Neem zeker een kijkje op deze site voor meer verhalen en foto's!
Studio Refugee is een samenwerking tussen vluchtelingen en productontwikkelaars. Samen maken zij designobjecten die verkocht worden en waarvan de winst eerlijk verdeeld wordt!
Press play, word instant verliefd, en KOPEN DIE HANDEL
http://kck.st/1rIsIYk
Meer weten over het ontstaan en het opzet van Studio Refugee? Lees het interview met bedenkster Sarah Rombouts op http://charliemag.be/wereld/studio-refugee/
Vreemdeling, asielzoeker, vluchteling, illegaal, we krijgen dagelijks tien verschillende termen voorgeschoteld die absoluut niet allemaal hetzelfde betekenen. Daarom stellen we even orde op zaken: wat betekenen al die dingen nu eigenlijk precies?
Een overzicht:
VLUCHTELING | Iemand die het land van zijn nationaliteit verlaat omdat hij vervolging vreest omwille van zijn ras, religie, nationaliteit, politieke overtuiging of sociale groep. Het zijn deze mensen waar de term ‘vluchtelingencrisis’ op doelt.
Opgelet: dezelfde term wordt in België voor twee verschillende zaken gebruikt. Enerzijds voor wat hierboven beschreven werd, maar de term ‘vluchteling’ kan ook betekenen dat iemands asielaanvraag werd goedgekeurd, dat die persoon nu een erkend vluchteling is en officieel onder de Conventie van Genève valt. Het is dus mogelijk dat iemand wel vervolging vreest en onder deze definitie valt, maar toch niet erkend wordt als vluchteling.
CONVENTIE VAN GENÈVE | in 1951, drie jaar na de totstandkoming van de UVRM, zitten 26 landen uit de VN samen voor het opstellen van ‘Het Internationaal Verdrag betreffende de Status van Vluchtelingen’ (AKA de Conventie van Genève). Hierin worden het statuut, de rechten en de plichten van vluchtelingen vastgelegd. Dit verdrag werd ondertussen door 150 landen ondertekend.
ASIELZOEKER | In de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (UVRM) staat dat elk mens dat vervolging vreest (en daarom het thuisland verlaat) het recht heeft om in een ander land asiel te zoeken en te krijgen. Tijdens het wachten op een uitspraak over de asielaanvraag (de asielprocedure), krijgen de aanvragers opvang en begeleiding. Deze mensen zijn legaal in het land. Vanaf daar kan het twee kanten op: ofwel wordt de aanvraag goedgekeurd en wordt de asielzoeker een erkend vluchteling, ofwel wordt de aanvraag afgewezen. Na een definitieve afwijzing moet de asielzoeker binnen de tien dagen het land verlaten. Deze beslissing wordt genomen door het Commissariaat-generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen. Blijft de definitief uitgeprocedeerde asielzoeker toch in het land, dan is dat zonder papieren, en daarom illegaal.
GEVESTIGDE VREEMDELING | Iemand met een goedgekeurde asielaanvraag kan zich laten inschrijven in het vreemdelingenregister van zijn gemeente. Vanaf vijf jaar na de asielaanvraag kan die persoon erkend worden als gevestigde vreemdeling. Dan is die persoon officieel vluchteling af.
SUBSIDIAIRE BESCHERMING | Mensen die vluchten voor oorlog in plaats van vervolging, kunnen geen vluchtelingenstatus krijgen. Deze mensen genieten minder rechten en bescherming, maar worden ook opgevangen tijdens hun asielprocedure. Bij een gunstige procedure krijgt de oorlogsvluchteling dan het subsidiair beschermingsstatuut toegewezen, met een tijdelijk verblijfsrecht. Vanaf vijf jaar na de asielaanvraag kan dat een definitief verblijfsrecht worden.
Verwarrende toestanden, zelfs als alle informatie met één muisklik voorhanden is. Het is moeilijk om je in te beelden hoe het moet zijn voor iemand zonder computer en zonder kennis van de Nederlandse taal. Hopelijk is het voor u ondertussen net iets duidelijker.
Amnesty International. Z.d. Definitie en internationale bescherming. Geraadpleegd op 25 mei 2016, via https://www.aivl.be
Kruispunt migratie-integratie. Z.d. Verblijfsrecht en asiel. Geraadpleegd op 25 mei 2015, via ttps://www.vluchtelingenwerk.be
Office of the United Nations High Commissioner for Refugees. (1951). Convention and protocol relating to the status of refugees. UNHCR Media Relations and Public Information Service, Zwitserland
Vluchtelingenwerk Vlaanderen. Z.d. Index. Geraadpleegd op 25 mei 2016, via https://www.vluchtelingenwerk.be
Onderstaande tekst is een vrije vertaling van een bericht van Amnesty International over dit filmpje.
Wanneer er gesproken wordt over de vluchtelingenproblematiek, gebruiken wij onmenselijke taal, die menselijke tragedies reduceren naar cijfers en statistieken. Maar dit lijden betreft echte mensen, die - net als wij - families, dierbaren, vrienden; hun eigen verhalen, dromen, doelstellingen... Alleen als je gaat zitten tegenover een bepaalde persoon en in hun ogen kijkt, zie je niet langer een anonieme vluchteling, een van de migranten, en zie je de mens voor jou, net als jijzelf - liefdevol, lijdend, dromend, ...
20 jaar geleden ontdekte psycholoog Arthur Aron dat 4 minuten in elkaars ogen kijken mensen dichterbij kan brengen. Amnesty International besloot om vanuit deze ontdekking een simpel experiment uit te voeren, waarbij vluchtelingen en Europeanen tegenover elkaar zaten en in elkaars ogen keken. Het is duidelijk, het is heel belangrijk om elkaar beter te begrijpen en om elkaar te leren kennen.
Het experiment werd uitgevoerd in Berlijn: de stad, die - als eerste - een symbool van het overwinnen van de verdeling, en ten tweede, het centrum van Europa lijkt. Ze wilden het filmpje gebaseerd op het experiment zo symbolisch mogelijk maken - en de algemene scheidingen tussen mensen aanstippen. De deelnemers waren gewone mensen. De situaties zijn niet opgevoerd; ze wilden zo natuurlijk en spontaan mogelijke reacties. De mensen die over elkaar zitten kenden elkaar niet hiervoor en zagen elkaar voor het eerst tijdens het experiment. Ook belangrijk, de vluchtelingen kwamen voornamelijk uit Syrië en leefden minder dan een jaar in Europa.
Niet alleen in België hebben wij het afgelopen jaar een heleboel nieuwkomers mogen verwelkomen, ook in Canada vonden zo’n 27 000 Syriërs een nieuwe thuis.
In Hamilton, Ontario vieren ze dit op 3 juni met een gigantisch benefietconcert genaamd ‘Welcome to Hamilton’. The National en singer-songwriter Hayden vormen de headliners van de avond, naast tal van andere artiesten. De opbrengst van het festival gaat integraal naar projecten met als thema muziek, kunst en recreatie voor jonge Syrische nieuwkomers.
Grootste nestkast ter wereld is veilige plek in de Westhoek
Leerlingen van het vijfde jaar houtbewerking van het VTI van Diksmuide bouwden de grootste nestkast ter wereld. De constructie van 3,02 meter hoog kadert binnen het project Vreemde Vogels van het Regionaal Landschap IJzer & Polder. De reusachtige nestkast verwijst naar de IJzer- en Handzamevallei waar tienduizenden watervogels broeden, overwinteren of uitrusten op hun tocht naar andere oorden. Maar het project staat ook in het teken van de vele oorlogen vroeger en nu.
Honderd jaar geleden was de IJzervlakte het toneel van een verwoestende oorlog. Veel inwoners sloegen op de vlucht. Ook vandaag vluchten mensen weg van oorlog. Vluchtelingen uit het opvangcentrum in Diksmuide vulden de nestkast met geuren die herinneringen oproepen aan hun vaderland.
Vijf vluchtelingen uit de Gazastrook en Syrië die in Diksmuide verblijven, selecteerden samen met kunstenaar Peter De Cupere enkele geuren die zowel positieve als negatieve herinneringen oproepen aan hun thuisland. Zo is in kleine nestkastjes die aan de grote nestkast zijn bevestigd de geur te ruiken van lekkere gerechten, maar ook van gedroogd bloed op lijken.
Meer informatie over dit initiatief kan je vinden op de website van deredactie.
Wij vinden deze nestkast een goed voorbeeld van hoe vluchtelingen hun verhalen kwijt kunnen via een kunst- en/of cultuurproject. In Diksmuide weten ze dus alvast hoe het zit!
Op dinsdag 26 april 2016 werden duizend miniatuurbeeldjes van vluchtelingen verspreid doorheen de Gentse binnenstad.
Het artistiek collectief ‘Power of Art House’ realiseerde dit project eerder al in Amsterdam en Den Haag. Enkele maanden geleden luisterden zij naar het verhaal van vijf vluchtelingen die tot op heden in Gent verblijven. Ze zijn afkomstig uit Mauritanië, Rwanda, Irak, Soedan en Syrië. De thema’s, herinneringen, gebeurtenissen en gevoelens die in hun verhalen naar voren komen, werden visueel vertaald in de houding die hun beeldje aanneemt. Op die manier wil het project vluchtelingen een gezicht geven, hun verhalen vertellen en het gesprek erover ‘op straat’ op gang brengen.
Momenteel zijn er 60 miljoen mensen op de vlucht voor oorlog, geweld en onderdrukking. Dit zijn 60 miljoen verhalen. De miniatuurbeeldjes vertellen het verhaal van vijf vluchtelingen die momenteel in Gent verblijven.
Kassem ontvluchtte Syrië in 2012 omdat hij uit het Syrische leger deserteerde en het heel gevaarlijk voor hem werd tijdens de Syrische oorlog. Kassala ontvluchtte Sudan nadat hij werd gevangen genomen door het Soedanese leger. Avin ontvluchtte Irak op haar 20ste omdat je er als vrouw geen rechten hebt. Tourad ontvluchtte Mauritanië nadat hij in de gevangenis belandde omdat hij wou studeren. En Claudine, de vijfde geportretteerde vluchteling, geeft haar verhaal liever nog niet vrij gezien de recente ontwikkelingen in haar asielprocedure.
De geproduceerde miniatuurbeeldjes worden verspreid op het openbaar domein. Voorbijgangers die een beeldje ontdekken, mogen het meenemen en verplaatsen zodat het verhaal van de vluchteling ook op een andere plek verteld wordt. Daardoor fungeren de beeldjes als ‘reizende story-tellers’ en komen ze op meer plekken dan ze oorspronkelijk werden neergezet.
Power of Art House vraagt aan de voorbijgangers om de miniatuurbeeldjes te verplaatsen naar nieuwe locaties en hun verhalen en foto’s te verspreiden via movingpeople.nu en sociale media, met de hashtag #movingpeople.
Meer info over dit project kan je vinden op de website van de Stad Gent.
GESPREK | Twee Syrische jongetjes met een passie voor dinosaurussen
December 2015: Istanbul, Turkije
"Ik wil later een professor worden die de beenderen van dinosaurussen onderzoekt, want ik vind dinosaurussen zo fijn. Ik zou zelfs graag een eigen dino hebben, maar ik denk niet dat dit mag. Ik hou ervan om naar Google te surfen. Dan typ ik op de zoekbalk ‘mooie dinosaurusfilms’ in. Maar dat verbruikt wel veel energie van de telefoon, dus dit mag ik niet zo vaak. Op een dag wil ik een museum vol met dinosaurusbotten openen. Ik weet nog niet waar ik de botten ga vinden, waarschijnlijk in Amerika of Frankrijk.”
“Kijk eens naar onze zelfgemaakte uitvinding! (laat auto zien). We hebben hier al veel uitvindingen gemaakt. Je kan echt mooie dingen maken met spullen die je niet meer nodig hebt. Zo maakten we al eens een alien met een luidspreker die we vonden in de prullenbak, en hebben we uit lege melkkartons een man gemaakt! En onze vuilnisbak hebben we veranderd in een dinosaurus, want ik hou zo van dinosaurussen."
Lees het volledige verhaal hier, op de website van humansofnewyork.
Opmerking: de namen van de jongetjes worden ook in het oorspronkelijke interview niet vermeld.
Als afsluiter van mijn tweedejaarsstage bij HETPALEIS trokken we met de Vervelende Bus naar vier asielcentra in Antwerpen. Tien keer vulde de bus zich met een bonte mix van kinderen om naar een installatie in een omgebouwde lijnbus te kijken. Een niet-talige voorstelling waarbij de kinderen ogen te kort hadden. Een ontzettende ervaring.
Mijn verhalen over dit busreisje lees je hier, hier, hier en hier. (Je kan ook naar de eerste link gaan en telkens op volgende post klikken. Klik dan nog even verder voorbij de post van de vacature.)
U heeft het vast al opgemerkt: de laatste maanden en jaren kreeg onze samenleving er een pak nieuwe leden bij. Vaak zijn ze op de vlucht, op zoek naar wat geluk. Bijna altijd onbekend en veel te vaak onbemind. Mensen die hun thuisland ontvluchtten op zoek naar veiligere/vredigere/vrijere oorden. Hier bestaat de gewoonte om deze mensen ‘vluchtelingen’ te noemen.
Wij, dat zijn vijf studenten Kunst- en Cultuurbemiddeling, wij vragen ons af op welke manier deze mensen omgaan met kunst en cultuur. Welk aanbod is er voorhanden? Bestaat er überhaupt een aanbod? Is dat nodig? Hoe moeilijk is het om deel te nemen aan een volledig nieuw cultureel landschap? Op welke manier kan cultuur iemand doen thuis voelen? Kortom: ‘En, hoe zit het?’ Daar proberen wij via deze weg achter te komen. Alleen door inzicht in de materie, het aanbod en het individu kan de cultuurwerker, u en wij, bijdragen aan de artistieke ervaring van deze diverse groep mensen. Dat inzicht hopen we te verkrijgen door zelf deel te nemen aan bepaalde activiteiten, door te spreken met experts en door ons zo goed mogelijk te verplaatsen in andermans kader.
Wij zijn bescheiden, in die zin dat we ons bewust zijn van de veelheid aan identiteiten, achtergronden, gewoontes, wensen, voorkeuren, stijlen en smaken die deze groep kenmerkt. Deze blog pretendeert geen handboek te zijn, maar wel een waardevolle bijdrage aan een cultureel vraagstuk.
U bent bij deze warm uitgenodigd om verder te lezen en om uw bedenkingen/bijdragen/besognes te delen in de reacties.
Bedankt!
En, hoe zit het? @enhoezithet-blog - Tumblr Blog | Tumgag
