Türklerin kısa tarihi / Tufan Gündüz
Hazarlar :
§ Hazarlar MS 6. yüzyılda tarih sahnesinden çekilen Sabirlerin devamı olup hakimiyet sahaları Kafkaslar, İdil, Kuban, Yayık ve Don ırmakları boylarıydı.
Hazar ahalisinin çoğunluğu Türklerden oluşuyordu. Bunların yanı sıra Slavlar, Burtaslar, Bulgarlar, Finler ve Macarlar da Hazar hâkimiyetindeydiler.
Uyurlar :
§ Orta Asada da iktidarın Uygularsın eline geçmesi 745 senesinde oldu.
§ Uygurların ilk hükümdarı Kutluk Bilge Kül Kağan'ın vefatı ile 747'de Uygurların başına oğlu Bayan Çor geçti.
Bayan Çor'un yerine oğlu Tanrı'da Kut Bulmuş İl Tutmuş Alp Külüg Bilge unvanlı Bögü Kağan geçti.
§ bilhassa Soğdlu bürokratların tesiriyle 18 harfli Soğd alfabesi tercih edilir oldu. Böylece Göktürk alfabesi de tarihe karışıp unutuldu.
§ Budizm, MÖ 6. yüzyılda Hindistan'da ortaya çıkmıştı. Nepal'de bir kabile reisinin oğlu olarak MÖ 563'te dünyaya gelen Siddharta Gotama tarafından kurulmuş bir inanç sistemiydi. O 29 yaşındayken gerçek hayat arayışına girmiş, altı yıl boyunca bir derviş gibi yaşarmıştı. Ganj Nehri'nin kenarında Bodhi denilen bir ağacın altında zühd halinde iken gerçeğe ulaştığını söylediği için takipçileri ona Buddha adını verdiler.
§ 839'da yaşanan sert kış hayvancılıkla uğraşan Uygurlara ağır darbe vurdu. Arkasından yaşanan kıtlık ve ekonomik sıkıntılar siyasi hayatı derinden sarstı. Kırgızlar ani bir baskınla Uygurların başkentini el geçirdi
§ Batıya akan Uygurlar Kansu ve Beşbalık bölgelerinde ikiye ayrıldılar. Kansu Uygurları, hiçbir siyasî ve askeri etkinlikleri olmadıysa da varlıklarını yüzyıllar boyu sürdürdüler. Günümüzde Sarı Uygurlar diye anılan topluluk bunların torunlarıdır
