Scrubber Sistemi Nedir?Çalışma Prensibi
Selamlar herkese.Benim en çok beğendiğim ve en çok sevdiğim proses ekipmanının birinden bahsetmek istiyorum bugun.Scruber gaz yıkama sistemi!
Nedir ne değildir şöyle bir tanıtırsak kendisini
Scrubber (Temizleyici veya Yıkayıcı sistem), endüstriyel baca gazlarında bulunan istenmeyen kirletici maddeleri (toz, partiküller, gazlar, kimyasallar) uzaklaştırmak için kullanılan bir hava kirliliği kontrol cihazıdır. Temel prensibi, kirli gazı bir sıvı (genellikle su veya kimyasal bir çözelti) ile temas ettirerek kirleticileri sıvı içinde "yakalamak" ve temizlenmiş gazı atmosfere salmaktır.
Ana Kullanım Amaçları:
Asidik gazların (SO₂, HCl, HF, NOx) giderilmesi
Ağır metallerin (cıva, kurşun) uzaklaştırılması
Toz ve partikül madde kontrolü
Zehirli veya tahriş edici gazların nötralize edilmesi
Yani kısaca şu şekil anlatayım,endüstride reaksiyon sonucu açıga cıkan gazların temizlenip,içindeki zararlı gazların tutuldugu ve temiz gazın atmosfere salındığı sisteme denilir. Gazı su ile yıkıyoruz yani kısaca bu sistemde.
Detaya inmeden aşağıdaki kısa videomuzu izleyelim ve sistem hakkında ön bilgi edinelim.
Scrubber Sistemi Nasıl Çalışır?
Scrubber sistemlerinin çalışma prensibi, kirleticilerin fiziksel temas ve/veya kimyasal reaksiyonlarla bir sıvı faza transfer edilmesine dayanır. Temel çalışma adımları şu şekildedir:
1. Kirli Gaz Girişi: Endüstriyel bir prosesden (örneğin, bir fırın, kazan veya kimyasal reaktör) çıkan kirli baca gazı, fanlar vasıtasıyla scrubber cihazının içine çekilir.
2. Temas ve Yıkama (Absorpsiyon): Kirli gaz, scrubber içinde özel olarak tasarlanmış bir bölmede yıkama sıvısı ile karşılaştırılır. Bu temas çeşitli şekillerde olabilir:
Spreyleme: Sıvı, nozullar (memeler) aracılığıyla ince bir sis halinde püskürtülür.
Dolum Malzemesi (Dolgu) Yatağı: Gaz, içi özel şekilli dolgu malzemeleri (raschig halkaları, seramikler vb.) ile dolu bir kule boyunca yukarı doğru hareket ederken, sıvı aşağıdan yukarıya akarak geniş bir temas yüzeyi oluşturur.
Siklon Etkisi: Gaz, scrubber içinde döndürülerek merkez kaç kuvvetiyle sıvı damlacıklarına çarpıtılır.
Bu aşamada, kirleticiler (örneğin, SO₂ gazı) yıkama sıvısı (örneğin, kireçli su) içinde çözünür veya onunla kimyasal reaksiyona girerek zararsız bileşiklere dönüşür.
3. Kirleticilerin Ayrılması: Temizlenmiş gaz, bu aşamada beraberinde sıvı damlacıkları da taşıyabilir. Gaz çıkışından önce, ayırıcı (mist eliminator) adı verilen bir bölmeden geçirilir. Bu bölmede, gazın içindeki sıvı damlacıkları tutularak, sadece temiz ve kuru gazın sistemi terk etmesi sağlanır.
4. Temiz Gaz Çıkışı: Artık kirleticilerden arındırılmış olan temiz gaz, bacadan atmosfere salınır.
5. Atık Sıvının (Çamur) Bertarafı: Kirleticileri ve reaksiyon ürünlerini barındıran yıkama sıvısı, artık atık bir çamurdur. Bu atık sıvı, bir çamur haznesine gönderilir. Burada katılar çöktürülür, sıvı kısım arıtılarak tekrar sisteme verilebilir veya bertaraf edilir. Katı çamur ise uygun yöntemlerle (düzenli depolama gibi) bertaraf edilir.
Scrubber Çeşitleri
Scrubber sistemleri temel olarak ikiye ayrılır:
1. Islak Scrubber'lar
En yaygın kullanılan türdür. Kirli gazı bir sıvı çözelti ile yıkarlar.
Kule Scrubber'lar: Dolgu malzemeli veya sprinklerli olabilir. Yüksek verimlidir.
Venturi Scrubber'lar: Gazın, dar bir boğazdan (venturi) yüksek hızla geçirilerek sıvıya çarptırıldığı türdür. Özellikle ince tozlar ve partiküller için çok etkilidir.
Siklon Sprey Scrubber'lar: Gazın döndürülerek sıvıyla temas ettirildiği, hem toz tutmada hem de gaz temizlemede kullanılan hibrit sistemlerdir.
Avantajları: Yüksek verim, yüksek sıcaklıktaki gazları soğutabilme, asidik ve alkali gazları aynı anda temizleyebilme. Dezavantajları: Atık su oluşumu, donma riski, enerji tüketimi (fan ve pompa).
2. Kuru Scrubber'lar
Bu sistemlerde, kirli gaz toz halindeki bir kimyasal reaktif (genellikle sönmüş kireç - Ca(OH)₂) ile temas ettirilir. Reaksiyon kuru bir ortamda gerçekleşir ve atık ürün kuru bir toz halindedir.
Avantajları: Atık su oluşmaz, atık toz daha kolay bertaraf edilebilir, donma sorunu yoktur. Dezavantajları: Reaktif tüketimi daha yüksek olabilir, bazı kirleticiler için verim ıslak sistemlere göre daha düşük olabilir.
Nerelerde Kullanılır?
Scrubber sistemleri, kirli gaz emisyonu olan hemen her endüstride kullanılır:
Termik Santraller (Kömür, fuel-oil)
Çimento Fabrikaları
Atık Yakma Tesisleri
Metal Sanayi ve Dökümhaneler
Kimyasal Üretim Tesisleri
Petrokimya ve Rafineriler
Cam ve Seramik Endüstrisi
Sonuç olarak, scrubber sistemleri endüstriyel faaliyetlerin çevreye olan olumsuz etkilerini azaltmak, yasal emisyon limitlerine uymak ve daha temiz bir hava için vazgeçilmez teknolojilerdir.
Bol prosesli günler,görüşmek dileğiyle :)
