Meer over “Hemel & Aarde” (Nes, 2017)
Nadat Nes het debuut “Verhalen van de Dijk” had afgeleverd kwam de band in een lastige fase terecht. Een fase waarin de euforische golven van de hoop stuksloegen op de harde rotsen van de realiteit. Tuurlijk er waren succesjes, maar ook best tegenvallers en misschien nog moeilijker; een hoop onverschilligheid. De wereld was gewoon doorgegaan met haar dingen. Men keek nauwelijks op of om bij het aanschouwen van het voor ons best bijzondere project. Een soort barensnood had ons gedreven naar het ter wereld brengen van ons kunstwerk(-je). Maar die was van ons en van niemand anders, zo begrepen we op een gegeven moment. Het was daarmee nog geen vanzefsprekendheid dat er een opvolger zou komen. Dat die er kwam had met een aantal toevalligheden te maken.
De belangrijkste daarvan is Rowan, ex-bassist van de door mij zeer bewonderde The Don’t Touch My Croque-Monsieurs (TDTMCM). Ik was reeds fan geworden op basis van hun met eigengereide, maar ook zeer catchy ‘Nederhoppunk’ gevulde album ‘Beste. Stuurlui. Ooit’. Het zag er voor de mannen goed uit; goede recensies, diverse optredens waaronder bij DWDD en Giel. Desondanks kreeg het album niet de status die het toekwam, namelijk een monumenten-status in het canon van de Nederlandse popmuziek. Maar dat canon bestaat ook niet echt (althans de poging daartoe uit 2008, waarin zowel Frank Boeijen als The Scene/ Thé Lau ontbreken kan ik niet serieus nemen). Dat het een eigen beheer release betrof hielp ook niet mee. Niet lang na het uitkomen ervan vernam ik dat bassist Rowan de band had verlaten. Ik vatte het vermetele plan op om contact te leggen via een sociaal medium (dat laatste klinkt raar hé). Van het één kwam het ander en voor we het wisten zat Rowan aan tafel bij onze tante Maria in Utrecht - de plek die wij regelmatig als oefenlocatie gebruiken: het voordeel van een folkband; je kunt gewoon overal op zolder oefenen – voor onze eerste oefensessie als trio. Ik had wel nagedacht over de mogelijke gevolgen van een totaal vreemde, derde pilaar in ons muzikale bouwwerk. Het ging er bij ons, van oorsprong rurale broederduo altijd behoorlijk harmonieus aan toe. Wat gebeurt er als je er zo’n stadse en waarschijnlijk recalcitrante punker bij zet? Ik was al geheel voorbereid op heftige confrontaties “for the sake of art” waarbij we diverse 'darlings' moesten 'killen', waaronder de goede sfeer. Maar Rowan bleek een voorkomend type te zijn, hetgeen mogelijk samenhangt met zijn Engelse roots, zodat hij als derde bandlid naadloos invoegde. Nadat ik over mijn aanvankelijk wat remmende eerbied heen was (nu ja; de remmingen verdwenen, mijn eerbied bleef), werd de sfeer in de band alleen maar beter en evolueerde de muziek onmiskenbaar, maar werd Nes niet radicaal op zijn kop gezet. Zo was Rowan van mening dat Nes energieker was (of kon zijn) dan op het debuut was vastgelegd. Als dat zo is, is dat mogelijk(/deels) self-fulfilling prophecy, maar daarover later meer.
Uit dit nieuwe, genoeglijke samenzijn ontstond al snel de wens om de 'vruchten' die eruit voortvloeiden vast te gaan leggen. Er werd op 18 december 2015 een opnamesessie gepland in Studio Americain met producer Remko Schouten, die ook TDTMCM had gedaan. Opnemen is best spannend dus duurde het even voordat we de schroom van ons af hadden geschud. Maar Remko bleek een prima coach en was aandachtig naar onze wensen. Zo wilden we graag de liedjes zoveel mogelijk live in één keer "op de band knallen" om zo de interactieve spontaniteit het best te vatten. Aan het eind van de dag stonden er drie liedjes op tape (eigenlijk op een harde schijf, maar dat klinkt zo weinig prozaïsch). We hadden nog lang geen album, maar waren tevreden over de oogst. Enige weken later namen we bij Rowan's moeder wat filmmateriaal op, zodat we deze nummers op You Tube konden zetten. Indachtig het budget ging dat wat provisorisch, met de GoPro van mijn zoon Nick en een eenvoudig fototoestel annex camera - die ik ook nog op medium quality moest zetten want de schijf was bijna vol, hetgeen bijdroeg aan een zeker "technicolor-effect". Nick hielp bij het in elkaar zetten van de clips, want dit vergt - zelfs in low budgetuitvoering - nog wel enige technische vaardigheid.
Wat was de oogst? Al sinds 'Brandend zand' vinden Nederlanders het fijn om zich "mensen van de wereld" te tonen. In die traditie wilden wij ook graag ons Mediterrane liefdeslied 'Maneschijn' uitbrengen. Al dachten wij net zozeer aan Buffalo Springfield als aan Anneke Grönloh. Opgezweept door Rowan's basspel ("de volgende opname moet goed zijn want mijn vingers worden moe") klokten we het nummer 40 seconden korter dan dat we het eerder als duo nog eens live hadden vastgelegd - zie daar de self-fulfilling prophecy van Rowan. Het opvolgende liefdeslied "Liefde is als wijn" had ik nog eens tijdens ons huwelijk voor mijn bruid gespeeld, maar mocht nu aan een ieder worden geopenbaard. Het is bijzonder hoe er in het zicht van de opnamemicrofoon nog kleine arrangement-aanpassinkjes tot stand komen zoals het Scene-achtige intro en ons woordeloze-koortjes-intermezzo. Er sneuvelt trouwens ook nog wel eens een in- of outrootje. Mijn gitaartokkel hier is lichtjes beïnvloed door Gene Clark. Ik mag mijzelf graag aanpraten dat we de voor hem kenmerkende combinatie van warmte en donkerte in sfeer ook op dit album hebben gevat. Onze ode aan de volgende generatie "Klein kindje lief" hebben we voor beeldmateriaal themagewijs voorzien van tekeningen van onze kinderen. Leidt het bezingen van huiselijk geluk niet per definitie tot gezapige muziek? Poco bewijst van niet. Nes hopelijk ook. De banjo van Arjan maakt dit tot de meest folky opname van onze eerste sessie.
Er ging nog ruim een jaar overheen voordat we tot onze volgende opnamesessie, op 7 april 2017 welteverstaan, kwamen die ons album zou moeten completeren. De lat lag nu wel wat hoger; 7 liedjes om op een totaal van 10 uit te komen. De opener "Dat maakt niets uit" mag misschien een beetje als Bluegrass voor dummies klinken, de Beatlesque brug en de sophisticated solo maken (hopelijk) veel goed. Het aftellen vooraf hebben we laten staan als groet aan The Ramones. Uiteindelijk doen genres er minder toe dan de vraag: “is de muziek belangwekkend?” Het lied is zowel een ode aan de diversiteit als aan de onbaatzuchtige vriendschap in al haar vormen. Daarbij is zeker gedacht aan onze begaafde vriend Maarten, met wie ik rammelende blues speelde in de schuur en die mij hielp met mijn laatste exacte struikelblok voor mijn studie Milieukunde, zodat ik mijn diploma in ontvangst kon nemen. Voor het aanbreken van het nieuwe millennium stapte hij uit het leven.
Het verwerken van historische feiten tot liedjes mag, hoewel wij dat van The Brandos hebben afgekeken, wel een beetje als onze specialieit worden beschouwd. Of waarschijnlijker: andere acts vinden het verklanken van oude verhalen gewoon niet zo sexy (meer; de 70s liggen al lang achter ons). De titelsong "Hemel & Aarde" bezingt het verhaal van de ondergang van de veerboot de ‘Berlin’ en meer specifiek het noodlot dat de 5 jarige Gus Hirsch hierop trof, zoals dat in Andere Tijden werd verteld. Dit nadat eerdere pogingen om iets te schrijven over het verlies van een aantal personen in mijn omgeving niet echt van de grond kwamen. Het werd allemaal zo zwaar op de hand! - soms vertel je je eigen verhaal het beste aan de hand van dat van een ander. De overdrachtelijke opener van de tweede plaatkant (met wederom enige Bluegrass-invloeden) betreft eveneens een op historische feiten gebaseerd verhaal over de weinig te benijden pioniers van de Haarlemmermeer onder de naam “Boeren met lange haren”. Het Haarlems Dagblad wijdde hier een gedegen artikel aan nadat wij het nummer bij de opening van een expositie in het Haarlemmermeermuseum ten gehore hadden gebracht. Daarna volgt het (bijna-) liefdeslied "Niet met mij", die wij reeds lang op ons reportoire hadden staan en altijd met veel plezier live speelden. Ons laatste historisch geïnspireerde nummer betreft "Drie Durgerdammer vissers" waar ik (en niet zoals gebruikelijk Arjan) voor de verandering eens banjo speel. Ik was van plan hierin een stukje te rappen, maar na beraad besloten we dat ‘spoken word’ toch passender was. "In het donkerst van de nacht" is mijn verkenning van 'de bardo' (en niet 'het bardot' zoals abuisievelijk op de hoes wordt vermeld - een onbewuste parafrasering, maar ik ben dan ook geen boedhist) in de hoop om daar mijn/onze op 57-jarige leeftijd gestorven vader tegen te komen. De geest van onze vader waart ook rond op de (bluesy) afsluiter 'een schittering'. Het is tevens het meest geëngageerde lied op het album. Als je met mogelijkheden op deze wereld bent gezet, moet je ook wat(/meer) doen om deze leefbaar te houden. Engagement in popmuziek is lastig. Het is snel gratuit als je zoals in "Mijnheer de president" het kwaad buiten jezelf stelt. Of je prijst de verkeerde personen of bewegingen aan die zich later autoritair en mogelijk gewelddadig ontpoppen. Mijn ultieme voorbeeld van hoe dat wel kan is wederom Buffalo Springfield. Ook belangrijk in een popsong is de pretentie: “A change is gonna come” en ‘Cupid’ van Sam Cooke vind ik allebei goede liedjes, alleen is de pretentie van de eerste heel anders dan die van de laatste. Wat ze beide goed maakt is dat beide liedjes in hun uitvoering goed tegemoet komen aan hun pretentie. In die zin zijn de laatste 2 nummers van het album lastiger om goed neer te zetten dan bijvoorbeeld “Niet met mij”, maar ik vertrouw erop dat wij ons er niet aan vertild hebben.
Zo was onze opzet om de opnamen voor het album in een tweede opnamedag af te ronden geheel geslaagd. Bij het mixen heeft Remko Schouten de instrumenten hier en daar een passende bewerking gegeven hetgeen de diversiteit in het klankbeeld ten goede komt. Enigszins beproefd waren we al door onze ervaringen rondom ons debuut, waarmee onze hoop en verwachtingen voor de verdere release wel wat waren getemperd. Excelsior wilde ons album niet uitbrengen. Derhalve kwam het album in augustus 2017 op eigen label (Dijkwerk) uit, onder distributie van Mediadub. Lin Jian had ons voorzien van mooi fotomateriaal zodat wij het artwork konden verzorgen. Voor de hoesfoto was ik op zoek naar een object dat nostalgie uitstraalde. Je kunt dan een old timer opzoeken, maar ja; die vervuilen nogal. We vonden dit object in het lichtbaken van de haven van IJmuiden. Het zwaait de uitvarende schepen uit en begroet de aankomende schepen en zorgt op deze ambigue wijze voor de juiste sfeerzetting voor het album. Een album die minder conceptueel is dan de voorganger, maar zoals mijn favoriete albums wel een doorlopende rode draad kent. Een album die logischerwijze voortbouwt op de voorganger. We hadden onze Westfriese geboortegrond verlaten en gezinnen en carrières opgebouwd. Maar waar zijn we nou precies uitgekomen, hoe kwamen we daar en wat zijn we onderweg verloren? Onze vrienden van Popmagazine Heaven schreven een fijne recensie. De progressie die zij waarnamen mocht er niet voor zorgen dat grote media als de Volkskrant of OOR ons album recenseerden. We drongen in die zin - om met Arnon Grunberg te spreken - niet door tot 'de cultuurindustrie'. Maar onze vader en Maarten slaan het in gedachten met goedkeuring gade. We hebben wel iets neergezet!
blakekathryn
yousharknotpass
janainaart
vaporwave
kaledo-art
origamiaround