Hoe is het boek opgebouwd?
Het boek Televisiejournalistiek in de jaren vijftig en zestig onderzoekt de beginjaren van de televisiejournalistiek in Nederland en het ontstaan van de actualiteitenrubriek als nieuw journalistiek genre. Daarbij focust het zich op de actualiteitenrubriek Achter het nieuws van de Vara. Het boek bestaat uit drie delen die met elkaar samenhangen, maar elk een andere invalshoek hebben.
In Deel I wordt de historische en institutionele context geschetst waarbinnen de actualiteitenrubriek als nieuw genre bij de Vara tot wasdom kwam. Eerst wordt de komst van televisie in binnen- en buitenland behandeld, waarbij wordt stilgestaan bij de verschillende manieren waarop, met name in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië, vorm werd gegeven aan nieuws en actualiteiten op televisie. Aansluitend wordt de Nederlandse situatie geschetst: zowel het medialandschap en de algemene omroepcontext waarbinnen televisie in 1951 van start ging, als de specifieke context bij de Vara waarbinnen de televisiejournalistiek zich moest ontwikkelen. Er wordt vervolgens kort ingegaan op de start van het programma Achter het nieuws en de omwenteling in de aanpak vanaf begin jaren zestig.
In Deel II wordt belicht hoe het nieuwe genre er inhoudelijk uitzag en welke journalistieke vernieuwingen werden doorgevoerd. Dat gebeurt aan de hand van drie thematische case studies, waarbij niet alleen de uitzendingen worden geanalyseerd, maar ook aandacht wordt besteed aan de maatschappelijke context waarbinnen deze programma’s werden uitgezonden en ontvangen.
Als eerste case study is de politieke verslaggeving onderzocht aan de hand van de wijze waarop de Vara op televisie verslag deed van het PvdA-congres in respectievelijk 1959 en 1969.
De tweede case study betreft de verslaggeving over moreel controversiële onderwerpen in de taboedoorbrekende uitzendingen van Achter het nieuws over homoseksualiteit en abortus.
Als derde case study is de verslaggeving over politiek controversiële onderwerpen onderzocht aan de hand van onthullende uitzendingen van Achter het nieuws over oorlogsmisdaden gepleegd door Nederlanders. De zogenaamde Hueting-affaire uit 1969, waarbij onthuld werd dat Nederlandse soldaten betrokken waren bij oorlogsmisdaden in Indonesië, is mede vergeleken met de controverse in 1965 rond een uitzending over oorlogsmisdaden gepleegd door Nederlandse militairen.
In Deel III richt de aandacht zich op vijf clusters van factoren die in potentie van invloed waren op zowel het ontstaan van een journalistiek genre als op vernieuwingen binnen dat genre:
de publieke verwachtingen en opvattingen m.b.t. het genre;
het journalistieke landschap;
de techniek;
de journalisten;
de institutionele context.
Dit deel heeft een meer synthetische opzet; er wordt zoveel mogelijk teruggegrepen op uitzendingen en gebeurtenissen die in de vorige twee delen aan bod zijn gekomen. Onderzocht is welke rol elke factor heeft gespeeld bij de geschetste ontwikkelingen. Ook de discussies rond de professionalisering van de televisiejournalistiek worden expliciet aan de orde gesteld.