fatum

a poor girl trying to be a writer.

[aysenux]

Serinlikler - 2. Kitap

Merhaba eski dostum, gizli günlüğüm, eski blogum.

Buraya yazdığım şeyleri çok az kişinin okuması, hatta belki hiç kimsenin - hoşuma gidiyor. Kendi kendine konuşan insanlar artık deli sayılmıyor. Çünkü kulağında bir kulaklık olabileceğini ve telefonun diğer ucundaki kişiyle konuştuğunu varsayıyoruz. Peki kendi kendine yazıp duran, hiç kimsenin okumadığı bir yazar? Deli midir veya kendini çok mu fazla önemsemektedir? Zannetmiyorum. Ancak dünya savaşlarla kavrulurken ve çok fazla ölüm varken okunmamak belki de daha haysiyetli bir varoluş biçimidir. Böyle bir dönemde kim düşüncelerini bir başkasına dayatmaya kalkışabilir ki? Herkes kendi derdine düşmüş vaziyette. Üstelik bu "dert" dediğim şey de hayatta kalma çabası... Büyük bir dert yani. Belki pek çoğumuzun aklından geçirmediği bir dert. Şu devlet adamları nedense "yüce uluslarını korumak için" çocuk öldürmekten büyük haz alıyor ama akıl edemedikleri tek şey şu ki, birbirlerinin odasına girip, silah çekip birbirlerini gebertmeleri. Evet aslında bunu yapabilirsiniz, nasıl olur da daha önce aklınıza gelmez?

Ben yine de utanmadım sıkılmadım ve bir kitap yazdım. Aslında utana sıkıla yazdım ama bunun çetrefelli bir yol olacağını en başından biliyordum. Bu kitapta pek çok hikaye var. Bol bol patron öldürdüm bu kez. Kimilerinde hep başa döndüğümüzü anlatmaya çalıştım ve her birine biraz can sıkıntısı serpiştirdim. Hemen hemen hepsinde bir serinlik olsun istedim. Pencereden giren bir esintiyle veya kulağınızın dibinde size seslenen birinin nefesinden gelen bir serinlik.

Umarım benim varolmayan okuyucularım, bu kitabı severler.

[aysenux]

zigon sehpa.

Çocukken koşup düşmediğim, dizlerimi kanatmadığım gün yok gibiydi. Açık yara üzerine defalarca yeni yara açılırdı. Şimdi bacaklarım soluk izlerle dolu.

Sonra bir de kıymık belası vardı. Artık ne yapıyorsam sokaktan ellerim kıymık içinde dönerdim. Annem tek tek ayıklardı bunları. Bir şey de demezdi.

Kızım bu ellerinin hâli ne diye sormazdı yani. Sanki sormasını beklediğimi hatırlıyorum. Ama olması gereken buymuş gibi sessizce temizlerdi, ben de sakinleşirdim.

Saçlarımı Afrikalı kızlarınki gibi örsün isterdim. Tek tek onlarca, incecik örgüler, uçlarında boncuklar. Beğenmediklerimi çözdürür yeniden ördürürdüm. Sanki keyif alırdı bundan. Bu uzun örgü seansları kusursuza yakın bir yaşamın emaresiydi. Saç tellerim diplerden coşan bir zevkle kendilerini annemin ellerine teslim ederdi. Her şey sessizce olurdu.

Sonraları anladım tabii, bir şeyler düşünüyordu, bir sorun, aklı meşguldü. Benimle ilgilenmeyi sessizce düşünebilmenin bir parçası sayardı. Yaraya ilacı değdirirken gözü dalardı. Bazen seslendiğimi duyması için onu sarsmam gerekirdi. "Anne!" diye.

Terinden güzel bir koku yayılırdı, mutfak ve radyo kokusu.

Bir keresinde radyoda sorulan bir soruyu bildiği için zigon sehpa kazanmıştı. Gerçekten de iki güne kapımız çaldı, günlerce bu olayın nasıl gerçekleştiğini kavrayamadım. Zigonu salona koyduk. Üzerine içi yapma çiçeklerle dolu çini bir vazo. Sakın devirmeyin, dedi annem abimle bana. Geri çekilip zigonu seyretti, güzel olmuştu.

Sonra bir gün abim şut çekti ve zigon devrildi, vazo kırıldı. Yapma çiçeklere ise bir şey olmadı.

[aysenux]

İyi olmam için birçok şans verildi bana, pek çok şans geçti elime ama ben hiçbirini değerlendiremedim. Onlara, yanımdan geçip gitmesi için sabırsız bakışlar fırlattığım bir sokak köpeği gibi davrandım. İyi biri olmak için şartlarım öyle elverişliydi ki.

Ama yapamadım.

[aysenux]

Kabuk /.

Lars von Trier'in Nymphomaniac Vol.2 filminde Joe şöyle bir laf ediyor;

Toplum da içindeki insanlar kadar ödlektir.

Bu beni nereye götürür bilemem. Açıkçası korkuyu iliklerime kadar hissediyorum. Ama bu sefer oyuna gelmemeye kararlıyım. Etrafımda hareketlerimi ve düşüncelerimi kısıtlayan görünmez bir hare var.

Rastgele açtığın bir sayfadaki şiirin seni anlaması gibi basit hazlar hayatın üstesinden gelmeye yetmiyor. Ancak bir parça iç ferahlığı, belki. Hem bu çocukça bir şey. Sorun çocukça olmasında değil, bu çocuksuluğu kucaklayacak bir anlayışın olmaması.

Bazen gökyüzünün aldığı renge bakıyorum da gülesim geliyor. Dünya bu kadar fantastik bir yerken yaşam nasıl bu kadar pespaye? İnsanlar nasıl adi ve korkak ve nasıl sıkı sıkı yapışıyorlar rüzgardan uçmamak için?

Bu sahne hep gülünç gelmiştir bana. Yaşama içgüdümüz yani. Ölüme olan direncimiz. Yaşamın böylesine ince bir ipe bağlı oluşu içimize sinmiyor. Onu katran karasına boyayınca sağlamlaşır, katmanlaşır zannediyoruz ama bu korkaklığımızı örtmeye yetmiyor. Evet, belki içimizden cesurlar çıkıyor. Örneğin gerçek anlamda mutlu olanları bu kümeye alıyorum.

Peki bu gerekli mi? Cesaret yani... Medeniyet tarihi boyunca hangi oluğa aktı bunca cesaret? Neden kısa süren şölenler dışında büsbütün bir iyilikten mahrumuz?

Henri Bergson dış dünyadan gelen etkilerin benliğimizi birbiriyle uyuşan parçalardan mütevellit bir kabuk gibi kapladığından bahseder. Bu kabukları kaldırmanın ayrı bir hazzı vardır, yara kabuğu kaldırdınız mı hiç? İçteki yara bazen iyileşmiştir ama bazen vaktinden önce kaldırmışsınızdır kabuğu ve yeniden kanamaya başlar. Yeni bir kabuk gereklidir artık.

Bendeki kabukların hangi materyaleden oluştuğundan sonraki yazıda bahsedeceğim çünkü çok uykum geldi. Uykuya dalmadan önce düşüneceğim bunları. Düşüncelerimin en sevdiğim yanı bana tek kuruş kazandırmıyor olmaları... İşe yaramaz oluşları.

İyi geceler.

[aysenux]

hayvan gibi -/

Eş zamanlı yazdığım mektup, günlük ve bir hikayenin çaprazlanarak iç içe geçmesiyle şimdi kucağımda daha önce hiç görmediğim biçimsiz bir hayvanı tutuyor gibiyim ve onu nasıl besleyeceğimi bile bilmiyorum.

Mektup, bir kişiye adanmış bir roman,

Günlük, insanın kendine söylediği yalanların günden güne gelişimini görebileceğiniz bir panorama,

Hikâye, dikkat çekmesi pek zayıf bir ihtimal olmasına rağmen bir şeyler anlatan, evin tüm işlerini halletmesine rağmen göze giremeyen, güneşin en sıcak saatlerinde varolmaya çabalayan bir zavallıcık.

Her birinde farklı bir hissin etkisi altındaydım. Zamanla mektuptaki çekimserlik günlükte bir sinsiliğe, hikayedeki ciddiyet mektubun dağınıklığına karıştı. Günlüğün yalanları hikayeye sızdı, mektubun naif kelimeleri birer gösteriş nesnesine dönüştü.

[aysenux]

akla karşı mahcubiyet

Tanrı bana zayıf bir anlama yeteneği, sonsuz bir bilme isteği bahşetmiş. Bunu neden yapmış olabilir?

Bir romanda geçiyordu; okuyan kişi, kitabın yalnızca anlamını değil, matbaanın mürekkebine kadar emerek onu kitaplığın rafına geri boş bir kabuk gibi bırakıyor. Bu kabuk benzetmesi hoşuma gitti. Zihnim bazen girmemesi gereken taşlık yollarda öyle süratli bir şekilde ilerlemeye çalışıyor ki ona karşı mahcubiyet duyuyorum. Onu her zaman yanlış, sapa yollara soktum, çıkardım. En sonunda nefes nefese soluklanırken hep --

Bir sessizlik oluyor aramızda. Düşünce üretme arzusu, öğrenme konusundaki düşük kapasitemi görmezden geliyor. Zeki biri olmadığımı biliyorum. Yine de neden içimdeki arzunun beni kuvvetli bir bilince yerleştireceğine inanıyorum? Belki de her şey kapasiteyle ilgilidir ve belki, tüm bu söylediklerim artık bilmeyi reddetme üzerine kurulmuş bir girişimin başlangıcıdır. Bunun gerçekleşeceğini sanmıyorum. Yetenekler kullandıkça keskinleşir, yine de bu keskinlik felsefe sevgim karşısında hala kör kalıyor. Hafızam bulanık, anlamlar eksik, çantamda birkaç yazarın çok da mühim olmayan sözleri. Keşke daha akıllı bir insan olsaydım veya akılla hiç işi olmayan biri...

[aysenux]

çok yakındım. /

Bugün belirli bir anı aşmaya çok yakındım. Gittim, gittim ona doğru ve tam pusu kurmuş üstüne atlamaya hazır beklerken beni fark etti ve kaçtı.

Belki nefes alış verişim kaçmasını sağlayacak biçimde hızlanmıştı. Bekliyordum bunu ama bu kez çok yakındım. En azından onu açık seçik görebildim. Yıllardır bulanık bir görüntü olarak zihnime çöreklenmiş manzaranın artık boyalarını seçebiliyorum. Nerede görsem tanırım onu. Bu açıdan artık daha avantajlı bir konumdayım.

Bugün çok yakındım ona. Sokakta yürüyorduk. Burak'la yürürken bir yandan sohbet ediyorduk. Uzaktan gördüm onu, köşe başında duruyordu. Ne hareket ediyor ne de bekliyor gibiydi. Öyle amaçsız bir varoluş. Ne havada asılı ne de yere değiyor. Saydam, içinden geçmemi bekliyor. Sonradan yüzlerce kez provasını edeceğim bir yaklaşma başladı aramızda. Yaklaştıkça ondan ne kadar çok korktuğumu anladım. Yine de dosdoğru ilerliyordum. Duvara çarpmaya hazır hız almış bir bisikletin üzerinde gibiydim. Tekerlekleri olmayan bir bisiklet. Sonra, dediğim gibi, beni fark etti ve kayboldu gözden.

Bu büyük karşılaşmanın bir daha kolay kolay yinelenmeyeceğini biliyorum. Çünkü bu basit, sıradan bir an değildi ve bir sonrakinde daha fazla önlem almış bir şekilde bulacağım onu karşımda. Belki görüntüsü yeniden değişecek, yeniden onu ayırt etmenin yollarını arayacağım. Yani başa saracağım. Yine de onu açık seçik görmenin mutluluğu bana güç veriyor.

Mutluluk gerçekten de insana güç veriyor. Kendine yetebilirmişsin gibi geliyor. Dünyanın yolları kayganlaşıyor.

Üst üste eklenen karşılaşmaların toplamı bir gün onu aşmamı sağlayacak kadar yükselmiş olacak ayağımın altında. Bu cümlenin devrik olmaması için epey uğraştım ama olması gereken de buymuş gibi geldi ve öyle bıraktım. Bunun sadece basit, çocuksu bir serzeniş olduğunu aklınıza getirin. Ama hepimizin o manzarayı aşmak zorunda olduğumuz gerçeğini de göz ardı etmeyin.

Belki de aşmayacak, sadece içine girip bekleyeceğim o belirli anın ve daha da kötüsü, bir ömür boyu orada hapsolacağım. İnsan kendini kendi içine yerleştirebilir mi? Bunu düşünmek bile yüreğimi daraltıyor. İçinde yapışkan sümüksü bir sıvının yer aldığı o şeyi aşamadan ona yapışıp kalmak da olası. Buna rağmen yeniden karşıma çıkmasını sonsuz bir özlemle bekleyecek, farkına varmadığım her an onu düşünürken bulacağım kendimi.

Felsefeden yardım alıyorum yine. "Düşündüğüm nedir?"

Belki eşik o denli yüksek değildir belki bu kadarı yeterlidir.

[aysenux]

Hantal Bir Beden.

Madem başladım devam edeyim. Günlerin susuzluğu gibi. Kaç defa uykuya dalmadan önce yazmaya yeltendim, vazgeçtim. Bu vazgeçişler konusunda kendimi takdir ediyorum. İyiler bile unutulmayı, göz ardı edilmeyi hak ediyor bazen. Çünkü uslanmıyorlar. Unutsan da, bir kağıda yazıp başından savsan da çok geçmeden bir yenisi beliriyor tepende. Bunları düzene koymak çok zor, yorucu, meşakkatli. Ne yaparsan yap karışıyorlar. Üstelik bir şeye de benzemiyorlar, özgün değiller. Etkilendikleri tarihlerin ve desenlerin altında ezilmişler. Yığının altında sesleri duyulmuyor. Hasbelkader duyulsa bile anlaşılmıyorlar. Diyelim ki anlaşıldılar, bu sefer de bir hiç, “hiç” oldukları anlaşılıyor.

İşte böyle. Deftere yazarken ellerim bir süre sonra ağrımaya başlıyor. Yazmanın kendi içinde bu kadar minik devinimler barındırmasına karşın bu kadar yorucu olması güzel gelmiştir hep. Görünürde sadece, masaya umutsuzca eğilmiş, parmakları arasında sıkıştırdığı bir kalemi minik minik oynatan hantal bir beden görürsünüz. Bozuk duruşu acınaklıdır. Gel gelelim sayfa bittiğinde el, sırt, boyun, omuz, kol ağrılarıyla baş başa kalır. Hem de ne için?

Tam burada, aşağılamaya bir son vereceğim ve yazmanın güzel yanlarından bahsedeceğim. İnsan bir yazıda, yeni bir cümlede tamamen kendi yansımasını bulabiliyor. Örneğin bir romancı, trendeki bir adamın öksürüğünü çakıl taşlarının birbirine sürtününce çıkardığı sese benzetebiliyorsa işte, diyorum. Bu tam da benim düşünceme uygun bir an. Hem ne nasıl uyuyor! Virginia Woolf okuyan bir kız, babasına karşı gelebiliyor yemek masasında. Karşı gelemese bile -herkes cesur olmak zorunda değil- karşı gelebileceğini biliyor artık. Bunun mümkün olduğunu, düşünülmüş olduğunu.

Az önce özgünlükten bahsetmiştim ya, aslında özgün olanı arayıp durmanın da bir manası yok, hatta düpedüz kibir bu. Bazen bizi bir yere götürecek şey tanıdıklıktır. Yapılmış olandır. Bir yapılmışın kucağına bırakırız kendimizi, onun izinden gideriz ve vardığımız yer hiç de yabana atılacak bir yer değildir.

[aysenux]

ışık, daha fazla ışık!

Bazen hayatımı ciddiyetsiz buluyorum. Geçen gün bir arkadaşımla konuşurken aklıma geldi. Dünya bu kadar kötü bir yer iken, insanın kendi mutluluğu için çabalaması tuhaf değil mi? Kendine evler kurması, eşyalar alması… Renkleri birbirine uydurması. Bu nasıl mümkün olabilir? Deli miyiz neyiz? Birbirini katledip duran insanlarla kaynayan, böyle bir dünya varken karşımızda, bu teşvik nereden geliyor? Bazen hayata karşı duyduğum özen, iyi bir yaşam kurmak için gösterdiğim çaba tiksindiriyor beni ve aslında hiç de mantıklı gelmiyor. Şu dizgin denen şeyi ne ben tutabildim bu güne dek ne de bir başkasına uzatabildim. Neyse ki Nehir var, Burak var ve ışık var bazen. “Işık, daha fazla ışık!” (Goethe)

[aysenux]

düz fikirler.

Bir önceki gün sabahtan akşama dek neler yaptığımızı yazmışım. Şöyle oldu, böyle oldu... Tıpkı on bir yaşımdaki gibi. Keşke her zaman bu kadar düz yazabilsem. Olanı olduğu gibi anlatma konusunda neden bu kadar kötümserim? Bir benzetmeye, bir eğretilemeye ihtiyaç var hep. Edebi tat arayışı, gerçekten olandan uzaklaştırıyor bizi. Olup biteni unutarak, onları başka, bize uygun görünen bir aleme taşıyoruz. Bu işe yaramaz hayal dünyasında başka türlü cereyan ediyorlar. Onları yazıyoruz çünkü onların okunmasını istiyoruz. Düşünceyi en çıplak haliyle sunmayı kim ister ki? Kim buna teşebbüs edebilir? Belki Stendhal. O takır takır yazar, demişti bir arkadaşım. Olup biteni anlarız, anlamsız sayıklamaları değil. Bir şey olur ve ardından bambaşka bir şey daha… Bu yeterlidir aslında.

Son zamanlarda denk geldiğim yazar söyleşilerinde sık sık şu söyleme rastlıyorum; “Nasıl bir kitap okumak istiyorsam öyle yazdım.” Bu düşünceyi baştan sona yanlış buluyorum. Bir yazar okumak istediği tarzda bir kitap yazabilir mi? diye düşündüm. Öte tarafa geçmek ve aynı anda burada kalmak nasıl mümkün değilse, kendi kitabını, kendinden habersizmiş gibi, bambaşka bir yaradılışın gizemiyle bürünmüş bir bakışla görebilmek mümkün değildir. “Okumak istediği türde bir kitap yazmak”, bu söylerken pek bilgece çınlar, evet. Ama sırf böyle diye, doğru olacak diye bir şey yok.

Hem, okumak istediğin kitabı böylesine önemli kılan ne?

İnsan neden okumak isteyeceği bir kitap yazmak ister ki? O zaman, bir kitabı okumayı çok istiyorsan, gider o kitabı okursun. Yazmak, görünmez bir el tarafından kafası kağıda bastırılmış bir zavallının zorlanmalarıdır. Hiç sevinç içinde, güle oynaya yazan biri gördünüz mü? Yüzünüz gülünç derecede ciddi bir ifadeye bürünür. Aklınızdan geçenler küçük sancılarla atar kendini. Bazen saatlerce bir kelimeyi hatırlamak için mal gibi oturursunuz. Aptal gibi beklersiniz işte. Sanki dünyanın geri kalanının çok sikindeymiş gibi. Sonuç olarak, asla okumak isteyeceğiniz türde bir kitap çıkmaz ortaya. Bilakis, yarın onu görmeye bile tahammül edemeyeceksinizdir. Çünkü istemek başka, düşünce başkadır. Kendi düşüncesinden yüzde yüz mutlu olan bir kimse, eksik bir kimsedir. 

Eğer insan isteğinin içine yine kendisini yerleştiriyorsa hiçbir şey görmüyor, duymuyor demektir. İstek, başkadır. Senden gayrıdır. Heidegger’in, tam böyle mi bilmiyorum ama bir sözü vardı; “Düşüncenin kaderinin ne olacağını asla bilemezsiniz.”

İşte böyle. Senden çıkanın sana ait olup olmadığını asla bilemezsin. Senin isteğine uyup uymadığını da… Düşünce bir kez senden çıktı mı, dünyanın dört bir yanına dağılmış pek muhterem okuyucularına hizmet etmek için yola koyulmuş bir üründür artık. Ya da bir elçi. Muhtemelen yolda öldürülecek bir elçi.

[aysenux]

Günden Öğrendiklerim /06- Ses

- Nehir’in varlığı benim için ses demek... Etrafımda dönüp duran bir ses rüzgârı. Bazen puslu bir sabahı andırır bu ses bazen de başının üstündeki bir ağacın yaprakları arasından gelir.

- Ses. Yürürken yanımdan geçip giden sesler duyarım. Çoğu zaman bu seslerden bir anlam türetmek zorunda oluşumu  gereksiz bulurum. Neden mi?

- Bir gün parkta dört anne bir araya geldik ve çocuklarımız oynarken ayaküstü laflamaya başladık. Bir süre sonra söylediklerimin onlara anlamsız geldiğini fark ettim. Sonuç olarak benimle konuşmayı kestiler ve ve sohbeti kendi aralarında sürdürdüler. Üstelik biri yan komşu Neriman, diğeri de kaç yıldır tanıdığım Şeyda... Buna çok sevinmiştim. Çünkü ben de onları anlamıyordum.

- Sevinç hemen o anda gelmedi tabii. İlk başta kötü hissettim.

- Yabancı hissettiğim için kendimi aklayacak değilim. Sanki bunun gurur duyulacak bir yanı varmış gibi? Hiç yok da değil… Ama bizi kurtaracak olan şey, yabancı hissetmenin gururu değil, bunun yol açtığı yıkıma göğüs gerebilecek güçte olup olmadığımızdır.

- Romantik türde bir yabancılık elbette uzaktan hoş görünebilir. Örneğin o annelerle konuşurken muhtemelen sözcükler ağzımdan bilinçli olarak anlaşmamak üzere çıkmıştı ve onların düşüncelerini aşağılamanın bir türüydü. Yine de Siya Siya Bend grubunun bir üyesinin "taşın taş olduğunu kafanı koyduğunda anlarsın, anadın mı?" deyişi gibi, yabancılığın o soğuk hissini ancak gerçekten ortada dımdızlak kaldığında anlarsın. Ya da Meursault gibi ananın ölümüne dair bir şey hissetmediğinde...

- Susan Sontag'ın eleştiriye dair, şimdi hangi kitabından olduğunu hatırlayamadığım bir tespiti vardı. Eleştirinin asıl işlevinin bir şeyin ne anlama geldiğini değil, ne olduğunu göstermek olduğundan bahsediyordu.

- Bunu hatırladıktan sonra -bir sabah ansızın hatırladım bu tespiti- ne olduğumla ne anlama geldiğim arasındaki mesafeyi ölçtüm ve sonucun hiç de iç açıcı olmadığına kanaat getirdim.

- Mesafe epey fazla evet, yine kapatılmaz değil. Keza benlik ve anlam arasındaki mesafe sıfıra inse bile yine de bir söz vaat eden cinsten değil. Kafa kafaya gelse bile aralarındaki farkı korumaya ant içecek kadar dirençli iki kavramla karşı karşıyayım.

- Sesin en önemli işlevi bizi kendimizden kolayca koparabilmesidir, bir şarkı, bir çığlık, bir feryat, bir fısıltı... Ses anlamın değil, "ne"liğin peşindedir.

- Ses. Nehir'in sesi, etrafımda biteviye dönüp duran bir ses rüzgârı.

[aysenux]

Günden öğrendiklerim .05

- Ağırbaşlı bir yaşamın yolu sınırların yok edilmesinden geçiyor.

- Sınırlar görünmezdir. Varlıklarını ancak onlara çarptığında hissedersin.

- Yanından geçip gitmek varken eline bir balta alman gerekir. Çoğu zaman bununla mücadele etmek zor gelir. Ben edebilirim.

- İnsanların birbirine şu salakça soruyu sorup durduğu bir dönem vardı, hatırlıyor musunuz: Giden mi terk edendir yoksa kalan mı?

- Bugün gitmek, terk ya da kalmak diye bir şey olmadığını biliyorum. Tüm bu edimler yalnızca düşüncenin kısıtlı doğasından kaynaklanıyor.

- Düşünce kendi sınırsızlığı içinde o kadar savruk ve savunmasızdır ki kendini kısıtlama yolunu seçer; düşünce varlığını eylemlerimizin bütününe yedirmeye çalışır.

- Yedirmeye çalışsa da ben yemem. Ben kül yutmam! da diyebiliriz.

- Ağırbaşlı bir yaşamdan neyi kastediyorum? Sessizlik ve dinginlik içinde uzaklara dalıp gitmeyi değil elbette.

- Coşkuyu, coğu zaman arzuyu özgürce saçabilmek ancak bunu ruha acı vermeyecek biçimde yapabilmek, ölçü, ağırbaşlılık.

- Merkezdeki mutluluğun kabuğunu çatlatmadan yuvarlanmak. Bir Zamanlar Anadolu’da filminde yuvarlanan elmalar gibi. Manasızca ve bir yere varmaksızın yuvarlandıktan sonra durmak, işte, ağırbaşlı bir yaşam...

- Bugünden son olarak öğrendiğim şey: Çok sıcak!

[aysenux]

günden öğrendiklerim .04

- Günler sayılmayı hak etmiyor, yine de bu aralar günleri bir kuyuya doğru iştahla ittiriyorum.

- Kalemimi hiç sevmiyorum, güzel yazmıyor. Oysa dıştan güzel görünüyor.

- Bazı cümleler basit olmayı hak ediyor. Yine de onlara bu hakkı vermemekten haz alıyorum.

- Haz mı? Haz demeyecektim. Yanlış oldu.

- İçimden çıkıp dışıma bakma zamanı geldi. Ne kadar seksi göründüğümü fark ettim de; altımda kısa şortum var. Yüzükoyun uzandığım için memelerim bluzum altından taşıp koltuğa düşüyor. Sol elim çenemde ve sağ elimle yazıyorum.

- İnsanın kendine dışarıdan bakması ne kolay...

- Daha kısa cümleler daha güzel olacaksa buyursun olsun. Güzelliği bir cümleden sakınacak değilim. Ama!

- Dolanıp duran, bir türlü yönünü bulamayan kayıp cümleleri seviyorum ben. Onlarda iri memeli anaç bir kadının -evin büyük teyzesi gibi- sevecenliğini bulurum. Rahatsız etmez beni aşırılıklar. Ama insanlar hemen anlamak istiyor. Hemen.

- Bende olmayan bir şeyi denemek, deneyimin kendisi değilse nedir? Örneğin bir kayaya tırmanmak ancak yükseklik korkum varsa anlamlı olabilir. Diğer türlüsü gösteriştir veya bir yürüyüş.

- Havanın sıcaklığı beni yoğun, saydam bir sıvının içinde hissettiriyor. Ne tam olarak yüzebildiğimi söyleyebilirim ne de ağzımdan çıkanların anlaşıldığını. Oturduğumu da söyleyemem, uyuduğumu da. Sevindiğimi de sonra, sevildiğimi de söyleyemem. Sadece beklediğimi biliyorum. Bekliyorum.

- Günler sayılmayı hak etmiyor, yine de birikiyorlar bir ağacın dibinde ve ben onları atıyorum bir kuyunun içine.

[aysenux]

Bir hikaye. Güzel bir sonu hak eder.

[aysenux]

günden öğrendiklerim - 03

- Gün bir şey öğretmek için orada değildir aslında. Öyle olur ki bazen bir ağacın altında gördüklerini bile tanımlayamazsın. Onu sadece görür ve geçersin. Bir şey öğrenmez, bir şey hissetmezsin. İşte bu günün kendine özgü varlığıdır. Senin değil.

- Eğer illa ki o gün canım bir şeyler anlamak istiyorsa, bunu kızımla oturduğum köşe bir kahvede limonata içerken de yapabilirim, diye düşündüm. O ağacın altında gördüklerimin bir anlamı olmayabileceğini benimsedim. Kabul ettim bunu. Ve bir şeyi, en azından küçük ve tuhaf bir şeyi anlamış oldum.

- Ardından limonatanın dibinde kalan tortuları kızıma açıklamaya çalışırken, bunun ağacın altında gördüğüm şeyle aynı olduğu fark ettim. Görünen ama bir anlamı olmayan şeyler. Günün üzerine örttüğü örtüden sıyrılmak istemeyen, anlaşılmak istemeyen şeyler, kendi halinde mutlu şeyler. Neva Bulvarı'nda kaybettiği cüzdanını bir fenerin altında arayan adam gibiydim. Neden ışığın altında arıyordu onu? Neden cüzdanın karanlık yerde olabileceğini aklına getirmiyordu? Çünkü, diyordu adam, burası, fenerin altı aydınlık, her şeyi görüyorum."

- Aslında benim için yeterliydi bu. İçimde bir ferahlık duydum. Hikayedeki adamın yöntemi, hayatım boyunca anlamak istemediğim şeylerle karşılaşmamanın bir yöntemiydi. Böylece hep mutlu kalmayı planlıyordum. Bazı şeyler anlama kavuşmadan, karşıma çıkmadan geçip gidecekti ömrümden. Milyonlarca deneyimden yoksun kılacaktım kendimi çünkü ben buydum, bu kadardım. Zamanım zihnimden daha kısıtlıydı. Günler ömrümden daha fazlaydı. Yalnızca kendime çizdiğim silik bir çizginin üzerinde yürümekti yazgım.

- Ağacın altında olup bitenlerin bir anlamı vardı elbette. Ama bu, doğanın bizimle paylaşmaya değer bulmadığı kadar büyük bir sırdı. Bu yüzden bu -gün- üzerimden geçip gitti ve ben anlamın kendisi oldum.

[aysenux]

sır. /- günden öğrendiklerim 02

- Her kitap bir sırra işaret eder. Öylece açıkça sunmaz kendini ama görünmek için de can atar. Kimi zaman dikkatsiz okurlar bile fark eder bu sırrı. Ve hayal kırıklığına uğrarlar çoğunlukla. Onların beklediği, okurların genellikle beklediği şey çok daha ağır bir yıkımdır. Yazarın tahayyülünü aşan beklentiler içindedir okur. Onun içinde yanan ateşi ne beklenmedik bir final sahnesi söndürebilir ne de bahsi geçen nesnelerin mükemmelliği. Bir kitabın iyiliği yalnızca sırrını ne kadar ustaca açık edebildiğine bakar. Eğer bu ustalık sırrın önüne geçmemeyi de başarabilirse değme keyfine.

- Sırlar yaşamı an an birbirine bağlayan yapıştırıcı gibidir. Her an kendine özgü minik bir sır barındırır. Basit ayrıntılardan dönüm noktası olacak büyük şeylere kadar sırlar birbirine tutunmayı bilirler.

- Eğer sırlarla ilgili pek merakınız yoksa ki benim yoktur, o halde sürüşün keyfini çıkaran şanslı kişilerden olursunuz. Estetik haz anlayışın önüne geçmiştir ve anlamayla birlikte çıkmaza sapan yoldan kendi yöntemlerinizle devam etmenizi sağlar. Bir sırrı anlamak, onu ortadan kaldırmak demektir. Bazı kitaplar okunduktan sonra yok olur, gider. Görünmez bir nesne olurlar. Bazıları ise orada külçe gibi dikilir işte. İçlerinde çok büyük bir sır taşıdıkları için değil, onu güzel üslubun yumuşak patikalarında gezdirebildikleri için.

- Her kitap bir sırra işaret eder. Öylece açıkça sunmaz kendini ama...

haziran, 2022

[aysenux]

günden öğrendiklerim.

Günden öğrendiklerim;

- Öğle uykusu, uykuların kraliçesidir. Uzun zamandır öğle uykusu çekmiyordum. Bugün Nehir'le Burak markete gittiklerinde kendimi o tatlı ılık göle bırakma imkanı buldum. Rüyamda her şey gözümün önünde olup bitiyordu. Gözlerim açıktı ve ben yine de uyuyordum; benim daha rahat etmem için bir gösteri düzenliyordu imgeler. Beni olaylara dahil etmeden, yormadan sahneye birileri gelip gidiyor, bir yerlerde bir şeyler olup bitiyordu. Bana kalan yalnızca seyretmek... Bazen yaşamda da böyle olmak istiyorum. Yanımdan sessizce akan bir ırmak olması yaşamın, öyle zor bir şey mi? İçine girip yüzmem gerekiyor hep. Irmağa kapılmak öyle nahoş bir şey değil elbette. Seviyorum yaşamayı. Yine de bazen kıyıya doğru bir timsah gibi tırmanıp, toprağa sere serpe uzanıp, ağzımı güneşe açarak dinlenmek istiyorum. Bu durumda uyku göl, yaşamsa ırmak oluyor. Bu ayrım güzel.

- Fiziksel acının ruhu iyileştiren bir yanı var. Kas ağrısı, boğazı gıcıklayan acı, boyun ağrısı ve nasıl ağrıdığına akıl erdiremediğin o parmağındaki kemik. İyileştirici yanı ise acı üzerine düşünebilme ihtimali... Bir kelimeyi yeterince söyleyince anlamsızlaşması, bir noktaya sürekli bakınca noktanın silinmesi gibi, acı üzerine düşündükçe de acı kayboluyor. Acıyı düşüncemle kucağıma alıp avutuyorum. Onu biraz gezdirerek havadar bir yerlerde rahatlamasını, belki de böyle bir drama gerek olmadığını anlamasını sağlıyorum. Acı, ruhuma bilge bir anlayışlılık katıyor. Tıpkı eski evimin tam karşısında otlayan, hayatta tüm yüce bereketiyle süt fışkırtmaktan başka işi olmayan ineklerin gözlerinde gördüğüm türden bir anlayışlılık.

- Sevginin sürekli çalışan bir makine görevi üstlenmesine gönlüm razı olmuyor. Sevgi içimizdeki kan gibi sürekli bir coşkuyla dolanamaz. Onun akışkan ama yoğun, sürekli ama ağır, kimi zaman duraksayan, bazı oluklardan geçemeyen yaşlı bir sıvı olduğunu anlamamız gerekiyor. Sevgisiz hissettiğimiz zamanlarda, bunun hastalıklara karşı yüksek ateşle mücadele eden bir çocuğun bedeninde olduğu gibi, sevginin de içimizde bir yerlerde kazanmak üzere olduğu bir savaş için mücadele ettiğini tahmin edebilmeliyiz. Bu tıkanmayı zorladığında insan, nefretle infilak edebilir veya bu sevgi sıvısı vücudunda hiç dolaşmamış gibi hissedebilir. Doğuştan gelen bir sevgisizliğin farkına çabuk varamayız. Bu belki sadece, sevgi üzerine uzun, derin düşüncelere daldığımızda gerçekleşir. Kim, sevgi üzerine düşünür ki? İnsan içinde sevgi olmadığını bir anda, dehşetle fark edebilir. İşte o an anlaması gereken, sevginin kendi akışına bırakılmasının ne kadar önemli olduğudur.

- Bazen bir insanın bir günden öğrendikleri, tüm bir yıldan öğrendiklerinden fazla olabilir. Günleri es geçmiyorum. Ne yaşanıyorsa, gün denilen küçük kapsüllerde yaşanıyor. Bunu gece ve gündüz diye ayırmanın manası var mı? Nasıl bazı sözler son derece manasızsa, aynı, öyle.

- Veya günler birbirini kovalıyor ve hiçbir şey olmuyor.