#panpilalyssa

[panpil12]

Isang infographic ukol sa kawalan ng trabaho sa ating bansa. Sa akdang Dublas ni Ursolino, ipinapakita niya ang hirap nang pag-apply sa trabaho, at ang magulong sistema upang makakuha ng mga dokyumentong kinakailangan, na sa huli ay nagdulot ng kawalaan sa bidang si Timo.

[panpil12]

Labis na Pagmamahal

Ang akdang the House in Zapote Street ni Nick Joaquin ay isang storyang kagimbalgimbal, marahil hindi na nakakagulat na pinagpiyestahan ito ng medya noon. Ang kwentong sinulat ni Joaquin ay umuukol sa naganap na krimeng sa tahanan ng mga Cabading noong 1960's. Sa kanyang pagsusulat, nagawang nasasalat ni Joaquin ang mga eksenang marahil nangyari. Tamang tama ang pagkadaloy ng kwento, na nagsimula sa aniyang pangkaraniwang love story na humungtong sa dahas. Pinakita dito ang labis na pagmamahal ng Ama, na sa huli'y naging obsesyon at mapanira. Sinasalamin sa katauhan ni Cabading ang kapangyarihan ng ama, di lang sa anak kundi pati na din sa magiging asawa nito. Dinagdagan pa ng pagiging dating pulis at mga koneksyong politikal, na nagpatapang pa sa kaniyang pagtingin sa sarili. Nang aking mabasa ang akda, labis akong natuwa at nagbago na ang panahon at di ko na naabutan ang mga ganitong pamamaraan ng pagapapalaki ng anak. Kung titingnan sa pangsalukuyang panahon, sobrang strikto ang mga magulang ni Lydia sa kanya. At kahit pa tila pinapahalagahan sya ng mga ito bilang unica hija nila, ang mga simbolismo gaya ng nakakandadong gate, nagtatahulang aso, at kawalan ng sasakyan sa tahanan ng mga Cabading, ay nagpapatunay ng paghihigpit nila sa kanya at kawalaan ng kalayaan. Naging tanyag din ang akdang ito dahil sa kaniyang pamamaraang tinalakay ang isyu ng incest. Isang isyung kadalasang taboo at sensitibo para sa iba, ngunit aking nagustuhan ang subtil na pamamaraang ginamit ni Joaquin, kung saan di niya hayagang isinulat ito. Kundi, kaniyang ginamit ang mga talihaga upang ang mga mambabasa na ang nakapulot nito. Sa huli, di lamang interesante ang paksa ng kwento, ngunit pati na din ang seamless na pagsulat ni Joaquin ang nagpaganda ng akdang ito, at nakapukaw sa akin. Marahil ito rin ang dahilan kung bakit napili din ito ipasapelikula noong 1980s.

(Mapapanuod sa naka embed na video ang buong pelikulang Kisapmata (1981) mula sa Youtube)

 -A.Dalumpines

[panpil12]

Habang hinihintay ang tumutubong sunflowers

Ang mundong ginagalawan ni Jarin ay di nagkakalayo sa karaniwang nararanasan ng ordinaryong Pilipino. Ang kanyang akdang Anim na Sabado na Beyblade ay nagpapatunay sa angking galing sa pagsulat ni Jarin, at sa pamamaraan niyang social realism.Mga isyung panlipunan gaya ng kahirapan, gutom, salat na pamumuhay, kawalan ng dignidad sa trabaho, ay iilan lamang sa mga eksenang kaniyang naipinta sa kaniyang akda. Kung ang Anim na Sabado ng Beyblade, na isang talambuhay, ay nag eencapsulate ng kaniyang buhay sa Maynila, ang Tangke naman ay nagsisilbing prologue nito. Sa Tangke, kinwento ng awtor ang kaniyang kabataan, at naranasang noong lumipat sila sa probinsya. Bilang baguhan, siya'y naging buntot ng asaran, kaya naman naging isang paraiso para sa kanya ang pag akyat sa tangke ng tubig sa may paaralan nila. Ito ay nagsisilbing paraan niya ng pagtakas sa realidad, at simbolismo ng kaniyang kagustuhang umangat at tingalaan ng kaniyang mga kakilala. Bilang isang estyudanteng malapit na rin magtapos, umalingaw-ngaw sa akin ang mga batid ng bida ukol sa kaniyang pagnanais na maging matagumpay at sa kaniyang paglisan sa sekondaryang paaralan. Siguro naman, lahat ng mga estyudante ay nangarap magtapos ng may karangalan, di lamang sa uri ng mga medalya at awards, ngunit pati na rin sa uri ng academic excellence. Kung ang bida o si Jarin ay kumapit sa kaniyang tangke upang maging inspirasyon sa kaniyang pagaaral, alam ko na lahat ng mga nagaaral ay mayroon ding "tangke" na pinanghahawakan. Sa kolehiyo kasi, madaling mapanghinaan ng loob o magquit na lang. Mas mahirap naman kasi ang ibang klase at may dagdag pressure pa ang ideyang ito ang panahong huhubog at didikta ng kapalaran pagkagradweyt. Ngunit masasabi ko, lalo na na ako'y malapit na ring magmartsa sa susunod na buwan, na dapat ay gayahin si Jarin; kung saan ating pabayaang maging gabay ang ating mga pangarap at goals, ngunit wag rin tayo manatili sa nga ulap. Dapat ay kasabay ng paggalaw ng imahinasyob ay ating gawin ang ating makakaya upang maabot ang mga ito. At para naman sa mga kapwa kong magsisipagtapos (o grumadweyt na dahil di nabago ang kanilang kalendaryo), mabuhay kayo! -A. Dalumpines

[panpil12]

The Comforter of the Afflicted ni FH Batacan

Kung maisasapelikula o palabas ang kwentong ito ni Batacan siguro ay magiging kapantay nito ang mga kwentong natatampok sa mga palabas gaya ng CSI at Sherlock. Maari rin matampok ito sa SOCO kung sa mga lokal na palabas ibabatay. Gaya kasi ng mga nabanggit na palabas, sinimulan ng awtor ang akda ng may nakabulagtang eksena ng krimen. Isang magandang panimula na nag takda ng tono ng akda. Sa pag gamit ng misteryo ay naging hamon para sa mambabasa na sundan ang mga tanda na ibinibigay ng kwento. Marahil masyadong marahas o graphic ang mga eksenang isinasalaysay ng kwento, isang bagay na maarin maka dismaya ng mambabasa, ngunit kahit mapangit man makabasa ng isang akdang nagtatampok ng karahasan sa kababaihan, masasabi naman na nabigyang katwiran ito. Ginawa pa ngang punto ng awtor na masabi na ang bida ay nagpakita ng mga palatandaan na lumaban sya. Kaya naman para sa akin isa lamang itong indikasyon sa lakas at paninindigan ng bida. Nakakaaliw din basahin ang akda, lalo na't unti-unting binubuksan ang nakaraan ng bida, at ang mga kahanga-hangang pagtulong na kaniyang pinamalas. Nakakahanga ang bidang si Olivia "Libby" Delgado dahil kaniyang napakita ang kakayahan ng taong magbago at malagpasan ang hamong kaniyang naharap at nasaksihan noong bata pa siya. Mula sa pagkakaroon ng abusadong ama, tiniyak ni Libby na di mauulit ang ganoong kapalaran sa iba. Sa lipunan natin, madalas di pinapansin o isinasapubliko ang isyu ng VOWC, o violence against women and children, lalo na sa mga magasawa. Tinitingnan kasi ito bilang isang isyu na dapat manatili sa gitna ng dalawa. Ngunit, gamit ng katauhan ni Libby ipinakita na may responsibilidad din ang ating lipunan upang pangalagaan at tulungan ang mga biktima nito. Lalo na kung ang mga institusyon at pamahalaan ay hindi nakakatulong dito. Kahit na ito ay tinuturing pribadong bagay, may panahon din na kinakailangan talagang umaksyon at mamagitan ang iba. Sa huli, aking inererekomenda ang pagbasa ng kwentong The Comforter of the Afflicted (at pati na din ang aklat na Manila Noir kung saan ito nalimbag) dahil isa ito sa mga babasahing gugustuhin mong matapos. Maganda ang pagtakbo ng storya, gaya ng kahit anong detective o crime stories, magaling ang pagtiyempo ng plot twists at and direksyong itinuturo sa mababasa. Marahil, di ito makokonsiderang light read dahil sa temang pinapaksa, ngunit makakalimutan at mabibitawan din ang inhibitions ukol sa akda kapag nabasa ito. -A. Dalumpines

[panpil12]

Isang paglalarawan ng mga tauhan mula sa akdang “Ang Kwento ni Lenina” ni W.P. Virtusio 

Ang akdang ito ni Virtusio ay sumasalamin, sa kahirapan mula sa mga mata ng kabataan. Mula sa mga laro-laruan at kwentuhan ng mga bata, makikita ang halaga ng mga ito bilang pagtakas sa kanilang realidad. ang mga ito rin ang nagsilbing bakas ng mga batang ito sa kanilang lugar, lalo na’t karamihan sa kanila ay di naman nakapag-aral.

 Naging magandang kabatiran din ang akda sa isyu ng NPA Isurgency noong Dekada 80′s sa katauhan ni Lenina; na naulila sa kanyang pamilya ng maagang edad buhat ng kaguluhan at karahasan sa pagtutugis sa mga komunista sa kanilang probinsya. Bagamat masalimuot ang naranasan ni Lenina, gaya lamang ng pagiging saksi sa pagpaslang ng kaniyang pamilya, maganda’t napapakita sa kanyang tauhan ang kapasidad ng pagbabago at pag-asang mapangibabawan ang kaniyang nakaraan.

Para sa akin, isang magandang ehemplo ng Panitikang Pilipino ang maikling kwentong isinulat ni Virtusio, sapagkat kaniyang matagumpay na nabuo ang isang mundong di naman nakakalayo sa ating katotohanan, gamit ang mga salita. Sa aking mga ginawang pagsasalarawan gamit ang digital art, masasabi kong hindi nagkakalayo ang aking na-imagine at naisip na itsura ng mga tauhan sa pangkaraniwang mukha ng kabataang Pilipino. 

- A. Dalumpines

 (Disclaimer: photos used as reference in this artwork were found from the internet. No copyright violations intended.)