Sherry trilogie, deel I: De herkomst van Sherry.
Inleiding:
Met een heerlijk glas Manzanilla naast het toetsenbord en de gedachten terug naar september 2018 dat ik de Sherry Course mocht volgen, wil ik de laatste week van het jaar afsluiten om dit met jullie te delen, want oef wat een mooie streek, pffff wat een mooie wijnen en Hmmmmmm wat een heerlijk eten.
Ja Sherry is best een uitgebreid verhaal, maar ja eigenwijsheid behoeft een goede toelichting ;-), wel heb ik hierdoor besloten de dynamiek van Sherry in drieën op te splitsen. Veel plezier met deel I.
Spaanser kan het bijna niet hier in Andalusië; flamenco, warmte, droogte, witte huizen, grote en kleine pleinen, kathedralen, tapas, bontgekleurde Bougainvilles, azuurblauwe hemel & terrassen vol met jong aan oud genietend van bier & Sherry. Toch lijkt deze streek het buitenbeentje van Spanje, “heerlijk zo’n been die de andere kant op loopt dan al die andere benen”.
We gaan het eens even goed over Sherry wijnen hebben, maar voordat ik de materie van deze eigenzinnige wijnen aan je ga uitleggen zal ik je eerst eens wat vertellen over deze streek, en hoe de wijnproductie hier is ontstaan.
Geschiedenis:
Het woord Sherry is afkomstig vanuit het Arabische ‘Sherish’. “Maar we zitten toch in Spanje Guillaume”? “Ja, dat klopt maar de Arabieren hebben meer dan 500 jaar lang geregeerd in Andalusië, van 711 tot 1292”, er wordt hier liever gesproken over Moren aangezien Arabieren of moslims wel eens negatief kan overkomen, maar aangezien ze destijds enorm veel rijkdom, wijsheid en innovatie brachten naar deze streek i.p.v. enkel macht en heerschappij, spreken ze liever over ‘De Moren’. Ook brachten ze kennis over fermenteren en distilleren met zich mee.
Raar maar waar, de Moren hebben de aanplant van druiven en maken van wijn ondanks het geloof al die tijd gedoogd, dit met het ‘excuus’ dat druiven verbouwd mochten worden voor de productie van rozijnen, en het maken van alcohol voor medische redenen. Wel werd het aantal ha wijngaarden ingeperkt door veel planten te rooien.
In de VOC tijd hebben ook Nederland en de Engelsen een groot aandeel gehad in de handel van Sherry wijnen. De Nederlanders bezitten de haven van Cádiz & de Engelsen vestigde zich hier na de Nederlanders en zijn hier Bodega’s gaan exploiteren, dit zie je nu nog steeds terug in de benamingen op de flessen, een groot deel zijn Engelse Bodega’s en de andere Spaanse Bodega’s. Cádiz destijds het centrum van de wereld en Jerez een rijke stad, wat voorspoed bracht maar ook piraterij. In 1587 stalen Piraten onder Sir Francis Drake 300 vaten Sherry en brachten deze naar Engeland, hier werd Sherry erg populair en daar profiteert de streek nog van. Vele Engelse, Ierse & Schotse zakenlui vestigde zich hier na de Spaanse onafhankelijkheidsoorlog (1808-1814) en de glorietijd brak aan. Vandaar de vele Engelse Bodega namen.
Dit is ook de reden dat in Nederland & Engeland Sherry wijnen enorm populair geweest zijn. Enkel heeft dit ook enorme kwaliteitsschade gebracht. Destijds werd er zoveel Sherry verkocht dat men maar bleef aanplanten, in 15 jaar van 6.500 ha naar 21.000 ha in 1982 met als gevolg dat er ook aangeplant werd op niet goede bodems, hierdoor ging de kwaliteit erg snel achteruit en heeft er o.a. helaas voor gezorgd dat er enorm gore nietszeggende Sherry’s op de markt zijn gekomen zonder enige originele karakters die Sherry juist zo mooi maakt. Dit kwam niet enkel hierdoor maar ook door opvoeden in rvs tanks i.p.v. op houten vaten, en de natuurlijke gisten werden vervangen door fabrieksgisten. Laat nu juist Bodem, rijping & de natuurlijke gisten één van de belangrijkste elementen zijn van het maken van goede Sherry. Gelukkig is dit sinds ± 1995 weer stabiel getrokken aangezien ze hier ook wel zagen dat de kwaliteit zwaar achteruit ging en aan populariteit verloor.
Hoe is de stijl van Sherry wijn ontstaan?
Door de handel en transport destijds per boot, en dat de ontwikkelingen van koeltechnieken niet waren zoals we die nu kennen, was het nog niet zo gemakkelijk om een wijn van A naar B te krijgen. Vaten werden beïnvloed door het weer tijdens het transport waardoor de wijnen verzuurden en niet meer te drinken waren bij aankomst van bestemming. Hierdoor ging men op zoek naar methoden om de wijn in de vaten te conserveren om die verzuring tegen te gaan, hieruit ontstond gereguleerde oxidatieve opvoeding & de wijn versterken met alcohol, destijds deed men versterken met sterke drank genaamd d’Hollanda (deze naam was aan de drank gegeven aangezien de Hollanders bekend stonden om sterke drank).
Topografie
Sherry wijnen komen uit Andalusië wat zich bevindt in de provincie Cadìz en bevat een 700 ha aan wijnbouw waar de druiven vandaan mogen komen, dit is relatief klein voor een wijnbouwgebied. Sherry mag enkel Sherry komt, dit houdt in dat de wijn moet rijpen in het deel dat het afgebakende Jerez de la Frontera, El Puerto de Santa Maria & Sanlùcar de Barrameda met elkaar verbindt (dit wordt ook wel de ’El Triangle’ (= Sherry Driehoek), ‘Zona de Crianza’ of ‘Jerez Superiore’ genoemd.
❶ Jerez de la Frontera
Dit betekent: ‘Jerez aan de grens’. Dit stamt af uit de Moorse tijd waar een grens was tussen 2 werelden, die van de Christelijke & Islamitische. We zijn nu zo’n 20 km landinwaarts en in het Jerez Superior gedeelte (zeg maar gerust de hoofdstad van de Sherry).Het is hier warmer dan in de 2 andere plekken waar Sherry vandaan komt, dit komt o.a. door de warmere Levante wind (hierover meer in deel II) uit de noordelijke vlakte van La Mancha.
❷ Sanlúcar de Barrameda
Meer aan de kust gelegen in het westen maar ook in de Jerez Superior liggen hier de wijngaarden langs de Guadalquiver rivier (dit is tevens het meest noordelijke deel waar de D.O. ophoudt).Hier heerst juist de vochtige Poniënte zeewind vanuit de Atlantische oceaan wat gunstig is voor de Flor vorming (de luchtvochtigheid wordt nog eens versterkt door de omliggende bossen & lagunes van natuurpark Coto Doñana), de Flor groeit hier intenser, sneller & meer (door de hogere luchtvochtigheid). Ook over de Flor leg ik meer uit in deel II. Het kan hier zinderend heet zijn maar soms wel 10° koeler /frisser dan het binnenland, de temperaturen zijn hier wat gematigder. Door de ligging aan de kust zijn Sherry’s hier vaak ziltiger van smaak.
❸ El Puerto de Santa María
Nu zijn we aan de baai van Cádiz, en ook El Puerto de Santa Maria is onderdeel van het Jerez Superior gedeelte. In de Moorse tijd heette het hier ‘Alcanatif’ = Haven van het zout.
Dit is ook de thuishaven van de Moscatel druif die aangeplant staat landinwaarts, en langs de Rio de Guadalette. Deze doet het hier voornamelijk goed door de droogte die hier heerst. Hier worden zilte vochtige Atlantische zeewinden over de wijngaarden geblazen, hierdoor zijn Sherry’s hier vaak ziltiger van smaak.
❹ Zona de Produccion
Naast de Jerez Superior ofwel El Triangle zijn er nog 6 steden waar ook druivenproductie is (dit deel heet Zona de Produccion ook wel Marco de Jerez genoemd) en waar ook wijn gemaakt wordt maar om echt D.O. Jerez te mogen zijn moet dit in de zogeheten ‘El Triangle’ gerijpt worden in Solera systeem.
De 6 andere belangrijke dorpen zijn:
1. Trebujena
2. Lebrija
3. Chipiona
4. Rota
5. Chiclana
6. Puerto Real
Wetgeving D.O. Jerrez-Xères-Sherry:
De D.O. (= beschermde herkomstbenaming) bestaat sinds 1935 (opgericht om verloedering in kwaliteit tegen te gaan). Hiermee de oudste D.O. van Spanje. Dit wordt gehandhaafd en gereguleerd via de organisatie Consejo Regulador Jerez (= regelgevende raad voor Jerez), deze Consejo zorgt voor promotie, educatie, bemiddeling en handhaving maar er zijn hier niet zoveel regels als andere streken/’merken’ in de wereld zoals bv. Champagne.
Hiervoor werd ook al wel vanuit een organisatie gereguleerd maar dat was puur een eigen onofficiële instantie genaamd Gremio de Vinateros (deze groep ‘wijnboeren & producenten Gilde’ verdween eind 1800 à begin 1900).
De D.O. kent 3 varianten:
→ D.O. Jerez-Xéres-Sherry (Spaans-Frans-Andalusië)
→ Manzanilla-Salúcar de Barrameda (deze is vastgelegd aangezien er ook een dorp is met de naam Manzanilla in Huelva
→ Vinagre de Jerez (deze is ontstaan aangezien de Fransen vinaigrette uit de sherry begonnen te verkopen met naam en toename)
Om als Bodega de garantiezegel te mogen dragen op de flessen moeten ze in het bezit zijn van een certificaat Fundament afgenomen door de Consejo Regulador.
Voor nu is dit wel even genoeg stof om te verwerken. In deel II ga ik verder in op de aanplant, het klimaat, de oooooh zo bijzondere bodem & hoe er in de wijngaard te werk word gegaan.
