Wat? Pierrot, dit autrefois le Gilles (rond 1719), Pierrot content (1712-1713) en Le Partie quarrée (1713-1714) door Antoine Watteau, Réunion de comédiens italiens dans un parc (1725-1730) door Jean-Baptiste Pater, Les Acteurs de la Comédie-Italienne (rond 1725) door Nicolas Lancet, L’Enfant en Pierrot (1780-1785) door Jean Honoré Fragonard, Sarah Bernhardt dans Pierrot assassin, pantomime de Jean Richepin door Studio Nadar, Paul Nadar (1883), Paul en Pierrot (1925) door Pablo Picasso, Arlequin et Pierrot (rond 1924) door André Derain, Pierrot à la grappe (1919) door Juan Gris, Pierrot (1940-1948) door Georges Rouault en Le Clown (1992) door Jean-Michel Alberola
Waar? Tentoonstelling Revoir Watteau in Musée du Louvre, Parijs
Wanneer? 21 november 2024
De Pierrot in het Louvre is een raadselachtig schilderij. De ontstaansgeschiedenis is onbekend en het onderwerp van het werk is moeilijk te interpreteren. De toeschrijving van het werk aan Watteau is wel eens bestreden. Het formaat van het werk wijkt nogal af van de rest van het oeuvre van deze meester (bijvoorbeeld Pierrot content en Le Partie quarrée) Op basis van de stijl en de uitzonderlijke kwaliteit van het werk, is het toch zeer waarschijnlijk dat Watteau’s hand verantwoordelijk is voor het werk
De in het Noord-Franse Valenciennes geboren Antoine Wateau (1684-1721) verhuisde rond 1702 naar Parijs. Al vroeg in zijn carrière ontwikkelde hij een interesse in het theater. Die interesse werd aangewakkerd door zijn samenwerking met Claude Gillot (1673-1722), die gespecialiseerd was in het verbeelden van scènes van de Comédie-Italienne.
Het schilderij heeft een aantal kenmerken van posters die ophingen bij de ingang van Parijse kermistheaters. Het werk zou rond 1719 geschilderd kunnen zijn. In dat jaar verbood de Comédie Française alle openbare uitvoeringen van het Théâtre de la foire, waarin Poirot de hoofdpersoon was. Pierrot staat stom en bewegingloos, terwijl Crispin, het hoofdpersonage van de Comédie Française, lijkt te grinniken om zijn onbeweeglijkheid. De persoon van Crispin heeft op het schilderij de trekken van Watteau. Crispin rijdt op een ezel, een dier dat soms in komedies optrad en geassocieerd werd met domheid.
Na 1720 raakte Pierrot uit de mode in de Franse theaterwereld. Er ontstond echter een nieuw karakter dat was afgeleid van Pierrot: Gilles. Gilles was een grove, wellustige bediende die voortdurend complotten smeedde om zijn meester, Cassandre, te ondermijnen.
Na Watteau’s dood in 1721 bleven kunstenaars geïnspireerd door Pierrot zoals die door Watteau was vormgegeven. Onder hen Jean-Baptiste Pater (1695-1736) en Nicolas Lancet (1690-1734). Jean Honoré Fragonard (1732-1806), vooral bekend van De Schommel (Wallace Collection, Londen), schilderde een kind in Pierrot-kostuum.
In de negentiende eeuw werd het karakter van Pierrot grondig getransformeerd door acteur Jean-Gaspard Deburau (1796-1846). Pierrot werd een magere figuur in een te groot wit kostuum en kreeg een androgyne dimensie. Zijn persoonlijkheid werd dromeriger en serieuzer, zelfs een beetje eng.
Actrice Sarah Bernhardt (1844-1923) vervulde de titelrol in Pierrot assassin (Pierrot de moordenaar). Het stuk benadrukte de tragische en moorddadige kant van Pierrots karakter. Bernhardts interpretatie versterkte de androgyne aard van het personage.
In de twintigste eeuw bleef Pierrot in de beeldende kunst opduiken in werk van onder meer Pablo Picasso (1881-1973), André Derain (1880-1954), Juan Gris (1887-1927), Georges Rouault (1871-1951) en Jean-Michel Alberola (1953-).
