BÀI 5: Việt nam, ngồi trên mỏ khí, vẫn phải mua thêm!
Trước khi nói về khí, hãy nói về lý do Việt Nam cần khí đến mức không thể thiếu.
Mỗi tấn gạo xuất khẩu, mỗi nhà máy dệt may, mỗi bóng đèn thắp sáng đêm ở khu công nghiệp miền Nam, đều chạy bằng điện. Và một phần quan trọng của điện đó đến từ khí thiên nhiên. Năm 2024, điện khí chiếm khoảng 17–18% tổng sản lượng điện cả nước, cung cấp điện nền ổn định mà điện mặt trời hay thuỷ điện không thể thay thế vào giờ cao điểm hay mùa khô.
Nhưng khí không chỉ để làm điện.
Việt Nam là nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới, tiêu thụ gần 11 triệu tấn phân bón mỗi năm, trong đó urê là loại chủ lực, và urê được sản xuất từ khí tự nhiên thông qua quá trình tổng hợp amoniac. Hai nhà máy đạm lớn nhất cả nước, Đạm Phú Mỹ và Đạm Cà Mau, đều dùng khí từ đường ống của PV GAS làm nguyên liệu đầu vào trực tiếp. Khi giá khí tăng, giá phân bón tăng, chi phí nông dân tăng, chuỗi domino đó ngắn hơn nhiều người nghĩ.
Nói cách khác: với Việt Nam, khí thiên nhiên không chỉ là nhiên liệu , nó là nền tảng của cả nền nông nghiệp và công nghiệp.
Và dưới thềm thềm lục địa của Việt Nam có "của ăn của để". Trữ lượng khí thiên nhiên ước tính khoảng 700 tỷ m³, đứng thứ ba Đông Nam Á, sau Indonesia và Malaysia. 26 mỏ khí đang khai thác trải dài từ vùng biển Đông Nam Bộ đến khu vực chồng lấn với Malaysia: Lan Tây, Lan Đỏ, Hải Thạch -Mộc Tinh, Rồng Đôi, Bạch Hổ , những cái tên gắn liền với lịch sử ngành dầu khí Việt Nam từ thập niên 1990.
Sản lượng khai thác hiện tại đạt khoảng 6–8 tỷ m³ mỗi năm. Nghe có vẻ nhiều, cho đến khi đặt cạnh nhu cầu đang tăng 12% mỗi năm theo đà công nghiệp hoá. Năm 2026, PV GAS lên kế hoạch cung cấp 7.435 triệu m³ khí, trong đó đã phải bổ sung 900 triệu m³ LNG nhập khẩu để bù phần thiếu hụt. Tức là ngay trong kế hoạch sản xuất chính thức, nhập khẩu đã chiếm hơn 12%, và con số đó sẽ còn tăng.
Toàn bộ LNG nhập khẩu hiện đi qua một cửa duy nhất: cảng Thị Vải ở Bà Rịa–Vũng Tàu, công suất 1 triệu tấn/năm do PV GAS vận hành từ cuối 2023. Nguồn cung đến từ Malaysia (~22%), UAE, Kuwait, và Qatar.
Nhưng bản đồ nguồn cung đang bị buộc phải vẽ lại. Qatar, từng là một trong những nhà cung cấp quan trọng, giảm mạnh giao hàng sang Việt Nam sau khi cơ sở Ras Laffan bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông năm 2025. Không phải Việt Nam chủ động đa dạng hoá, mà là bị buộc phải thích nghi.
Hướng chuyển tiếp là Mỹ. PV GAS đang đàm phán hợp đồng dài hạn với ConocoPhillips và Excelerate Energy. Mỹ xa hơn Malaysia gấp 7 lần, nhưng giá khí gốc tại Henry Hub chỉ 3 đô la/MMBtu so với 6–8 đô la của Malaysia. Khoảng cách giá đó bù được gần hết chi phí vận chuyển thêm. Và quan trọng hơn: hợp đồng dài hạn với Mỹ không bị dao động theo địa chính trị Trung Đông.
Đó là vấn đề về nhu cầu, còn về trình độ của Việt Nam về LNG thì sao?
Sau 35 năm vận hành, PV GAS đã tích luỹ được năng lực thực chất: vận hành an toàn hơn 110 tỷ m³ khí tích luỹ qua hệ thống đường ống, làm chủ nhà máy xử lý khí Dinh Cố với công nghệ làm lạnh sâu và thu hồi LPG, triển khai phân phối LNG đa phương thức kể cả đường sắt ra miền Bắc lần đầu năm 2024.
Nhưng có một ranh giới rõ ràng: Việt Nam làm chủ được vận hành và bảo dưỡng, chưa làm chủ được thiết kế công nghệ, chế tạo thiết bị lõi, hay khoan deepwater. Mọi dự án LNG lớn đều cần kỹ sư từ Technip, McDermott, Samsung Engineering. Mọi thiết bị cốt lõi đều nhập từ GE, Honeywell, Siemens. Đây không phải thất bại, đây là thực trạng của phần lớn nước đang phát triển ở giai đoạn này. Nhưng nó có nghĩa là Việt Nam đang đứng ở cuối chuỗi giá trị, chịu rủi ro nhiều nhất khi chuỗi đó bị gián đoạn.
Quay lại vấn đề bên trên, chúng ta đang có nhu cầu LNG ngày càng nhiều. Nhưng, một điều hiển nhiên nhiều người trong ngành đều biết là hầu hết 26 mỏ khí đang khai thác đã qua đỉnh sản lượng. Các giếng cũ cạn dần, áp suất giảm, chi phí khai thác tăng lên từng năm. Sản lượng dầu khí Việt Nam đã giảm liên tục gần 20 năm, từ đỉnh 365.000 thùng/ngày năm 2005 xuống dưới 120.000 thùng/ngày năm 2025. Nếu không có mỏ mới bù vào, khoảng cách giữa cung và cầu sẽ ngày càng rộng ra, và phần thiếu hụt buộc phải nhập khẩu sẽ ngày càng đắt hơn.
Đây mới là vấn đề dài hơi.
Bài toán đó, Việt Nam đang trông chờ vào hai cái tên : Ô Môn và Cá voi xanh.
Lô B, Ô Môn là dự án khí–điện trọng điểm quốc gia lớn nhất lịch sử ngành dầu khí Việt Nam, tổng vốn đầu tư 12 tỷ USD, bao gồm mỏ khí Lô B ngoài khơi Kiên Giang, đường ống dài hơn 400 km dẫn về đất liền, và bốn nhà máy điện khí tại Trung tâm Điện lực Ô Môn (Cần Thơ), tổng công suất 3.810 MW. Sản lượng khí khai thác dự kiến đạt 5,06 tỷ m³ mỗi năm, tức gần bằng toàn bộ sản lượng nội địa hiện tại.
Sau gần 20 năm chậm tiến độ, dự án đang được đẩy tốc rầm rộ. Tháng 12/2025, khởi công tuyến ống trên bờ tại Cần Thơ. Đầu 2026, bắt đầu kéo–đẩy ống xuống hào trên toàn tuyến bờ. Tháng 4/2026, chiến dịch rải ống biển chính thức bắt đầu. Mục tiêu: dòng khí đầu tiên (first gas) vào quý 3/2027, và ba nhà máy điện Ô Môn II, III, IV vận hành lần lượt đến 2030.
Cá Voi Xanh là câu chuyện khác, và dài hơn. Ngoài khơi Quảng Nam, ở độ sâu 120 đến 1.500 m, mỏ khí có trữ lượng ước tính 150 tỷ m³, đủ để thay đổi hoàn toàn bức tranh năng lượng Việt Nam trong vài thập kỷ. ExxonMobil nắm 64% cổ phần, PVN giữ phần còn lại. Mỏ được phát hiện từ 2011, đến nay vẫn chưa có giọt khí nào được khai thác thương mại. Lý do chính thức: vướng mắc pháp lý, chưa thống nhất giá khí bán cho EVN. Lý do không chính thức nhưng ai trong ngành cũng biết: vị trí mỏ nằm gần vùng tranh chấp Biển Đông, không một tập đoàn dầu khí niêm yết nào muốn đối mặt công khai với rủi ro đó trong báo cáo tài chính gửi cổ đông.
Rồi mới gần đây, tháng 1/2026, chúng ta lại có 1 tia sáng khác.
Murphy Oil (Mỹ) công bố kết quả giếng thẩm lượng Hải Sư Vàng-2X tại Lô 15-2/17, bể Cửu Long, cách bờ biển phía Nam Việt Nam khoảng 64 km: trữ lượng ước tính ~430 triệu thùng dầu, tầng chứa dày 131 m. Wood Mackenzie, tổ chức phân tích năng lượng hàng đầu thế giới, xếp đây là phát hiện dầu lớn nhất Đông Nam Á trong 20 năm qua, chỉ sau Banyu Urip (Indonesia) và Gumusut (Malaysia).
Song song đó, PVN cũng công bố phát hiện mỏ khí Kèn Bầu tại Lô 114, thềm lục địa phía Bắc, trữ lượng đang được đánh giá và chưa có con số chính thức.
Tin tốt. Nhưng cần đặt vào đúng bối cảnh: con đường từ phát hiện đến dòng dầu/khí thương mại với mỏ ngoài khơi cỡ này thường mất 5–8 năm, qua thẩm lượng, lập kế hoạch phát triển mỏ, đàm phán hợp đồng, xây dựng hạ tầng, rồi mới có sản lượng đầu tiên. Tức là Hải Sư Vàng và Kèn Bầu là tin vui cho giai đoạn sau 2030, không giải quyết được bài toán thiếu khí của 5 năm tới.
Và để những mỏ đó thực sự đi vào khai thác, cần một thứ mà ngành dầu khí Việt Nam đang thiếu nhất không phải là tài nguyên , mà là vốn và năng lực tái đầu tư.
Câu chuyện đằng sau sự thiếu hụt đó, tại sao một tập đoàn năng lượng quốc gia lại gặp khó trong việc tái đầu tư vào chính tài nguyên của đất nước mình, sẽ là nội dung của bài tiếp theo.
Chúc mọi người 1 ngày tốt lành.
Các bài trong series này:
BÀI 1: Loại hàng hoá tăng nhanh hơn cả dầu khi Mỹ đánh Iran?
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1388221433345751&set=a.637816775052891
Bài 2: LNG, tại sao cùng 1 phân tử, gia lại rất khác nhau ở mỗi châu lục?
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1388255183342376&set=a.637816775052891
BÀI 3: Cuộc cách mạng đá phiến, Mỹ từ "con nợ" năng lượng thành ông chủ LNG thế giới !
https://www.facebook.com/photo/?fbid=1388389193328975&set=a.637816775052891
BÀI 4: LNG, sạch hay bẩn?
https://www.facebook.com/photo?fbid=1388446033323291&set=a.637816775052891
PV GAS, "Bộ Công Thương làm việc với PV GAS về tình hình cung cấp khí cho sản xuất điện giai đoạn 2024–2025", 6/2025
PV GAS, "PV GAS chủ động đảm bảo nguồn cung khí thiên nhiên năm 2026", Báo Chính phủ, 12/2025
PV GAS, "Tổng kết hoạt động sản xuất, kinh doanh năm 2025, triển khai kế hoạch 2026", 12/2025
PV GAS, "PV GAS tăng tốc kinh doanh quốc tế, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm LNG của khu vực", 1/2026
Chứng khoán SHS, "Báo cáo ngành Phân bón", 7/2025
DNSE, "Ngành phân bón bước vào chu kỳ tăng trưởng mới", 6/2025
Nguoi Quan Sat, "Ngành phân bón/hoá chất — Giá khí đầu vào và tác động", 10/2024
Ken Research, "Vietnam Natural Gas Market: LNG Demand, PDP8, $119B Gap", 2/2026
The Investor, "Vietnam seeks to import LNG from Australia, US, Qatar, then Russia", 2/2025
#LNG #ĐáPhiến #Fracking #NăngLượngMỹ #ShaleGas #LNG #KhíHoáLỏng #Hormuz #Iran #GiáNăngLượng #Series #ngànhdaukhi #GAS # POW #PVD #PVS #PLX #BSR #JKM #TTF #AsiaPremium #CO2 #CCS #CCU #Methane #CáVoiXanh #HảiSưVàng #PVGas #KhíThiênNhiên #ThịVải #PhânBón #Series # DPM #DCM