#tút

[honhatduy]

Cứ vui thôi, đừng diễn

Nếu không đăng thì làm để ai xem? Nếu không có ai xem, thì làm để làm gì?

Một điều khiến mình nhớ về internet ngày xưa, đó là hầu hết blog thời đó, đều chỉ là blog thuần túy. Nó thật sự như một ngôi nhà, nơi chia sẻ những suy nghĩ, cảm xúc, sở thích của bạn – một cách rất thật lòng, không phải suy nghĩ nhiều.

Bạn không cần phải “lao động” trên bài đăng của bạn. Không cần phải chính xác tuyệt đối ngữ pháp hay chính tả. Không cần phải tự kiểm duyệt từ ngữ để tránh bị bóp tương tác. Không cần phải canh đang có cái trend nhảm nhí gì đó để hùa theo.

Bạn chỉ cần viết. Rồi chia sẻ.

Không giống như mạng xã hội bây giờ.

Nơi khiến người ta tin rằng, giá trị của bản thân được đo bằng những con số. Số người theo dõi. Số lượt xem. Số lượt thích. Số lượt tương tác...

Khi mà mỗi hành động của người ta đều đi kèm với suy nghĩ: Liệu cái này sẽ trông như thế nào trên mạng?

Cuộc sống không còn đơn thuần là sống nữa, mà bắt đầu trở thành một cái gì đó để diễn (kiếm like) hoặc mưu sinh (kiếm tiền).

Mình thấy đâu đó, niềm vui được làm mọi thứ vì nó vui đã dần trở nên xa xỉ. Niềm vui đơn giản khi viết lách, tập luyện, ăn một món ngon đã bị lu mờ bởi áp lực vô hình phải tạo ra “content”.

Viết lách không còn vui nếu bài đăng không viral. Tập luyện chán phèo nếu không có vlog kể lại “quá trình tiến bộ”. Món ngon trở nên nhạt nhẽo nếu cả thế giới không thể nhìn thấy trên story. Bởi lẽ niềm vui đã bị đóng gói lại thành content để khai thác.

Hẳn bạn từng nghe nhiều “nhà truyền cảm hứng” khẳng định hùng hồn rằng: Sở thích không kiếm ra tiền là "phí thời gian"! Thời gian rảnh rỗi phải được lấp đầy bằng năng suất! Đừng chỉ thư giãn, hãy biến nó thành công việc phụ! Đừng chỉ tiêu thụ content, hãy tạo content!

Nghe thì đầy lợi ích lẫn danh vọng ha?! Nhưng trên hành trình trở thành “content creator” đó, bạn sẽ:

Đánh mất quyền được tự do tận hưởng niềm vui.

Phải chiều chuộng để thỏa mãn khán giả.

Kiệt sức hoặc sụp đổ nếu không có “cộng đồng mạng” nào đó công nhận.

Khi cảm xúc hay sở thích trở thành content, nó trở thành một màn trình diễn cho người khác – và cuối cùng, cho chính bạn. Quan trọng nhất, bạn đánh mất một thứ: niềm vui giản đơn khi làm mọi việc vì chính bản thân chúng.

Mình nghĩ, niềm vui không cần khán giả.

Ở dạng thuần túy nhất, niềm vui là một trải nghiệm cá nhân. Tận hưởng hiện tại, trân trọng những gì đang có, và để những sở thích không mang lại lợi ích có thể giúp tìm lại niềm vui chậm rãi hơn, yên bình hơn, và có lẽ chân thực hơn.

Dĩ nhiên, chia sẻ không có vấn đề gì, nhưng hãy thoải mái làm điều gì đó riêng tư vì nó mang cho bạn niềm vui: Chơi nhạc mà chỉ mình bạn nghe, sáng tạo nghệ thuật mà chỉ mình bạn thấy, học hỏi mà không cần kể lại, và tồn tại mà không cần phải chứng minh bất cứ điều gì.

Không phải mọi thứ đều cần được chứng kiến, đo lường hay kiếm tiền.

Nếu bạn đang kiệt sức vì phải diễn, có lẽ đã đến lúc thoát ra, tìm lại sở thích cũ và nhớ lại cảm giác làm điều gì đó chỉ vì nó khiến ta cảm thấy mình đang sống.

Hãy để sở thích chỉ là để giải trí.

Hãy để niềm vui đơn giản hơn.

Hãy vui vẻ.

* Tặng người bạn đang mông lung với danh xưng Content Creator

[honhatduy]

Kết nối ảo

Mình vẫn giữ liên lạc với những người bạn cũ qua Facebook, theo dõi cuộc sống của họ qua các bài đăng và story. Cảm giác như chưa bao giờ mất liên lạc, như thể mình vẫn là một phần trong hành trình của họ. Nhưng gần đây, có một chuyện đã xảy ra:

Mình gặp lại một người bạn ngoài đời sau nhiều năm chỉ tương tác qua mạng. Khoảnh khắc đó thật… ngượng ngịu. Mình nhận ra mình biết mọi thứ về cuộc sống của bạn ấy: công việc gần đây, chuyến đi chơi gia đình, thậm chí cả bữa ăn sáng hôm qua - tất cả đều thông qua những gì bạn ấy đăng trên mạng. Trong khi đó, bạn ấy hầu như không biết gì về mình vì hiếm khi mình đăng gì đó trên Facebook.

Cuộc trò chuyện bỗng trở thành một-chiều. Mình cảm thấy mình như một người theo dõi thầm lặng bước ra khỏi bóng tối. Vào lúc đó, mình nhận ra rằng: trong khi tụi mình lo theo dõi nhau trên mạng xã hội, thì tình bạn ở ngoài đời thật đã bị phai nhạt.

Suốt nhiều năm qua, tương tác xã hội của tụi mình đã giảm xuống chỉ còn là những lần thả biểu tượng cảm xúc và thỉnh thoảng bình luận "Giỏi quá!", "Cảnh đẹp quá!", "Chúc mừng!"… Những thao tác hời hợt này đã thay thế những cuộc trò chuyện ý nghĩa trước đây của tụi mình. Những gì tụi mình có bây giờ không phải tình bạn—mà chỉ là kết nối kỹ thuật số. Mối quan hệ của tụi mình bị khóa lại trong một cái app lưu được tới 5,000 bạn bè, nhưng không mấy quan tâm nhau.

Mạng xã hội có thể khiến con người cảm thấy được kết nối, trong khi thực tế lại khiến họ ngày càng xa cách. Buồn nhỉ?!

[honhatduy]

- Sao sư mặc áo đỏ mà bạn sư mặc áo vàng? - Đều là cà sa thôi, chùa có vải màu gì may màu đó. Đi tu là hông có mặc đồ (thường). - Sư ra đây chơi để trốn ngủ trưa phải hông? - Đi lòng vòng cho tiêu cơm - Sư mới ăn cơm trưa hả? - Ừ, qua 12 giờ trưa tới sáng là hông được ăn cơm - Rồi sao sư chịu nổi? - Uống sữa, ăn bánh, ăn trái cây thì được - Xôm lia bon đa mứt 🙏

[honhatduy]

Ở cái thời mà cứ bỏ tiền ra là có “trải nghiệm” về mọi thứ, có những thứ vô hình mà dù bạn có mua tour du lịch đắt tiền nhất cũng chẳng thể mua nổi, đó gọi là hình bóng quê nhà.

Quê nhà, đâu phải chỉ là nơi mình được sinh ra. Đó là nơi mà dù trải qua muôn cuộc bể dâu hay lưu lạc khắp chốn địa cầu, ký ức vẫn còn đó.

Về quê nhà, để thấy hình bóng những xóm làng, ruộng vườn, những con sông ắp đầy phù sa châu thổ, thấy những thứ mà khu du lịch, điểm du lịch, điểm dừng chân, resort 5 sao không dạy cho ta. Về để ngắm nét đẹp thật của lao động, trầm trồ trước sự hùng vĩ nước non, rồi kể lại cho nhau nghe những mộc mạc chân thành.

Ảnh chụp một bữa đi ngang Hậu Giang, tình cờ gặp anh kia đang cai quản vương quốc bầy vịt của ảnh.

“Chạy qua đại đi cưng, tụi nó tự né ra hà”

“Lỡ nó hông né, em cán trúng thì sao”

“Thì chiều nay anh có nồi cháo lai rai, há há”

Tự dưng thương đất và người miền Tây quá!

[honhatduy]

Tôi lớn lên khi Bạc Liêu vẫn còn là thị xã.

Những ngày mà, việc giao thương mua bán của cả thị xã diễn ra dọc theo bờ sông dưới cầu Quay. Bên này bờ Phường 5 là dãy cửa hàng VLXD, còn bên kia Phường 3 là chợ nhà lồng Bạc Liêu. Lúc nào cũng nghe rền tiếng đò trên sông.

Thời đó, chợ nhà lồng Bạc Liêu trên bến dưới đò. Đò dọc chạy máy chở khách, chở hàng; đò ngang chèo tay chở khách đi qua lại giữa Phường 5 và Phường 3 chỉ từ 500-2000đ/chuyến. Mặt sau cập mé sông bán đủ thứ gạo mắm, dừa, chuối, thịt cá, đồ khô, rau củ, trà bánh, chổi ki, cần xé,…; bước vô sâu bên trong nữa mới tới khu bán vải, quần áo, giày dép. Nhưng tôi không thích khu bên trong lắm, vì trong đó lợp thiếc khá nóng.

Trong bộ nhớ thị giác của tôi, dù là ở khu nào, sàn chợ nhà lồng xưa đều thường xuyên trơn ướt. Tới mùa mưa thì ôi thôi, dù lát gạch hay tráng xi măng cũng đen xì nhớp nhúa. Nước thải, rác, rau cải hư, người ta đổ thẳng ra sông. Sóng đẩy rác tấp lại vô bãi dập dềnh. Khi nước kém, khách dưới đò nhiều khi phải đạp lên rác để leo lên bờ. Còn về khứu giác, tối nhớ giữa mùi gạo, mùi cá mắm, mùi nước sình là mùi cơm sườn, mùi cà phê thơm phức. Phía chợ cải chồm hổm gần chùa Vĩnh Triều Minh, đôi lúc thoang thoảng vài gợn khói nhang, bay lững lờ giữa trưa.

Trong chợ có những chỗ đặc biệt với tôi. Chẳng hạn như nhà thằng Minh Tàn người Tiều bán cà phê kiêm chứa bài. Mỗi khi tôi ghé chơi, nó thường mở đĩa phim siêu nhân và lấy nước ngọt Cần Thơ cho cả hai vừa uống vừa coi. Thỉnh thoảng, má nó đi ngang gầm rừ "Tối ngày siêu nhân, không lo canh công an đi nha". Sau này, nguyên dãy nhà cặp mé sông bị giải tỏa hết, tôi không biết nhà nó chuyển đi đâu. Hoặc từ chỗ cập đò, vòng qua trái tới dãy bán rau cải, ở đó có một chỗ cạo gió giác hơi, trải chiếu tồi tàn của một bà xẩm mà má hay ghé. Trong lúc ngồi đợi má cạo gió, thỉnh thoảng tôi sẽ thấy Diễm Hương Lông Vịt (một nhân vật queer tiêu biểu của Bạc Liêu) đang ngồi nhổ lông vịt thiệt. Và từ chỗ cổng chính bước ra chợ đêm, có một tiệm bán đủ thứ đồ chơi: Từ hình miếng, diều vải cho tới rô bốt siêu nhân Gao, máy chơi điện tử cầm tay... Mỗi khi được dịp theo má đi chợ, tôi rất thích đứng ở tiệm này ngắm những món đồ chơi mắc tiền đó - cho đỡ ghiền, chứ làm gì có tiền mua.

Về lại Bạc Liêu, tôi đứng bên đây Phường 5 nhìn qua bên kia chợ Bạc Liêu im lìm giữa trưa. Chợt thèm uống mấy chai nước ngọt Cần Thơ của những ngày xưa cũ trong cái quán cập bến đò, mà bất lực.

Đôi khi người ta chỉ bắt đầu quý một nơi nào đó khi nó đã biến mất. Nghĩ thiệt đúng.

[honhatduy]

Nói rằng yêu nước, mà không hiểu gì hay chỉ hiểu biết mơ hồ về non sông, công đức tiền nhân, nếp sống của đồng bào ruột thịt quê hương, há chẳng là một khuyết điểm lớn hay sao?

[honhatduy]

Hà Nội một sáng đầu hè. Nhớ mãi mấy câu của chị Giang: “Những người hướng nội ở Hà Nội này khó tìm thấy nhau lắm. Ai cũng đi làm sáng đi chiều về rồi tối thui thủi một mình”. Lúc đó tôi đã nghĩ, nếu không chịu mở lòng thì sao tìm thấy nhau?

[honhatduy]

To create, not generate

“Xem AI tạo ra ảnh/video giống y như thật luôn nè. Đỉnh chưa!”, đồng nghiệp tôi nói. Và, ừ, tôi đã nhìn thấy chúng. Bảng tin Facebook của tôi chứa đầy chúng. Những nhóm yêu nghề marketing hướng dẫn cách dùng AI làm video giả nhà khoa học để bán thuốc tây. Những em bé chế ra "tuyệt tác" từ rau củ để cô chú tiếc gì một like cho sự khéo tay. Những chuyến xe chở đầy vàng rơi vãi với caption hãy like đi để may mắn đến với bạn. Chỉ có điều là, tôi thấy những hình ảnh AI "tạo" ra thật vô hồn. Tôi không có tý cảm xúc gì về chúng. Một cảm giác khó chịu thoáng qua khi phải thấy những thứ ngu xuẩn.

Đột nhiên tôi có cảm giác muốn sáng tạo trở lại. Tôi muốn chụp những bức ảnh thật về những thứ có thật. Tôi muốn viết mà không cần sự trợ giúp. Và tôi cũng cảm thấy thôi thúc tìm thêm nội dung do người thật tạo ra. Con người thật. Những nội dung không hoàn hảo. Nhưng đó là nội dung khiến tôi cảm nhận được.

Vì vậy, tôi đã nghĩ đến việc lại viết, lại vẽ, lại chụp ảnh. Tôi không muốn viết prompt cho AI tạo hình ảnh hay viết giùm tôi, tôi muốn ghi lại những gì trước mắt. Viết một bài thơ về người yêu sợ ma, vẽ một con mèo đuôi cụt, chụp một tòa lâu đài trong sân chơi… Chỉ là một cái gì đó có thật.

Thế nên tôi ngồi đây. Lại viết blog. Ghi lại dòng suy nghĩ đang chảy trong đầu và chia sẻ một tấm hình chụp bóng mát ngay trên đầu mình. Không có những thứ giả tạo.