Ιός του Δυτικού Νείλου 15-10-2020. Θάνατοι και οι περιοχές με κρούσματα Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της λοίμωξης Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της λοίμωξης από ιό του Δυτικού Νείλου σε ανθρώπους, Ελλάδα, 15 Οκτωβρίου 2020 Η εβδομαδιαία αυτή αναφορά σκοπό έχει τη συνοπτική παρουσίαση της κατάστασης σχετικά με την καταγραφή κρουσμάτων που διαγιγνώσκονται εργαστηριακά με λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου (ΔΝ) κάθε εβδομάδα, για την περίοδο μετάδοσης 2020. Τα δεδομένα επιδημιολογικής επιτήρησης προέρχονται από τις δηλώσεις που αποστέλλουν οι θεράποντες ιατροί στον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (Ε.Ο.Δ.Υ.) για τα περιστατικά, καθώς και από την καθημερινή επικοινωνία με συνεργαζόμενα εργαστήρια που συμμετέχουν στη διάγνωση του ιού του ΔΝ (i. Εθνικό Κέντρο Αναφοράς Αρμποϊών και Αιμορραγικών Πυρετών, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, ii. Εργαστήριο Μικροβιολογίας, Ιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Αθηνών, iii. Διαγνωστικό Τμήμα, Ελληνικό Ινστιτούτο Pasteur, iv. Εργαστήριο Κλινικής Ιολογίας, Ιατρικής Σχολή Πανεπιστημίου Κρήτης-ΠΑΓΝΗ). Το Τμήμα Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Παρέμβασης για Λοιμώδη Νοσήματα του Ε.Ο.Δ.Υ. πραγματοποιεί συστηματική διερεύνηση των διαγνωσμένων κρουσμάτων, εντός 24 ωρών από τη δήλωσή τους, μέσω επικοινωνίας με τους θεράποντες ιατρούς και μέσω συνεντεύξεων με τους ασθενείς, ώστε να προσδιορισθεί ο πιθανός τόπος έκθεσης, τα χαρακτηριστικά της νόσου και οι παράγοντες κινδύνου. Εκατόν σαράντα ένα (141) κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου Από την αρχή της περιόδου 2020, μέχρι 15/10/2020 (ώρα 14.00), έχουν διαγνωστεί και δηλωθεί εκατόν σαράντα ένα (141) κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, εκ των οποίων τα εκατόν δεκατρία (113) παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (ΚΝΣ, εγκεφαλίτιδα ή/και μηνιγγίτιδα ή/και οξεία χαλαρή παράλυση) και είκοσι οκτώ (28) είχαν ήπιες εκδηλώσεις (εμπύρετο νόσημα)/ δεν είχαν εκδηλώσεις από το ΚΝΣ Είκοσι (20) θάνατοι Έχουν καταγραφεί είκοσι (20) θάνατοι σε ασθενείς με λοίμωξη από τον ιό, ηλικίας άνω των 62 ετών (διάμεση ηλικία θανόντων= 82 έτη). Περιοχές με κρούσματα Ξάνθη δήμος Τοπείρου 6 Ξάνθη δήμος Ξάνθης 1 Ξάνθη δήμος Αβδήρων 2 Ροδόπη δήμος Αρριανών 2 Ροδόπη δήμος Ιάσμου 2 Ροδόπη δήμος Κομοτηνής 4 Ροδόπη δήμος Μαρωνείας – Σαπών 1 Έβρος δήμος Αλεξανδρούπολης 1 Έβρος δήμος Διδυμοτείχου 1 Καβάλα δήμος Νέστου 4 Καβάλα δήμος Καβάλας 1 Καβάλα δήμος Παγγαίου 1 Δράμα δήμος Προσοτσάνης 1 Δράμα δήμος Δράμας 1 Δράμα δήμος Δοξάτου 1 Καρδίτσα δήμος Καρδίτσας 5 Καρδίτσα δήμος Μουζακίου 1 Λάρισα δήμος Τεμπών 1 Λάρισα δήμος Λαρισαίων 1 Τρίκαλα δήμος Πύλης 1 Τρίκαλα δήμος Τρικκαίων 1 Σέρρες δήμος Ηράκλειας 12 Σέρρες δήμος Σιντικής 15 Σέρρες δήμος Βισαλτίας 8 Σέρρες δήμος Σερρών 12 Σέρρες δήμος Εμμανουήλ Παππά 3 Σέρρες δήμος Αμφίπολης 3 Σέρρες δήμος Νέας Ζίχνης 1 Πιερία δήμος Κατερίνης 4 Πιερία δήμος Δίου-Ολύμπου 1 Ημαθία δήμος Αλεξάνδρειας 2 Ημαθία δήμος Βέροιας 1 Κιλκίς δήμος Κιλκίς 2 Κιλκίς δήμος Παιονίας 1 Πέλλα δήμος Πέλλας 5 Πέλλα δήμος Σκύδρας 1 Θεσσαλονίκη δήμος Αμπελοκήπων – Μενεμένης 2 Θεσσαλονίκη δήμος Βόλβης 2 Θεσσαλονίκη δήμος Κορδελιού – Ευόσμου 1 Θεσσαλονίκη δήμος Παύλου Μελά 1 Θεσσαλονίκη δήμος Πυλαίας – Χορτιάτη 1 Θεσσαλονίκη δήμος Χαλκηδόνος 1 Θεσσαλονίκη δήμος Θεσσαλονίκης 1 Χαλκιδική δήμος Αριστοτέλη 2 Χαλκιδική δήμος Νέας Προποντίδας 1 Ανατολική Αττική δήμος Μαραθώνα 2 Υπό διερεύνηση 1 Εβδομαδιαία έκθεση (15 Οκτωβρίου 2020) για τον ιό του Δυτικού Νείλου Πληροφορίες για τον ιό του Δυτικού Νείλου και την προφύλαξη από τα κουνούπια Τι είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου; Είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως με τσίμπημα μολυσμένου κουνουπιού και μπορεί να προκαλέσει νόσο στον άνθρωπο και σε ορισμένα ζώα (π.χ. άλογα). Ονομάσθηκε έτσι γιατί αναγνωρίσθηκε πρώτη φορά στην επαρχία του Δυτικού Νείλου στην Ουγκάντα, το 1937. Πώς μεταδίδεται ο ιός του Δυτικού Νείλου στον άνθρωπο; Ο ιός μεταδίδεται κυρίως με το τσίμπημα μολυσμένων κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τσιμπούν μολυσμένα πτηνά (ορισμένα είδη), που αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού στη φύση. Τα μολυσμένα κουνούπια μεταδίδουν στη συνέχεια τον ιό σε ανθρώπους και σε άλλα ζώα, με το τσίμπημά τους. Οι άνθρωποι -όπως και άλλα θηλαστικά (π.χ. άλογα)- που έχουν μολυνθεί θεωρείται ότι δεν μεταδίδουν περαιτέρω τον ιό σε άλλα κουνούπια (δεν μολύνουν κουνούπια). Επίσης, έχουν αναφερθεί λίγες περιπτώσεις που ο ιός μεταδόθηκε μέσω μετάγγισης αίματος ή μεταμόσχευσης οργάνων, και σπανιότατες περιπτώσεις μετάδοσης από τη μητέρα στο έμβρυο ή με το μητρικό γάλα. Ο ιός δεν μεταδίδεται άμεσα από έναν μολυσμένο άνθρωπο σε έναν άλλο μέσω της συνήθους κοινωνικής επαφής (π.χ. άγγιγμα, φιλί), ούτε μέσω σεξουαλικής ή άλλης επαφής. Δεν μεταδίδεται επίσης από την απλή επαφή με ζώα ή πουλιά. Πώς έρχεται ο ιός σε μία περιοχή; Ο ιός έρχεται σε μία περιοχή με μολυσμένα άγρια μεταναστευτικά πτηνά. Στη συνέχεια μεταδίδεται στα κουνούπια της περιοχής και σε τοπικούς πληθυσμούς -κυρίως άγριων- πτηνών. Ποια κουνούπια μεταδίδουν τον ιό του Δυτικού Νείλου; Αν και μπορεί να μολυνθούν από τον ιό πολλά είδη κουνουπιών, τα «κοινά» κουνούπια (γένους Culex) φαίνεται να είναι τα πιο σημαντικά για τη μετάδοση του ιού σε ανθρώπους. Τα κουνούπια αυτά υπάρχουν παντού, μέσα στο σπίτι μας και έξω, σε αστικό και αγροτικό περιβάλλον και τσιμπούν κυρίως βραδινές ώρες (από αργά το απόγευμα έως το πρωί). Κινδυνεύω να κολλήσω ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα; Κρούσματα της λοίμωξης εμφανίζονται σε πολλές χώρες παγκοσμίως, όπως και στη νότια, κεντρική, ανατολική και δυτική Ευρώπη, σε ετήσια βάση. Από το 2010 και μετά, εμφανίζονται κρούσματα σχεδόν κάθε χρόνο στην Ελλάδα, κατά τους καλοκαιρινούς και φθινοπωρινούς μήνες. Ως εκ τούτου, θεωρείται ότι ο ιός έχει «εγκατασταθεί» στη χώρα μας και αναμένεται η κυκλοφορία του και η εμφάνιση περιστατικών σε κάθε περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Ποια είναι τα συμπτώματα όσων μολύνονται από τον ιό του Δυτικού Νείλου; • Τα περισσότερα άτομα (το 80%) δεν παρουσιάζουν κανένα σύμπτωμα. • Το 20% των ατόμων παρουσιάζουν (σχετικά) ήπια νόσο, με πυρετό, γενικευμένη αδυναμία, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, ή και εξάνθημα, ναυτία, εμετούς, διάρροιες, έντονη ανορεξία, κοιλιακό πόνο, λεμφαδενοπάθεια. Η νόσος αυτή συνήθως διαρκεί λιγότερο από μία εβδομάδα, αν και ορισμένες φορές παραμένουν κάποια συμπτώματα (π.χ. αίσθημα αδυναμίας) για εβδομάδες ή μήνες. • Πολύ λίγα άτομα (λιγότερα από 1%) εμφανίζουν σοβαρή νόσο που προσβάλλει το νευρικό σύστημα (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή παράλυση), με πυρετό, πονοκέφαλο, δυσκαμψία αυχένα, διαταραχές επιπέδου συνείδησης (λήθαργο, νοητική σύγχυση, αποπροσανατολισμό, κώμα), παραλύσεις, σπασμοί, τρέμουλο, προβλήματα στην όραση. Στη σοβαρή νόσο, η ανάρρωση μπορεί να πάρει αρκετές εβδομάδες ή μήνες, ενώ μπορεί να υπάρχουν μόνιμες νευρολογικές βλάβες ή και -σε μικρό ποσοστό- θανατηφόρος κατάληξη. Οι τοπικές δερματικές αντιδράσεις στο σημείο τσιμπήματος του κουνουπιού δεν σημαίνουν ότι το κουνούπι ήταν μολυσμένο από τον ιό. Πότε εμφανίζονται τα συμπτώματα; Μετά το τσίμπημα του μολυσμένου κουνουπιού μεσολαβούν συνήθως 2 έως 14 ημέρες μέχρι την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Ποια άτομα κινδυνεύουν περισσότερο να αρρωστήσουν σοβαρά; Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (άνω των 50 ετών) κινδυνεύουν περισσότερο να αρρωστήσουν σοβαρά, καθώς και άτομα με ανοσοκαταστολή και χρόνια υποκείμενα νοσήματα. Υπάρχει θεραπεία για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου; Δεν υπάρχει ειδική θεραπεία. Τα πιο σοβαρά περιστατικά χρειάζεται να νοσηλευθούν και να λάβουν υποστηρικτική θεραπεία (π.χ. χορήγηση υγρών), ενώ τα πολύ σοβαρά περιστατικά μπορεί να χρειασθούν νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας. Πώς μπορώ να ενημερώνομαι για τις περιοχές όπου εμφανίσθηκαν κρούσματα; Καθόλη την περίοδο μετάδοσης, κάθε εβδομάδα δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας έκθεση με τα τρέχοντα επιδημιολογικά δεδομένα (με τον αριθμό των κρουσμάτων σε επίπεδο Δήμου). Επίσης, δημοσιεύονται οι «επηρεαζόμενες» περιοχές όπου εμφανίσθηκαν κρούσματα και στις οποίες λαμβάνονται μέτρα για την ασφάλεια του αίματος από το Εθνικό Κέντρο Αιμοδοσίας. Προφύλαξη από τα κουνούπια Πώς μπορώ να προφυλαχθώ από τα κουνούπια; Μπορείτε να προστατεύεστε από τα τσιμπήματα των κουνουπιών, κυρίως από το σούρουπο έως το πρωί και να περιορίζετε τα σημεία που αφήνουν τα αυγά τους, στους ιδιόκτητους χώρους σας: • Φοράτε μακριά μανίκια και παντελόνια, ανοιχτόχρωμα και φαρδιά ρούχα. • Χρησιμοποιείτε εντομοαπωθητικά σώματος (εγκεκριμένα στη χώρα*), στο ακάλυπτο δέρμα και επάνω από τα ρούχα, με μία από τις παρακάτω δραστικές ουσίες: – DEET (N,N – διεθυλοτολουαμίδη), ή – Iκαριδίνη (icaridin), ή – IR3535, ή – Citriodiol Eucalyptus citriodora oil, hydrated, cyclized (ec oil (h/c)). Ακολουθείτε αυστηρά τις οδηγίες χρήσης. • Kάνετε συχνά λουτρά καθαριότητας. • Τοποθετείστε και χρησιμοποιείτε σήτες σε παράθυρα, πόρτες, μπαλκονόπορτες. • Χρησιμοποιείτε κουνουπιέρα (και σε κούνιες και καρότσια βρεφών). • Χρησιμοποιείτε εντομοκτόνα/ εντομοαπωθητικά χώρου (εγκεκριμένα στη χώρα*), π.χ. ταμπλέτες ή υγρά (στην πρίζα), «φιδάκια», αεροζόλ κλπ. Ακολουθείτε πάντα αυστηρά τις οδηγίες χρήσης. • Χρησιμοποιείτε ανεμιστήρες ή κλιματιστικά. • Ποτίζετε -κατά προτίμηση- τις πρωινές ώρες. • Κουρεύετε τακτικά το γρασίδι, τους θάμνους και τις φυλλωσιές. • Μην αφήνετε στάσιμα νερά πουθενά, μέσα και έξω από το σπίτι σας, στα μπαλκόνια, στην αυλή, στο χωράφι σας. Τα κουνούπια αφήνουν τα αυγά τους σε στάσιμα νερά (ακόμα και σε μικρές συλλογές νερού): – Τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα αδειάζετε/ ανανεώνετε το νερό ή αναποδογυρίστε ή καλύψτε όλα τα αντικείμενα που μαζεύουν νερό, πχ: βαρέλια, κουβάδες, κάδους, λεκάνες, βάζα, πιατάκια γλαστρών, ελαστικά αυτοκινήτων, καρότσια, βάρκες, στέρνες, ποτίστρες ζώων, διακοσμητικές λιμνούλες, πηγάδια, δεξαμενές. – Απομακρύνετε τα στάσιμα νερά από εγκαταλελειμμένες πισίνες και σιντριβάνια, δεξαμενές, υπόγεια, θεμέλια οικοδομών. – Καθαρίστε τις υδρορροές, τα φρεάτια και τα λούκια από φύλλα και σκουπίδια. – Καλύψτε με σήτα τους αγωγούς εξαερισμού των βόθρων. Καθώς οι περιοχές κυκλοφορίας του ιού δεν μπορούν να προβλεφθούν με ασφάλεια, τηρείτε τα ατομικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια, σε όλη την επικράτεια, καθόλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών. Άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα πρέπει να παίρνουν τα μέτρα τους με ιδιαίτερη συνέπεια.