Bez tytułu @yanecmac-blog-blog - Tumblr Blog

Rosyjskie dary, czyli "Pandrioszka"

Krystyna Kurczab-Redlich opublikowała serię przenikliwych reportaży, opisujących życie Rosjan w Moskwie lat 90. i Czeczenów w czasie tlącego się konfliktu z państwem rosyjskim. Wszystkie opinie są udokumentowane własnymi obserwacjami lub danymi zebranymi przez agendy organizacji broniących praw człowieka.

Jaką Rosję widzi reporterka? Widzi ludzi życzliwych, gościnnych, ale w swej postawie zdystansowanych do osiągnięć kultury zachodu. Obserwuje wykształcone sprzątaczki i mamki, penetruje tłumy podążające do dziesiątek teatrów moskiewskich. Ów tłum jest przekonany o wyjątkowości Rosji - zna zasady demokracji, ale wie, że zdies po drugomu. Magiczne zdies po drugomu jest kluczem do zrozumienia mentalności rosyjskiej definiowanej w relacji obywatela z państwem. Krystyna Kurczab-Redlich przedstawia szereg scenek dowodzących wszechwładzy państwa i poddaństwa obywateli. Jako obcokrajowiec widzi więcej niż zwykły Rosjanin. Odnotowuje absurdy życia codziennego i niedogodności jakie zwykł znosić obywatel w kontakcie z władzą, np. poniżanie, czy strukturalny brak toalet dla petentów w urzędach, ciągłe kontrole, np. na dworcach przy zakupie biletów do podróży za granicę, przy wymianie dolarów. W codziennych czynnościach Rosjanin jest obarczony dziedziczną bezradnością, zniechęceniem do sfery publicznej, tam gdzie nie ma kontroli państwa stosuje bierny opór. Stąd dystans do kultury zachodniej.

Władza państwowa jest wszechmocna, niepodważalna. Dba, aby obywatele żyli w ciągłym zagrożeniu, zależy jej na udowodnieniu, że jednostka nie jest w stanie sama funkcjonować. Bezpieczeństwo równa się posłuszeństwu, a to oznacza składanie codziennej daniny z własnych praw. Jako obserwator przestrzegania praw człowieka Krystyna Kurczab-Redlich zwraca uwagę na sposób traktowania podejrzanych o przestępstwo i więźniów. Nieprzestrzeganie konstytucji, tortury jako metoda uzyskiwania przyznania się do winy są nagminne. Świadomość ich stosowania i nierespektowania prawa kardynalnego budzi strach. O to przecież chodzi, no bo przecież zdies po drugomu.

Jaką Czeczenię widzi reporterka? Pozostawioną samą sobie, zniszczoną, wymordowaną. Postrzega Czeczenów jako dbających o higienę i czystość, co w czasie wojny jest niemal niemożliwe do osiągnięcia. Dbających o pamięć jednostki, w przeciwieństwie do okupacyjnych wojsk rosyjskich traktujących żołnierza jako mięso armatnie, a zwłoki zmarłych jako problem i przedmiot. Widzi społeczeństwo czeczeńskie zhierarchizowane, w którym kobieta ma niewielkie prawa, bo jak nazwać obyczaj, który mówi, że kobieta nie może usiąść w obecności mężczyzny, że jako żona musi zwracać się do krewnych mężna per pan i być mu poddana.

Krystyna Kurczab-Redlich widzi konflikt rosyjsko-czeczeński jako niekończące się łamanie praw człowieka i praw międzynarodowych przez Rosjan. Opisuje liczne prowokacje mające na celu usprawiedliwienie działań wojennych, poróżnienie Czeczeńców w oczach Rosjan, przedstawienie ich jako terrorystów, wspieranych przez sojuszników muzułmańskich. Widzi hipokryzję władz świata zachodniego nie stawiających na równi ludobójstwa serbskiego i rosyjskiego. Zwraca wreszcie uwagę na okrutne traktowanie porwanych Czeczeńców przez wojska rosyjskie: porywanych na wymianę, dla okupu. Przytacza za raportami organizacji obrony praw człowieka okropne opisy traktowania zatrzymanych.

„Pandrioszka” jest drugą po relacji z podróży do Rosji Antoniego Słonimskiego książką, która bezstronnie pokazuje codzienność mieszkańców Rosji i ich relacje z władzą. Niewątpliwie należy ją uznać za lekturę kanoniczną.

#Rosja #reportaż #książka #Czeczenia

Rosyjskie dary, czyli "Pandrioszka"

Krystyna Kurczab-Redlich opublikowała serię przenikliwych reportaży, opisujących życie Rosjan w Moskwie lat 90. i Czeczenów w czasie tlącego się konfliktu z państwem rosyjskim. Wszystkie opinie są udokumentowane własnymi obserwacjami lub danymi zebranymi przez agendy organizacji broniących praw człowieka.

Jaką Rosję widzi reporterka? Widzi ludzi życzliwych, gościnnych, ale w swej postawie zdystansowanych do osiągnięć kultury zachodu. Obserwuje wykształcone sprzątaczki i mamki, penetruje tłumy podążające do dziesiątek teatrów moskiewskich. Ów tłum jest przekonany o wyjątkowości Rosji - zna zasady demokracji, ale wie, że zdies po drugomu. Magiczne zdies po drugomu jest kluczem do zrozumienia mentalności rosyjskiej definiowanej w relacji obywatela z państwem. Krystyna Kurczab-Redlich przedstawia szereg scenek dowodzących wszechwładzy państwa i poddaństwa obywateli. Jako obcokrajowiec widzi więcej niż zwykły Rosjanin. Odnotowuje absurdy życia codziennego i niedogodności jakie zwykł znosić obywatel w kontakcie z władzą, np. poniżanie, czy strukturalny brak toalet dla petentów w urzędach, ciągłe kontrole, np. na dworcach przy zakupie biletów do podróży za granicę, przy wymianie dolarów. W codziennych czynnościach Rosjanin jest obarczony dziedziczną bezradnością, zniechęceniem do sfery publicznej, tam gdzie nie ma kontroli państwa stosuje bierny opór. Stąd dystans do kultury zachodniej.

Władza państwowa jest wszechmocna, niepodważalna. Dba, aby obywatele żyli w ciągłym zagrożeniu, zależy jej na udowodnieniu, że jednostka nie jest w stanie sama funkcjonować. Bezpieczeństwo równa się posłuszeństwu, a to oznacza składanie codziennej daniny z własnych praw. Jako obserwator przestrzegania praw człowieka Krystyna Kurczab-Redlich zwraca uwagę na sposób traktowania podejrzanych o przestępstwo i więźniów. Nieprzestrzeganie konstytucji, tortury jako metoda uzyskiwania przyznania się do winy są nagminne. Świadomość ich stosowania i nierespektowania prawa kardynalnego budzi strach. O to przecież chodzi, no bo przecież zdies po drugomu.

Jaką Czeczenię widzi reporterka? Pozostawioną samą sobie, zniszczoną, wymordowaną. Postrzega Czeczenów jako dbających o higienę i czystość, co w czasie wojny jest niemal niemożliwe do osiągnięcia. Dbających o pamięć jednostki, w przeciwieństwie do okupacyjnych wojsk rosyjskich traktujących żołnierza jako mięso armatnie, a zwłoki zmarłych jako problem i przedmiot. Widzi społeczeństwo czeczeńskie zhierarchizowane, w którym kobieta ma niewielkie prawa, bo jak nazwać obyczaj, który mówi, że kobieta nie może usiąść w obecności mężczyzny, że jako żona musi zwracać się do krewnych mężna per pan i być mu poddana.

Krystyna Kurczab-Redlich widzi konflikt rosyjsko-czeczeński jako niekończące się łamanie praw człowieka i praw międzynarodowych przez Rosjan. Opisuje liczne prowokacje mające na celu usprawiedliwienie działań wojennych, poróżnienie Czeczeńców w oczach Rosjan, przedstawienie ich jako terrorystów, wspieranych przez sojuszników muzułmańskich. Widzi hipokryzję władz świata zachodniego nie stawiających na równi ludobójstwa serbskiego i rosyjskiego. Zwraca wreszcie uwagę na okrutne traktowanie porwanych Czeczeńców przez wojska rosyjskie: porywanych na wymianę, dla okupu. Przytacza za raportami organizacji obrony praw człowieka okropne opisy traktowania zatrzymanych.

„Pandrioszka” jest drugą po relacji z podróży do Rosji Antoniego Słonimskiego książką, która bezstronnie pokazuje codzienność mieszkańców Rosji i ich relacje z władzą. Niewątpliwie należy ją uznać za lekturę kanoniczną.

#Rosja #reportaż #książka #Czeczenia

O co biega Haruki Murakamiemu...

Spotkanie z pisarzem, który biega i pisze... dzięki bieganiu.

Uznałem, że książka jest przegadana. Miałem wrażenie, że zostałem zaproszony na kawę z człowiekiem, który musi się wygadać. Byłem tym, który nie o wszystkim chce słuchać.

Spodziewałem się więcej informacji technicznych na temat biegania, a przynajmniej romantycznej opowieści o pokonywaniu samego siebie, czego miarą miałoby być stopniowe poprawianie rekordów. Naiwność debiutanta.

Wypada pokornie przystać na banał, że Murakami pisze o swoim życiu. Bieganie to metafora podróży w czasie. Pokazuje, że życie biegacza, albo to zapisywane z pozycji biegacza, jest ciekawe. Nie tylko dlatego, że pozwala na poznawanie świata w czasie startów, i ludzi, niezwykle przychylnie nastawionych do biegaczt. Bieganie nadaje życiu rytm. W książce Murakamiego dopatruję się zatem pochwały rytmizacji życia, powtarzalności, której szczytem było zwracanie uwagi na znajomych nieznajomych, widywanych zawsze o tej samej porze w tym samym miejscu. Rytm biegacza to swoista medytacja: daje zdrowie i przygotowuje do długotrwałego wysiłku, także intelektualnego.

Bieganie to dialog z własnym organizmem. O szczegółach tej, nieco dziwnej, relacji dowiedziałem się niedawno - w rozmowie z 70-latkami na starcie biegu. Z perspektywy biegacza organizm jest widziany ambiwalentnie. Z jednej strony jako oszukujący strachem leniuszek, z drugiej jako ktoś dysponujący zaskakującymi możliwościami, kogo należy przysposobić do wykonywania trudnych zadań. Nagrodą ma być zdziwienie, że jednak to możliwe. Murakami patrzy na ciało biegacza z perspektywy longue duree - 23 lat, by pokazać jak uczył się pokory przyjmowania darów starzenia się. Należy optymistycznie powiedzieć, że biegacz starzeje się inaczej, wolniej, może bardziej świadomie.

Dlatego książka Murakamiego jest przewodnikiem. Nie czytając innych zaryzykowałbym hipotezę, że to jest to co stanowi o sukcesie jego pisarstwa. Może warto zweryfikować hipotezę?

#książka #bieganie

O co biega Haruki Murakamiemu...

Spotkanie z pisarzem, który biega i pisze... dzięki bieganiu.

Uznałem, że książka jest przegadana. Miałem wrażenie, że zostałem zaproszony na kawę z człowiekiem, który musi się wygadać. Byłem tym, który nie o wszystkim chce słuchać.

Spodziewałem się więcej informacji technicznych na temat biegania, a przynajmniej romantycznej opowieści o pokonywaniu samego siebie, czego miarą miałoby być stopniowe poprawianie rekordów. Naiwność debiutanta.

Wypada pokornie przystać na banał, że Murakami pisze o swoim życiu. Bieganie to metafora podróży w czasie. Pokazuje, że życie biegacza, albo to zapisywane z pozycji biegacza, jest ciekawe. Nie tylko dlatego, że pozwala na poznawanie świata w czasie startów, i ludzi, niezwykle przychylnie nastawionych do biegaczt. Bieganie nadaje życiu rytm. W książce Murakamiego dopatruję się zatem pochwały rytmizacji życia, powtarzalności, której szczytem było zwracanie uwagi na znajomych nieznajomych, widywanych zawsze o tej samej porze w tym samym miejscu. Rytm biegacza to swoista medytacja: daje zdrowie i przygotowuje do długotrwałego wysiłku, także intelektualnego.

Bieganie to dialog z własnym organizmem. O szczegółach tej, nieco dziwnej, relacji dowiedziałem się niedawno - w rozmowie z 70-latkami na starcie biegu. Z perspektywy biegacza organizm jest widziany ambiwalentnie. Z jednej strony jako oszukujący strachem leniuszek, z drugiej jako ktoś dysponujący zaskakującymi możliwościami, kogo należy przysposobić do wykonywania trudnych zadań. Nagrodą ma być zdziwienie, że jednak to możliwe. Murakami patrzy na ciało biegacza z perspektywy longue duree - 23 lat, by pokazać jak uczył się pokory przyjmowania darów starzenia się. Należy optymistycznie powiedzieć, że biegacz starzeje się inaczej, wolniej, może bardziej świadomie.

Dlatego książka Murakamiego jest przewodnikiem. Nie czytając innych zaryzykowałbym hipotezę, że to jest to co stanowi o sukcesie jego pisarstwa. Może warto zweryfikować hipotezę?

#książka #bieganie

Duby'ego badanie ideologii - wyciąg

Punktem wyjścia do rozważań o ideologii jest definicja Louisa Althussera. Ideologia to system - zbiór, zestaw, coś poukładanego według założonego klucza - wyobrażeń, tj. obrazów, mitów, idei lub koncepcji, który funkcjonuje, działa, obowiązuje, daje się zastosować w obrębie danej społeczności.

Sucha definicja, choćby najlepsza, jest tylko skrótem, syntezą. Identyfikowanie ideologii jest możliwe dzięki wskazaniu jej cech.

Ideologia dąży do ogarnięcia całości - przedstawia wizję świata, dotyka pośrednio wszystkich jego elementów, od początku do końca, inaczej - od przeszłości po przyszłość. Jest ona związana z wierzeniami i odnosi się do takich pojęć jak teologia i teogonia, również kompletnych w oglądzie świata. W średniowieczu oparciem dla całościowych wizji jest S i NT.

Całościowa wizja świata, od jego wyobrażanego początku (idei początku) po projektowany koniec (idei końca) służy zyskaniu poczucia bezpieczeństwa.

Można wyodrębnić inne cechy ideologii.

Ideologia dąży do uproszczenia wizji świata, ponieważ osoba ją tworząca działa w taki sposób by uczynić ważniejszymi jedne elementy, mniej ważnymi inne. Jest to działanie ukierunkowane, czyli mające zadanie realizację interesu, celu określonej grupy społecznej.

Promocja maniechejskiego w założeniu, dwuelementowego modelu władzy (podział na władzę świecką i duchowną) pozwolił Kościołowi stawić opór dążeniom świeckich arystokratów i doprowadził do trwałego podziału na możnych i ubogich.

Wiele ideologii istnieje w obrębie jednej grupy społecznej. Ich sąsiadowanie polega na konkurowaniu między sobą.

Ideologie wyrażają nieświadome dążenia grup skupionych na wspólnym celu. Jako przykład może posłużyć średniowieczna idea miłości dworskiej, dająca ujście dla sprzeciwu niezamężnych rycerzy wobec trudnych do zaakceptowania obyczajów związanych z więzami pokrewieństwa. Miłość dworska jest reakcją na zmieniające się normy relacji społecznych, których proces zmian Kościół starał się spowolnić.

Ideologie działają stabilizująco. Dają prawo konkretnym grupom do realizacji swych celów, np. niepodważalne prawo do sprawowania władzy, prawo do podważenia istniejącego porządku i wprowadzenia nowych zasad o cechach niepodważalności.

Zmiana ideologii zachodzi w rytmie pokoleniowym.

Czynnikiem stabilizującym jest lęk przed przyszłością. Doprowadza to do stwierdzenia, że każda ideologia sprawująca władzę jest konserwatywna. Jej cechą jest zamykanie się by bronić uzyskanej równowagi. W rolniczych grupach społecznych duży wpływ na spójność ma lęk przed zmianą klimatu. W każdej grupie stabilizująco działa hierarchizacja jej członków. Najwyższe jej rangi oferują luksus i bronią się przed wymianą.

Kolejną cechą ideologii jest progresywizm. Polega on na dawaniu nadziei, np. poprzez utworzenie społeczeństwa doskonalszego od obecnego.

Działanie ideologii w czasie sprowadzające się do oferowania zmiany jest procesem złożonym.

Ideologia adaptuje się do zastanych warunków rozciągając swoje wpływy w czasie. Znaczącą rolę mają do spełnienia wybitne jednostki działające w sektorze edukacji lub propagandy.

Ideologia adaptuje się do zastanych warunków przekształcając się po to, by znaleźć wsparcie dla wzmocnienia własnej siły wpływu.

Badacz ideologii napotyka trudność polegającą na niemożności dotarcia do tych ideologii, które powstają wśród grup społecznych zdominowanych przez przedstawicieli grupy będącej u władzy. Elementy ideologii zdominowanych pojawiają się w dyskursie dominującej grupy. Są one zazwyczaj zniekształcone. Dotyczy to zwłaszcza ideologii otwarcie podważających zastany porządek.

Georges Duby postuluje - nie wiemy z jaką dozą pewności co do możliwości spełnienia - aby, jak tylko to jest możliwe, badacz uwolnił się spod wpływu ideologii jemu współczesnych. Oczekiwanie takie pojawia się w momencie omawiania dostępu do ideologii dominujących, które, choć eksponowane z całą mocą siły, jaką dysponuje sprawujący władzę, nie są łatwe w poznawaniu. Pełne poznanie jest niemożliwe. Oprócz badania programu ideologii dominujących niezbędne jest analizowanie postaw, niezliczonej ilości znaków, których kompletne zebranie jest niemożliwe. Znamienne jest dla tego tekstu, że Georges Duby porównuje badacza do osoby łamiącej szyfry, odsłaniającej - choć niewolnej od własnych ideologii.

Dokumentami, które oferują bezpośrednio dostęp do treści ideologicznych są pisma propagandowe, normatywne, w znaczeniu przedstawiające modele i kontr-modele zachowań, manifesty, pamflety, kazania, pochwały, epitafia, biografie postaci.

Zadaniem badacza ideologii jest dotarcie do słów kluczy, które odsłaniają elementy ideologii. Więcej niż o słowa chodzi o sposób doboru słów, metafor, związków frazeologicznych. Ich autorzy dążą bowiem do wypowiedzenia, nie zawsze świadomie, jasnego obrazu grupy, który jest tworzony przez jej przedstawicieli w danym momencie.

Treści ideologiczne można odnaleźć w innych formach przekazu. Emblematy, stroje - w ogóle garderoba, insygnia, gesty, zasady celebrowania świąt i uroczystości, sposób organizowania przestrzeni publicznej - wszystkie one dostarczają informacji o pewnym wyobrażonym porządku świata.

Miejsce szczególne zajmują przedstawienia ikonograficzne i figuratywne, które mają szczególnie silne oddziaływanie na odbiorcę, bardziej bezpośrednie niż przekaz pisany.

...