Felsefe Grubu Eğitiminin Ortaöğretimdeki Durumu
Ortaöğretimin Tanımı
Ortaöğretim, temel eğitim dayanaklı genel, mesleki ve teknikğretim kurumlarının tümünü kapsar. Ortaöğretim kurumunun amaçları arasında;
-Tüm öğrencilerin hem kişi hem toplum sorunlarını tanımasına imkan vermek, bu sorunlara çözüm yolları aramak ve yurdu kalkındırmak için bir bilinç oluşturmaya çalışmak, aynı zamanda öğrencilerde ortaöğretim seviyesinde bir genel kültür bilgisi vermek, öğrencileri ortaöğretimdeki yenetekleri ve istekleri doğrultusunda bir üst kurum olan yükseköğretim hazırlamak, sayılabilir(Cicioğlu, s.18).
Gelişimi
Osmanlı İmparatorluğu’nda 1869’da ilk defa Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile öğretim programları hazırlanmıştır, bu programda sadece mantık derslerin eyer verilmiştir. Felsefe dersine ise 1910 yılında hazırlanan programda yer verilmiştir. 1913 yılındaki programda ise dersler “Mantık ve Felsefe” adı altında birleştirilmiştir(Cicioğlu, s.17).
Cumhuriyet dönemine geçilmeden önce, ortaöğretim okulları ödeneği, Sultanilerle idadilerden meydana gelmekteydi. 1923 yılında İdare-i Vilayet Kanununun Tedrisatı İbtidaiyye Kararnamelerinin Tadiline Dair Kanunun 10 ve 11. Maddeleriyle kız ve erkek öğretmen okullarıyla idadiler 1 Eylül 1923 tarihinden itibaren Milli Eğitim Bakanliğı bütçesine dahil olmuştur(Cicioğlu, s.18).
II.Meşrutiyet’in ilanı ile birlikte lise programlarında felsefe temel derslerden biri olarak yer almıştır. Cumhuriyet döneminin bu lise programlarında Fransız programları örnek alınmıştır(Kafadar, s.284).
Cumhuriyet dönemine geçildiğine Meşrutiyet dönemi Sultanileri’nin ismi lise olarak değiştirilmiştir, liseler iki kademeye ayrılarak oluşturulmuştur. Liselerde fen ve edebiyat şeklinde ayrılma seçeneği ise, ikinci devranin üçüncü sınıfına konulmuştur. Lise, ortaokul kadamesinin üzerine kurularak, yükseköğretime öğrenci hazırlama görevini üstlenmiştir(Cicioğlu, s.17).
Cumhuriyet dönemine baktığımızda lise programlarındaki bir başka değişiklikte 1927 yılında olmuştur. Bu değişiklikle daha önce ayrı ayrı ders olan felsefe ve içtimaiyat(sosyoloji) , tek bir ders olarak birleştirilmiştir. 1934 yılında ise lise ikide 2 saat olan felsefe dersinin ismi psikoloji olarak değiştirilmiş, felsefe ve sosyoloji dersi lise son sınıf fen kolunda iki, edebiyat kolunda sekiz saat olarak düzenlenmiştir. 1935 senesinde ise bütün dersler için ayrı kılavuzlar hazırlanarak, her dersin amacı açıkça ilk defa ortaya konmuştur(Cicioğlu, s.18).
Bu programda; felsefe derslerinin amaçları arasında; öğrencileri dar görüşlü olmaktan kurtarma, insanı bütün halinde tanımaya imkan verme, psikoloji derslerinin amaçları arasında; psikolojinin bir pozitif bilim şeklinde okutulması, bu derslerdeki konuların gündelik hayatla ilişki içinde olması, mantık dersinin amaçları arasında; okuduklarını bilginin özünü alma, kapasitelerini geliştirme imkanı vermesi, sosyoloji derslerinin amaçları arasında ise; öğrencileri sosyal olaylar üzerinde düşündürmeye, bu olaylar arasındaki ilişkiyi araştırmaya imkan sağlaması örnek olarak verilebilir(Cicioğlu, s.20).
1949 yılında liselerin dört yıla çıkarılmasına karar verilerek 1952 yılında hazırlanan öğretim programında filozofi, sosyoloji ve pskiloji olarak ayrı bir şekilde ders isimleri, bu program ile tekrardan felsefe adı altında birleştirilmiştir(Cicioğlu, s.21).
1956 yılında ise liseler tekrar üç yıla indirilmiş ve felsefe , sosyoloji, psikoloji dersleri yeniden ayrı ayrı programda yer almıştır. Ortaöğretim programlarında yer alan “felsefe grubu” derslerine baktığımızda, haftalık ders saati sayısı ve ders türü bakımından en fazla değişikliğe uğrayan alanlardan birisi olarak görülmektedir(Cicioğlu, s.21).
Felsefe grubu derslerinin amacı ise 1934-1935 yılları arasında belirlenmiştir. 1957 yılındaki programda pozitivist-sosyoloji anlayışına uygun olarak hazırlanmıştır, önce belirlenen amaçlar bir kenara bırakılmıştır. Felsefe grubu dersleri günümüzde devamlılığını hala sürdürmektedir. Her ne kadar bu dersler birbirinden ayrı birer disiplin olarak kabul edilse de hepsi birbirinin içinde bütün şeklindedir. Lise son sınıfta bölümlerine göre, öğrencilere farklı dersler verilmesi de günümüzde geçerliliğini korumaktadır(Cicioğlu, s.21).
Felsefe grubu derslerinin bugünkü amaçlarına baktığımızda, öğrencileri fanatizmden kurtarma, onların ufkunu açma, eleştirici düşünce biçimlerini onlara kazandırma, öğrencileri topluma yararlı kişiler haline getirme vardır(Cicioğlu, s.22).
Mantık dersine baktığımızda ise; 1987 senesinden itibaren klasik mantık veya Aristo mantığı şeklinde bu ders okutulmaktadır, 1987 senesinden sonra ise mantık dersi için, modern mantık klasik mantık ayrımı yapılmıştır(Cicioğlu, s.22).