Het keizer karelplein wordt beheerd als kijkgroen
Zaterdag bij De oversteek ontmoette ik Knut Wentink, hij had via Trendbeheer van het project 24/7_Trojan vernomen en heeft in 2009 een adviserend rapport geschreven over het Keizer Karelplein met de titel Keizer Karel in Beeld. Een probleem analyse voor zijn studie Tuin- en Landschapsarchitectuur aan de Hogeschool Van Hall – Larenstein te Velp.
Bij dit rapport wordt gekeken in hoeverre het groene midden van het Keizer Karelplein functioneert en in hoeverre dit verbeterd kan worden. Ik zal hieronder enkele interessante punten uit dit onderzoek aanhalen.
Uit de inleiding citeer ik: ‘Nijmegenaren waarderen dit stukje ‘typisch Nijmegen’, maar hebben amper oog voor het groene midden. Het verkeer raast er omheen, zonder dat hun blik getrokken wordt door de monumentale bomen of het beeld van Keizer Karel.’
Historie: ‘Het plein is ontworpen door stadsingenieur WJ Brender à Brandis tijdens grootschalige 19e eeuwse stadsuitbreiding (stadsuitleg) en geïnspireerd op het Place de l’Etoile (nu Place Charles de Gaulle) in Parijs. J. Copijn ontwierp een naar het midden toe oplopende tuin, wat niet in de smaak viel en in 1883 vervangen werd door een meer landschappelijke komvormige inrichting naar het ontwerp van Liévin Rosseels, de jongere broer van de inmiddels overleden Leopold Rosseels. Het plein was een wandelpromenade, de auto was nog geen algemeen vervoersmiddel.’
Huidige situatie: ‘Het plein heeft een diameter van ongeveer 150 meter, waarin het parkje ligt met een diameter van ongeveer 100 meter. …
De bankjes worden sporadisch gebruikt door stelletjes, aan de inkervingen te zien, en door zwevers, te zien aan de alcoholflessen die we tegen kwamen en wat later ook bevestigd werd in een vraaggesprek met de beheerder van dit park. Het is duidelijk dat dit niet de meest gebruikelijke plek is voor bezoekers. Om er te komen hadden we ons namelijk eerst door een stroom auto’s moeten wagen. Om het plein is een hectische drukte van verkeer. Om je heen hoor je auto’s optrekken, rijden en toeteren en dus is er nergens echt een rustig plekje te vinden. Maar juist dat maakte het voor ons aantrekkelijk. Je kunt je tussen al het hectische van de stad terugtrekken op een eilandje van groen.’
Beheer: ‘Het keizer karelplein wordt beheerd als kijkgroen en heeft geen speciaal beheersplan. …
Het beheer beperkt zich voornamelijk tot het schoonhouden van de heestervakken en het aanplanten van eenjarige in de buitenringen. Deze buitenringen worden ieder half jaar vervangen voor zomer- en of wintergoed.’
(kunstwerk van Jan Kruger, bron foto: http://www.nijmegencentraal.nl/de-geest-van-karel/6667/ )
Beleid:
“…Inmiddels is het keizer karelplein van een ‘wandelpromenade’ verworden tot een druk verkeersplein. De meidoornbomen rondom zijn eind vorige eeuw vervangen door veel grotere moeraseiken. Het parkje in het centrum van het plein is tot wasdom gekomen en de bomen kunnen het verkeer weerstaan omdat ze zijn uitgegroeid tot monumentaal formaat. Aan het begin van de 21ste eeuw is het beeld van Keizer Karel zelf nauwelijks meer zichtbaar en ligt de vijver inclusief stroomversnelling en fontein er verlaten bij. Door een recent kunstwerk van Jan Kruger worden het water en Keizer Karel tijdens de avonduren weer zichtbaar aan de randen van het park. De kunstenaar heeft op strategische plaatsen aan de rand van het park een drietal ‘waterschermen’; geplaatst die ’s avonds opdoemen en via de nevel die hierbij ontstaat wordt het silhouet van Keizer Karel geprojecteerd. Het kunstwerk laat zien dat het parkje van een verblijfsgebied in de loop der tijd is verworden tot kijkgroen. Met andere woorden: het in standhouden van de vijver is vanuit het perspectief van gebruik en beleving anno 2007 overbodig geworden…”
(uit Groenvisie 2007)
(Foto: vijver op het Keizer Karelplein)
(Foto: Stroomversnelling Keizer Karelplein)
Beleving inwoners: voor het onderzoek is met 20 bewoners/bezoekers van Nijmegen gesproken.
‘Wanneer we doorvroegen naar het Keizer Karelplein bleek dit ook wel een bekende plek te zijn. Waarom het bekend staat, was voor de meeste als een druk verkeersplein. Een groot deel van de Nijmegenaren komt er regelmatig langs. Het is berucht om zijn verkeerschaos en dit wordt door velen gewaardeerd en als typisch iets van de stad Nijmegen gezien. Het groen op het plein zelf trekt minder de aandacht en het beeld van Keizer Karel evenmin. Men is onverschillig over het groene midden en vindt het na verder doorvragen weinigzeggend. Op de vraag of men op het plein zelf komt of wil komen wordt met weinig enthousiasme gereageerd. Ze zouden het wel een leuk plekje vinden om eens in te gaan. …’
Conclusie: ‘Het Keizer Karelplein is in tegenstelling tot eerder beleid kijkgroen geworden. Aan de inrichting is te zien dat het vroeger wandelpromenade is geweest, maar door de huidige verkeersstroom is dat nu niet meer mogelijk. Daarom wordt er in het beheer rekening mee gehouden en wordt er met name toegespitst op de randen van het groene midden. Als kijkgroen functioneert het goed. …
De bereikbaarheid van het park werd eerst als een mogelijke kans voor het parkje gezien. Uit het vraaggesprek kwam echter naar voren dat men weinig enthousiast was, om het groene midden te betreden. Daarmee is de onbereikbaarheid geen probleem en kan het gebied kijkgroen blijven. …’
Advies: ‘Het Keizer Karelplein te Nijmegen, ooit ontworpen als een opvallend karakteristiek en statig plein, is tot een nietszeggende rotonde geworden. Het verkeer raast er langs zonder iets mee te krijgen van de historie en uniciteit van dit plein. …
Vanuit onze vraaggesprekken, enquête en beleidsinventarisatie adviseren wij wel degelijk rekening te houden met de uniciteit van deze locatie. …
Een stad als Nijmegen die zich op zijn website profileert als groene, bruisende, cultuurrijke en oudste stad, dient een locatie als deze niet, zoals wij concluderen, vrijwel te negeren. …
De ‘oudste stad van Nederland’ kan door bijvoorbeeld het beeld van Keizer Karel te vergroten of beter zichtbaar te maken, meer nadruk leggen op de historie van de stad.’
Bedankt Knut Wentink voor het delen van je onderzoek!
24/7_Trojan is onderdeel van de tentoonstelling Subject bij Expoplu in Nijmegen. Deze tentoonstelling is nog te bezoeken t/m 29 juni 2014.
Openingstijden: 13 t/m 29 juni 2014 op donderdag en vrijdag van 16:00 – 20:00 uur en op zaterdag en zondag van 13:00 – 17:00 uur. Op zondag 22 juni geef ik (Edwin Stolk) een rondleiding die start om 13.00 voor Stadsschouwburg Nijmegen, ik vertel over 24/7_Trojan, neem je mee langs het werk ‘to B’ van Gerard Koek en vertel bij Expoplu meer over het werk van Etienne Boulanger. (minimaal aantal deelnemers 10, opgeven kan t/m 19 juni, stuur een email naar info[at]edwinstolk.nl) Meer informatie: http://www.expoplu.nl/ http://www.edwinstolk.nl/247365_dutch.html