Interview met energieadviseur Michael Kristensen (39) van de Energie Akademie op Samsø
U zegt dat het voor de meeste mensen goedkoper is om voor duurzame energie te kiezen dan voor fossiele energie, hoe kan dat?
Kristensen: “We hebben hoge belastingen op energie in Denemarken. Dus in 99% van de gevallen dat we praten over het besparen van energie is het ook daadwerkelijk goed voor de portemonnee. Het is ook best gemakkelijk om de inwoners ervan te overtuigen dat een aansluiting op het warmtedistributiecentrum of een eigen warmtepomp (voor mensen buiten het gebied van het warmtedistributiecentrum) vaak goedkoper is. Je maakt gewoon een simpele berekening met hoeveel je gebruikt en hoeveel je kwijt bent. In de meeste gevallen blijkt dan dat mensen 40 tot 50% kunnen besparen op hun energiekosten, zeker met de hoge olieprijs hier in Denemarken. De meeste investeringen worden terugverdient in vijf tot tien jaar en daarna besparen ze echt heel veel geld. De banken hier lenen ook graag geld aan mensen uit om ze groene investeringen te laten doen. Dat is logisch, want met zo’n investering stijgt de waarde van de huizen. Veel mensen lenen dan ook, want de rente is nu heel laag in Denemarken. Al vanaf het begin van het project hebben we geprobeerd om de banken erbij te betrekken. Dat is belangrijk, ook al hebben sommige mensen helemaal niet veel geld, je wilt dat zoveel mogelijk mensen meedoen. Toen hebben we tegen ze gezegd dat we drie verschillende investeringsmogelijkheden hebben: Een van DKK 3000 (404 euro), DKK 10.000 (1345 euro) en DKK 30.000 (4035 euro). Als mensen, ook die met weinig geld, dan langs de bank komen om een gedeelte te kopen van bijvoorbeeld een windmolen, dan zegt de bank dat het goed is. Ze krijgen dan ook een papiertje waar op staat dat ze officieel aandeelhouder zijn in de windturbine. We hebben bijna 450 aandeelhouders op het eiland, die voor een deel eigenaar zijn van een van de windmolens.”
Dus niet iedereen is hier aandeelhouder? (Samsø heeft zo’n 4200 inwoners red.)
Kristensen: “Nee, we hebben dit programma zo gemaakt dat ook de mensen die niet willen investeren in windenergie, het niet hoeven te doen, maar tegelijk ook wel zo dat het project wel door kan gaan. Iedereen is altijd uitgenodigd, ook mensen die geen windmolen willen. Ook zij mogen meebeslissen over waar we de windmolens plaatsen. De meeste turbines zijn bijvoorbeeld niet neergezet op de plakken waar er het meeste wind is of waar het goedkoop is om ze te plaatsen, maar waar de meeste mensen het goed vinden. Dus iedereen heeft een stem. We noemen het ‘energiedemocratie’. Natuurlijk geldt dat ook voor alle andere objecten die we plaatsen, als zonnepanelen en warmtedistributiecentra. Zo raken mensen betrokken. Hier op Samsø hebben we nooit klachten over de windmolens. Dit is de enige plek ter wereld waar ze geen vogels vermoorden, geen slagschaduw veroorzaken of lage frequentie geluiden. ”
Hoe kan dat?
Kristensen: “Als je zelf geen (mede)eigenaar van zo’n windmolen bent, heb je vast wel iemand in je familie die een deel bezit. Als iets van jezelf is, maakt het niet meer zoveel uit. Ik denk dat het veel makkelijker is om te klagen over een windmolen die niet jouw eigendom is. Als het wel van jezelf is ben je alleen maar blij als het hard waait en geef je meestal niet zoveel om het geluid, want je verdient er geld mee. Iedereen is blij met de windturbines.“
Er is een nieuw plan uit 2011 waarin staat dat dit eiland fossiele brandstof vrij moet zijn. Hoe gaat dat plan gerealiseerd worden?
Kristensen: “We hebben een publieke bijeenkomst georganiseerd, waar zo’n 100 mensen op af zijn gekomen. We hebben een masterplan gemaakt met 7 nieuwe doelen. Zo moeten de veerboten op biogas gaan varen, we moeten biogas centrales maken op het eiland zodat we zelfvoorzienend kunnen zijn. Ook willen we de grote vervoersmiddelen als tractoren en vrachtwagens op biogas laten rijden en het openbaar vervoer (Bus red.) op elektriciteit. Verder proberen we om de elektrische auto’s op het eiland te implementeren, te beginnen met de bezorgauto’s van het postbezorgingsbedrijf. De thuiszorg rijdt zelfs al met elektrische auto’s. We hebben ook een aantal grote energierenovatieprojecten en willen kijken naar de elektriciteitsconsumptie van boeren. Ten slotte proberen we twee tarieven te gaan maken, ’s nachts wordt energiegebruik dan veel goedkoper dan overdag, zo blijft het netwerk stabieler. Dat is ook handig voor de elektrische auto’s die ‘s nachts moeten opladen.”
Vertel je wel eens aan kinderen wat zij kunnen doen om energiezuiniger te zijn?
Kristensen: “Ja, we gaan er vaak op uit voor privéadvies aan huis. En vaak is de hele familie dan aanwezig. Nog niet zo lang geleden bijvoorbeeld waren er twee kinderen tegen wie ik heb gezegd: wil je wat meer zakgeld? Natuurlijk wilden ze dat! Dus toen maakten we een afspraak met de ouders, dat de helft van het geld dat bespaard wordt met energiezuiniger leven naar de kinderen gaat. Toen we door het huis liepen zagen we de mogelijkheid om zo’n 2000 Deense Kronen te besparen, dus allebei de kinderen kregen 500 Deense Kronen met kerst om hun zakgeld mee aan te vullen. De bedoeling is dan dat een kind dan twee of drie verschillende ruimtes in het huis onder hun hoede nemen. Het werd dan ook hun verantwoordelijkheid om alle apparaten en lampen die in die ruimtes niet worden gebruikt meteen uit te schakelen. En dat doen ze erg nauwkeurig. Ze vertellen het ook aan hun klasgenootjes, vrienden en hun grootouders. Vorige week was het een jaar geleden dat we daar langs zijn geweest voor het energieadvies. De vrouw des huizes belde me en vertelde dat het gelukt was om 2000 Deense Kronen te besparen. Zij is nu blij en de kinderen zijn er ook helemaal gelukkig mee. Ik zeg altijd: jong geleerd is oud gedaan.”