DÜZENLEME: 2024 de dahil her yıl favori rap albümlerimin olduğu listeye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Artık bu blog üzerinden paylaşmayacağım. Alttaki listede de çok fazla değişiklik oldu hâliyle, güncellemem burayı.
--------------
Geleneksel yıllık liste. İlk 9 albümden sonra sıralama pek mühim değil. Tamamen kendi sevdiğim albümler, listenin bir iddiası yok. Ne biliyim albüm keşfetmek isteyen olur, ya da geçen sene gözden kaçırdıklarına bakmak isteyen olur vs. onlar için liste işte. Yalnızca İngilizce hip hop albümleri. EP’lere yer vermedim.
1 - Roc Marciano & The Alchemist - The Skeleton Key
2 - Jae Skeese & Superior - Testament of the Times
3 - ShrapKnel - Nobody Planning to Leave
4 - Navy Blue - Memoirs in Armour
5 - Jack Jetson & Illinformed - Winter Forever
6 - IAMGAWD & Clypto - Bloodstained Suede II
7 - Pro Dillinger & Bucky Luger - Don't Feed the Animal
8 - Leaf Dog - Don't Scare the Crows Now
9 - Leaf Dog - Outstanding in My Field
10 - Yeat - 2093
11 - JPEGMAFIA - I Lay Down My Life for You
12 - Estee Nack x BoneWeso - Systematically We Were Never Free
13 - Masta Ace & Marco Polo - Richmond Hill
14 - Chief Keef - Almighty So 2
15 - Gao the Arsonist - AND THEY MINE FOR OUR BODIES
16 - Estee Nack x Futurewave - Stone Temple Pyrex
17 - Flee Lord & Crisis - Full Court Press
18 - Sunmundi & klwn cat - Lived and Born
19 - Mach-Hommy - #RICHAXXHAITIAN
20 - Lupe Fiasco - Samurai
21 - Apollo Brown & Crimeapple - This, Is Not That
22 - Rakim - G.O.Ds Network (REB7RTH)
23 - Juicy J & Xavier Wulf - Memphis Zoo
24 - Future - Mixtape Pluto
25 - Tha God Fahim & Cookin' Soul - Supreme Dump Legend: Soul Cook Saga
26 - 21 Savage - american dream
27 - Boldy James & Your Boy Posca - 1LB
28 - Rap Man Gavin & postureless - Memories, Dreams, Reflections
29 - Terror Reid - Manifesto
30 - Lil Xelly & GRiMM Doza - Selling Weight on 808’s 3
31 - Tha God Fahim - Dump Goat 2
32 - Ransom & Harry Fraud - Lavish Misery
33 - Awon & Phoniks - Golden Era 2
34 - Blu & Exile - Love (the) Ominous World
35 - Fashawn & Little Vic - Carte Blanche
36 - Trizz & MIKE SUMMERS - Cavi En Cursive
37 - Maze Overlay & Toxværd - The Grid
38 - K.A.A.N & DJ Hoppa - Delusions of Grandeur
39 - Tha God Fahim & NicoJP - Snakes
40 - Leaf Dog - Photosynthesis
41 - Maze Overlay - Eternal Summer
42 - Lenox Hughes & Arkin - Red Dragon
43 - Ru$h & Jay NiCE - FAMILI 6
44 - Maze Overlay & Machacha - French Laundry
45 - BodyBagBen & XP the Marxman - Good Times, Bad Times
46 - Recognize Ali x A Dusty Cinema - A Kind Word & A Gun
47 - Lil Xelly - WTSC
48 - Fuego Base & OT the Real - Moving Base OT
49 - BoriRock & Whoa1.0 - Zing-Daya
50 - Da Flyy Hooligan & Wun Two - Nocturnal Hooli, Vol. 3
51 - al.divino - Firewater
52 - Leaf Dog - Scrolls of the Lost Samurai (Unreleased Tapes Vol1)
53 - Leaf Dog - Scrolls of the Lost Samurai Vol. 2
54 - CKooliènte & BhramaBull - CHALIEBull
55 - CJ Fly & NasteeLuvzYou - the PhaRaOh’S return 2: NUBIA
56 - Reks & karlitodakid - I Am Not Your Negro
57 - BVA - The Dam Builder
58 - Bloo Azul & Good Food - Bloo Appetit
59 - Sule - Written on Wides Corner
60 - Bishop Nehru - Kult Life Chapter 1: From Pain to Paintings
61 - Kota the Friend - Lyrics to Go, Vol. 5
62 - Clever 1 x Lord Beatjitzu - Master Sip, Legendary Teacher of Bruce Lo, da First Drunken
63 - Ransom - Cabrini Green
64 - Boldy James & Nicholas Craven - Penalty of Leadership
65 - ScHoolboy Q - BLUE LIPS
66 - Roc Marciano - Marciology
67 - The Game & Big Hit - Paisley Dreams
68 - Armand Hammer - BLK LBL
69 - Gangrene - Heads I Win, Tails You Lose
70 - Vince Staples - Dark Times
71 - Anonymuz - We$tside
72 - Daniel Son & Futurewave - Bushman Bodega
73 - Hus Kingpin & 9th Wonder - The Supergoat
74 - WateRR x Wavy da Ghawd - Washed Ashore
75 - Rasheed Chappell & 38 Spesh - Checks & Balances
76 - Vic Spencer x Original Super Legend - Be Double Clip Tight
77 - Jae Skeese - Ground Level
78 - Benny the Butcher - Everybody Can't Go
79 - Future & Metro Boomin - WE DON'T TRUST YOU
80 - Erick the Architect - I've Never Been Here Before
81 - Jamal Gasol & Sayzee - Smoke Wave
82 - Megan Thee Stallion - MEGAN
83 - Your Old Droog - Movie
84 - Crimeapple & MichaelAngelo - Tucibi
85 - Jack Jetson & Illinformed - Kobayashi Porcelain
86 - The Act - Omega Music Vol. 1
87 - Termanology & Tek - Teknology
88 - Chris Crack - Final B.O.S (The Chronicle of Lil Jimi)
89 - Benny the Butcher & 38 Spesh - Stabbed & Shot 2
90 - Talib Kweli & J. Rawls - The Confidence of Knowing
91 - Cordae - The Crossroads
92 - Noveliss x Hir-O - Cyberpunk Rhapsody
93 - Struggle Mike & Black Soprano Family - HONOR
94 - 300 South & Chuuwee - A Gentleman's Game
95 - Freddie Gibbs - You Only Die 1nce
96 - Daniel Son & Finn - Hare Brained Schemes
97 - Red Inf - Gilda’s Sun
98 - Maze Overlay & Wahr Season - Nightline
99 - Wuzee & Bronze Nazareth - Bulletproof Carties
100 - Nonazz - Sincerely Nazz
101 - GeneralBackPain - Holy Hands 3 (Revelations)
102 - Jamil Honesty & Hobgoblin - Martyr Musik 3
103 - DillanPonders - Onward We March
104 - Codenine & Chronic Tone - Càirdeas
105 - Apollo & Machacha - The Greater Good
106 - Tha God Fahim x Nicholas Craven - Tha Myth Who Never Quit 2
107 - Estee Nack x Giallo Point - Papitas 2
108 - Raury / Hirsh - The Blue Shell Theory
109 - The Musalini - Active & Attractive
110 - Eto - Long Way Home
111 - Mutant Academy - Keep Holly Alive
112 - Jay Worthy & MadeinTYO - Time After Time
113 - Maze Overlay - ENZO
114 - Boldy James & Harry Fraud - The Bricktionary
115 - Vega7 the Ronin & Ferris Blusa - Both Hands Wash the Face
116 - Tha God Fahim & Nicholas Craven - Dump Gawd: Hyperbolic Time Chamber Rap 3
117 - Joell Ortiz & KXNG Crooked - Tapestry
118 - Deniro and RoadsArt - Robbie Deniro 9
119 - Eligh & es.ce - Hello Youth
120 - G.S. Advance - Lycanthropy
121 - Revival Season - Golden Age of Self Snitching
122 - Killah Priest - Abraxas Rebis Simha Pleroma
123 - Joell Ortiz & The Heatmakerz - W.A.R. (With All Respect)
124 - Cognac Kingz - LO Frasier
125 - KILLY - Life I Chose
126 - 2nd Generation Wu & Dom Archey - This May Sting!
127 - Eric the Red & Illinformed - Painting da Town Red
128 - Spoda & Syer - Walk Hard: The Ronnie Walker Story
129 - LE$ & Mr. Rogers - Last Laugh: The Prelude
130 - Joyner Lucas - Not Now I'm Busy
131 - LE$ - Gourmet
132 - Custom Made - Mosaic Music
133 - Primo Profit & MichaelAngelo - On the Road
134 - New Villain x Wyzrd x Zeus the Elevated - Rogue Shinobi
135 - Reallyhiiim - The Parallax View
136 - Boldy James & WhoTheHellIsCarlo - Hidden in Plain Sight
137 - Dave East & Mike&Keys - APT 6E
138 - Elucid - INTERFERENCE PATTERN
139 - Knxwledge - WT.22
140 - Pink Siifu - GOT FOOD AT THE CRIB'! VOL. 1
141 - Blu & Bombay - Good to Be Home (Remixes)
141-2(Ekstra): Sarach - Audio*Picasso
Instrumental hip hop sevenlere de 2024 çıkışlı birkaç albüm önerisi:
1 - FloFilz - handful
2 - Funky DL - I am Reuben (Instrumentals)
3 - B3rb - Volume I
4 - Farazi - Zaman Sinekleri (Instrumentals)
5 - Observe since ‘98 - Odd Ones Vol. 3: Death’s Door
6 - Marcus D - The Keeper
7 - Necro - Instrumentals, Vol. 2
8 - Soudiere - Pirelli, Vol. 8
9 - Blockhead - Luminous Rubble
10 - Grubby Pawz - Drum Program
11 - Atmosphere - Whenever (Instrumental Version)
12 - Wun Two & Made in M - Sole Spirito
13 - MUJO情 - Miyako Temple
14 - Illsugi & August Fanon - KANAGAWAYORK
15 - August Fanon - 1+1
16 - bsd.u & bob le head - Yesterday
17 - El Michels Affair - Glorious Game (Instrumentals)
18 - bcalm - Close to Home
19 - Casiio & Kainbeats - Submerged
20 - Termanology & NasteeLuvzYou - Time Is Currency (Instrumentals)
21 - MUJO情 & Moai Beats - Waterfall
22 - DJ QUAAQUALO - SUBLIMESCHITT
23 - MUJO情 - Okinawa Rainbow
Screw Mane Flame Ekstraları:
Screw Mane Flame - Chillwave Shawty 2006
Screw Mane Flame - Chillwave Shawty 2008
Son olarak, 2024 çıkışlı albümlerden-janra fark etmeksizin- favori albüm kapaklarımı derlediğim seri de burda.
DÜZENLEME: 2023 de dahil her yıl favori rap albümlerimin olduğu listeye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Artık bu blog üzerinden paylaşmayacağım. Alttaki listede de çok fazla değişiklik oldu hâliyle, güncellemem burayı.
--------------
Geleneksel yıllık liste. İlk 14 albümden sonra sıralamaya pek takılmaya gerek yok. Tamamen kendi sevdiğim albümler, listenin bir iddiası yok. Ne biliyim albüm keşfetmek isteyen olur, ya da geçen sene gözden kaçırdıklarına bakmak isteyen olur vs. onlar için liste işte. Yalnızca İngilizce hip hop albümleri. EP’lere yer vermedim. Ha bir de tam puan verdiğim albüm olmadı bu sene ne yazık ki. AYO:
1 - Tha God Fahim & NicoJP - Chess Moves
2 - WiFiGawd & Soudiere - 36 Chambers of Pressure, Vol. 2
3 - Death at the Derby - Capitano
4 - enkay & New Villain - From the Villain With Love II
5 - Nonazz & LUNAR - Tread Lightly
6 - Flee Lord & Crisis - 2-3 Zone
7 - NODUO - Noduo
8 - J. Arrr - Hoop Dreams 3
9 - Departure - Composition
10 - Apollo Brown & Planet Asia - Sardines
11 - Minus & Jay Influential - Surprise!
12 - Upfront & Badhabitz - Headrush
13 - Waterr & Spanish Ran - The Policy Kings
14 - E Murda & Shots Almigh - Loyalty Makes You Related
15 - Estee Nack x V Don - BRAP!
16 - MIKE, Wiki & The Alchemist - Faith is a Rock
17 - Mach-Hommy & Tha God Fahim - Notorious Dump Legends Volume 2
18 - slowthai - UGLY
19 - Nas - Magic 3
20 - Aesop Rock - Integrated Tech Solutions
21 - El Michels Affair & Black Thought - Glorious Game
22 - Conway the Machine & Jae Skeese - Pain Provided Profit
23 - Nas - Magic 2
24 - Chris Crack - Battery Operated Simps
25 - Tesla’s Ghost & Purpose - B.L.O.O.D (Blood Lines of Original Dynasties)
26 - Jay Royale - Criminal Discourse
27 - Larry June & The Alchemist - The Great Escape
28 - Koralle - Insomnia
29 - Postman L - Treasure Chest Pieces
30 - All Hail Y.T. x Observe since ‘98 - ILL Gotten Gains
31 - Tha God Fahim x Oh No the Disrupt - Berserko
32 - Paul Wall & Termanology - Start Finish Repeat
33 - Matt Mars & Bloodblixing - Blxxd Moon 3: Gangsta Edition
34 - Starker x Theravada - Spiridon
35 - Mickey Diamond & Mallori Knox - Nobody Bleeds Like Flair
36 - Vic Spencer & August Fanon - Psychological Cheat Sheet 4
37 - Vega7 the Ronin & Superior - Sleep Is the Cousin
38 - Jehst - Mork Calling Orson
39 - Zotiyac - Pretense
40 - Theravada & zoomo - Waste Management
41 - Times Change - DifferenTimes
42 - Tha God Fahim x Mike Shabb - Dump Gawd Rhyme Pays
43 - Rahiem Supreme x Wino Willy - Snake & Crane Secret
44 - Deniro and RoadsArt - Robbie Deniro 6
45 - Shaykh Hanif & MichaelAngelo - Wilderness of North America
46 - Matt Mars & Deadbent Inc. - Dream Rotation
47 - Substantial - Adultish
48 - Alaska & Steel Tipped Dove - The Structural Dynamics of Flow
49 - Tha God Fahim - Dump Gawd Reloaded
50 - Lloyd Banks - Halloween Havoc IV: The 72nd Hr
51 - MIKE - Burning Desire
52 - Obnoxious - Sic Audio
53 - Tha God Fahim - Tha Supreme Hoarder of All Pristine Wealth
54 - Rasheed Chappell & The Arcitype - Sugar Bills
55 - 38 Spesh - Gunsmoke
56 - Papo2oo4 - PAP on P.E.D’s
57 - Funky DL - I am Reuben
58 - Willie the Kid x V Don - Blue Notes 2
59 - Mooch - Green Light
60 - Shabaam Sahdeeq & John Jigg$ - Don’t Feed the Bears
61 - OT the Real & araabMUZIK - ZOMBIE
62 - Realio Sparkzwell & Tone Spliff - Gunz From Italy
63 - Jamal Gasol & VHS - Tales From the Trenches
64 - Lloyd Banks - The Course of the Inevitable 3: Pieces of My Pain
65 - Fliptrix - Mantra No. 9
66 - Estee Nack & Friends - #Mini Mansion Dust Vol. 6
67 - Monday Night & 3waySlim - Good Company
68 - DNTE - Custom Made Killa
69 - A.P. da Overlord - Blockstar Ranger (In the Name of Fire)
70 - Tony Shhnow - Love Streak
71 - Belly - Mumble Rap 2
72 - Joe Sig & Im'peretiv - Rome Was Built In A Day
73 - Snotty - Mi vida loca
74 - Farma - Farma's £10 Bag Vol. 2
75 - HWY 308 & Finn - Ducking Indictments (Deluxe)
76 - billy woods & Kenny Segal - Maps
77 - Skyzoo & The Other Guys - The Mind of a Saint
78 - Armand Hammer - We Buy Diabetic Test Strips
79 - Anwar HighSign & Giallo Point - Whatever the Case May Be
80 - Eto & Futurewave - Dead Poets
81 - Mickey Diamond - Oroku Saki
82 - Elcamino & TrickyTrippz - Devil’s Due
83 - Rav - Leap
84 - XP the Marxman - Diamante De Las Madres Vol. 2
85 - Rome Streetz - Noise Kandy 5
86 - Monster Florence - Master System
87 - Iceberg Theory & Bloodblixing - Sundae Funnyz Gangsta Edition
88 - Navy Blue - Ways of Knowing
89 - McKinley Dixon - Beloved! Paradise! Jazz!?
90 - Solarfive & Custom Made - Paved With Good Intentions
91 - Hellsent & Batsauce - Jimi Floss
92 - $Ha Hef - Shark Tank
93 - Stack Skrilla x Yuno - Bless
94 - Ill Bill - Billy
95 - Goyard ibn Said - Goyard Comin’: Exordium
96 - Napoleon da Legend & D-Styles - Invincibl Rap Mislz
97 - klwn cat & Unruly - Don’t Go Outside
98 - Rigz - Heal In
99 - Speaker Bullies - Art of Disrespect
100 - AcHoodFella & Arkin - The Preview, Pt. 3
101 - Killah Priest - Vedic Vape Room
102 - Kadeem - Who Cyan Hear Must Feel
103 - Meechy Darko - Doses
104 - Paranom - PKNXM
105 - Bobby J From Rockaway & Nef - Radio Days
106 - Will4Prez x Hobgoblin - Bar Barracks
107 - Obijuan - Mangrove Maze
108 - Matt Mars & Deadbent Inc. - Dream Rotation 3
109 - Crimeapple - YDFWC?3
110 - K-Rino - Audio Optics
111 - Travis Scott - UTOPIA
112 - V Knuckles & Phoniks - The Next Chapter
113 - Joey Majors & Eto - Plausible Deniability
114 - Ill Bill - Billmatic
115 - Obijuan - Xaonabo
116 - al.divino & MichaelAngelo - Wile Coyote
117 - Terror Reid - Hot Vodka 2
118 - Kaytraminé - Kaytraminé
119 - ??? & Grubby Pawz - Hood Alchemy
120 - Substance810 & Hobgoblin - Death Waits in the Dark
121 - AKAI SOLO - Only the Strong Remain
122 - Kurt Solid & Bronze Nazareth - The Process
123 - Pawz One & Preed One - Murals & Mayhem
124 - Spook - No Country II: Hell on Wheels (The Ballad of Isom Dart!)
125 - 2 Dolla & Iceberg Theory - Red Butte Redemption
126 - Killer Mike - MICHAEL
127 - G’s Us - What Them Dogs Don’t Know They Know
128 - Airospace - Stairway to Heaven
129 - Mickey Diamond - Gucci Ghost 3
130 - enkay & New Villain - From the Villain With Love III
131 - King Iso - iLLdren
132 - NODUO - Harvest Moon
133 - Elcamino & King Ralph - No Weapon Formed Against Me
134 - XP the Marxman, Phonk P & NugLife - Have a Beautiful Grind
135 - OneShotOnce & Roper Williams - Hatched Caviar
136 - Pawz One - Persona Non Grata
137 - Jamal Gasol x Sandy Solo - Good Chemistry
138 - Night Lovell - I Hope You’re Happy
139 - Slayton Dixon & Bloodblixing - Dirtz 3 Gangsta Edition
140 - BoriRock & Grubby Pawz - Wavy Bullet
141 - AZ - Truth Be Told
142 - FastLife & Red Walrus - Red Line
143 - Mick Jenkins - The Patience
144 - Team Demo - It’s a Demo
145 - Illah Dayz & Bronze Nazareth - Ponch'e
146 - Sauce Heist & K Sluggah - SÅS
147 - Illinformed - Illin for Meds
148 - Tony Shhnow - Shadow Banned 2
149 - Dark Lo & V Don - Charlie Pope 2
150 - Torae & Marco Polo - Midnight Run
151 - Elcamino - They Spit on Jesus
152 - Home Brew - Run It Back
153 - BONES - BasketCase
154 - Dirty Dike - Mattress
155 - Ayo Shamir, J. Arrr & Fabeyon - Ignorant Art
156 - NymLo & Statik Selektah - From the Horse’s Mouth
157 - Styliztik Jones - Classics
158 - Rahiem Supreme & Look Damien! - Brown Alpaca
159 - K-Rino & Trajic - Seven Hour Block
160 - Mic Gutz - Iron Mic
161 - Flu & Phil Gektor - Money
162 - BoriRock - The Zing Who Stole Christmas
163 - WateRR x Machacha - Almighty
164 - Planet Asia & MidaZ the BEAST - And 1 Rap Shit
165 - Wrekonize - The Wrekoning
166 - Estee Nack - Nacksaw Jim Duggan
167 - P-Ro x Onaje Jordan - Storytown Lane
168 - Twisted Insane - The Reaper
169 - Hus Kingpin - Holiday Hus 2: Cocaine Christmas
170 - Ronnie Alpha - Echoes of the Imperium
171 - Bloo Azul & Spanish Ran - Bloo Moon 2
172 - YL - Don't Feed the Pigeons Deluxe
173 - Cookin’ Soul - Whateva Vol. 5
174 - Nnutthowze - Siqnaling the Siqly
175 - Ru$h & Jay NiCE - Famili 5
176 - Wrekonize - 2020 Wreking Crew Freestyles
177 - Mach-Hommy x Thelonious Coltrane - Nonpareil
178 - Talib Kweli & Madlib - Liberation 2
Ekstra: Tyler, the Creator - Call Me If You Get Lost: The Estate Sale
Instrumental hip hop sevenlere de 2023 çıkışlı birkaç albüm önerisi:
1 - Boldy James & Nicholas Craven - Fair Exchange No Robbery (Instrumentals)
2 - Allem Iversom & Dontcry - Chapter Two
3 - MUJO情 & Hakone - Cat Dojo
4 - The Alchemist - The Elephant Man’s Bones Instrumentals
5 - Batsauce - Dispatches From Da Nang
6 - August Fanon - Cool Tings
7 - O.C. - Jewelz (Instrumentals)
8 - DirtyDiggs - DDU008: Hlywtr
9 - DirtyDiggs - DDU024: GOAT
10 - Awon & Soul.Dope.95 - Infinite Wisdom Instrumentals
11 - Aesop Rock & Blockhead - Garbology (Instrumental Version)
12 - Sterling Toles - The Sound of Manger on McNichols
13 - Phoniks - Dreams
14 - Observe since ‘98 - Odd Ones Vol. 2
15 - August Fanon - Black Magix Vol. 23 (Station Identification)
16 - Roper Williams - Back to Blocked 🖤
17 - bcalm & Dontcry - Times We Had
18 - Peanuts - Super Microphonus
19 - El Jazzy Chavo - EXPEDITion 100 Vol. 28: A Signal From the Dark Side
20 - ewonee - Aux Tapes Vol. 6: The Art of the Chase
21 - Graymatter - Danger Room 3
22 - Confidence - Top 5
23 - Thelonious Martin - Polo Sporting Goods Instrumentals
24 - Observe since ‘98 - The Lion’s Share 2: Gold Shillings (Instrumentals)
25 - Im'peretiv - Instrumentals Issue #3
26 - Televangel - Neutral Milc Motel Instrumentals
27 - SoulChef - Rear View (Instrumental)
28 - Casiio & Dontcry - Stories of the Night
29 - The Doppelgangaz - Beats for Brothels, Vol. 6
Screw Mane Flame Ekstraları:
Screw Mane Flame - Chillwave Shawty 2003
Screw Mane Flame - Chillwave Shawty 2004
Screw Mane Flame - Chillwave Shawty 2005
Screw Mane Flame - Aquatic Audio
Son olarak, 2023 çıkışlı albümlerden-janra fark etmeksizin- favori albüm kapaklarımı derlediğim seri için de sizi burdan alalım.
DÜZENLEME: 2022 de dahil her yıl favori rap albümlerimin olduğu listeye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Artık bu blog üzerinden paylaşmayacağım. Alttaki listede de çok fazla değişiklik oldu hâliyle, güncellemem burayı.
--------------
Gelenek vakti ve hâliyle hatırlatma vakti: İlk 20 albümden sonra falan sıralamaya pek takılmaya gerek yok. Tamamen kendi sevdiğim albümler, listenin bir iddiası yok. Ne biliyim albüm keşfetmek isteyen olur, ya da geçen sene gözden kaçırdıklarına bakmak isteyen olur vs. onlar için liste işte. Yalnızca İngilizce hip hop albümleri. EP’lere yer vermedim, les roll...
1 - Matt Mars & Iceberg Theory - Ice Planet 5/5
22 Eylül 2022 çıkışlı Matt Mars & Iceberg Theory albümü. Iceberg Theory bir rapçi olarak baktığımızda her ne kadar “hit or miss” bi eleman olsa da, prodüktör olarak underground'ın henüz keşfedilmemiş cevherlerinden birisi kesinlikle. tam da 2022'de 5/5 tam puan verdiğim aoty adayı bi rap albümü olmadığını düşünürken bir anda önüme düştü bu albüm. İnsanı farklı diyarlara götüren, bütün derdini tasasını unutturan, ufak da nostaljik bir prodüksiyonun üzerinde yağ gibi akan Matt Mars. Albümü dinler dinlemez tüm anksiyetem stresim gitti resmen, her şeyi unuttum sanki. İkisinin de diskografisine bakınca bu sene birbirlerinden ayrı olarak epey bir albüm çıkarmışlar ama Ice Planet, Iceberg ve Matt'in birlikte çalıştığı ilk uzun proje. Matt Mars "I'm on a mission to rap everyday” derken harbiymiş gayet. İkilinin kimyası öyle acayip sıradışı değil tamam kabul ama kesinlikle dikkat çekici. 2023'te bu ikiliden daha çok proje görmek ümidiyle diyelim ne diyelim. “Future's looking bright, ima stay breathing.”
2 - Purpose - The Tony Camonte Saga: Cost of Business
3 - Ghais Guevara - There Will Be No Super-Slave
4 - Ka - Woeful Studies
5 - Killah Priest - Mother
6 - Theravada - Strange Voice
7 - YL, Starker & zoomo - RRR: The Album
8 - Obijuan x Giallo Point - Mystery Merxhant
9 - Roc Marciano & The Alchemist - The Elephant Man’s Bones: Pimpire Edition
10 - Saipher Soze & Sibbs Roc - Velvet Hammer
11 - Goya Gumbani & Kiina - Face in the Storm
12 - Steel Tipped Dove & Aloe Vera - Days Pass Strange
13 - Maze Overlay - Aztecaz
14 - Crimeapple x DJ Skizz - Breakfast in Hradec
15 - Eto x Jai Black - Abyss Dwellas
16 - Black Soprano Family - Long Live DJ Shay
17 - Rasheed Chappell & Little Vic - A Portrait Of
18 - 2 Dolla Will - Red Snow 7
19 - LUNAR - A Simple Task
20 - Metro Boomin - Heroes and Villains
21 - Danger Mouse & Black Thought - Cheat Codes
22 - Estee Nack & Grubby Pawz - Iwannafxckcarmenhayes
23 - billy woods x Messiah Musik - Church
24 - Conway the Machine - God Don't Make Mistakes
25 - Estee Nack x sadhugold - SOGW2 Estee Nack & the Order of the Golden Fleece
26 - Kendrick Lamar - Mr. Morale & The Big Steppers
27 - Ka - Languish Arts
28 - Defcee & BoatHouse - For All Debts Public and Private
29 - Boldy James & Real Bad Man - Killing Nothing
30 - Lunar x Iceberg Theory - Shemyaza
31 - Avantdale Bowling Club - Trees
32 - Cities Aviv - Man Plays the Horn
33 - Vel Nine - Freakjet
34 - Mansdem & J4K - Hitmans
35 - Bronze Nazareth - If You're Worried, You Should Be
36 - Jeshi - Universal Credit
37 - Yungmorpheus & Theravada - Up Against the Wall; A Degree of Lunacy
38 - Triple Darkness - Kurayami 暗やみ
39 - Noveliss - Vagabond
40 - Big Kahuna OG & Graymatter - Metal Gear Solid
41 - Boldy James & Futurewave - Mr. Ten08
42 - Meyhem Lauren & Daringer - Black Vladimir
43 - R.A.P. Ferreira - 5 to the Eye With Stars
44 - Run the Jewels - RTJ CU4TRO
45 - Fly Anakin - Frank
46 - Knucks - Alpha Place
47 - Black Josh & Milkavelli - Swegasus
48 - Jam Baxter - Fetch the Poison
49 - Deniro and RoadsArt - Tales From the Hockey Bag
50 - Jay NiCE & Machacha - Heightened Senses
51 - Dälek - Precipice
52 - Che Noir - Food for Thought
53 - Elcamino & Camoflauge Monk - Walk By Faith & Not By Sight
54 - Cypress Hill - Back in Black
55 - 2 Dolla Will & Iceberg Theory - Bad Man From Red Butte Side B
56 - Lync Lone - Die Trying
57 - 2 Dolla Will - Erica Gavin
58 - Jae Skeese & Big Ghost Ltd. - Authenticity Check
59 - $ha Hef & Tony Seltzer - Mr. Make It Happen
60 - UFO Fev & Crisis - Sunsets in the Ghetto
61 - Nature - 98' Nate
62 - 38 Spesh & Harry Fraud - Beyond Belief
63 - Tha God Fahim & Jay NiCE - Bloodspiller
64 - Eligh x DJ.Fresh - The Tonite Show With Eligh x DJ.Fresh
65 - Hell Razah & RoadsArt - Heaven's Road
66 - Raz Fresco & Eric Right - Arm Leg Leg Arm Head LP
67 - Def Soulja & 183rd - 42 Square Miles
68 - Novatore - Living in the End Times
69 - Smellington Piff & Illinformed - Roma Supreme
70 - Eddie Kaine x K Sluggah - Chosen
71 - Huey Briss - Wishing Out Loud
72 - 2 Dolla Will - Donda 2
73 - Mickey Diamond & Mark Dark - NOIR
74 - Jakey - ROMCOM
75 - Rahiem Supreme & Argov - Behold the White Pale Horse
76 - P.A. Dre - Pillmatic (The Album)
77 - Random Act of Violence - Random Act of Violence
78 - Sole - No Gods No Master Gardeners
79 - Apollo Brown & Philmore Greene - Cost of Living
80 - Billy Woods & Preservation - Aethiopes
81 - Sus - Suspicious Activity
82 - Nicholas Craven & Boldy James - Fair Exchange No Robbery
83 - Earl Sweatshirt - Sick!
84 - Daniel Son & Futurewave - Son Tzu & the Wav.God
85 - Lupe Fiasco - Drill Music in Zion
86 - Cities Aviv - Working Title for the Album Secret Waters
87 - Your Old Droog x Tha God Fahim - Tha Wolf on Wall St. 2: The American Dream
88 - #TheWinners - The Winners Ball
89 - Cormega - The Realness II
90 - Muggs x Rigz - GOLD
91 - Your Old Droog - YOD Wave
92 - AJ Suede & Televangel - Metatron's Cube
93 - Madhattan & Spanish Ran - Dark Times of Mike Dowd
94 - Daniel Son - The Bush Doctor
95 - $ilkMoney - I Don't Give a Fuck About This Rap Shit, Imma Just Drop Until I Don't Feel Like It Anymore
96 - Daniel Son, Futurewave & 36 Cypher - As the Crow Flies
97 - Oswin Benjamin, Chris Rivers, Denzil Porter & Tony Choc - Apophenia
98 - M-Dot - Dining in Dystopia
99 - RZA & DJ Scratch - Saturday Afternoon Kung Fu Theater
100 - Funky DL - Still Classic
101 - Da$h & SonnyJim - Between the Lines
102 - IAMGAWD x The Black Depths - Murder Castle
103 - Sadistik x Kno - Bring Me Back When the World Is Cured
104 - Monday Night - I'm Mad Hol' On
105 - Killah Priest - Horrah Scope
106 - Joey Bada$$ - 2000
107 - UFO Fev & DJ J Hart - E Pluribus Unum
108 - K.A.A.N. x Dem Jointz - Mission Hillz
109 - Lord Jah-Monte Ogbon & Sadhugold - The Black Möbius
110 - Clever 1 - Kevlar Ski Jacketz
111 - Dizzy Wright & DJ Hoppa - Dizzyland
112 - Crown - Underground Crown
113 - Tragedy Khadafi & BP - Immortal Titans, Vol. 2
114 - Nyce da Future & Eto - Forever Mobbin
115 - Jada - Time Will Tell
116 - ShittyBoyz - Trifecta
117 - Quavo & Takeoff - Only Built for Infinity Links
118 - Redveil - Learn 2 Swim
119 - Futurewave & 36 Cypher - Hell Sweet Home
120 - Leaf Dog & BVA - The Menu
121 - Nas - King's Disease III
122 - Kool G Rap - Last of a Dying Breed
123 - Vic Spencer & Doc da Mindbenda - Still Here
124 - Elucid - I Told Bessie
125 - Raz Fresco - Magnetic
126 - YL & Eyedress - The Hills Have Eyes
127 - Mickey Diamond & Big Ghost Ltd. - Gucci Ghost 2
128 - Mickey Diamond & Big Ghost Ltd. - Gucci Ghost
129 - Marowe - Marlowe 3
130 - RJ Payne & Stu Bangas - My Life Iz a Movie
131 - Ill Conscious x Mute Won - Acres of Diamonds
132 - Rich Jones & Iceberg Theory - Smoke Detector
133 - Rome Streetz x Royalz - Pyrex Pot Poetry
134 - Gritfall - Griptape
135 - Vega7 the Ronin & Machacha - The Lead Lined Wall
136 - Mike Shabb - Sewaside II
137 - ShrapKnel - Metal Lung
138 - Mach-Hommy - Dollar Menu 4
139 - Young Drummer Boy - Gang Coast
140 - Mooch - Heroin Farms 2
141 - Westside Gunn - 10
142 - $uicideboy$ - Sing Me a Lullaby, My Sweet Temptation
143 - Ace Cannons & Mightyhealthy - Mightycannons
144 - Meechy Darko - Gothic Luxury
145 - Matt Draugos & klwn cat - Dragon Li
146 - Airospace - You're a Liar and You Suck Who Would Love You?
147 - al.divino x Estee Nack - Triple Black Diamonds 2
148 - Big Kahuna OG - Blockavelli 2
149 - Sleep Sinatra x KNGKVMI - Brainstormz
150 - Lync Lone - Pothead.
151 - Bloo Azul & Spanish Ran - Once in a Bloo
152 - Mr. Muthafuckin' eXquire - I Love Y.O.U Cuz Y.O.U Ugly Vol. 1
153 - All Hail Y.T. x Yosonova - V-12 Soul: Supercharged⚡
154 - Nino Bless - Audiotrip 2
155 - Killah Priest & Jordan River Banks - Mr Universe
156 - Substance810 & JQuest Beatz - The Monolithic Era
157 - 2 Dolla Will & Iceberg Theory - Butte Chips 2
158 - Lync Lone & LUNAR - Moon Phases
159 - Ru$h & Jay NiCE - Famili 4
160 - New Villain - Exquisite Villainry
161 - Red Inf & Crisis - Broke the Mold
162 - LUNAR - Lizard Vol. IV
163 - 2 Dolla Will - My Presence Makes These Hip Hop Nerd Fans Uncomfortable
164 - Maze Overlay - Vita Criminale
165 - Awon & Soul.Dope.95 - Infinite Wisdom
166 - Chinx - CR6
167 - MILC & Televangel - Neutral Milc Motel
168 - BoriRock & MichaelAngelo - On Dogz
169 - Artifacts x Buckwild - No Expiration Date
170 - M.A.V. & P.A. Dre - The Caution ⚠️ Tape
171 - 2 Dolla Will & Iceberg Theory - Butte Chip 2
172 - Stack Skrilla x Ukyuno - Juscuz
173 - Bun B & Statik Selektah - Trillstatik 2
174 - Drake & 21 Savage - Her Loss
175 - Ren Thomas & Brutal Caesar - Weston
176 - Little Simz - NO THANK YOU
177 - Blicky Boyz x jdmasters - The Few. The Proud. The Blicky Boyz.
178 - DNTE & Onaje Jordan - African Medallions
179 - Ty Farris - Pain for Ya Vein
180 - Backxwash - His Happiness Shall Come First Even Though We Are Suffering
181 - A7PHA - II
182 - Illogic - The Transition
183 - LUNAR - Floydberg
184 - Farma - £10 Bag Vol 1
185 - M.A.V. x Hobgoblin - Angelz and Demonz Redux
186 - Madchild & Obnoxious - Mobsters & Monsters
187 - Deniro and RoadsArt - Robbie Deniro 3
188 - Deniro and RoadsArt - Robbie Deniro 4
189 - Napoleon da Legend & Giallo Point - Buckets
190 - Planet Asia & Scarr - Duffle Gods
191 - DJ Hoppa - Stash Pocket
192 - Spnda x Grubby Pawz - Oil Can
193 - LUNAR - Expendables 3: Horse
194 - Ghais Guevara - BlackBolshevik Chopped & Peeled [remixes]
Instrumental hip hop severlere de 2022 çıkışlı birkaç albüm önerisi:
1 - Observe since '98 - Odd Ones Vol. 1
2 - Moderator - In the Garden
3 - Eto X Jai Black - Abyss Dwellas Instrumentals
4 - B3rb - iwazaru tape (いわざる)
5 - August Fanon - MORE...
6 - Observe Since '98 - Un selvaggio dimenticato
7 - Metro Boomin - Heroes & Villains Heroes Version
8 - Roc Marciano - Mt. Marci Instrumentals
9 - Casiio x Sleepermane - Unexplored
10 - Chris Keys - October
11 - Brock Berrigan - Breaking Bread
12 - turkuaz. - Indigo
13 - August Fanon - Possibilities of the Humble
14 - Will Sessions - Electromagnetic Reality
15 - MUJO情 & Hakone - Togushi Park
16 - Verb T - Verbs Without Words Vol. 3
17 - Finn - Details Instrumentals
18 - O.C. - Word...Life (Instrumentals)
19 - Mista "DJ" Atari Jaguar - Pennsylvaniasuburbanritualisticshit
20 - Casiio - Far Off
21 - El Jazzy Chavo - S950 Funk
22 - Hakone - Jazzy Times
23 - Oh No - OFFAIR: Dr. No's Lost Beach
24 - Cookin' Soul - Wu Xmas Beats
25 - IAMGAWD x Custom Made - The Eternal Reflection Instrumentals
26 - MUJO情 & Wun Two - Vagabundo
27 - Cookin' Soul & jinsang - Boa Bunda
28 - Napoleon da Legend & Amerigo Gazaway - The World Changed (Instrumentals)
29 - August Fanon - Black Magix Vol. 28: The Mooji Tape
Screw Mane Flaaaaame Ekstraları:
1 - Screw Mane Flame - Dark R&B Sessions Vol. 2
2 - Screw Mane Flame - Dark R&B Sessions Vol. 1
3 - Screw Mane Flame - Shred Rage
4 - Screw Mane Flame - Fashion Week in Lagos
5 - Screw Mane Flame - Winter in Korea
6 - Screw Mane Flame - Stripper's Galore
7 - Screw Mane Flame - 8 Bit Demon
Son olarak, 2022 çıkışlı albümlerden-janra fark etmeksizin- favori albüm kapaklarımı derlediğim seri için de sizi burdan alalım.
Hepiniz biliyonuz what this is about, yuvarlanalım...
1 - Smif-n-Wessun - Dah Shinin' (1995)
Esin Kaynağı Albüm: Roy Ayers Ubiquity - He's Coming (1972)
Smif-n-Wessun duo'sunun çıkış albümü Dah Shinin' albüm kapağında ilk gözümüze ilişen öge bize bakan bir göz. Bu göz Steele'e ait. Albüm kapağı için esinlenilen albümü de Steele tesadüfen bulmuş zaten. Bir gün Baby Paul'un evine gitmiş ve Paul'un müzik arşivini karıştırırken Roy Ayers Ubiquity'nin He's Coming albüm kapağını görmüş. Çıkış albümleri için gayet uyumlu bir kapak olduğunu düşümüş. Tek de aynı şekilde düşününce daha da fazla sorgulamadan yardırmışlar reisler. Albüm kapağından baş aşağı bize bakan silüetlerse Heltah Skeltah gibi isimler, yani aileden galdolarıymış Steele’in dediğine göre. E yani, ben de böyle bir albüm kapağı yapacak olsam el âlemi koymazdım kapağa.
2 - Cage - Movies for the Blind (2002)
Esin Kaynağı Film & Albüm: They Live (1988) filmi ve albümün OST'si olan John Carpenter & Alan Howarth - They Live (1988)
Albüm ismi de aslında direkt olarak albüm kapağının da esinlenildiği They Live filmiyle bağlantılı. Tıpkı kör birinin film izlemesi gibi, They Live filminde de “spoiler”ı göremeyen insanların hayatın olağan akışına kendini bırakması ögelerden birisi. Cage bu albüm ismiyle bir nevi kör olanların gözlerini açabileceği gibi iddialı bir mesaj veriyor. İnsanları uyandıracak olan albüm yani. Albüm kapağında da zaten They Live film afişindeki ve OST'sinin kapağındaki “gerçeği gösteren gözlükler”e yer verilmiş. Tek yapmanız gereken gözlükleri takmak ve Cage'in bilinç akışına kendinizi bırakmak. Cage'in güçlü, yer yer sindirmesi zor tasvirleri ve hikayelerine maruz kaldıktan sonra kör olan bile görecektir bazı şeyleri.
Rap albüm kapaklarının hikayelerinden, esin kaynaklarından, uyandırdığı ya da uyandırması amaçlanan hislerden ve benzeri unsurlardan bahsettiğim seriye nihayet devam ediyorum. Çok da lafı gevelemeden ilk albüme geçiyorum, geçtim.
1 - Eminem - Kamikaze (2018)
Esin Kaynağı Albüm: Beastie Boys - Licensed to Ill (1986)
Eminem’in bu sıralar alışkanlık hâline getirdiği tanıtımsız/reklamsız albüm yayınlama huyunu edindiği albüm Kamikaze. Japon uçaklarının 2. Dünya Savaşı’nda düşman birliklerine yaptığı intihar saldırılarıyla albüm arasındaki asıl bağ da bu noktada kurulabiir.
Albüm kapağına baktığımızda da bir kamikaze anına tanıklık ediyoruz. F-86 Sabre savaş uçağı, bilinmeyen bir cisme çarpmak üzere ilerliyor. Bu doğrudan Beastie Boys’un çıkış albümü olan Licensed to Ill’nin bir parodisi aslında. Licensed to III albüm kapağında, uçağın üzerinde “3MTA3″ yazdığını görüyoruz; ki ters çevirince “EATME”, yani “YE BENİ” oluyor. Kamikaze albüm kapağında da yine benzer bir şekilde tersten okuyunca anlam kazanan bir kelime görüyoruz: “TIKCU5”. Dümdüz “SUCKIT”, yani “YALA BUNU”. FU-2 yazısını da pek tabii “Fuck you too” olarak algılamak mümkün.
Eminem’in Beastie Boys’dan ilham aldığını da göz önünde bulundurunca bu albüm kapağındaki esinlenme(hatta parodi) pek şaşırtıcı değil tabii ki. Eminem, Beastie Boys üyelerinden MCA(Adam Yauch) öldükten sonra da şu sözleri söylemişti: “Adam Yauch bu dünyaya pozitif enerji saçan o insanlardan biriydi ve Beastie Boys’un bana ve daha pek çok rapçiye ne kadar çok ilham verdiği de oldukça barizdir diye düşünüyorum. Onlar bu kültüre iz bırakan öncülerdendi ve Adam’ı cidden çok özleyeceğiz.”
2 - Smokepurpp - Deadstar (2017)
Esin Kaynağı: GG Allin’in cenazesinin çekilmiş bir fotoğrafı (1993)
GG Allin, punk sahnesinin oldukça tartışmalı ve kötü şöhretli isimlerinden birisiydi. Punk rock sahnesinin en ikonik isimlerinden birisi olmasının en büyük sebebi de yaşam biçimini doğrudan konserlerine de yansıtması. Sahnede fanlarına zorla oral seks yaptırmalar, seyircinin üzerine işemeler ve hatta sıçıp bokunu atmalar, mikrofonu kendi kıçına sokmalar, çırılçıplak seyircilerin arasına dalıp onları taciz etmeler ve aklınıza gelebilecek her türlü pislik... Bir zamanlar temiz aile çocuğu olup “PUNK IS NOT DEAD BABAAA” diye gezinen insanlar vardı, onların tam tersiydi GG Allin kısaca. Harbi punkstar’dı ve konserine giden tüm hayranları başlarına gelecek olanları bilerek gidiyorlardı. 1989 yılında Cadılar Bayramı’nda sahnede intihar etmeyi düşündüğünü söyleyen fakat hapse girdiği için bu dediğini gerçekleştirmeyen birinden bahsediyoruz. Sahnede hem kadınlara hem erkeklere tecavüz eden, 52 defa tutuklanan ve en nihayetinde 1993 senesinde aşırı doz eroin kullanımından ölen birinden... Bir şişe Jim Bean ile gömüldü kendi isteği üzerine.
Smokepurpp’ün Deadstar albüm kapağı fikriyse Purpp’ün bir arkadaşından çıkmış. GG Allin’in cenazesinin çekilmiş bir fotoğrafının bir taklidi albüm kapağı olarak kullanılıyor, fakat kapakta Jim Bean yerine Hennessey, prometazin ve haplar var. Purpp burda fanlarına oldukça spesifik bir mesaj verdiğini belirtiyor: “Benim yolumdan giderseniz, ölürsünüz.”. Yani kendi hayatında yaptığı hataları aklamaya çalışmıyor Purpp, yalnızca kendi hayat hikayesini anlatıyor. Vermek istediği mesaj bu, verip veremediğiyse başka bir tartışma konusu.
DÜZENLEME: 2021 de dahil her yıl favori rap albümlerimin olduğu listeye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Artık bu blog üzerinden paylaşmayacağım. Alttaki listede de çok fazla değişiklik oldu hâliyle, güncellemem burayı.
--------------
Yıllık gelenek oldu artık, listesiz olmaz. Yalnız tekrar hatırlatmakta fayda var; sıralamaya pek takılmanızı önermem zira ben de takılmadım. İlk 10(hatta 20) geçen yılın en çok sevdiğim albümleri, geriye kalanlarsa sıralamasız sevdiğim albümler tamamen. Dinlemediğiniz, ilk defa duyduğunuz isimler illaki olacaktır ki amaç da zaten bu isimleri size önermek. Ha bu arada her zamanki gibi EP’ler ve mixtape’ler yok ve yalnızca İngilizce albümlere yer verdim. Lesroll...
1 - Aesop Rock x Blockhead - Garbology
2 - Skyzoo - All the Brilliant Things
3 - Sullynomad - Good, God, and Gucci
4 - Little Simz - Sometimes I Might Be Introvert
5 - Killah Priest - Summer End Cafe
6 - JPEGMAFIA - LP!
7 - Lukah - When the Black Hand Touches You
8 - Armand Hammer & The Alchemist - Haram
9 - Jaja00 - BlackBolshevik
10 - Miskeen Haleem & The Roses - Impeccable Form
11 - Kota the Friend & Statik Selektah - To Kill a Sunrise
12 - Ka - A Martyr's Reward
13 - Topaz Jones - Don't Go Tellin' Your Momma
14 - Pink Siifu - GUMBO'!
15 - Observe - Le dernier royaume
16 - Mr. Hyde & Cherie Rain - Bonnie & Hyde
17 - Monday Night & Russo Beats - Dance With the Goombas
18 - Vic Spencer - Psychological Cheat Sheet 2
19 - Lukah - Why Look Up, God's In The Mirror
20 - Boldy James & The Alchemist - Bo Jackson
21 - Jay NiCE & Machacha - A Stream of Consciousness
22 - Killah Priest & Shroom - The Mantra
23 - Koralle - Fonografie
24 - Blu - The Color Blu(e)
25 - BVA - Lex Neville
26 - Lord Juco - Raised Right
27 - Starker & Benji Socrate$ - KNG JHSPHTS
28 - Postman L x Nonchalantly Zay - Caribbean Connection
29 - Rome Streetz & Ransom - Coup de Grâce
30 - Apollo Brown & Stalley - Blacklight
31 - Subculture & Goya Gumbani - Krystin
32 - Rigz - Wake Ups
33 - Chris Skillz & Zain - The Void
34 - Tha God Fahim x Your Old Droog - Tha Wolf on Wall St.
35 - Kanye West - Donda
36 - IAMGAWD & Doc da Mindbenda - Hell's Angels & Heaven's Demons
37 - Slaine - The Things We Can't Forgive
38 - Remy Banks - The Phantom of Paradise
39 - Your Old Droog & Tha God Fahim - Tha YOD Fahim
40 - Jim Jones & Harry Fraud - The Fraud Department
41 - Muggs x Rome Streetz - Death & the Magician
42 - Jah-Monte - Seventy-Fifth & Amsterdam Side B: Lost in NYC
43 - Fat Ray - Santa Barbara
44 - Awon & Phoniks - Nothing Less
45 - Rahiem Supreme - The Fly Metaphysics
46 - Beneficence & Confidence - Stellar Mind
47 - Yelawolf - Mud Mouth
48 - Nowaah the Flood & Giallo Point - Right Over Left
49 - Mach-Hommy - Pray for Haiti
50 - Vic Spencer - Legend Laws of Power
51 - Malay Sparks, Clever1 & K-Sluggah - Frozen Mugs
52 - Rudy Williams - The Action Figure
53 - Your Old Droog - TIME
54 - YL - It Never Entered My Mind
55 - Backxwash - I Lie Here Buried With My Rings and My Dresses
56 - King Micah the Infamous & Mightyhealthy - Kingmighty 2
57 - Tyler, the Creator - Call Me If You Get Lost
58 - Evidence - Unlearning, Vol. 1
59 - Willie the Kid - Keep Watching the Fly
60 - Tha God Fahim - Dump Gawd: Stock Lord
61 - Vince Staples - Vince Staples
62 - Starker x Gee Dubs - Mothra
63 - John Jigg$ & K-Sluggah - Twin Cannons 2
64 - Snotty - Other Side of the Wall
65 - Napoleon da Legend & Nejma Nefertiti - Alter Ego
66 - Rome Streetz & Futurewave - Razor's Edge
67 - Isaiah Rashad - The House Is Burning
68 - McKinley Dixon - For My Mama and Anyone Who Look Like Her
69 - Nas - Magic
70 - Nas - King’s Disease II
71 - Cognac Kingz - Ebenezer Maxwell (International Man of Leisure)
72 - Him Lo x Giallo Point - Ugonmakemekillyoazz
73 - $uicideboy$ - Long Term Effects of Suffering
74 - Navy Blue - Navy's Reprise
75 - Westside Gunn - Hitler Wears Hermes 8: Sincerely Adolf
76 - Westside Gunn - Hitler Wears Hermes 8: Side B
77 - Substance810 & Onaje Jordan - A Righteous Offering
78 - YL - Adaptation
79 - Starker x al.divino - Sacred
80 - Rob Gates - Rob Like Get Robbed 2
81 - DJ Swet & Milano Constantine - Block Work
82 - Lute - Gold Mouf
83 - All Hail Y.T. - Player Made
84 - Pouya - Blood Was Never As Thick As Water
85 - Mick Jenkins - Elephant in the Room
86 - R.A.P. Ferreira - The Light Emitting Diamond Cutter Scriptures
87 - Lord Juco & Finn - Details
88 - Rasheed Chappell & XP the Marxman - RX
89 - Raz Fresco & Ray Robinson - SUNray
90 - MadeinTYO & UnoTheActivist - Yokohama
91 - Boldy James & The Alchemist - Super Tecmo Bo
92 - Steel Tipped Dove - Call Me When You’re Outside
93 - Vic Spencer & SonnyJim - Spencer for Higher 4
94 - Koncept Jack$on & Bane Capital - Good Product
95 - Ankhlejohn - As a Man Thinketh
96 - Dark Time Sunshine – LORE
97 - Defcee & Messiah Musik – Trapdoor
98 - Estee Nack x Mr. Rose – Byakugan
99 - Hus Kingpin – Portishus
100 - Hiperlaxo - S U R
Instrumental hip hop severlere de 2021 çıkışlı birkaç albüm önerisi:
Koralle & Kuranes - Beat Kiosk
L'Orange - The World Is Still Chaos, But I Feel Better
Sun Thru Trees - One Won Now
Madlib - Sound Ancestors
Observe Since '98 - King Clout
Farazi - Anti-Kahraman: 90 Nesli
Ol' Burger Beats - Monologue.
Observe Since '98 - Bluto
Døøf - ElbøwGrease
MUJO情 & Grogou - Lo-Foods
Tobacco - Fucked Up Friends 3
Farazi - 2020: Instrumentals
Demahjiae - *guiding light
Brock Berrigan - Smooth Sailing
Elucid & Von Pea - The Dirtee Deacon Beat Tape
MUJO情 & Hakone - Izanami
Koralle - Still Life
Hevi - When I'm Gone
Vertical Jones - Monochrome: Frames (Instrumentals)
Son olarak, 2021 çıkışlı albümlerden-janra fark etmeksizin- favori albüm kapaklarımı derlediğim seri için de sizi burdan alalım.
Rap albüm kapaklarının hikayelerinden, esin kaynaklarından, uyandırdığı ya da uyandırması amaçlanan hislerden ve benzeri unsurlardan bahsedeceğim yeni bir seriye başlıyorum. Bahsedilecek çok fazla albüm kapağı olduğu için de bunu parça parça yapacağım. Serinin ilk bölümüyle başlayalım.
1 - DMX - Flesh of My Flesh Blood of My Blood (1998):
Esin Kaynağı Albüm: Dwarves - Blood Guts & Pussy (1990)
Bir efsaneyi daha kaybettik geçenlerde ne yazık ki: DMX. Hâliyle bu listeyi yaparken, biraz da saygı duruşunda bulunurcasına ilk olarak bu albüme yer vermek istedim. “Kemiklerimden Alınmış Kemik, Kanımdan Alınmış Kan” albüm ismi Yaratılış 2:23 referansı. Anlam olarak kan bağı, soydaşlık bildiriyor. Kan ve kemik, insan bedenidir. Albüm kapağında da kanlar içinde bir et parçası(DMX) görüyoruz. Albümün çıktığı 1998 senesi için oldukça sıradışı bir rap albüm kapağı. Albümün prodüktörlerinden biri olan Swizz Beatz, bu kapak için şöyle diyor: “Kesinlikle bir sanat eseri. Daha önce böyle bir şey görmemiştim ve ilk gördüğümde pek hoşuma gittiğini de söyleyemem. Ama zamanla bu hislerim değişti ve ne kadar çığır açıcı bir albüm kapağı olduğunun farkına vardım.”.
Albüm kapağının yaratıcısı olan Jonathan Mannion ise kapağın yaratım sürecinden bahsederken, kendisine önce albüm isminin bildirildiğini ve istediği her şeyi yapabileceğinin söylendiğini belirtiyor. DMX'i tamamen kanlara bürümek fikrinin oldukça riskli olduğunu da söylüyor. Çünkü bu imajın ilk akla getirdiği şeyler şiddet ve korku. Ama Mannion'ın bakış açısına göre İsa'nın kanı huzur da barındırıyor ve bu konsept DMX'in karakteriyle %100 uyumlu. Bu huzuru da beyaz bir arkaplanla desteklemek istediğini söylüyor. Kırmızı kan ise DMX'in albümdeki mesajını simgeliyor. Sonuç olarak: Şiddet ve huzurun dengesi.
DMX'in albüm kapağı hakkındaki yorumları şu şekilde: “Dondum anasını satim. Dondum baba! Üzerimde sadece pantolonla, kapak çekimlerinde iliklerime kadar dondum lan dondum!”
Mannion bu konuda bir açıklama yapmamış olsa da, albüm kapağı için esinlendikleri albüm muhtemelen Dwarves - Blood Guts & Pussy. Hayvan kanıyla kaplı üç model görüyoruz bu punk albümünün kapağında ve punk müziğin doğasına yaraşır bir şekilde bu kapakla ofansif hisler uyandırmak istenmiş. Çıktığı zamanın en akılda kalıcı albüm kapaklarından birisi şüphesiz.
2 – Nas - Illmatic (1994):
Esin Kaynağı Albüm: The Howard Hanger Trio - A Child Is Born (1974)
Rap dinleyen hemen hemen herkesin bildiği, en ikonik rap albüm kapaklarından birisi. Rap albüm kapaklarına çocukluk fotoğrafının konması her daim rap müzikteki popüler akımlardan birisi olmuştur. Rapçilerin bebeklik fotoğraflarının albüm kapağında kullanılması akımının öncüsü ise_-eğer yanılmıyorsam-_ Illmatic albümüyle Nas'tır.
Kapaktaki fotoğraf Nas'ın babası Olu Dara, uzun bir turneden eve döndükten sonra çekilmiş. Kapağın arkaplanındaysa Nas'ın çocukluğunu geçirdiği Queensbridge, New York'dan bir kare yer almakta. Nas'ın çocuk hâliyle yüzünde gördüğümüz o ifade de bir nevi otobiyografik albümü olarak nitelendirebileceğimiz, Nas'ın yaşanmışlıklarını anlattığı Illmatic albümünün konseptiyle muhteşem örtüşüyor. Çocuk masumiyettir, Queensbridge ise haşin. Kapaktaki tezatlık da tam olarak bu şekilde işte. Masum bir çocuk için fazlasıyla haşin sokaklar...
Nas'ın 7 yaşındaki fotoğrafının yer aldığı bu kapağın tasarımı Aimee Macauley'e ait. Nas'ın bu kapak hakkındaki düşünceleriyse şu şekilde: “Etrafımda olan bitenlerin farkına vardığım bir seneydi. Her şeyin başladığı sene de diyebiliriz. İşte o sene, kendi geleceğimi görmeye başladım ve doğru olduğunu düşündüğüm şeyi yaptım. Ghetto düşünürüyor insanı. Bu dünya bizim. Proje konutlarından uzaklaşamayacağımı düşünürdüm eskiden. Eğer oradan uzaklaştığımda başıma bir şey gelirse, adaletin benden yana olmayabileceğini ya da öleceğimi falan düşünürdüm işte. Proje konutları eskiden benim dünyamdı, ta ki ben kendimi eğitene ve daha fazlası olduğunu görene dek.”
Nas bu konuda asla bir açıklama yapmamış olsa da, albüm kapağının esinlenildiği albüm çok yüksek ihtimalle The Howard Hanger Trio'nun A Child is Born albümü. 1974 çıkışlı bu caz albümünün kapağında da tıpkı Illmatic'teki gibi masum bir çocuk fotoğrafının bir sokak karesine oturtulduğunu görüyoruz. Sokaktaki “DEAD END” tabelası da dikkat çekiyor.
DÜZENLEME: 2020 de dahil her yıl favori rap albümlerimin olduğu listeye buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz. Artık bu blog üzerinden paylaşmayacağım. Alttaki listede de çok fazla değişiklik oldu hâliyle, güncellemem burayı.
--------------
İlk 50 albümden sonrası tamamen rastgele, ilk 50′yi de elimden geldiğince kendi içinde sıralamaya çalıştım. Sonrasına hiç uğraşmadım çünkü bu listenin tamamı sevdiğim albümlerden oluşuyor, sıralamaya pek takılmayın bu yüzden.
1 - clipping. - Visions of Bodies Being Burned
2 - Ka - Descendants of Cain
3 - Kid Cudi - Man on the Moon III: The Chosen
4 - Estee Nack & Superior - Baladas
5 - Rigz & Symph - Death 2 All Haterz 2
6 - Preservation - Eastern Medicine, Western Illness
7 - Jay Electronica - A Written Testimony
8 - The Four Owls - Nocturnal Instinct
9 - Observe Since 98 - Royaume Du Sauvage
10 - Rigz & Futurewave - Substance Abuse
11 - Grafh - Good Energy
12 - Chester Watson - A Japanese Horror Film
13 - Mooch - Da 5th Power
14 - M.A.V. & Rob Gates - The Dark Side of Nature
15 - Ynx716 - Quarantine Chronicles
16 - Mad Squablz - Art of Boom Bap II
17 - FastLife & Madhattan - No Politics
18 - Da Cloth - Da Fixtape
19 - Rob Gates - Rob Like Get Robbed
20 - One-2 - Halfway House
21 - Revenge of the Truence - Saints on Swivel
22 - Killah Priest - Rocket to Nebula
23 - Tha God Fahim - Lost Kingz
24 - Boldy James & The Alchemist - The Price of Tea in China
25 - 070 Shake - Modus Vivendi
26 - 38 Spesh & 1000 Words - 1000 Words
27 - Conway the Machine - From King to a GOD
28 - Aesop Rock - Spirit World Field Guide
29 - R.A. the Rugged Man - All My Heroes Are Dead
30 - Eminem - Music To Be Murdered By
31 - Boldy James & Sterling Toles - Manger on McNichols
32 - Your Old Droog - Dump YOD: Krutoy Edition
33 - Apollo Brown & Che Noir - As God Intended
34 - Deca - Snakes and Birds
35 - Big Ghost Ltd. & Conway the Machine - No One Mourns the Wicked
36 - Curren$y & Harry Fraud - The Outrunners
37 - Mac Miller - Circles
38 - Lord Apex & V Don - Supply & Demand
39 - $ilkMoney - Attack of the Future Shocked, Flesh Covered, Meatbags of the 85
40 - Daniel Son, Asun Eastwood & Futurewave - Bite the Bullet
41 - Smoke Dza - A Closed Mouth Don't Get Fed
42 - Planet Asia & 38 Spesh - Trust the Chain
43 - Jamo Gang - Walking With Lions
44 - King Iso - World War Me
45 - Sutter Kain & Donnie Darko - After the World Got to Us
46 - UFO Fev & Statik Selektah - Fresh Air
47 - Pink Siifu & Fly Anakin - FlySiifu's
48 - Ankhlejohn - As Above, So Below
49 - Roc Marciano - Mt. Marci
50 - K.A.A.N. & Big Ghost Ltd. - All Praise is Due
51 - Jay Royale - The Baltimore Housing Project
52 - Hus KingPin - End of a Decade
53 - Da Buze Bruvaz & Giallo Point - Adebisi Hat Recut
54 - All Hail Y.T. x Tone Beatz - The Spoils of Babylon
55 - Big Ghost Ltd. - Carpe Noctem
56 - Quelle Chris & Chris Keys - Innocent Country 2
57 - Eto - The Beauty of It
58 - ShrapKnel - Shrapknel
59 - Rome Streetz - Joyeria
60 - Elcamino & 38 Spesh - Martyr's Prayer
61 - Berner & B-Real - Los Meros
62 - Stove God Cook$ & Roc Marciano - Reasonable Drought
63 - Seven Spherez - BoomBap x Blunt Raps
64 - MidaZ the BEAST - Where the Sidewalk Ends
65 - Heaven Razah - Everything or Nothing
66 - Azizi Gibson - Reaping the Benefits
67 - Flee Lord - Hand Me My Flowers
68 - Felt - Felt 4 U
69 - Invizible Handz x DirtyDiggs - Dirty Handz
70 - Eto - Eto Brigante
71 - Waterr - For the Streets and Scholars Volume 2
72 - Reason - New Beginnings
73 - Ransom & Nicholas Craven - Crime Scenes
74 - Navy Blue - Song of Sage: Post Panic!
75 - Moor Mother & Billy Woods - Brass
76 - Vic Spencer - Rather Be a Real One
77 - Nappy Roots - 40RTY
78 - Stack Skrilla - The Perfect Stain
79 - Mickey Luciano - Bulletproof Over the Ferragamo
80 - Dragon Fli Empire - Banff Avenue
81 - Rome Streetz - Kontraband
82 - Tech N9ne - ENTERFEAR
83 - R.A.P. Ferreira - Purple Moonlight Pages
84 - Jayy Grams - Every Gram Counts
85 - Viliani - The Burial
86 - Vic Spencer - Psychological Cheat Sheet
87 - K.A.A.N & FloFilz - Lost in Translation
88 - Tha God Fahim - After Every Dark Day Comes Sunshine
89 - Chachi Carvalho - Sound Advice
90 - Casual - Big Head Science
91 - Ty Money - Cinco De Money 5
92 - Gunna - WUNNA
93 - Key Glock - Son of a Gun
94 - K.A.A.N - Blissful Awareness
95 - Freddie Gibbs & The Alchemist - Alfredo
96 - Future - High Off Life
97 - Stalley - Pariah
98 - Waterr & K-Sluggah - On My Square
99 - Vice Souletric - The Reality of All People
100 - Z-Ro - Rohammad Ali
101 - Akai Solo - Ride Alone, Fly Together
102 - Lyrique - Poetry Is My Pleasure
103 - Benny the Butcher - Burden of Proof
104 - T.I. - The L.I.B.R.A.
105 - Black Thought - Streams of Thought, Vol. 3: Cane and Abel
106 - Caleb Giles - Meditations
107 - Waterr - Workshop of the Mind
108 - Demrick - The Plot
109 - Dizzy Wright - My Hustle Unmatched
110 - MC Eiht - Lessons
111 - Curren$y & Harry Fraud - The Director's Cut
112 - City Morgue - Toxic Boogaloo
113 - Kota the Friend - Lyrics to Go, Vol. 1
114 - BodyBagBen & Robert Deniro - Strength in Numbers
115 - Rome Streetz - Noise Kandy 4
116 - Blu & Exile - Miles
117 - J-Hood - Pesci
118 - UFO Fev & Termanology - From El Barrio, With Love
119 - Chris Crack - Washed Rappers Ain't Legends
120 - Horus Ra Mindset - Don't Lose Your Cool
121 - Billy Danze & TooBusy - The Listening Session
122 - Mickey Factz - Warped Collages
123 - Killah Priest & Jordan River Banks - The Third Eye in Technicolor
124 - Primo Profit & MichaelAngelo - Ransom BLVD
125 - Mestizo & Controller 7 - Couch
126 - $ha Hef - Numb
127 - Meyhem Lauren - Glass 2.0
128 - Run the Jewels - RTJ4
129 - Elzhi - Seven Times Down Eight Times Up
130 - Willie the Kid - Capital Gains
131 - Sa-Roc - The Sharecropper's Daughter
132 - Pounds - There Is No Mafia
133 - Beans - Venga
134 - Estee Nack x al.divino - Immortalkombat
135 - Ankhlejohn - The Face of Jason
136 - One Be Lo - Baby (Being a Black Youth)
137 - Saipher Soze, Futurewave & Finn - Eat What You Kill
138 - Hus Kingpin - Gunpowder
139 - Lil Durk - Just Cause Y'all Waited 2
140 - Babylon Dead - Book of the Dead
141 - Solo for Dolo x Tru Mentillz - Mourning in America
142 - Mach-Hommy - Mach's Hard Lemonade
143 - Crimeapple - If I Don't See You in Paradise
144 - Twiztid - Mad Season
145 - Ransom & Nicholas Craven - Directors Cut: Scene Three
146 - Deante' Hitchcock - Better
147 - The LOX - Living Off Xperience
148 - 21 Savage & Metro Boomin - Savage Mode II
149 - Armand Hammer - Shrines
150 - Jaja00 - May Ur Melanin Shield U From Ragnarok
2020′deki favori albüm kapaklarımı görmek için burdan.
Epeydir bu konuda bir yazı yazmak aklımdaydı, fakat açıkçası ortaya bu kadar kapsamlı bir yazı çıkacağını düşünmüyordum. Araştırmalarım sırasında ben de birçok yeni şey öğrendim ve yazım sürecinin de büyük bir kısmı oldukça eğlenceli geçti. RZA'nın The Tao of Wu kitabındaki okumalarım biraz keyfimi kaçırdı sadece, onun da tek sebebi kitabın basılı olarak elimde bulunmuyor oluşuydu.
Kültüre ön ayak olmuş ya da kültürün sürekli gelişimi sırasında eşlik etmiş bazı dış elementler var. Bunlardan ilki şüphesiz 1970'lerde, New York'da, özellikle siyahi gençler arasında çok popüler olan sinemalar ve içeriği. O zamanlar New York sinemalarında bol bol Kung Fu filmi, uzakdoğu dövüşleri ve tabii ki porno gösteriliyordu. Çin'den bu filmlerin getirilmesinin sebebiyse, Hollywood filmlerinin sürekli yükselen fiyatlarının New York ghetto'larında pek sökmemesiydi. Bu hiphop'ın oluşumunda nasıl önemli bir rol oynadıysa, aynı şekilde 1990'larda Toonami'nin Cartoon Network'e girmesiyle ve animelerin ABD'de popülerleşmesiyle de; animeler kültürün gelişimindeki dış elementlerden birisi hâline geldi. Zira bu animeleri izleyerek büyüyen çocuklar, kaçınılmaz olarak animeleri ilerde müziklerine de yansıtacaklardı.
İnsanların sürekli bir umut arayışında oluşu ve bunun doğal olarak rapçiler için de geçerli bir durum olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda, anime seven ve bunu yaptıkları işe yansıtan rapçiler/prodüktörler olması da kaçınılmaz oluyor hâliyle. Zira animeler, genellikle dışlanmış veya diğer insanlardan farklı olan ana karakterlerin başından geçen olaylarla ilgili oluyor; hâliyle de empati kurmak çok daha kolay oluyor. “Me against the world” misali bir duruş söz konusu, bu rap müzik için de animeler için de böyle.
Animelerin bir diğer ortak noktası da; duyguları uçlarda yansıtıyor olmaları. En ufak bir hissi bile abartarak, günlük hayatta asla yapmayacağımız ifade yöntemlerini kullanarak yansıtıyorlar. Bu da izleyiciyi bu hisler hakkında daha derin bir düşünce ağına girmeye sevk ediyor. Rap müziği, zihindeki düşüncelerin diğer müzik türlerine kıyasla çok daha derin bir içerik altında derlenerek dinleyiciye ulaştırılması olarak yorumlarsak da aradaki bağlantıyı otomatik olarak kurmuş olacağız sanırım.
Peki Amerikan kültürüne nasıl giriş yaptı bu animeler? Sadece çocuklara değil, yetişkinlere özgü içerikler de olduğu bilinci topluma nasıl anlatıldı? En büyük yardımcıları şüphesiz ki 1960'larda ABD'de gösterilen ilk animelerden olan, Speed Racer ve Astro Boy oldu. Devamında ise 80'lerde Voltron geldi. Voltron Amerikan yapımı olsa da, Beast King GoLion ve Armored Fleet Dairugger XV adlı animelerden uyarlanmıştı. Bu yapımlar sayesinde, animelerin “Japon yapımı, çocuklara göre çizgi filmler” gibi sığ bir tanımı olmadığı bilinci yavaştan oluşmaya başladı.
Speed Racer'ın kullanıldığı en bilindik ve belki de rap kliplerindeki ilk örneklerinden birisi Ghostface Killah'nın 1996 çıkışlı Daytona 500 klibi.
Şimdi gelin bazı anime örnekleri altında bu etkilerden biraz bahsedelim.
Samurai Champloo & Cowboy Bebop: Nujabes
Samurai Champloo aslında Japonya'daki hiphop kültürüyle ve 2010'da hayatını kaybeden efsane Japon hiphop prodüktörü Nujabes'le doğrudan alakalı olan bir seri. Zira serinin OST'lerinde, bir diğer rap prodüktörü Ohio/ABD'den Fat Jon ve Japon prodüksiyon duo'su Force of Nature ile bir araya geliyor. Nujabes'in huzurlu prodüksiyonunun ardında jazz ve blues sample'ları ve bunların günümüzde dahi hâlâ geçerli olan bir hiphop prodüksiyon stili üzerinden harmanlanışı görüyoruz. Günümüzde “lo-fi hiphop” olarak bilinen tarz aslında prodüktörlerin, J Dilla ve Nujabes seviyesine ulaşma çabalarının bir sonucu olarak bu kadar popüler oldu. Youtube'da artık sayısız “lo-fi hiphop study” türevi radyolar, yayınlar yer alıyor ve tüm bu yayınların ortak noktası(lo-fi içeriği dışında tabii ki); görsel olarak Japon çizimlerine yer vermeleri. Aradaki bağlantıyı kurduysanız, bu sub-genre'nın özellikle animelerle bağdaştırılması artık o kadar da enteresan gelmeyecektir size. Bu da serinin açılış müziği mesela:
Samurai Champloo'nun 18. bölümünde görünen graffiti:
Samurai Champloo'dan bahsetmişken, serinin soundtrack'lerinden biri olan Shiki No Uta adlı Nujabes eserinin sample olarak kullanıldığı şu şarkıya da bakmanızı öneririm.
Bu kadar lo-fi diyip de Cowboy Bebop'dan bahsetmemek olmaz. Eğer bu animenin tek bir bölümünü bile izlediyseniz, giriş müziğinden mutlaka büyülenmişsinizdir. Yalnızca girişte değil, seri boyunca jazz müzik bize eşlik ediyor. Fakat giriş müziğinin yeri apayrı: “Tank!”. Trampet, saksafon, bas, trombon, bongo... Ne ararsanız var. Latin esintileri olan muazzam bir hard bop eseri. Bir prodüktör olarak bir yandan hiphop'la büyürken, bir yandan da televizyonda ve VHS teyplerde bu tür içeriklere maruz kalarak büyüdüğünüzü düşünün bir. Bu çocuklar ilerde büyüdüklerinde, müziklerinde anime görmemeyi beklemek ne kadar mantıklı olurdu?
Cowboy Bebop'ın İngilizce dublajında Spike'ı ve Samurai Champloo'daysa Mugen karakterini seslendiren Steve Blum, Logic'in The Incredible True Story ve YSIV albümlerinde Thomas karakterine ses veriyor; Ki Logic'in en sevdiği anime Cowboy Bebop. Lil Yachty'nin Offset düetli DipSet adlı şarkısında da Cowboy Bebop sample'ı görüyoruz.
Dragon Ball & Afro Samurai: RZA + Naruto
Evet, geldik hiphop sahnesindeki mihenk taşı animelerden birine. Rapçisinden prodöktörüne, piyasanın çoğunluğu üzerinde etkileri olan Dragon Ball.
Bazı Dragon Ball referanslarının seneler boyunca liriklerde kullanım sıklığına dair şöyle bir grafik bırakayım önce:
Hip-hop sahnesinin favori animelerinden Dragon Ball Z hakkındaki söyleyeceğim her şeyi bir kenara bırakıp, RZA'nın The Tao of Wu adlı kitabında bu konu hakkında ilginç bir yorumuna yer vermek istiyorum. Tam olarak şöyle diyor RZA:
Dragon Ball Z'yi ele alalım mesela. Bu sadece bir çizgi film, ama tarihteki en derin çizgi filmlerden bir tanesi. Kahramanımız Son Goku, tıpkı San Te(The 36th Chamber of Shaolin filminden) gibi, çocukluktan dövüş sanatları öğrenmeye başlıyor ve bir yolculuğa çıkıyor. Yolculuğunda, amacı 7 adet ejder topunu bir araya getirmek, çünkü bunu yapanın dileği kabul olacak. Tüm bunlar fantastik, bu bariz, çocuk masalı bunlar. Ama aynı zamanda da bu hikaye 16. yüzyıla ait bir Çin romanından uyarlanmış. Romanda, Budist bir rahip, Budist sutralarını bulmak üzere Hindistan'a seyahat ediyor. Bu yolculuğun temsil ettiği şey “aydınlanma”. Ama bana kalırsa, Dragon Ball Z'nin temsil ettiği bir diğer şey de “Siyahların Amerika'daki yolculuğu”.
Hikayenin devamında biraz daha netleşiyor bu durum. Son Goku'nun antik bir ırka mensup olduğunu öğreniyoruz: Saiyanlar. Bunlar uzaktaki bir gezegenden gelmiş, galaksinin en acımasız savaşçıları olarak biliniyor. Hâliyle Son Goku'nun da süper güçleri var fakat bunun farkında değil, çünkü bir kafa travmasıyla hafızasını yitirmiş, yani kendi ilminden mahrum bırakılmış. Sonra bir gün, aşırı stresle limitlerini aşıyor ve alter egosu boy gösteriyor: Super Saiyan – Rasta örgüleri olan bir zenci. (Anladınız mı?)
Bu tarz hikayeler dünyanın her yerinde vardır, İncil'de bile: İbrahim'e kendi soyunun 400 yıl boyunca yabancı bir ülkede gurbette, kim olduklarını ya da nereden geldiklerini bilmeden yaşayacağı söylenmiştir. Bu, Yahudilerin hikayesidir; ama aynı zamanda Amerika'daki siyahların da hikayesidir.
Demem o ki, BİZLER Saiyanlarız; Goku ismini tag olarak bile kullandığım oluyor benim. Saçlarımın da Afro olduğunu hesaba katarsak? Aynen öyle: Ben Super Saiyan'ım.
İlginç bir yorum değil mi? Bu sözlerin üzerine, siyah bir Goku düşünecek olsaydık ne olurdu peki? Sizi hemen şu videoya alalım, ufak bir fikriniz olması adına.
Dragon Ball ve hip hop referansları için Genius'ın şu videosuna da bir göz atmanızı öneririm.
Yine Dragon Ball ve hip hop başlığı altında, şu şekilde kronolojik sıralama olan bir grafik var(Genius imzalı yine).
Ha Goku demişken, şu klibi de bırakmadan olmaz:
Afro Samurai adlı animenin ise OST'si tamamen RZA'ya ait. Animede -adından da anlaşılacağı üzere-Afro bir samuray, gözlerinin önünde öldürülen babasının intikamını almak üzere bir yolculuğa çıkıyor. Anime esasında bir Japon mangasına dayansa da, seslendirmeler İngilizce. Hatta ana karakterimizi Samuel Jackson seslendiriyor.
Naruto da, özellikle Soundcloud rap camiasında ve bu rapçilerin giyim kuşamlarında büyük bir esin kaynağı olarak yer alıyor.
Akira & Lupin III & InuYasha
Kanye West'in Stronger klibini tekrar izlerseniz ve eğer Akira adlı kült animeyi de izlediyseniz, Akira referanslarını görmemeniz imkansız(başta hastane sahnesi). Hayalperest bir düşünceyi canlandırıyor klibinde Kanye ve bunu yaparken de Akira'nın o cyberpunk distopik atmosferinden esinleniyor.
Logic'in ilk izlediği anime Akira ve bazı konserlerinde filmdeki sahneleri arkaplanda görsel olarak kullanıyor. Lupe Fiasco'yu Lupe Fiasco yapan ismin Kanye West olduğunu düşünürsek, Lupe'nin de Akira'dan epey bir ilham almış olması şaşırtıcı gelmeyecektir muhtemelen. 2015 çıkışlı albümünün ismi bile Akira'daki ana karakterlerden birinin adını taşıyor: Tetsuo & Youth. Fiasco, bir röportajında bu konudan şu şekilde bahsediyor:
Tetsuo kulağa güzel geliyor, albüm adında kullanmamım sebebi bu. Akira'ya gelince; Tetsuo'dan yaptıkları için nefret edebilirsiniz ama yaptıklarını “Şerefsiz işte ne beklersin...” diyerek bir kenara atamazsınız. Animenin bana yansımasıysa, “yanlış yönlendirilmiş öfke” de diyebileceğimiz o duygunun, o hissin bir şarkıya yansımasını sağladım.
Yine Kanye West'in Touch the Sky adlı şarkısının 3. verse'ünde, Lupe Fiasco'nun verse girişine baktığımızda başka bir anime referansı daha görüyoruz. Bu referans ise doğrudan bir manga serisi olan Lupin III hakkında. “Yes, yes, yes, guess who's on third? Lupe steal like Lupin the 3rd” diye giriyor Lupe verse'e. Ki kendisinin samuray yeteneklerini de şu Instagram gönderisinden görebilirsiniz.
Lupin III'e bir diğer örnek olarak da J. Cole'un 4 Your Eyez Only adlı şarkısı verilebilir. Şarkının sample'ı, Lupin III OST'sinden Yuji Ohno imzalı To The Oasis adlı şarkıdan.
Yine Lupin III ile alakalı olarak doğrudan şu şarkıya da bakabilirsiniz.
InuYasha da kendisine sahnede önemli bir yer bulan animelerden birisi. Direkt MF DOOM örneği verecek olursak, DangerDoom - El Chupa Nibre şarkısını söyleyebiliriz. Şöyle diyor:
He said "Djamn! Act like you know me
Even with the mask on, show me what you owe me"
Tell her brush her grill and wash her face and pussy, homey
Dumile got her like Inuyasha got Kagome
Yine bir diğer örnek de XXXTentacion - Inyuasha. Fakat XXXTentacion’un favori animesi One Piece idi.
Diğer Animeler ve Bazı Referanslar
Soulja Boy’un Death Note adlı klasik animenin adını taşıyan bir mixtape’i var: Death Note Mixtape.
XXXTentacion - Curse şarkısı Elfen Lied OST sample’lı, benim de en sevdiğim anime soundtrack olan Lilium sample’ı hatta. Yine aynı sample’ı kullanan şu şarkıyı da önerebilirim.
XXXTentacion’un anime referansları oldukça kabarık, Ski Mask’in de öyle. #PROUDCATOWNER’da One Piece referansları görebilirsiniz mesela. Off The Wall’a da bakabilirsiniz.
Denzel Curry - SUPER SAIYAN SUPERMAN
Chris Brown’ın favori animeleri: Dragon Ball Z, Astro Boy, One Piece
Pharrell Williams'ın It Girl klibi de Pokemon referanslarıyla dolu:
Denzel Curry, Childish Gambino, Wiz Khalifa & Snoop Dogg ve daha nice örnek daha verilebilir fakat Xavier Wulf ve Scarlxrd’dan bahsetmek istiyorum biraz da.
Şarkılarında anime referanslarına sürekli yer veren bir rapçi de Xavier Wulf. Örneğin, Wulf Titan adlı şarkısı tamamen Attack on Titan animesi üzerinden şekillendirilmiş.
Bir diğer örnek olarak Scarlxrd'un maskesini ve persona'sını ele alırsak, Tokyo Ghoul'daki ana karakter olan Ken Kaneki doğrudan. Kendisi Japonca ve anime sample'larını, referanslarını da şarkılarında sıklıkla kullanıyor. Özellikle Chain$Aw şarkısında görsel olarak da görmek mümkün bunu:
Tokyo Ghoul ve Scarlxrd arasındaki bağlantıyı daha iyi anlayabilmeniz için Tokyo Ghouldan kısaca bahsedelim. Anime, Tokyo'nun kurgusal bir versiyonunda geçiyor. Ghoul denilen insanvari yaratıkların, insanların arasında yaşadığı ve yalnızca insanları yiyerek hayatta kalabildiği bir dönem. Ana karakterimiz Ken Kaneki ise hoşlandığı kız Rize tarafından saldırıya uğruyor fakat kurtuluyor. Kurtulması için de kendisine ghoul organları naklediliyor. Böylece yarı insan – yarı ghoul oluyor Ken. Seri boyunca Ken, insan arkadaşlarının yanında ghoul kimliğini gizlemeye çalışıyor fakat hayatta kalmak için insan yemek zorunda aynı zamanda. Bu çatışmayı Scarlxrd'un müziğinde de sıklıkla görüyoruz. HXW THEY JUDGE, BERZERK ve DEMXNS & ANGELS adlı şarkılarında mesela. BERZERK şarkısında şu 2 bar geçiyor mesela: “Why does the devil try pick on my soul?/He still hits like a bitch I can kill him and eat him”. Doğrudan ghoul temalı anlayacağınız.
Got Dragonballs like my name was Vegeta. - Joey Bada$$
I hit the booth and I just went super saiyan – Big Sean
Yine Lil Uzi Vert'in Ps & Qs klibini izlerseniz de Lil Uzi'nin klipte tamamen bir anime karakterine dönüşmüş olduğunu göreceksiniz.
Kısacası; Akira ve Ghost in the Shell gibi yapımlar nasıl zamanında Matrix'e, günümüzde ise Stranger Things gibi yapımlara ilham kaynağı olduysa; hiphop içinde mevzu farklı değil aslında. Hatta Rick and Morty'nin 4. sezonunun 1. bölümünü izlerseniz, başlı başına Akira'ya atfedilmiş bir bölüm olduğunu görürsünüz.
Atlanta çıkışlı rapçi Father diyor ki:
Zenciler her daim ninjaları sevmiştir. Samurayları da aynı şekilde, ve tüm bunların bir anlamı var. Mesela Naruto'daki ninja takımları, nerdeyse sokak çeteleriyle birebirdir. Gerçek çete işi bunlar.
Lil Uzi Vert – New Patek:
Throw up gang signs, Naruto
Put metal in my nose like Pain
SahBabii – Anime World:
Orochimaru, snake a nigga
Just like Gaara, can't play with niggas
Logic – Upgrade:
I got that Akira on the wall
I just can't follow they law
MellowHigh ft. Remy Banks & Earl Sweatshirt:
In my borough, feelings unstoppable like Tetsuo
Akira in the membrane, Queens get the money
Robb Bank$ - Flex(City):
Yeah boy I got cha' bike like Kaneda
And I got it all in separate jars like Akira.
Lil Peep – Beamer Boy:
I got Death Notes, where my list at?
Hatta epey bir underground olmalarına rağmen, “anime rapper/producer” olarak etiketlendirilen rapçi/prodüktör sayısı da son zamanlarda oldukça arttı. Birkaç örnek vermek gerekirse: Trey Skies, Knives56k, GF Retro, Kill Bill: The Rapper, GlimmerXP, Negative, Braxton Knight, CRIMEWAVE, Kamiyada, nappy 01' ve daha nicesi...
Diğer dış elementlerde ve hip-hop kültürünü etkileyen & yönlendiren bazı mihenk taşlarında, umarım tekrar görüşmek üzere. Pace!
Roc Marciano ve East Coast’taki Kimlik Krizine Etkileri
Minimalistik bir prodüksiyon üzerine tamamen ön plana çıkarılmış olan bir lirizm ve eforsuz flow'lar. Artık duymaya pek alışık olmadığımız bir sound bu, ne yazık ki East Coast müziğindeki gerek endüstriyel gerek deneysel gerekse devrimsel değişimlerle birlikte epeydir bu sound'a harman kalmıştık. Soul! Soul, soul, soul! New York'un hip hop kültüründeki yerini herkes biliyor, peki New York rap'ine mümkün olduğunca sadık kalabilen kaç MC kaldı günümüzde? Roc Marciano: Kesinlikle onlardan birisi!
Kendisine en çok ilham veren isimler: Rakim, Nas ve özellikle Kool Keith.
Beraber çalışmak istediği bazı isimler: MF DOOM, Ghostface Killah ve Max B.
Sadece bu isimlere bakarak bile bir rapçi ve bir prodüktör olarak müziği hakkında bir çıkarımda bulunabilirsiniz. Kısaca Roc Marci sound’unu tanımlamam istenseydi, sanırım “Üzerinde pek düşünülmeden nezihleştirilmiş bir New York City sound’u” derdim. Bu o kadar kıymetli bir şey ki New York için! Daha iyi anlaşılması için farklı bir bakış açısı sunayım New York hakkında. New York ve hâliyle East Coast rap sound’unda son zamanlarda büyük bir kimlik krizi yaşanmaktaydı. Bazı farklı New York çıkışlı, güncel rapçi isimleri vereyim mesela, gerisini siz düşün: A Boogie wit da Hoodie, A$AP Rocky, Cardi B, 6ix9ine ve French Montana. Bu isimlerin kaçının sound’unu “New York” olarak tanımlayabilirsiniz? Bırakın New York’u, birbirlerinin sound’unu bile ucundan anca yakalarlar. Roc Marci sound’unun East Coast ve underground piyasası adına ne kadar kıymetli olduğunu şimdi anladınız mı?
Long Island, New York çıkışlı Roc Marciano'nun gerçek ismi Rahkeim, ailesi Rock diye seslenirmiş, Roc olarak kullanmış. Marciano ise İtalyan asıllı yenilgisiz dünya ağır siklet boks şampiyonu olan Amerikalı boksör Rocky Marciano'dan geliyor.
Roc, Busta Rhymes'ın Flipmode Squad'ından 2001 yılında ayrılarak The U.N. grubunu kuruyor(Dino Brave, Mike Raw ve Laku ile birlikte). 2010 yılında ise tüm prodüksiyonunu kendisinin üstlendiği debut albümü olan Marcberg'i çıkartarak solo kariyerinin temellerini çok sağlam bir şekilde atıyor. East Coast underground piyasasını sonsuza dek değiştirecek olan bir çıkış bu.
2010 yılına, yani Marcberg'i çıkardığı seneye şöyle bir dönüp baktığımızda; Roc uzun zamandır nerdeyse kimsenin yanına yaklaşmadığı bir prodüksiyon ve içerikle sahneye giriş yapmıştı. “Tamam güzel beat, drum ne zaman girecek peki?” diye saniyelerce beklenilen fakat drum'ın asla girmediği, tam anlamıyla minimalistik east coast prodüksiyonları. Underground piyasasına girişleri ve endüstrideki öyküleri bir diğer favori rapçilerimden Ka ile oldukça benzer ve ikisinin de sahnedeki etkileri yadsınamaz. Ka’nın en önemli işlerinden birisi GZA düeti olan Firehouse’tur mesela. Bakıyorsunuz bu şarkının prodüksiyonuna, Roc Marciano’ya ait. Hatta Roc, bu şarkı ve Ka için şunları söylüyor: “Ka’yı birçok kişinin ilk kez duyduğu, GZA’nın albümündeki şarkının prodüksiyonunu üstlendiğimde, Ka’ya balık tutmadım; ona balık tutmayı öğrettim. Ona bu sound’u verdim, yaptığım işi gösterdim, ve boom!”
Neler vadediyor peki Roc Marci müziğinde?
Lo-fi sample'lar ve prodüksiyon & bol bol Soul
Sakin ve sanki müthiş bir ritim içinde konuşuyormuş gibi hissedilen flow'lar(effortless flow – MF DOOM-vari)
Revize edilmiş bir drug rap & pimping içeriği ve kendi tarzıyla yansımaları
No Hook(nakaratsız) içerikler
Tek kelimeyle: Lirizm
Prodüksiyon kimliğiyle de bağımsız müzisyenliğini tam anlamıyla hissettirmesi
Film izlermiş hissiyatı veren albüm içerikleri. Kendi sözleriyle “Ben kulüp müziği yapmıyorum, sinematik müzik yapıyorum.”
Kelime oyunları
Buram buram New York kokusu!
The King of New York yıllardır süregelen bir muhabbet olsa da, Roc Marci kesinlikle bu unvan için aday isimlerden birisi.
2020'ye girmemiz ile birlikte herkes decade(10 yıl) listelerini atıyor. Roc Marciano'nun isminin yeterince anılmadığını düşünüyorum bu listelerde. Son 10 yıl içerisinde ciddi anlamda kendi müzik türünü, temel east coast elementleri üzerine yavaş yavaş inşa etti çünkü Roc. Kendisinin rap piyasasındaki parmak izlerini görmemek cidden mümkün değil. Zira 2010'ların East Coast underground piyasasını neredeyse tek başına sırtlamış ve günümüzdeki birçok rapçiye ilham kaynağı olmuş bir isim kendisi. Roc Marci olmasaydı East Coast Underground sahnesindeki çoğu isim olmazdı belki de... Kimler etkilediği isimler? Sadece birkaç örnek vereyim, hesabını siz yapın...
Griselda Records, Action Bronson, Ka, Billy Woods, CRIMEAPPLE, Rome Streetz, 38 Spesh, Knowledge the Pirate, Tha God Fahim, Mach Hommy, Left Lane Didon, Stack Skrilla, Elcamino, Jay Nice, Mutant Academy, Willie The Kid, Your Old Droog, Meyhem Lauren ve daha nicesi...
Kısaca, eğer ki birisi size sorarsa “Kim koşturuyor ulan New York underground piyasasını?” diye; gönül rahatlığıyla “10 yıldır Roc Marciano koşturuyor ve duracağı da yok gibi” diyebilirsiniz. Tabi “Roc iyi ama biraz bass lazım prodüksiyonunda yaaaa” falan diyenler de var. Moruk bass arıyorsanız South hemen orada duruyor, bir yere kaçacağı da yok gibi bir süre daha.
Zaman değiştiriyor her şeyi, kaçınılmaz olarak. Kayıt teknikleri, prodüksiyon cihazları, para kazanma yöntemleri, canlı performanslar... Peki ya kültür? Elbette, kültürün bu değişimden etkilenmemesi için hiçbir sebep yok. Ama popülaritenin kültürü öldürmesi... İşte bu apayrı bir konu. Bu soruya kendimce bir cevap vermek isterim.
Öncelikle 90′ları görmediğimi belirteyim, 93 doğumluyum. Her ne kadar 90′lar Türkçe rap piyasası hakkında bir bilgi birikimine sahip olsam da, 2000′ler kadar hakim olduğumu söyleyemem piyasaya. Türkçe rap dinlemeye 2004-2005 gibi başladım zira. O senelerde ne hâldeydi peki kültür? Ne gözle bakılıyordu Türkçe rap’e? İspanyolların atlı ordusuna bakan biçare Aztekliler gibi diyebilirim tam olarak. Anlam veremedikleri bu atların, bir hayvandan çok mistik birer yaratık olduğunu düşünmüşlerdir muhtemelen. “Bunlar hayvan değil yeaaa” ile “rap müzik değil yeaa” arasında pek bir fark yok diyebilirim yani kısaca. Çok iyi hatırlıyorum rap müzik dinlediğim için uzaylı muamelesi yapan insanları. Ceza’yla dalga geçerlerdi “ma-ma-ma-ma” diye, Sagopa dinleyen birini görünce, ismini yanlış söyleyip dalga geçerlerdi “Sogopo mu dinliyon sen? Yeee man, pesimist stayla” falan diye. Rap’in müzik olmadığını iddia edenler mi ararsınız, açılımının “Rhythmic American Poetry(Ritmik Amerikan Şiiri)” olduğunu iddia edenler mi... Aynı kişiler ayıla bayıla Pitbull ve türevi rapçileri dinlerlerdi mesela, ama dinledikleri şeyin rap olduğunu söylediğinde kabul etmezlerdi.
Velhasılıkelam, rap müzik dinleyenlere müthiş bir ön yargı vardı ve bu insanlara laf anlatmak ciddi anlamda zordu. Özellikle rock müzik tutkunları bu konuda bambaşka bir cephedeydi. “Nasıl da öldü ama rock müzik ehehe” falan da derdim de, bu durum beni de üzdü bir rock müzik dinleyicisi olarak; bu yüzden gerek yok böyle şeylere. Peki şu nasıl? “Nasıl da yükseldi rap müzik ama ehehe”. Yok, bu da olmadı. Türkiye’de rap müziğin illaki zirvelere oynayacağı günler gelecekti, fakat bu şekilde mi olmalıydı? Çok demode bir laf olacak belki ama; zirveye çıktıktan sonra geriye kalan tek şey düşüştür. Tahtın sıradaki sahibi gelene kadar durabilirsin zirvede, fakat bazı şeylerin önüne geçmezsek tahtın veliahtı beklediğimizden çok daha erken gelebilir.
Rap’te de, diğer tüm müzik türlerinde olduğu gibi gelişim yer altından yer üstüne şeklinde gerçekleşti. Peki bu durumun ne gibi etkileri var? Bir müzik türünün popülerliği arttıkça, underground(yer altı) piyasa daha da kalabalıklaşır ve hatta çok fazla nitelikli isim de yer alır aralarında. Fakat bu yetenekli isimler, daha kalabalık olan ve trendleri takip ederek piyasada yerini almaya çabalayan diğer isimlere genellikle yenik düşer. Yani yer altı nicelik olarak yükselişte olsa da, nitelik olarak eğer ki oranlarsak düşüştedir diyebiliriz. İlk çıkış noktasının tam tersi bir durum söz konusudur. Yalnız yanlış anlaşılmasın, bu demek değildir ki “değişen müzikle birlikte kalite düştü.”. Tam tersi, çok daha kaliteli işler çıkıyor artık. Gerek prodüksiyon, gerek klip, gerek sö... Yok, söz olarak aynı fikirde değilim ama prodüksiyon olarak çağ atladık diyebilirim.
Fakat ne yazık ki mantalitesi “tüket, tüket, tüket” ve “ver bana hemen bitireyim” olan bir toplum düzeninde artık kalıcılık çok daha zor. Bunun farkında olup da nabza göre şerbet veren yapımcılar da bu işin ekmeğini yiyor işte. Ben bu arkadaşların karşısında değilim, ama yanlarında da değilim. Tek istediğimse bu kültüre yıllarını vermiş ya da yıllarını vermeye gönüllü, bilinçli insanların cephelere geri dönmesi. Çünkü hip hop ile büyüyen, yaşayan ve yaşayacak olan bir dolu insan var bu ülkede(her ne kadar artık azınlık da olsa).
Neyin müzik olup olmadığına karar verecek merci ben değilim, kimse de değil. Eğer X türü müzik dinlemekten hoşlanan bir kitle varsa, X türü müzik yapılmaya devam edilmelidir. Ben severim, sevmem; bu diğer dinleyicileri bağlayan bir olgu değildir. Fakat hip hop kültürü mevzubahis olduğunda ekstra hassasım. Popülarite kültürü öldürmüyor olsa da; yer yer süründürüyor, yer yer de benim gibi bu kültüre gönül vermiş insanların bu tarz bir yazı yazmasına vesile oluyor. Popüler olan şey kötü değildir, popülarite yalnızca değişimi değiştirir. Bu kadar.
Hip hop’a, Türkiye’de rap müziğe, ya da hip hop’ın diğer herhangi bir dalına gönül vermiş tüm kardeşlerimin birer adım öne çıkmasını istiyorum sadece. Bu kendi aramızda bir savaş değil, beraber de yürümek zorunda değiliz; fakat gemiyi terk etmeyin. Gemiyi en son kaptanlar terk eder.
Yılların eskitemediği bu tartışmaya mümkün olduğunca objektif yaklaşmaya çalışacağım. Bu benim için oldukça zor olacak, çünkü daha bu satırları yazarken bile “NAS, NAS!” diye bağırıyor bir yanım. O sesi bastırmaya çalışıp şöyle bir girişelim bakalım bu iki klasiğe.
Öncelikle istatistiklerle ve bazı rakamlarla başlayalım. Central Sauce’dan ve Genius Rap Stats’dan yararlandım bu rakamlar için.
Takeover’ın yalnızca %32′si doğrudan Nas’a yöneltilmiş, %33′ü ise Prodigy’ye. Ether ise doğrudan Jay-Z’ye atılmış bir diss, zira %95′i Jay-Z’ye yöneltilmiş.
Jay-Z’nin Takeover’da Nas’a yönelttiği toplam 35 bar varken, Nas’ın Ether’da Jay-Z’ye yönelttiği 104 bar var. 3 katı yani.
Bugüne kadarki rap şarkılarında “Ether” ve “Takeover” sözcüklerinin kullanım istatistiklerine bakacak olursak, şu tabloda 2001′den sonrasına bakabiliriz.
2017′de Remy Ma - shETHER var bir de ek bilgi olarak, Nicki Minaj’a diss.
Nas’ın, Ether’da 10 defa Jay-Z’yi homoseksüel olmakla itham ettiğini de verelim yine ek bilgi olarak.
Peki iyi güzel de, bu rakamlar ne anlama geliyor? Bana kalırsa, Takeover ve Ether’ı tek başına kıyaslamanın pek de doğru bir karar olmadığı anlamına geliyor. Buna da yazının sonunda değinirim.
Tırıvırıyı bırakıp geçelim liriklere. Takover’dan bazı vurucu bar’lara bakalım önce (yalnızca 3. verse’den).
TAKEOVER
Jay-Z bu şarkıyı Summer Jam’de canlı söylediğinde, 3. verse yoktu. Mobb Deep odaklıydı şarkı, 2. verse ise şu şekilde bitiyordu:
You guys don't want it with Hov
Ask Nas, he don't want it with Hov, no!
yani
Hov’a bulaşmak istemezsiniz
Nas’a da sorun, o da istemez Hov’a bulaşmak, hayır!”
The Combat Jack Show’un bi bölümünde, Young Guru’nun dediğinde göre Jay-Z bu Summer Jam performansı sonrasında geri dönmüş ve şarkıyı 3. verse ile 1 gün içinde tamamlamış. Tabi eğer bu bilgi doğruysa.
3. verse’ün ilk bar’ıyla başlayalım.
I know you miss it Nas the (fame)
Biliyorum ki özledin Nas (şöhreti)
Nas’ın It Was Written albümünden sonra ivmeli bi şekilde düşmeye başlayan şöhreti, Jay-Z ile olan beef’ine kadar düşmeye devam etti. Ether’ın da yer aldığı Stillmatic albümüyleyse, Nas’ın yıldızı tekrardan parladı(daha sonra tekrar kaçınılmaz olarak düşmek üzere). Jay-Z’de bu durumu gözlemlemiş olacak ki, böyle bir giriş yapmış verse’e.
Had a spark when you started, but now you're just garbage
Fell from top 10 to not mentioned at all
İlk başladığında sende iş vardı, şimdiyse çöpsün
Top 10′daydın, şimdiyse adın bile anılmıyor
Facts or not? Jay-Z, burda tamamen Illmatic ile ismini hip-hop tarihine altın harflerle yazdıran Nas’ı Nastradamus’daki Nas ile kıyaslıyor. Nastradamus’un başarısızlığı yüzünden Nas’ın piyasada adının dahi anılmadığını iddia ediyor. Cidden öyle mi? Yok, o kadar da değil. Tamam, Nastradamus bir Illmatic değil ama; Nas’a çöp diyecek kadar da değil be aga! NOT FACTS!
Nigga, you ain't live it, you witnessed it from your folks' pad
You scribbled it in your notepad and created your life
Moruk, yaşamadın sen bunları, görüp duydun hep başkalarından
Bunları da defterine karalayıp, kendine bi hayat yarattın
Nas’ın Nastradamus albümündeki Project Windows adlı şarkısının nakaratı, proje konutlarındaki evinin camından dışarıya bakıp bu durumdan negatif etkilenmek hakkında. Nas’ın Illmatic albümü de gözlemlerin bol olduğu bir albümdür. “You scribbled it in your notepad“ diyerek Nas’ın It Was Written albümüne de gönderme yapıyor. Yani kısaca “ben kendi deneyimlerimi yazıyorum şarkılarımda, sense başkalarından gördüklerini” demeye getiriyor Jay-Z. Ne kadar doğru? Hâlâ tartışılır bu.
I showed you your first TEC on tour with Large Professor
Then I heard your album about your TEC on the dresser
Sana ilk TEC-9′ını ben gösterdim, Large Professor birlikte ile turnedeyken
Sonraysa çekmecendeki TEC hakkında olan albümü duydum
Jay-Z’nin, turne esnasında Nas’a TEC-9 gösterdiği doğru. Large Professor’de onaylıyor bu mevzuyu. Fakat bunun, Queens’de büyümüş olan Nas’ın gördüğü ilk TEC-9 olduğundan cidden şüphe duyarım. Zira, şuradaki videoda da Nas’ın kardeşi Jungle; Queensbridge’deki evlerine gidiyor ve duvardaki TEC mermisini gösteriyor.
So yeah, I sampled your voice, you was usin' it wrong
You made it a hot line, I made it a hot song
Evet, sample aldım senin sesinden, sesini yanlış kullanıyordun
Sen sağlam bi satır yazdın, bense o satırı sağlam bi şarkı yaptım
Dead Presidents II ve Rap Game/Crack Game şarkılarının nakaratlarından bahsediyor Jay. Burda cevap verdiği bar ise Nas’ın Come Get Me şarkısındaki “You make hot songs, but she know you steal from me”. Cidden öyle mi peki? Bana kalırsa değil çünkü Nas’ın The World is Yours şarkısı klasiklerinden biridir, “sağlam bi şarkı”dır yani.
Use your (brain) – you said you've been in this 10
I've been in it five; smarten up, Nas!
Four albums in 10 years, nigga? I could divide
That's one every… let's say two, two of them shits was due
One was "nah," the other was Illmatic
That's a one-hot-album-every-10-year average
And that's so (lame)
Kullan (beynini) – 10 yıldır bu piyasada olduğunu söyledin
Bense 5 yıldır; akıllan biraz Nas!
10 yılda sadece dört albüm mü moruk? Şöyle bölelim...
1 sağlam albüm… hadi iki diyelim, diğer ikisi bok gibiydi zaten
Birisi "olmamıştı," öbürüyse Illmatic’di.
Yani 10 yılda 1 sağlam albüm demek bu.
Ve bu oldukça (ezikçe)
Jay-Z, Nas’ın kariyerini Illmatic ile değil de Main Source - Live at the Barbeque ile başlatmış. Fakat kendi kariyerini nasıl oluyor da 5 yıl geriye götürüp 1996′dan başlatıyor? Tamam çıkış albümü Reasonable Doubt ama, Nas’a yaptığını kendisine de yaparsa Jaz-O ile birlikte olan işleriyle 1985′e kadar gider Jay-Z. Yani 5 değil 15 yıl geriye! I Am ve Nastradamus albümlerine bok gibi demiş burda, I Am için hayır demek zorundayım. Nastradamus’u kabul edebilirim, tamam. Ama sen ne akla hizmet It Was Written’a “olmamıştı” dersin?
Nigga, switch up your flow, your shit is garbage
Flow’unu değiştir biraz moruk, müziğin çöp resmen
Nas’ın flow konusunda ciddi sıkıntısı var, kendisini beğenmediğim bir konu budur bir diğeri de beat seçimleridir. Jay-Z’nin flow’u ise kariyeri boyunca değişkenlik göstermiştir. Hatta ilk başladığında epey seri olmasını “O zamanlar 9-10 yaşlarındaydım, fazla sokak tecrübem yoktu ve ben de teknik olarak iyi bir iş çıkarmaya odaklanıyordum. Sokak tecrübem arttıkça, daha yavaş bir flow edindim çünkü liriklerimdeki değişim bunu gerektirdi.” gibisinden açıklıyordu. Nas ise, Jay-Z’nin bu değişen flow’unu farklı değerlendiriyor. Ether kısmında bahsedeceğiz ondan da. Flow konusunda haklı, müziğinin çöp olması konusunda ise kesinlikle haksız bir bar. Fakat diss-track bu, tabii ki öyle diyecek.
Evet şimdi geldik fail kısmına, Jay-Z’nin daha sonra fena çuvallayacağı, 3. verse’ün son iki bar’ına.
Because you-know-who did you-know-what
With you-know-who, but let's keep that between me and you
Çünkü kim-olduğunu-bilirsin, o-bildiğin-şeyi yaptı işte
Kimle yaptığını da bilirsin, ama bunu kendi aramızda tutalım
Bu bar’ları, Nas’ın Ether’ından sonra çıkartacağı Supa Ugly şarkısında açıklayacaktı Jay-Z daha sonra. Mevzu kısaca, Nas’ın ilk çocuğunun annesi olan Carmen Bryan ile Jay-Z’nin ilişkisi. Supa Ugly’de o kadar çirkinleşiyor ki Jay, daha sonra Jay-Z(annesinin istemesi üzerine) çıkıp özür dilemiştir. “Sen öperken o sürtüğü, aslında öpüyordun sikimi” gibi şeyler diyor mesela.
ETHER
Nas’ın şarkıya Ether demesinin sebebi, hayaletlerin ve ruhların eter solumaktan hoşlanmıyor olmasıymış. Yani kastettiği, Jay-Z’nin ruhuna eterle dokunarak onu parçalamak. Bu arada, Jay-Z’nin Takeover’ın Nas’a yönelik olan verse’ünü 1 gün içinde tamamladığını biliyoruz(kesin olmasa da). Ether ise Takeovar’dan 3 ay sonra çıkıyor.
Nakaratta Nas, Jay-Z’nin sıkça kullandığı “I Will Not Lose (Kaybetmeyeceğim)” mottosunun her bir sözcüğünü ayırıyor ve şu şekilde kullanıyor:
(I) Fuck with your soul like ether
(Will) Teach you – the king – you know you
(Not) God's Son across the belly
(Lose) I prove you lost already
Çevirmek gerekirse, “Ruhunla uğraşacağım eter gibi. Öğreteceğim sana kimin kral olduğunu. Sen Tanrı’nın oğlu değilsin, benim(göbeğimde de yazılı). Sen çoktan kaybettin bile.” gibi bir şey. “Sen çoktan kaybettin” kısmını “I will not lose”dan sonra söylüyor tabi. Hem Jay-Z’nin mottosunu kullandıktan sonra, ona çoktan kaybettiğini söylüyor. Hem de Jay’in kendi mottosunu, Nas kendisi için kullanarak asla kaybetmeyeceğini ifade ediyor. Gayet geçerli nakarat.
İlk verse’de şu bar ile başlayalım:
Who's the best: Pac, Nas and B.I.G.? Ain't no best
En iyisi kim: Pac, Nas ya da B.I.G.? Yok öyle bişi
Jay-Z, Where I’m From adlı şarkısında “Zencilerin tüm gün kimin en iyi MC olduğu hakkında tartıştıkları yerdenim ben. Biggie mi, Jay-Z mi yoksa Nas mı diye tartışırlar.” gibisinden bir şey der. Nas ise burdan Jay’i çıkarmış, 2Pac’ı koymuş. Sonra da “en iyi MC” diye bir şeyin olmadığını söylemiş.
I got this locked since 9-1, I am the truest
Name a rapper that I ain't influenced
91′den beri piyasadayım, en hakikisiyim
Tek bi rapçi söyle benim ilham vermediğim
Eyvallah. Var mı Nas’ın ilham vermediği bi rapçi ismi söyleyebilecek? Lil Xan falan demeyin kafa göz dalarım.
With Hawaiian Sophie fame, kept my name in his music
Hawaiian Sophie ile gelen şöhretten sonra, müziğinde hep beni andı
Hawaiian Sophie, Jay-Z’nin hocalarından Jaz-O’nun 1989 çıkışlı klibi. Klip boyunca Jay-Z’yi görüyoruz, fakat yalnızca 2 cümlesi var. Şurdan bakabilirsiniz klibe, biraz dalga geçersiniz. Müziğinde anma muhabbeti ise, Jay-Z’nin Nas’a takıntılı olması. Jay-Z, The Black Album’e kadar tüm albümlerinden Nas’dan bahsediyor bi şekilde.
İkinci verse’e şu şekil giriyor Nas:
I've been fucked over, left for dead, dissed and forgotten
Luck ran out, they hoped that I'd be gone, stiff and rotten
Boku yedim, ölüme terk edildim, diss’lendim ve unutuldum
Şansım yaver gitmedi, çürüyüp gitmemi ümit ettiler
Bu bar’ların devamında da, insanların ne kadar iki yüzlü vs. olduğundan bahsedip sonra da şunları ekliyor:
When these streets keep callin', heard it when I was sleep
That this Gay-Z and Cock-a-Fella Records wanted beef
Sokakların beni çağırdığını, uykumdayken duydum
Gay-Z ve Cock-a-Fella Records beef istiyordu
Nas tüm bu olayların öncesinde, rap’e bir süreliğine ara vermişti. Sebebi ise annesinin evde hasta yatıyor olmasıydı, onunla ilgileniyordu. Hatta annesi, Nas’dan yeni şarkı yapmasını istediğinde Nas reddetmiş, o daha iyi olana dek yapmayacağını söylemişti. Ne yazık ki 2002′de kaybetti annesini. Beef sürecini daha iyi analiz edebilmek açısından bu önemli bi nokta.
First Biggie's your man, then you got the nerve to say
That you better than B.I.G
Başta Biggie senin favorindi, sonraysa B.I.G’den daha iyi olduğunu
söyleme küstahlığını gösterdin
Jay-Z, Hola’ Hovito’da "Eğer Big’den iyi değilsem de, buna en yakın kişiyim” der. Tam olarak daha iyi olduğunu söylemiyor yani, Jay-Z’nin favori rapçisidir belki de Biggie. Hocasıdır. Fakat evet, yanlış anlaşılabilir sözler. Sonraki bar’da da Nas, Jay-Z’ye; Biggie’yi bari öldükten sonra rahat bırakmasını söylüyor.
Geldik Verse 3′e. Ether’ı Ether yapan bu verse’dür.
You traded your soul for riches
Ruhunu sattın sen paraya
Jay-Z genellikle radyolara ve ana akım medyaya oynayan bir isim olmuştur, bugünkü isminin de büyük bir kısmını bu çabalarına borçludur. Müziğinden giyimine, her alanda endüstrinin bugünkü hâle gelmesindeki etkin isimlerden biridir. Hatta In My Lifetime, Vol. 1 albümünü sırf radyo için yaptığını kendisi de itiraf etmiştir.
My child, I've watched you grow up to be famous
And now I smile like a proud dad watchin' his only son that made it
Evladım, senin ünlü olmak üzere büyümeni izledim
Ve şimdiyse, tek oğlunun sonunda başardığını gören gururlu bi baba gibi gülümsüyorum
Nas, kesinlikle Jay-Z’nin etkilendiği isimler arasındadır. Bunu kendisi de inkâr etmez zaten. İlerleyen barlarda da Nas, Jay-Z’nin o stilini kendisine borçlu olduğundan bahsediyor. Hani daha önce de bahsettiğim Jay-Z’nin daha yavaş, sakin bir flow otrutması hikayesi vardı ya... Hah işte. Nas, bunu piyasaya kendisinin Illmatic albümüyle getirdiğini söylüyor. Ki doğru, bi nevi.
Is he Dame Diddy, Dame Daddy or Dame Dummy?
Oh, I get it, you Biggie and he's Puffy
O yanındaki Dame Diddy mi, Dame Daddy mi yoksa Dame Dummy mi?
Haa, anladım, sen Biggie’sin o da Puffy
Jay-Z’nin o zamanki partneri Damon Dash’den ve ikisinin tıpkı Biggie & Diddy gibi kliplerde vs. birlikte takıldıklarını söylüyor.
Rocafella died of AIDS, that was the end of his chapter
And that's the guy y'all chose to name your company after?
Rocafella öldü AIDS’den, bu da onun hayatının kapanış bölümüydü
Ve sizin de şirketinizin ismini ilham aldığınız herif o mu yani?
Jaz-O’nun Love is Gone adlı şarkısında anlattığına göre, Rocafella, Brooklyn’de yaşayan bi abimizmiş. AIDS’den ölmüş. Roc-A-Fella Records’ın ismiyle de bu şekilde dalga geçiyor. Ayrıca Nas, “Y'all impatiently waiting It’s like an AIDS test” ve “I gave ya’ll chapters” demişti daha önce. Gayet güzel tamamlamış bunları burda.
Put it together: I rock hoes, y'all rock fellas
Toparlarsak: Ben çakarım sürtüklere, sizse çakarsınız oğlanlara(fellas)
Muhtemelen herkesin akıllarında yer edinmiştir burası. “Rock fellas” ile “roc-a-fella” muhabbetini siz de kaçırmamışsınızdır zaten. Beni her seferinde güldürür, hiç değilse Nas’ın Ether boyunca yaptığı komik ya da vurucu olmayan gay şakalarından açık ara sıyrılıyor.
Ne-gro, please! You no-mustache-havin'
Ne-gro, hadi ama! Sakalların çıkmıyor daha
Jay-Z’ye çirkin olduğunu söyledikten hemen sonra, bu sakal muhabbetini de söylüyor Nas. Gereksiz bulduğum yerlerden.
You ass, went from Jaz to hangin' with Kane
To Irv, to B.I.G. – and Eminem murdered you on your own shit
Göt herif, Jaz ile takılırken Kane’e geçtin
Ordan Irv’e, ordan B.I.G.’ye – ve sonra Eminem parçaladı seni kendi şarkında
The Blueprint albümünde yer alan Renegade adlı Eminem düetinden bahsediyor. Eminem cidden parçaladı o şarkıda. Ve bu kesinlikle, Jay-Z’nin Oochie Wally muhabbetinden daha etkili olmuş. O neydi abi...
Queens niggas run you niggas, ask Russell Simmons! Ha!
Queens zencileri sizin patronunuz, sorabilirsiniz Russell Simmons’a! Ha!
Russell Simmons da Nas da Queens'den. Def Jam’i kuran Russell’dı, Jay-Z’nin Roc-A-Fella’sı ise Def Jam’in label’ıydı. Bu muhabbeti kullanarak Jay’e tokat vurduğunu düşünüyor Nas, fakat bu tokat daha sonra geri tepiyor. Tabi taa 2006′da oluyor bu, Jay-Z Def Jam’in başına geçtiğinde ve Nas Def Jam ile anlaştığında.
How much of Biggie's rhymes is gonna come out your fat lips?
Koca dudaklarından daha kaç kere duyacağız Biggie’nin rhyme’larını?
Jay-Z’nin Biggie’den rhyme/söz aşırması epey bilindik bi mevzu. Kimileri bunu Biggie’ye olan hürmetini göstermek için yaptığını söylerken, kimileri de direkt hırsızlık olarak değerlendiriyor. Nas da bu mevzudan bahsederken, Jay-Z’nin fiziksel görünüşüyle şarkı boyunca yaptığı gibi dalga geçiyor. Koca dudaklar!
SONUÇ
Ether, hip hop piyasasını Takeover’dan çok daha fazla etkilemiştir. Günümüzde bile hâlâ “You got Ethered” şeklinde kullanılır. Fakat genel kriterler üzerinden değerlendirecek olursak, birbirlerine oldukça yakın buluyorum ben. Nas’ın saçmaladığı yerler, Jay’den daha fazla. Bu beni en çok üzen kısmı işin, çünkü Nas’ı Jay’den çok sevdiğimi yazının başında da belirtmiştim. Hatta Nas’ın ara ara hardcore gidebilecekken bi anda yumuşayıp babacan tavırlar takınması net ofsayt hareket bir diss track için. Diğer yandan, Jay-Z’nin saçmaladığı yerler daha az olsa da çok daha ağır basıyor ya. Özellikle 5 yıl - 15 yıl muhabbeti, really moruk?
Eveeeet, toparlarsak... Benim kanaatimce:
Nas, Jay-Z’den çok daha iyi bir MC. (bunu bu beef’ten ayrı tutarak söylüyorum bu arada, bi çoğunuz da katılacaktır bana bu konuda muhtemelen.)
Yalnızca bu iki şarkı üzerinden değerlendirecek olsaydım, bir kazanan seçemezdim sanırım. Yıllardır seçemiyorum zira. Bu iki klasiği de dinlerken kafa sallıyorum, yer yer de sinirleniyorum bazı saçma sapan sözlerine.
Ha sorarsanız ki bu iki şarkı üzerinden kazanan Kanye West mi yoksa Ron Browz mu diye; bak işte o zaman hiç düşünmeden Ether(Ron Browz) derim.
Tüm beef üzerinden değerlendirecek olursam, Nas derim.
Kariyer bitiren bir beef’den çok, kariyer sağlamlaştıran bir beef bu işin özü. İki taraf da kazançlı çıkmıştır bu işten. Uzun lafın kısası, 18 yıl evvelki mevzudan bi kazanan belirlemenin anlamsız olduğunu belirtmek istiyorum. Sonuç o kadar da net değil çünkü, ekstrası da kaybeden yok albüm satışları vs. olarak.
Albüm kapağında nah çeken-tabi ki nah çekmiyor :)- bir bebek fotoğrafı görüyoruz. Slug'ın öz oğlu kendisi. Albüm ismiyle ilk görüşte özdeşleştiriyoruz bu görüntüyü: Aile İşareti. Ve albümün giriş parçasıyla, Slug'ın ailesinden biri gibi gördüğü Mikey ile başlıyoruz...
(bu arada şarkıların türkçe çevirisine şarkı isimlerine tıklayarak ulaşabilirsiniz)
1 – My Key
Eyedea, gerçek ismiyle Michael (Mikey), 16 Ekim 2010'da ölüyor. 17 yaşındaydım, Eyedea'nın karmaşık duygular barındıran müziğine kendimi en yakın hissettiğim zamanlar. Benim rap dinlediğim çağa denk gelip de, öldüğünü duyduğum ve üzüldüğüm bir avuç rapçiden biriydi. Büyük başarılara ulaşan isimler olmasalar da, büyük yürekli adamlardı hepsi. Slug'ın bu şarkıdaki ifadeleri kadar derin duygulara bürünmedim tabi. Slug'ın, şarkıda da söylediği gibi, Eyedea öldükten sonra “güneş battı ve kar yağdı.”. Ölümün doğal ve bir o kadar da üzücü olduğu gerçeğini de, “Kan ve kemikler(ölüm), gözyaşları kadar saf(doğal).” diyerek ifade etmiş. Mikey... My Key... Müzik için anahtar(key) neyse, Eyedea için yapılan şarkılar için de My Key odur benim için. Kısa, ve öz. Tıpkı Michael'ın 29 yıllık hayatı gibi...
2 – The Last to Say
Atmosphere'in bugüne kadar dinlediğim en gerçekçi, en içten, en vurucu şarkılarından birisi. Aile içi şiddet konusunu, “üzüm üzüme baka baka kararır” gerçeğiyle sentezleyerek anlatmış Slug. Slug, yıllardır böyle bir şarkı yapmak istediğini fakat bir türlü doğru altyapı bulamadığını söylüyor bu şarkı hakkında. Sonra bir gün bu harika altyapı ile Ant boy gösteriyor, ve bum! Sözlerin ve altyapının muazzam uyumlu olduğu bu şarkı ortaya çıkıyor. Bir de bu harika uyumun üzerine, vurucu bir klip çekiyorlar, al sana şaheser. Genel hatlarıyla şiddete meyilli bir babanın, annesine uyguladığı şiddet ve bu koşullar altında büyümek zorunda kalan bir çocuk anlatılıyor. Daha sonra çocuk büyüyor, bir hatun yapıyor, ve babasından görüp de içinde sakladığı tüm o duygular kendini göstermeye başlıyor. Slug ise, o genç kadına “Bırak son sözü ben söyleyim, lütfen kalma. İyi olmayacaksın” diyerek bir seslenişte bulunuyor. Çünkü kadın, kendisine şiddet uygulayan sevgilisinden ayrılması gerektiğini farketmekte zorlanırsa, her şey için çok geç olabilir bir gün. “Asla ama asla geri dönme.”. Şarkıdaki en beğendiğim cümleyle bitireyim: “Yumruk şeklindeki bir eli asla tutamazsın.”.
3 – Became
Slug'ın hikaye anlatıcılığı yeteneklerini bir kere daha konuşturduğu bir şarkı, ve tüm şarkı bir metafor. Şarkı, Slug'ın deyişiyle “yanlış yolu tercih etmiş bir dostu” hakkında. Bu yanlış yol uyuşturucu bağımlılığı olabilir mesela. Şarkıdaki, arkadaşının peşine düşen kurt ise bu “kötü alışkanlık” için kullanılan bir metafor. Şarkı, tek verse(72 bar) ve bir nakarattan oluşuyor fakat hikaye olarak düşünürsek tam olarak 9 paragraf var bu tek verse'ün içinde. Her şey yolundayken, birden nasıl boka sarabilir? Eh, sarıyor işte. Bu hikaye de bunun güzel örneklerinden biri.
4 – Just for Show
Şarkıyı olduğu gibi değerlendirirsek, basit bir ilişki şarkısı. Fakat şarkının asıl olayı, tamamen Atmosphere'in fan kitlesine hitap eden bir metafor olması. Bu da kendisinden ayrılmak istiyormuş süsü veren kızın aslında ayrılmak istememesi, sadece şov yaptığı muhabbeti yapılarak oldukça güzel anlatılmış. Fan kitlesinin, Atmosphere'deki müzikal değişim yüzünden dinlemeyi bırakacaklarını söylediğini, fakat aslında bunu asla yapmayacaklarını, sadece şov yaptıklarını ve yazdığı sözlere oldukça bağlı olduklarını anlatıyor Slug. “Sen çok değiştin! Eskiden daha iyi müzik yapıyordun!”. Eh... O sana göre. İnsanlar değişir moruk. Bildir onlara hadlerini Slug!
5 – She's Enough
Albümün çerezlerinden biri bu işte. Eğer dinleyecek hiçbir Atmosphere şarkısı kalmadıysa, son çare olarak bunu dinleyebilirsiniz. Klibin hakkını yememek lazım tabi, klibiyle beraber dinleyince şarkıyı insanın neşesi yerine geliyor.
6 – Bad Bad Daddy
Barda oturup sürekli içki içen ve çocuklarının nerde olduğunu sorduğunuzda cevap veremeyen bir baba hayal edin; bu şarkıda bu baba rolünü Slug üstleniyor, Slug'dan etkilenerek rap yapmaya çalışan fan kitlesi ise Slug'dan peydahlanan çocuklar işte. Slug, bu “çocuklarından” utanıyor ve yaptıklarını desteklemiyor. Hip hop ise, şarkıda Slug'ın karısı olarak yer alıyor. Şarkı boyunca bu kontrolden çıkmış Atmosphere özentisi çocuklar hakkında söyleniyor, fakat şarkının sonunda karısı hip hop'ın bu ay periyodunu atladığını söylüyor. Bu Slug'dan etkilenerek rapçi olmaya karar vermiş bir “yeni çocuk” daha demek! Nakaratta da demişti zaten, “ve hâlâ bırakmayacağımı söylüyorum” diye. İş kontrolden çıkmış... Albümdeki favori parçalarımdan olmasa da, konsept olarak ve özellikle altyapı olarak oldukça hoş bir şarkı.
7 – Millennium Dodo
Star Wars'daki Millenium Falcon'u biliyorsunuzdur, Han Solo'nun ışık hızına ulaşabilen gemisi; bu isimden yola çıkarak Millennium Dodo ismini veriyor şarkıya Slug. Tek fark: Dodoların nesli tükenmiş ve uçamayan bir kuş olması, Falcon ise doğan demek. Yani biri uzay gemisiyken, şarkıdakini bir araba olarak düşünebilirsiniz. Hızlı fakat yollarda, sabit. Bu metaforu kullanarak şarkı boyunca atlattığı ve atlatmaya çalıştığı badirelerden bahsediyor Slug, ve birçok defa üstü kapalı yahut açık ölmüş isimleri yad ediyor. Bunlardan en vurucusu da “Teybim en sevdiğim kasetleri yedi resmen” cümlesi. Gangstarr'dan Guru mesela, ya da Eyedea en sevdiği kasetlerden bazıları... Şarkıda bir bakıyorsunuz Tanrıyla konuşuyor Slug, bir bakıyorsunuz arabasında klasik rock dinleyerek konsept değiştiriyor... Sizi şarkı boyunca farklı “atmosferlere” götürüyor ve anlattıklarını harika bir altyapının da yardımıyla tamamen hissettiriyor.
8 – Who I'll Never Be
Yanyana olan iki odanın hayalini kurdurtuyor Slug bu şarkıda. Bir odada Slug'ın gözünden dinleyici var, diğer odada ise bir kadın. Ay manzaralı bir odaya kilitliyor kendini bu kadın ve dış dünyadan tamamen izole oluyor, sonra başlıyor müzik yapmaya. Bir yandan gitarını çalıyor, bir yandan şarkının sözlerini yazıyor. Slug ise, sanki kadının yanındaymış gibi hissediyor ve hissettiriyor da aynı zamanda. Çok sıcak, çok içten bir şarkı. Şarkıdan anladığım ise, keşfedilmeyi bekleyen binlerce yetenek olduğu ve Slug'ın yalnızca bunlardan birine denk gelmesi. Şu cümle ile de bunu vurucu bi şekilde özetliyor bana kalırsa: ”Devam et kızım anlat hikayeni ama, ben hariç kimsenin umrunda değil.”.
9 – I Don't Need Brighter Days
Ant yine harikalar yaratmış, Slug da aldığı pası mükemmel değerlendirmiş. Albümdeki favori parçalarımdan biri. Hayatın sillesini yedik, yemeye de devam ediyoruz; en azından bir çoğumuz. Bu şarkıyı da bizim gibiler için yapıyor Slug, kendisi de çektiği sıkıntılardan ve bunlarla nasıl baş etmeye çalıştığından bahsediyor şarkıda. Nakaratta ise “tek yaptığın beni uzaklaştırmak” derken bir kişiye seslenmiyor, hayata sesleniyor doğrudan. Tüm bu dertler ve sıkıntılar Slug'ı hayattan gittikçe daha da uzaklaştırıyor. Ve şarkıda da belirttiği üzere; “hey bana bakın” diyen, yani ilgi odağı insanlarla dolu bir şehirde yavaş yavaş ölüyor...
10 – Ain't Nobody
Şarkı partilerde boy gösteren rahatsız edici insanlara ithafen. “Evet partiye geldim, ama sizinle parti yapmak istemiyorum” cümlesiyle özetlenebilir tüm şarkı. Albümdeki en sevmediğim şarkı sanırım. Üzgünüm...
11 – Your Name Here
Şarkı, eski sevgiliye yazılmış gibi görünse de bu sizi yanıltmasın. Minneapolis'i(Atmosphere'in bulunduğu şehir) daha cazip fırsatlar uğruna terk eden insanlara yazılmış bu şarkı. Slug, şarkıda bunlardan biriyle karşılaşıyor ve onun hayatıyla ilgileniyormuş gibi yaparak, bu doğrultuda sorular soruyor. Cevaplarının umrunda bile olmadığı sorular... Zira, daha konuştuğu kişinin ismini bile hatırlamıyor. Şarkının ismi de burdan geliyor işte, “your name here” yani “ismin buraya gelecek”. Hepimizin, her gün başına gelen bu olayı böyle güzel bir şarkıyla belgeledikleri ve betimledikleri için Slug ve Ant'e teşekkür ediyor, sonraki şarkıya geçiyorum.
12 – If You Can Save Me Now
Albümün en can alıcı şarkılarından birisi, Slug'ın story-telling yeteneğinin de hakkını vermek lazım tabi. Bir araba kazasındaki kazazedenin gözünden anlatıyor tüm hikayeyi Slug, ve o kadar güzel betimlemelerde bulunuyor ki...
Durumu öğrenmek için etrafa bakmama gerek yok;
çünkü trafiğin ne kadar yavaş aktığını duyabiliyorum
Bu şarkının nakaratında, Slug, her ne kadar acil yardım görevlilerine sesleniyor olsa da; bana hep yaşadığı zor günlerden kurtulmak için birinin yardımını bekliyormuş ve huzur bulacakları bir yere gitmek istiyormuş gibi hissettirmiştir. Her ne kadar çoğu Atmosphere şarkısında konsept hep farklı bir yere çekilebiliyor olsa da, bu şarkıda bambaşka bir seviyede bu olgu. Huzur.
13 – Something So
“Bana, sesimi çok güzel bir şeye miras bırakmak için niteliksiz olduğumu söylüyorlar” nakaratıyla giriyor şarkıya, burdaki “çok güzel şey” Slug'ın oğlu oluyor. Oğlunun doğumunu şarkıda sırayla korku, heyecan ve son olarak da sevinç duygularını aktararak anlatıyor. Sesini miras bırakmak için, bir çocuktan daha iyi ne olabilir?
14 – My Notes
Albümün çıkış şarkısı. Giriş şarkısıyla arasındaki isim benzerliği oluyor ilk dikkati çeken: My Key(Benim Anahtarım) – My Notes(Benim Notalarım). Şarkıda Slug, hayata olan tutkusundan ve her zaman yapmak istediği şeyi yapacağından bahsediyor. Her ne kadar albüme yakıştırdığım bir şarkı olsa da, çıkış şarkısı olarak eksik kaldığını düşünüyorum.
Kanye West Kimdir? İğrenç, Egoist, Sevilmeyesi Bir Yaratık mı?
Kanye West'e gelmeden evvel bahsetmek istediğim iki önemli şey var, uzun bir yazı olacak bu. Neyse, bu iki şey; medyanın insanlar üzerindeki etkisi ve bir konu hakkında hiçbir bilgisi olmadan fikir sahibi olabilen insanlar--ve bazen tam tersi de--!
Bu iki konu aslında birbiriyle epey alakalı. Öncelikle, her insanın bir "farkındalık çizgisi" olduğunu ve bu çizgiyi aştıkları zaman, tasmalarının birinden kurtulduklarını düşünün. Tasmayı takan medya, kurtulmanızı sağlayan şey ise farkındalık. Ve evet; bu çizgiyi aşamamış her birey ister istemez medyanın etkisi altındadır, bununsa farkında falan değildir. Medya, herhangi bir konu hakkında sabit bir algı oluşturur ve bu ne kadar çok kişiye ulaşırsa, o kadar 'daha' kişiye ulaşır. Çok spesifik düşünmeyin, sadece "güzel kadın nasıl görünmeli?" ya da "yakışıklı erkek nasıl görünmeli?" diye sorun kendinize. Sizin "güzel kadın/yakışıklı erkek" algınızla, medya tarafından empoze edilmiş genel-geçer algı aynı değil sanki he? Ve ne kadar komiktir ki, medyadaki bu algı modaya yol gösterirken, moda dediğimiz şey sürekli bir değişim içinde. Bu dediğimle beraber, yaratılan güzellik algısı da sürekli evriliyor ve bir nesli plastiğin kölesi yapıp sonraki için elleri sıvıyor.
Sen ki Survivor denen cıvık yarışmada ünlüler ya da gönüllüler takımlarından birini tutmak zorunda hisseden adamsın, ben sana kalkıp da "Taylor Swift & Kanye West olayında taraf tutma" diyemem. Ki zaten tutmak zorundasın, çünkü sen o farkındalık çizgisinin daha farkında bile değilsin. Yoksa farkında mısın? Peki, madem farkındasın söyle bakalım şunlardan kaçını biliyorsun?
Taylor Swift & Kanye West olayı.
Sonra Beck'e de benzerini yaptı.
Kim Kardashian ile evli.
Facebook'un kurucusu olan Mark'dan para istedi.
Moda piyasasına da "Yeezy" ismiyle girdi.
Wiz Khalifa ile olan Twitter kavgası.
AIDS virüsü muhabbeti
“George Bush siyahları önemsemiyor”
Kızının adını North West koyması
Diğer Twitter çılgınlıkları
falan filan...
Kaçta kaç, he? Ulan bi insana, evlendiği kişiden dolayı “yeteneksiz” yaftası yapıştırılır mı? “Kim ile evlenen adam ne kadar akıllı olabilir ki?” demek nedir? Ulan Kanye ile Kim iki farklı insan, iki farklı düşünce. Bakın ben burda Taylor Swift'in kariyeri boyunca yediği boklardan da bahsederim, ama kesinlikle “magazinsel” yaklaşmak gibi bir niyetim yok bu mevzuya; zira öyle yaparsam hiçbir farkım kalmaz “Kanye West haters” grubundan. Ama şu kadarını söyleyebilirim...
O gözünüzde çok büyüttüğünüz “ünlüler dünyası”nın en gerçek, en kendisi gibi olan isimlerinden biri Kanye West'dir. Evet, “en gerçek” dedim! Kafasında ne geçiyorsa söyler, sonrasında pişman olur veya olmaz; ağzından çıkanlar onun gerçek düşüncesidir. Yalanların ardına sığınmaz, komplike cümleler kurmaz. Bunu yapabilen kaç kişi-bakın ünlü demiyorum- tanıyorsunuz? Mesela Jay-Z sahnedeyken Jay-Z, sahneden inince ise Shawn'dır. Kanye ise hem sahnede, hem de sahneden inince hâlâ Kanye'dir. Peki bu tutumu onun nasıl tanınmasına sebep olmuştur? Egoist, narsist, ırkçı, laubali yavş.. Ha bi dakka magazin yazısı ya da Onedio derlemesi değildi bu...
Şöyle yapalım, medya ve fikir sahibi konusunda bahsettiklerimden sonra ben size sorayım, bir kaç tane de ipucu vereyim, siz de en az birini seçip cevaplayın:
Kanye West kimdir?
Prodüktör kimliği
Rapçi kimliği
Moda Dünyası & Magazinsel kimliği
Eğer sadece son seçenek üzerinden tanıyorsanız Kanye'yi, Kanye'yi tanımıyorsunuz. Bu da hiçbir bilginiz olmayan birisi hakkında, kolaylıkla fikir sahibi olabileceğinizi gösteriyor. Bu fikir kendiliğinden mi oluştu? Hayır, medya yoluyla, yavaş ve emin adımlarla oluştu. Öyle emin adımlar ki, bu tabularınızı yıkamıyorsunuz artık. Yine de denemek boynumun borcu, hadi bakalım...
Kanye West Kimdir? -bu kez cidden-
1977'de, Atlanta'da doğuyor Kanye, büyüyor falan filan.. Sıkıcı yerleri geçelim.
Şu 19 yaşında freestyle yaparken bir videosu:
21 yaşında, yani 1998'de Jermaine Dupri'nin çıkış albümü olan Life in 1472'ye bir adet beat satıyor, 5.000$'a. Aynı sene, prodüktör/rapçi olma hayallerini gerçekleştirmek üzere Chicago State University'den ayrılıyor.
1999'da “ghost producing” muhabbetlerine devam ediyor. Yani kısaca; başka prodüktörlerin işini yapıyor fakat tüm övgüyü işini yaptığı o kişi alıyor. Sonrasında ise Go Getters adlı grubuyla birlikte ilk albümüne imza atıyor.
2000'de, Beanie Sigel'ın The Truth adlı parçasının prodüksiyonunu üstleniyor.
2001'de, Jay-Z'nin efsane albümü The Blueprint'deki 6 parçanın prodüksiyonunu üstleniyor. O da ne ki? Kanye'nin ilk demo albümü piyasaya düşüyor birden.
2002'de, MTV ile ilk röportajını gerçekleştiriyor. Ardından, Alexis Phifer ile ilişkisi başlıyor. Ağustos'da ise Jay-Z ve Damon Dash, Kanye'yi, Roc-A-Fella Records bünyesine katıyor. Ve Ekim ayında, Kanye henüz “rapçi” kimliğiyle nerdeyse kimse tarafından tanınmıyorken bir trafik kazası geçiriyor ve alt çenesi paramparça oluyor. Aralık ayındaysa Kanye'nin ilk resmi mixtape'i olan Get Well Soon yayınlanıyor.
2003'te, Kanye'yi ilk defa ekranlarda bağırırken görüyoruz ve kendisini “prodüktör” olarak ciddiye alıp da, “rapçi” olarak ciddiye almayanlara sinirleniyor. Ve bir gün gerçekleştireceği o cümleleri kuruyor: “Beat'lerimin de kötü olduğu zamanlar vardı, ve onları nasıl muhteşem yapacağımı öğrendim. Şimdiyse rhyme yapmaya odaklandım, ve bu konuda da en iyisi olacağım!”. Daha sonra 2. resmi mixtape'i olan I'm Good çıkıyor. Ve Eylül ayında, 2 sene önceki kazadan ilham alarak yazmış olduğu şarkı olan Through The Wire yayınlanıyor ve bu da sonraki sene çıkacak olan debut albümünün ilk single'ı olmuş oluyor.
2004'te, çıkış albümü olan The College Dropout yayınlanıyor. Aynı sene G.O.O.D. Music'i kuruyor ve imza attığı ilk iki isim ise Common ile John Legend oluyor.
2005'te, en iyi r&b şarkısı, en iyi rap şarkısı ve en iyi rap albümü olmak üzere 3 adet Grammy ödülü alıyor ve şu linkteki efsane konuşmayı yapıyor. “Herkes, eğer kazanamasaydım ne yapacağımı merak ediyor... Sanırım, bunu asla öğrenemicez.” Ehehe, ulan Kanye... Daha sonra Live 8'in AIDS bilinçlendirme konserinde Heard 'Em Say adlı, AIDs'in insan yapımı bir hastalık olduğunu iddia ettiği şarkısını söylüyor. Bir yandan da Late Registration albümünün single'ları yayınlanıyor tüm bunlar olurken, daha sonra Brooke Crittendon ile ilişkisi başlıyor. Ve Ağustos'ta Late Registration albümü yayınlanıyor. Eylül'deyse "George Bush doesn't care about black people." muhabbeti oluyor.
2006'da, yine 3 adet Grammy ödülü kazanıyor: en iyi solo rap performansı, en iyi rap şarkısı ve en iyi rap albümü. Nisan'da Brooke ile ayrılıyorlar.
2007'de Can't Tell Me Nothing: The Official Mixtape'i yayınlıyor. Ardından Stronger parçasının klibini yayınlarak, iyice heyecanlandırıyor. Ve en nihayetinde, Eylül ayında, 3. solo albümü olan Graduation'ı yayınlıyor. Ve işte Kanye için en büyük dönüm noktalarından biri: Kasım ayında, annesi Donda West, ameliyat komplikasyonları sebebiyle ölüyor.
2008'de, 4 adet Grammy ödülü daha alıyor elindekiler yetmezmiş gibi: en iyi solo rap performansı, en iyi düet rap şarkısı, en iyi rap şarkısı ve en iyi rap albümü. Nisan ayındaysa, Alexis ile nişanlarını bozuyorlar. 2 ay sonra Amber Rose ile ilişkileri başlıyor. Love Lockdown ve Heartless single'ları yayınlandıktan sonra, Kasım'da, 4. solo albümü olan 808s & Heartbreak'i yayınlıyor.
2009 Nisan'ında Nike Air Yeezy piyasaya çıkıyor. Haziran ayında, We Were Once A Fairtale adında bir kısa film çıkarıyor. Eylül'de ise o meşhur “Taylor Swift'in konuşmasını bölme” olayı gerçekleşiyor. Yine aynı sene, 2 adet Grammy daha almayı ihmal etmiyor.
Bir süre boyunca ufak tefek olaylarla gündemde olan Kanye, 2010 Mayıs'ta, sonunda kameralara görünüyor. Bu olaydan tam 4 gün sonra ise Power adlı şarkısı internete sızıyor(!) Temmuz'da Twitter'a katılıyor. Ağustos'da, Amber Rose ile ayrıldıklarını onaylıyor. Rolling Stones, Kasım'da, Kanye'nin çıkacak olan LP'sine 5 yıldız veriyor. Üzerinden 2 hafta geçiyor ve My Beautiful Dark Twisted Fantasy albümü yayınlanıyor. Aralık ayındaysa, MTV tarafından yılın adamı seçiliyor.
2011'in Haziran ayında, G.O.O.D. Music, resmi olarak Def Jam bünyesi altına giriyor. Ağustos ayında Jay-Z ile beraber ortak albümleri olan Watch the Throne'u çıkarıyorlar.
2012 Nisan'da, Kim ile olan ilişkileri resmileşti.
2013'ün Haziran'ında bir kızları oldu: North West. 3 gün sonrasında ise, 6. solo albümü olan Yeezus'ı çıkardı. Ekim'de, Kim'e evlenme teklif etti.
2014'ün Mayıs'ında Kim ile evlendiler.
2015'in Ocak ayında, Rihanna ve Paul McCartney ile beraber FourFiveSeconds adında bir single çıkardılar.
2016'nın Şubat'ında ise son olarak The Life of Pablo albümünü çıkardı. Yani, son derken... Bu albüm çıkar çıkmaz Twitter'dan, 2016'nın yaz aylarında yeni bir albüm gelebileceğini duyurdu. Beklemedeyiz...
Bu arada yukardaki süreçlerin nerdeyse hepsinde Billboard listelerinde ve satışlarda hep 1. sırada. Yeezus albümü ise iTunes'da, 40 ülkede birden 1. sıraya girmiştir. Kazandığı ve aday gösterildiği ödüllere buradan bakabilirsiniz.
Kronolojik bir özet geçmeye çalıştım önemli detayları mümkün olduğunca atlamadan; ve evet, ilişki tarihleri de önemli detaylardan bazıları! Nasıl olduğuna daha sonra gelicez, ama şimdi...
Kanye'nin rap kariyerini üçe ayırıyorum ben:
Soul Kanye
upNdown Kanye
Experimental Kanye
Yaptığı her albümde, müzikal olarak farklı şeyler deneyen ve asla--en azından benim için-- hayal kırıklığı yaratmayan bir adam Kanye West. Ve dikkat ettiniz mi? 15 yıllık bir rap kariyeri özeti geçtim demin, ve bu 15 yıl boyunca Kanye sürekli gündemdeydi. Oyundan asla düşmedi, sürekli listelerde yer aldı, sürekli adından söz ettirdi. Bunun günümüz hip hop piyasasında ne kadar zor bir olay olduğunun umarım farkındasınızdır.
1 - Soul Kanye:
Nam-ı diğer “Orijinal Kanye”. Rap müziğin asıl sound’u olan soul’a en yakın olduğu dönemdir Kanye’nin. Üç albüm vermiştir bu döneminde; The College Dropout, Late Registration ve Graduation. Albüm isimlerine bakacak olursak, sırayla; okulu terk, geç kayıt ve mezuniyet. Mezun olurken, yani son albümünde, kendinden oldukça emin bir Kanye görüyoruz. İlk albümünün, son parçası olan “Last Call”daki kendinden emin Kanye’yi düşünün, hah işte, ondan çok daha fazlasıyla sonlandırıyor bu dönemi Kanye. “You can’t tell me nothing!” diyor. Pekiiii... Bu kavramları(albüm isimlerini); hayatınızı üç döneme ayıracak olsanız, tam olarak nereye koyarsınız? Ben “toy dönemi”me koyarım, mezuniyetinden sonra işler biraz daha zorlaşacaktır çünkü. Şöyle ki...
2 - upNdown Kanye:
Kanye’nin annesinin, estetik operasyonların oluşturduğu komplikasyonlar sonucu ölümüyle başlıyor bu dönem; artık her şey daha farklı! Kanye, tabi ki bu konuda “Los Angeles’a taşınmasaydım, hâlâ hayatta olurdu.” diyerek kendini suçluyor. Olayın üstünden 1 ay dahi geçmeden, Paris’teki konserinde “Hey Mama” şarkısını söylemeye çalışırken kendisini tutamayıp gözyaşlarına boğuluyor Kanye.
Böylece Kanye, kırık bir kalp ile yoluna devam ediyor. Önce “bu albümde rap yok, ayrıca tüm albümde auto-tune kullanıcam ve bunu öyle mükemmel yapıcam ki albümdeki tüm şarkılar birer başyapıt olacak.” diyor ve 808s & Heartbreak’i veriyor bize, hakkaten de dediği gibi oluyor. Daha sonraysa pek çok müzik eleştirmeninin, “Kanye West’in en iyi albümü” olduğunu söyleyeceği; ve bunun yanısıra, senenin en iyi albümü olarak nitelendireceği My Beautiful Dark Twisted Fantasy albümünü çıkartıyor Kanye. Bu albümde, önceki tüm albümlerinden esintiler var. College Dropout’daki soul sample’lar, Late Registration’daki harika orkestrasyon, Graduation’ın göz alıcılığı, 808′deki auto-tuned melodiler. Kanye; insanların, kendisinin önceki albümlerinde sevdiği şeylerin tümünü tek albüme toplamıştı. Fakat Kanye, bu albümü “en iyi albümü” olarak görmediğini, 808′in çok daha iyi olduğunu söylüyor.
3 - Experimental Kanye:
Deneysel Kanye... Elbette ki Kanye her zaman yeni şeyler deneyen bir prodüktör ve bir rapçiydi, fakat “deneysel” kelimesinin tam anlamıyla karşılığını verdiği dönem bu. Ve çok büyük ihtimalle, Kim Kardashian ile olan ilişkisiyle birlikte başlıyor bu dönem. Üç farklı kariyer dönemi, aynı ağaçtan çıkan üç farklı dal gibi tıpkı; üç farklı Kanye. Bu defa Kanye, prodüksiyon konusunda göğe yükselmeyi amaçlıyor. Zira, içinde acid house ve drill türlerinden de sound’lar bulunduran bir hip-hop albümü veriyor ve bir albüm daha çıktıktan sonra “Kanye’nin en iyi albümü” olarak anılıyor: Yeezus! Electronic, industrial, trap, punk ve daha nice türden esintiler bulundursa da; Yeezus’a, prodüksiyonun zirvelerde olduğu bir elektronik hip-hop albümü diyebiliriz. Tüm bunlardan sonra; Kanye, sampling konusunda harikalar yarattığı bir albüm daha vermek istemiş olacak ki, yine binbir çeşit farklı sound bulunduran ve deneyselliğine son gaz devam ettiği The Life of Pablo albümünü çıkarıyor. Albümde en çok tartışmalara sebep olan parça tabi ki Famous oluyor; çünkü Kanye, şarkıda, Taylor’ı ünlü yapanın kendisi olduğunu söylüyor. Medya bunu duyar da durur mu, hemen atıyor başlıkları... Kanye ise bu cümle hakkında “Bir rapçi olarak ne düşünüyorsam söylüyorum, gerçekleri farklı şekilde anlatacak değilim" gibi bir açıklama yapıyor. Ve attığı bir twit ile, bu cümleyi yazmasına Taylor Swift'in sebep olduğunu söylüyor. İddiaya göre, Taylor Swift, bir arkadaşıyla konuşurken "Kanye'ye kızgın değilim, beni ünlü yaptı çünkü." demiş. Neyse; Kanye West'in, Taylor Swift'in ününü arttırdığı su götürmez bir gerçek zaten, bunu objektif bir araştırmayla siz de görebilirsiniz.
Kanye’nin isimlerinden bahsedelim biraz da...
Svahili dilinde, Kanye’nin anlamı “the only one”. Kanye’nin ikinci adı olan Omari ise, yine aynı dilde “God the highest” anlamına geliyor.
Bir de Kanye’nin lakabı var: Ye! Psalm 82:6′ya bakıyoruz hemen:
“I have said, Ye are gods; and all of you are children of the most High”
Bu dini referanslara rağmen, cidden bu adamın kendini İsa ya da Tanrı sandığını mı düşünüyorsunuz? Eh, özellikle de I Am a God parçasından sonra böyle düşünenler çoğaldı, ufak bir açıklama yapmak gerekirse:
“ I just talked to Jesus. He said, ‘What up, Yeezus?’ “ yani “Daha demin İsa’yla konuştum. Dedi ki, ‘Naber, Yeezus?’ “. Yeezus, Kanye’nin lakaplarından biridir ve Ye ile Jesus(İsa)’ın birleşiminden oluşur. İsa(Jesus) nasıl Hristiyanların umuduysa, Kanye(Yeezus) de aynı şekilde müziğin umudu. Burda dini olarak günahkar bir yaklaşım olsaydı, İsa ile konuşur muydu sizce? Ya da Clique adlı parçasının sonunda Tanrı’yla konuştuğunu(dua ettiğini) söyler miydi?
“I am a God”, yani “Ben bir Tanrı’yım”, he? Burda ciddi ciddi, kendisinin Tanrı olduğunu iddia ettiğini düşünüyor olamazsınız! Bu adam nasıl kendine dahi diyorsa-ki müzikal olarak cidden öyle-, aynı anlamı taşıyacak şekilde de Tanrı diyor. Müziğin Tanrı’sı gibi düşünün.
Pekala, Kanye West Hip-Hop’ı Nasıl Değiştirdi?
808s & Heartbreak albümünü hatırlayın, hani şu upNdown Kanye döneminde çıkardığı albüm. Şimdi bu albümden öncesini ve sonrasını düşünün, rap piyasası olarak tabi. Öncesine bakalım... Autotune deseniz, T-Pain ile özdeşleşmiş ve hemen herkes tarafından küçük görülen bir yöntem. Rapçilerin duygusal olması deseniz, “ehehehe şaka mı lan bu” der gülerlerdi size... Albümün sonrasına bakarsak... Kanye, tüm albümde auto-tune kullanıyor ve bunu yapılabilecek en iyi şekilde yaparak ağızları açık bırakıyor. Ayrıca albümdeki konsepti göze aldığımızda, resmen, “rapçilerin de duyguları vardır” diyor ve bunu suratınıza bir tokat gibi vuruyor. Böylece tüm piyasaya rap müziğin “duygusal” tarafını bir kez daha gösteriyor, ve popülerleşmesine ön ayak oluyor.
Size Soul Kanye’den bahsettim, soul müziğin rap’in özü olduğundan da. İşte, bir süredir ölü olan soul-sampling olayını tekrar canlandıran isimdir Kanye West. Bunun en bilindik iki örneğini, Kanye’nin prodüksiyonlarını yaptığı Talib Kweli - Get By ve Jay-Z - Izzo (H.O.V.A.) parçalarında görebilirsiniz. Prodüksiyonlarıyla başladığı bu soul-sampling olayına, rap kariyerinin ilk döneminde de ağırlık vermiştir. Hatta son albümlerinden biri olan Yeezus albümündeki Bound 2 parçasının-klibinin değil-, Kanye fanları tarafından çok beğenilmesinin bir sebebi de eski soul ruhunu tekrar canlandırmış olmasıdır.
Rap, canlı performanslarıyla ön planda olan bir müzik türü olmamıştır. Kanye, bu tabuyu yıkan önemli isimlerden biridir. Konserleri, sahneleri cidden görsel bir şölendir. En basit örneği de, Taylor Swift’in, onca olaydan sonra Kanye’ye olan hayran bakışları eşliğinde devam eden şu performansıdır:
Rap piyasasının ikiye bölündüğü bir dönem vardı: Gangsta Rap ve Bilinçli Rap olarak. Ya biriydiniz, ya da öbürü... Kanye West, taaa ilk albümüyle, bu iki farklı dünya arasındaki bir portal görevi görmeye başladı. College Dropout albümüyle, din(Jesus Walks) ya da öz-saygı(All Falls Down) gibi konulardan bahsettiği şarkıları hit listelere sokarak rap müziğin belli kalıplarla kısıtlı olmadığını, sınırların olmadığını tekrar göstermiş oldu. Ki bunu, sivri diliyle de desteklediğini düşünürsek... Yani, şöyle diyim... Kanye West, gelmiş geçmiş en politik rapçi değil tabi ki, zaten bir köprü görevi gördüğünü söyledim. Chuck D kadar politik lirikleri yok, fakat politik lirikleri var. Yani, eğlence ve eğitimi, tüm o açıksözlülüğü ve dürüstlüğüyle kombinliyor olarak özetleyebiliriz.
Kanye West’in, Chicago’daki The American Academy of Art’a(Amerikan Sanat Akademisi) kabul edildiğini söylesem bu pek sürpriz olmaz sanırım. Bunu fotoğraf çekimlerinden, video kliplerine kadar görmek mümkün. Fakat en önemlisi de: Albüm kapakları! Kanye’den önceki albüm kapaklarına bakacak olursanız göreceğiniz şeyler çoğunluklar şunlar olur: Bebek fotoğrafı, rapçinin sert bir pozu, para, araba, vs... Kanye ise, her albüm kapağıyla bir şey anlatmaktadır ve piyasadaki albüm kapağı algısını sonsuza dek değiştirmiştir.
Fütürist yaklaşımıyla da değişimin öncülerinden olmuştur Kanye. Ne zaman bir albüm yapacak olsa, gözler üstüne çevrilir. Çünkü kesinlikle farklı bir şeyler yapacaktır Kanye, yeni şeyler katacaktır oyuna. Bunun da en büyük sebebi, Kanye’nin rap kariyerinden öncesine uzanan bir prodüksiyon geçmişi olmasıdır. Hangi sound’un iyi, hangisinin kötü olacağını, ve piyasanın neye ihtiyacı olduğunu kestirebilmektedir. Mesela, “sıradan insan” ile rap müzik uzaktan yakından ilgili değilken; Kanye, College Dropout albümünü çıkarmıştır. EDM, 2000′li yıllarda tekrar popülerlik kazanmadan hemen önce, Daft Punk’ın Harder Better Faster’ını sample’layarak, Graduation albümündeki Stronger parçasını yapmıştır. Hip-hop’da yeterince deneysel iş yokken, Kanye zaten aralık olan kapıyı ardına kadar ittirmiş ve Yeezus albümünü çıkarmıştır. Gibi gibi...
Kısaca, hip hop’daki boşlukları doldurmakla yetinmemiş, daha da fazlasını yapmıştır. Ve tüm bunların yanında, en büyük katkılarından biri de prodüksiyon olarak olmuştur şüphesiz. Prodüksiyon kariyerinden pek bahsetmediğimi fark etmişsinizdir. Bunun sebebi ise Erinç Güzel’in şu linkten okuyabileceğiniz yazısıdır. Eğer okuyacaksanız Onedio’daki magazinsel derlemeleri değil, medya manipülasyonunun farkında olan insanların yazılarını okumanızı öneririm. Erinç Güzel’e teşekkür edip, devam edeyim...
Kanye, sample'ları bir araya getirip harikalar yaratmak konusunda da müthiş yetenekli. Ve sampling'in, hip hop'ın temel taşlarından biri olduğunu da unutmayın. Şurdan tüm sample geçmişine bakabilirsiniz.
Yani diyor ki, “Ben yaratıcı bir dahiyim ve bunu ifade etmemin başka bir yolu yok.”. Vay egoist, vay yavş... Yine unuttum bunun bir Onedio yazısı olmadığını hehe. Pekala, şöyle diyelim. “Açık sözlü olmak iyidir” diyip “Ama yaratıcı ya da zeki olduğunu söylemesin...” demek gibi bir şey bu duruma karşı çıkmak, saçma yani. Kanye’nin ne düşünüyorsa söyleyen biri olduğunu daha önce çok kez söyledim, yine söylüyorum. Kanye West, açık sözlü, ne düşünüyorsa söyleyen birisi!!!! Yaratıcı olmadığını mı iddia ediyorsunuz, neye dayanarak? Dahi olmadığını mı iddia ediyorsunuz, neye dayanarak? Haa, medyadaki magazin haberleri falan var.. Unuttum onları, pardon. Bir gif daha vereyim hemen...
Yani “Beni ya seveceksiniz, ya da benden nefret edeceksiniz. Fakat ben, kendim olmaya devam edicem.”
Toparlamak gerekirse, ben kimseye Kanye West'i sevmesini söyleyemem. Tıpkı David Bowie'yi, ya da ne bileyim Serj Tankian‘ı sevmesini söyleyemeyeceğim gibi. Fakat geçtiğimiz 10 yıl içinde, belki de kendi müzik türüne-diğer tüm müzik türlerini de katarak konuşuyorum- en çok katkıda bulunan isim Kanye West’dir; bunu da kimse görmezden gelemez. Bohemian Rhapsody gibi bir şaheseri bok gibi söylemiş olması da bunu değiştirmez ayrıca.
Ama cidden, sırf “havalı” olduğu için ya da “popüler” olduğu için Kanye West’ten nefret ettiğinizin farkına varın ve sürü psikolojisinden kopup kendi beyninizle yapın çıkarımlarınızı.
Bu yazıyı burda sonlandırmazsam, sonsuza dek yazabilirmiş gibi hissediyorum. Bu yüzden, daha bahsedecek bir sürü şey olmasına rağmen noktalayım burda. Albüm incelemelerinde vs. görüşürüz.
Hip hop'ın daha yeni olduğu dönemleri düşünün; herkesin toy olduğu ve ilerde "üstad, öncü" gibi lakaplarla anılacaklarını bilmeden-belki varsayımında bulunarak-, kimselerin daha önce gitmediği bir yolda ilerleyen insanlar olduğu dönemleri.
Düşünsene...
Bir albüm yaparsan, tarihe geçiyorsun. İlerde "yapılan ilk rap albümü" olarak anılıyor bu albüm.
Bir şarkı yapıyorsun ve tarzının eşi benzeri olmuyor, bir tarz başlatıyorsun hâliyle. İlerde "xxx türünün ilk temsilcisi" olarak anılıyorsun.
Veyahut sen de diğerleri gibi rap yapıyorsun da, sırf kadın olduğun için tarihe geçiyorsun. "İlk kadın MC!". Hatta bir de gruba giriyorsun, o grup da "kadın bir üyesi bulunan ilk rap grubu" olarak tarihe geçiyor. Haydaaaa...
Sonra da senden bahsediyorlar işte blog yazılarında, laf aralarında, şurda, burda...
Bahsettiğim kadın MC Sha Rock! Gerçek ismiyle Sharon Green.
B-girl olarak başlıyor kariyerine 1976'da, Kendisi b-girl/fly girl'lerin de öncülerindendir ve pek çoğuna da ilham vermiştir. Fakat MC'lerin geçmişini araştıracak olursanız, genellikle diğer hip-hop dallarıyla başladıklarını görürsünüz. Sha Rock'da tıpkı bu şekilde, break dans ile başlayıp rap müzik ile devam etmiştir. Hem de ne devam etme...
İlk kadın rapçi! "Yol Gösteren" ve "Mikrofonların Anası" gibi lakapların sahibi! Ve bu lakapları ilk kadın MC olduğu için, tesadüfen aldığını düşünmeyin sakın! Tamamen erkeklerden oluşan bir saha düşünün; ve bu sahada, bir kadının, onca erkeğin arasından sıyrılarak kendini belli ettiğini hayal edin! Yani piyasadaki hiçbir rapçi, Sha Rock'ı sadece "bir kadın MC" olarak nitelendirmedi; onu yetenekleriyle, rhyme'larıyla kabullendiler. Kendisi, günümüzdeki kadın MC'ler için kaldırımı döşemiştir de diyebiliriz. Bu kesinlikle küçümsenecek bir başarı değil...
1984 yapımı olan Beat Street filmini izlediniz mi? İzlediyseniz, Sha Rock'ı US Girls adı altında görmüş fakat hatırlamıyor olabilirsiniz, hatırlatayım:
Funky 4 + 1(Funky Four Plus One) grubunun üyesidir aynı zamanda, ve kişisel başarılarını bir kenara bırakırsak grup olarak da şunları sıralayabiliriz:
Kadın MC bulundurun ilk rap grubu.
Ulusal televizyonda canlı performans göstermiş ilk rap grubu. Ne zaman ve nerde? 14 Şubat 1981'de Saturday Night Live programının 6. sezonunun 10. bölümünde.
Kayıt anlaşması alan ilk grup.
İsmine gelecek olursak, MC Sha Rock'daki MC'nin olayı nedir? Neden "Rapper Sha Rock" değil de, MC? Kendisi bu durumu şu şekilde açıklıyor:
“Bizim zamanımızda henüz "rapçi" diye bir şey yoktu. Microphone Controller ya da Master of Ceremonies anlamlarında kullandığımız "MC" vardı. Evet yaptığımız şey rap idi; fakat fiil olarak "rap yapmak/rapping"i kullanıyorduk, Bunu icra edenlereyse MC diye hitap ediyorduk.”
Bunları söyleyerek de farkında olmadan günümüzdeki MC/rapçi ayrımını yapmış oluyor aslında. Hani şu MC'lerin nitelikli, hip hop kokan adamlar olduğu, rapçilerinse.. eh.. sadece rapçi olduğu...
Zaten 1979'da, grubu Funky 4+1 ile birlikte "rapping and rocking" diyorlar ve şöyle bir işe imza atıyorlar(ki grubun debut'ıdır):
Run–D.M.C.'nin D.M.C.'si, 2011'de, Sha Rock hakkında şöyle demiştir:
“Sha Rock... kesinlikle saygı duyduğum bir isim. Sadece efsane olmakla kalmadı; diğer kadın mc'ler için de bir öncü oldu. Ondan ders almanız gereken çok şey var, benim hayatımı değiştirdini söyleyebilirim.”
1980 çıkışlı, en hit parçalarıyla bitirelim bu yazıyı da:
Gangsta rap, ilk olarak Ice-T veyahut Schooly D gibi adamlarla anılmaya başlandı. Ice T'nin 6 in the mornin' parçası da ilk gangsta rap parçası kabul ediliyor, 1986. Ve aynı sene, Compton'da_(hemen şapkasıyla Eazy geliyor akla)_ N.W.A. kuruluyor Dr. Dre, Eazy-E, Ice Cube, Arabian Prince ve DJ Yella tarafından. Ve 91'e kadar aktif olan bu grup bu 5 yıl içinde resmen hardcore nedir öğretiyor; gerek sözleriyle, gerek alt yapılarıyla. 88'de satış rekoru kıracak olan albümleri Straight Outta Compton çıkıyor, bu da ilk gangsta rap albümü kabul ediliyor. İki tane "ilk gangsta...." şeysi verdim mesela ama bunlar hiç önemli değil bence, zira aksini iddia edebileceğiniz onlarca şarkı ve onlarca olmasa da bir kaç da albüm var. Bunlar genel kabul görmüş şeyler sadece.
#eastcoastwestcoastgardaşla
Bad Boy Records ve Death Row Record arasında kıvılcımları atıldı; fanları(fanboyfanboy), sanatçıları ve medya aracılığıyla orman yangınına döndü. 91'de Los Angeles'da Dr. Dre, Suge Knight, Dick Griffey ve The D.O.C tarafından Death Row; 93'de New York'da Puff Daddy tarafından Bad Boy kuruluyor. Bad Boy 94'te Biggie ve Craig Mack'in çıkış albümlerini yayınlıyor, ve east coast için resmen başarı çeki oluyor bu albümler. Daha sonra Tupac ve Biggie arasında düşmanlık başlıyor, zirvede olan 2 adamın arasında olunca bu husumet e tabi kaçınılmaz oluyor. Şöhret, nefreti de beraberinde getirir efenim. 2Pac'ın vurulduğu ve soyulduğu sahneyi hepiniz hatırlarsınız Notorious filminden. Bu teşebbüsden sonra Biggie "Who Shot Ya?" parçasını yayınlıyor. Biggie ve Daddy parçayı böyle görmese de, 2Pac ve hip hop cemiyeti parçayı sataşma olarak görüyor. Özellikle de MEDYA! Özellikle 1995'de Source Awards'da iki stüdyo arasındaki sataşmalar da alev alev oluyor, yanıyor. Suge Knight ve Daddy olayları falan. 2Pac daha sonra Bad Boy'a karşı Knight'ın muhabbetine dahil oluyor falan. Daha sonra Hit 'Em Up parçası geliyor biliyorsunuz, 2Pac'ın Biggie'nin karısıyla yattığını söylediği o deli dolu parça :) Olaylar büyüyor, fanlar fanboylar canlar ciğerler taraf tutuyor. Yok hip hop New York'da doğdu dostuuum bunu biz yarattık, yok biz batıda böyle yaparız bu yüzden west coast motherfucker falan fistan. E medya da suluyor bitkiyi, durur mu, kaçırır mı ulan böyle fırsatı. Tüm bu yangınlar 2Pac ve Biggie'nin ölümüyle enkaza dönüşüveriyor bir anda. 96'da ve 97'de. İyi bok oluyor, iyi bok oluyor...
Ek olarak: Bir çoğuna göre 1985 çıkışlı "Schoolly D – P.S.K. What Does It Mean?” parçası ilk gangsta rap parçasıdır.