Recytyre steunt voorstel om PAK-normen op kunstgrasvelden te verstrengen
Het lijkt wel een monster van Loch Ness, dat regelmatig opnieuw in het nieuws komt, zonder dat iemand het ooit gezien heeft. Rubbergranulaat op kunstgrasvelden zou schadelijk zijn voor de gezondheid. Recent concludeerden zowel Nederlandse als Franse officiële onderzoeksinstanties eens te meer dat het risico verwaarloosbaar is. Desondanks zijn alle betrokken partijen akkoord om de normen te verstrengen, al was het maar om een einde te maken aan de recurrent opduikende verdachtmakingen. Ook Recytyre sluit zich hierbij aan en juicht een eventuele verstrenging van de norm toe.
Regelmatig duiken, zowel in België als in de ons omringende landen, berichten op over ongeruste beleidvoerders of sportbeoefenaars over de aanwezigheid van rubberkorrels op kunstgrasvelden. Deze bevatten PAK’s (Polycyclische Aromatische Kunststoffen), waarvan sommige potentieel kankerverwekkend kunnen zijn. Niemand ontkent dat er inderdaad PAK’s zitten in rubbergranulaat dat afkomstig is van gerecycleerde autobanden (ook SBR genoemd). Ze zijn immers een inherent en vooralsnog onvermijdelijk onderdeel in de productie van nieuwe banden waaruit het granulaat na gebruik ervan wordt gedistilleerd. Alle draait om de hoeveelheid ervan in het product en de potentiële blootstelling eraan. In het geval van SBR ligt dit ruim binnen de wettelijk vastgesteld normen. Dit overigens in tegenstelling tot heel wat andere toxische stoffen in de lucht, in wat we eten en drinken, kortom in onze leefwereld…
Studie na studie na studie bevestigen: geen reden tot ongerustheid
Meer dan 100 wereldwijd uitgevoerde studies bevestigen dat er zich geen noemenswaardig probleem stelt bij het spelen op kunstgrasvelden. Een conclusie die recent ook werd getrokken na onderzoek door het RIVM (het Nederlands Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) en het Franse ANSES (Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail). In België liet Recytyre, op vraag van het Kabinet van de Vlaamse minister van Sport een 120-tal velden bemonsteren door SGS-Intron: telkens bleken de resultaten heel ver beneden de wettelijke maximumnorm te liggen. Tot bewijs van het tegendeel - en er is momenteel geen enkele aanwijzing dat dat er ooit komt - is het sporten op kunstgrasvelden met infill van rubbergranulaat veilig en kan de aanleg van zulke velden verder zonder problemen plaatsvinden, uiteraard mits dit gebeurt door bedrijven die hiervoor de nodige vergunningen hebben.
Recytyre juicht verstrenging toe
Om eventuele twijfel in de toekomst tegemoet te komen stelt de Nederlandse overheid voor aan het ECHA (Europees Agentschap voor Chemische Stoffen) om de huidige norm te verstrengen, waarbij voor de 8 potentieel kankerverwekkende PAK’s een totale concentratielimiet wordt voorgesteld van 17 mg/kg (0,0017% gewichtsprocent) voor rubbergranulaat in kunstgrasvelden en speelpleintjes. De huidige limieten zijn 100 mg/kg voor twee PAK’s en 1.000 mg/kg voor de zes andere. Een zeer drastische verstrenging van de bestaande normen dus. Recytyre, en met ons heel de sector, steunt dit voorstel ten volle, in de overtuiging dat deze normen ook in het verleden al werden gehaald, maar vooral ook om naar de toekomst toe zekerheid te hebben dat alle nieuwe kunstgrasvelden conform strenge gezondheidsnormen zullen worden aangelegd.
In een eerder artikel riepen we al op tot het bewaren van de kalmte betreffende de heisa die recent ontstond rond rubbergranulaat, gebruikt als infill op kunstgrasvelden. We kunnen die alleen maar herhalen, maar intussen bleven we natuurlijk niet bij de pakken zitten en namen de nodige initiatieven om aan deze ongerustheid, die eerder gebaseerd is op emoties dan op rationele overwegingen en feiten, tegemoet te komen.
Even recapituleren. In november werd op de Nederlandse televisie een reportage uitgezonden van Zembla, waarin werd gesuggereerd dat rubbergranulaat, vanwege het feit de hierin PAK’s zitten (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen), een potentieel gevaar zouden opleveren voor de gezondheid, aangezien een aantal daarvan kankerverwekkende eigenschappen bezitten. Niemand ontkent dat er inderdaad PAK’s zitten in rubbergranulaat afkomstig van gerecycleerde banden. Ze zijn immers een inherent en onvermijdelijk onderdeel in de productie van nieuwe banden waaruit het granulaat na gebruik daarvan wordt gedistilleerd. PAK’s zitten echter ook in tal van andere producten, waaronder ook voedingsmiddelen. Alles draait om de hoeveelheid ervan in het product en de potentiële blootstelling eraan. In het geval van SBR (rubbergranulaat afkomstig van oude banden) ligt dit ruim binnen de wettelijke vastgestelde normen, waarover later meer.
Bevestiging: blijf vooral spelen
Ondanks het feit dat er wereldwijd al meer dan 100 studies bevestigden dat er zich geen noemenswaardig probleem stelt bij het spelen op kunstgras, besloten onze Nederlandse collega’s van RecyBEM, in samenwerking met het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu), een analyse te laten uitvoeren van het granulaat op een 100-tal kunstgrasvelden in Nederland. In geen enkel geval bleek het wettelijk vastgestelde maximale PAK-gehalte nog maar benaderd te worden. Eens te meer een geruststellende conclusie die einde december wereldkundig werd gemaakt.
In februari j.l. kwam het ECHA (European Chemical Agency) tot dezelfde conclusies op basis van een analyse van diverse internationale studies. Zij bevestigden dat spelen op kunstgras geen onverantwoorde risico’s inhoudt, maar dat het nuttig is achteraf even te douchen. Een toevoeging die weer aanleiding gaf tot enige polemiek: als het dan toch ongevaarlijk is, waarom dan douchen? Maar wordt het ook niet algemeen aanbevolen om groenten voor gebruik grondig te wassen? Dat is heus niet alleen om de eventuele zandresten te verwijderen, maar niemand die hieruit de conclusie trekt dat groenten ongezond zouden zijn voor de gezondheid.
Zebravisjes
Zembla van zijn kant was niet overtuigd van de resultaten van het RIVM-onderzoek en liet nu een onderzoek uitvoeren, waarbij zebravisjes een tijdlang werden blootgesteld aan water waarin rubberkorrels hadden gelegen: de embryo’s gingen dood en de visjes vertoonden gedragsverandering. Tijdens een nieuwe reportage werden deze resultaten uitvoerig becommentarieerd en werd het gebruik van rubbergranulaat opnieuw ter discussie gesteld.
Dit leidde tot een uitvoerige discussie tussen toxicologen onderling over de wetenschappelijke relevantie van de extrapolatie van de reactie van zebravisjes om potentiële risico’s op het menselijk gestel te voorspellen. Een discussie die nog niet afgerond is en waar wij als niet-specialisten ons wijselijk niet in wensen te mengen. Terzijde vragen wij ons - samen met een aantal toxicologen - wel af wat er met zebravisjes zou gebeuren als je ze in het eerste het beste zwembad uitzet...
Begin maart kwam ook het Belang van Limburg uit met een onderzoek van de Universiteit Hasselt dat een aantal Limburgse kunstgrasvelden bemonsterde. Eigenlijk waren de resultaten gelijklopend: er zitten inderdaad PAK’s in het rubbergranulaat, en ook nu werd de maximale norm nergens overschreden. Toch beslisten enkele gemeenten hals-over-kop over te gaan tot de verwijdering van rubbergranulaat, zonder zich de vraag te stellen of de alternatieven wel 100% veilig zijn voor de gezondheid. Denken we bv. maar aan de talrijke chemische (mest)stoffen die op natuurgras worden gespoten...
Welke norm?
Eigenlijk gaat de discussie over de norm die wordt gehanteerd. De huidige norm is die van een mengsel, die uiteraard minder streng is dan die van een consumptieproduct. Tot nader order wordt rubbergranulaat immers nergens aangeboden ter consumptie. De toepassing van de consumptienorm op kunstgrasvelden zou inderdaad problematisch zijn.
Recytyre wenst deze discussie zeker niet te minimaliseren, en is zelf vragende partij om de norm te verstrengen naar iets tussen die voor mengsels en die voor consumptieproducten, om zo een maximale garantie te bieden dat geen enkele fabrikant granulaat zou kunnen leveren dat enig risico zou inhouden. Dit kan echter alleen op Europees vlak worden aangepakt.
Gratis SBR-check
In Vlaanderen werd, om de eigenaars en uitbaters van kunstgrasvelden optimaal gerust te stellen, met het kabinet van de bevoegde gewestminister Muyters en met Sport Vlaanderen ook afgesproken dat deze hun veld(en) kunnen laten bemonsteren om na te gaan of deze binnen de huidige normen (en desgevallend binnen de nieuwe, vast te stellen norm) vallen. Recytyre staat integraal in voor de kosten hieraan verbonden, en wij bewijzen hiermee eens te meer onze constructieve houding in deze problematiek. Een link naar de inschrijvingsmodule is te vinden op homepage van onze website.
In afwachting roepen wij eens te meer op tot kalmte. Tot bewijs van het tegendeel - en er is momenteel geen enkele aanwijzing dat dat er ooit komt - is het veilig om op kunstgrasvelden te spelen.
Indien u meer wenst te weten over het productieproces van SBR, bekijk dan hier het instructieve filmpje dat wij hierover maakten.
De ontwikkeling van nieuwe producten met duurzame materialen. Dat, of althans de opleiding hiertoe, is de missie van het Departement Productontwikkeling van de Faculteit Ontwerpwetenschappen van de Universiteit Antwerpen. Dat het ooit tot een samenwerking zou komen met Recytyre, stond in de sterren geschreven. Het leidde alvast tot een inspirerende brainstorming.
Recytyre staat in voor de efficiënte inzameling en duurzame verwerking van oude banden. Dat is hopelijk genoegzaam bekend. Om die duurzame verwerking te garanderen is het belangrijk dat de afzetmarkt voldoende groot en gediversifieerd is, wat nu naar onze mening nog niet het geval is. De toepassingsmogelijkheden van rubbergranulaat als secundaire grondstof zijn – gezien de specifieke eigenschappen ervan – eindeloos, maar onvoldoende ontwikkeld, bekend en onderzocht.
Brainstorming
Op vraag van Recytyre legde de Universiteit Antwerpen dit probleem voor aan haar master-studenten productontwikkeling, die hier gretig op ingingen tijdens een brainstorming in de maand december. Na een inleiding van een vertegenwoordiger van Granuband, over de producteigenschappen van het SBR (rubbergranulaat uit oude banden), gingen de studenten aan de slag om mogelijke toepassingen te zoeken. Belangrijkste principe van zulke oefening is dat alles kan: laat je creativiteit niet aan banden leggen door mogelijke bedenkingen en beperkingen. Die volgen later wel.
In een tweede fase werden de studenten geacht alle vrijgekomen ideeën te classificeren volgens de ingeschatte realisatietermijn ervan en het potentieel afzetvolume (design-sleutelhangers uit rubbergranulaat kunnen bv. heel aantrekkelijk zijn, maar gaan niet echt bijdragen tot de afzetproblematiek van rubbergranulaat).
Masterproef?
Op basis van de resultaten hiervan werkte elk van de deelnemende studenten, in de weken volgend op de brainstorming, één van de weerhouden voorstellen verder uit. Momenteel wordt, in overleg met het de docenten en enkele geïnteresseerd studenten verder overlegd welke voorstellen eventueel verder het onderwerp zouden kunnen uitmaken van een masterproef, die op haar beurt dan weer de deur zou kunnen openen naar een mogelijke praktische toepassing en commercialisering van het product in kwestie.
Kortom : een win-win-situatie: een uitstekende oefening voor de studenten om out-of-the-box hun creativiteit bot te vieren, met als resultaat een vat vol originele ideeën waarvan er een aantal levensvatbaar lijken en schreeuwen om verder uitgewerkt te worden en onderzocht te worden op hun praktische uitvoerbaarheid. En daar kunnen rubberverwerkende bedrijven hun rol spelen, met Recytyre als mediator, een rol die zich perfect inschrijft in onze missie.
Verrassend stellige conclusies RIVM bij onderzoek kunstgras
NIEUWEGEIN - De fracties van D66 Nieuwegein en VVD Nieuwegein halen opgelucht adem na de stellige en duidelijk onderbouwde conclusies van het RIVM. Dinsdag 20 december heeft dit instituut haar onderzoeksresultaten gepresenteerd naar de gezondheidsrisico’s van kunstvelden met rubbergranulaat.
Raadslid Tom Verhoeve (D66): “Als vader van een keepende zoon ben ik veel in gesprek geweest met ouders en trainers. Van bezorgde ouders en trainers die de rubbergranulaat velden wilden mijden tot en met ouders en trainers die de hele discussie stemmingmakerij vonden. Ik ben dan ook blij met de snelheid waarmee het RIVM haar conclusies presenteert. Zowel de verrassende stelligheid als de uitgebreide onderbouwing geeft mij het vertrouwen dat de kunstgrasvelden in Nieuwegein veilig zijn.”
Omdat zowel SV Geinoord, VSV Vreeswijk als JSV Nieuwegein een kunstgrasveld met rubbergranulaat hebben, werd de discussie ook in Nieuwegein zowel voor als achter de schermen volop gevoerd.
Zo hebben D66 en VVD gevraagd om praktische obstakels voor de voetbalverenigingen weg nemen, zoals het bieden van uitwijkmogelijkheden voor trainingen en wedstrijden. Want alhoewel voetbalclubs zelf verantwoordelijk zijn voor de (tijdelijk) te nemen maatregelen, kon de gemeente als eigenaar van de velden niet langs de lijn blijven staan.
Fractievoorzitter Mark Snoeren (VVD): ”Na de eerste meldingen dat het rubbergranulaat schadelijk voor de gezondheid zou kunnen zijn, hebben we samen met D66 gelijk de veiligheid van onze kinderen vooropgesteld. We hebben er bij het College op aangedrongen om afspraken te maken met de verenigingen om zeer terughoudend te zijn met het gebruik van de kunstgrasvelden. We kunnen nu opgelucht ademhalen en onze kinderen kunnen weer volop sporten op de kunstgrasvelden.”
Afgelopen mei was op verzoek van D66 al besloten om nieuwe kunstgrasvelden in te strooien met het milieuvriendelijkere kurk. De twee nieuwe kunstgrasvelden met kurk zijn de afgelopen maanden dan ook meteen goed in gebruik genomen.
