Eva Maria Curlew

Architecture & Natura. Op een stalen ros.

[evamariacurlew]

Crankjorum

Een Amsterdams fietsverhaal

Man, o man, als je hier nou harder op kon fietsen dan zo’n vijf kilometer per uur, dan zou ik zo het hele land door willen crossen. Van mijn rijwieltechnicus mocht ik zijn enorme bakfiets lenen een aantal weken geleden. Met een brede stang als stuur, een rempook tussen je benen en pedalen die, als ze eenmaal in beweging zijn, niet zomaar weer stoppen. Oftewel, je moet er even de handigheid in krijgen. Een beetje nerveus was ik wel om met dat bakbeest door Amsterdam te fietsen. Maar Theo stelde me gerust: “Die auto’s gaan voor jou wel aan de kant, hoor. Niemand wil zijn lak beschadigd zien.” 

Het doel is een fietswrak voor mijn deur op te halen, want het is een oude Gazelle en heeft een prachtig crankstel. En die wil ik hebben voor aan de muur. Ik had er al eentje gevonden op Marktplaats, maar die had ik mijn broertje cadeau gedaan voor zijn verjaardag en nu wilde ik ook een eigen exemplaar. Maar zelf kreeg ik het niet los en zou die fiets ook niet al die kilometers naar de werkplaats van Theo kunnen slepen. 

Pardon, het is een rijwielatelier! Genaamd ‘De Specialist’. Onder de vlag van MacBike mocht Theo afgelopen herfst een eigen werkplaats creëren, waar hij naast de onderhoud van MacBike-fietsen, mag sleutels aan fietsen die vooral waar fietsfetisjisten heel blij van worden. Wars van carbon en gek van staal. 

Inmiddels schaar ik mij ook in dat groepje. Theo heeft me mijn twee laatste fietsen verkocht. Eerst schrok ik een beetje van de prijs, want voor hetzelfde geld koop je bij de Hema of een andere prijsvechter een nieuwe fiets. Maar die onderdelen zijn vaak niet vervangbaar, het materiaal is niet sterk en zo eindig je al snel met een inferieur wegwerpproduct. Niet alleen niet duurzaam, maar er spreekt vooral weinig liefde uit. Ik hecht me nogal snel aan een fiets. Ze brengen je op plekken, en niet alleen in fysieke zin. De rust in het hoofd als de tijd langzamer gaat, terwijl je toch veel plezier hebt. 

Terwijl ik in de zon door de straten fiets - eerst zonder en dan met lading - verandert de stad een beetje. Mensen vinden zo’n meisje op een enorme fiets erg grappig. Regelmatig zwaaien ze naar me of steken ze hun duim naar me op. Ook hebben Amsterdammers ineens heel veel geduld. Als ik de Prins Hendrikkade wil oversteken, vind ik net de draai niet en sta ineens stil midden op de weg. Tot overmaat van ramp blijf ik met mijn rokje achter het zadel haken (gelukkig had ik er wel een legging onder aan). Er begint een beetje een opstopping te ontstaan, maar niemand toetert en de mensen achter de autoruit lachen me welwillend toe. Gelukkig krijg ik de fiets weer snel in beweging en wordt wederom uitgezwaaid. Of ook uitgelachen, maar daar denk ik maar even niet aan.

Nog een voordeel is dat wanneer je op looptempo fietst, dat je dingen ziet die je anders zou missen. Omdat ik zelf een retro-Peugeot heb spot ik ze nu overal. Diezelfde ochtend nota bene, werd ik ingehaald door een man op een Peugeot-racefiets. Die ben ik achterna geracet en bij het stoplicht raakten we aan de praat over zijn fiets. Zijn buurman vroeger in Londen had er ook één en eindelijk was zijn droom in vervulling gegaan toen hij deze tweedehands op de kop had getikt. Zo gaat dat, je begint en je raakt verslaafd. Dus toen ik stapvoets aan het fietsen was spotte ik een verwaarloosd witte Peugeotje aan een fietsenrek met een oranje sticker eraan. Dat betekent dat ie binnenkort geruimd zou worden. Terwijl ik de fiets bekeek, kwam een fietsenmaker aan de overkant naar me toegelopen en vertelde me dat de eigenares was verhuisd en dat hij het slot wel voor me open wilde slijpen. Voor vijf euro. Deal! 

O wat was ik blij met mijn vondst. En ik rij prompt door de euforie een heel onhandige route (namelijk hele smalle straatjes) terug naar Theo. Daar aangekomen begrijp ik waarom die andere fietsenmaker zelf geen interesse in die fiets had. Het is een beetje een gek fietsje met trommelremmen (niet handig) en er moest zoveel aan versleuteld worden dat het meer geld zou kosten dan het op zou leveren bij verkoop. In de euforie en ook nog een beetje door gebrek aan kennis had ik dat helemaal niet gezien. 

Ook de Gazelle gaf niet mee. Het crankstel was eraan vast gelijmd. En stevig ook. De brander moest eraan te pas komen. Na een dik half uur had ik eindelijk mijn tandwiel in handen. De rest van de fiets heb ik aan Theo gegeven als dank. Hij weet daar wel raad mee. Win-win. 

Maar die witte Peugeot. Wat daarmee te doen. “Maar ik heb hem gevonden. Dat kan geen toeval zijn. En iemand moet er toch van gaan houden, anders eindigt hij zomaar op het fietskerkhof!” Zoals ik al zei, hecht ik me nogal snel aan fietsen. Blijkbaar ook als ik er nog niet eens op gefietst heb. “Ja, het is jouw fiets en je hebt een aantal keuzes. Ik kan hem helemaal voor je maken, maar dat wordt niet goedkoop. Je zal verlies lijden als je hem wil verkopen. Maar we kunnen hem ook strippen en er een fixie van maken. Stuk goedkoper en zo heeft het frame toch nog een mooie tweede leven. Of, en denk hier maar eens over na: jij gaat hem maken. En ik help je wel. Voor dezelfde prijs als wanneer ik hem zou maken, want ik stop er ook tijd in om het jou te leren. Maar daarna weet je wel hoe je een fiets kan maken. Dit is dan echt jouw project!” 

Normaal blijf ik altijd hangen als hij mijn fiets maakt. Enerzijds omdat het gezellig is (ik ben ook welkom als ik geen fiets bij me heb en soms is er taart), anderzijds uit interesse. Dan legt hij me uit wat hij doet en waarom. En graag laat hij zijn eigen gemaakte gereedschap zien, waardoor sommige klusjes nog makkelijker worden. Trots is hij er op. En terecht. Maar nu zal ik dus zelf gaan sleutelen. Gek, maar ik ben nerveus. Want vandaag gaan we beginnen. Wish me luck!

[evamariacurlew]

Het fijne van huis/kattenoppas zijn is dat je op zeer verschillende plekken tijdelijk woont. Van schattige arbeidshuisjes in Amsterdam Noord tot indrukwekkende villa's in het Gooi. Het fijne van de laatste categorie is dat er dan ook een grote tuin bij zit. Heerlijk barbecuen met een klein groepje vrienden of een dik boek lezen lui in de tuin met een kat die naast je ligt. Hoewel ik het als kind verschrikkelijk vond om voor mijn zakgeld in de tuin van het ouderlijk huis mee te helpen, vond ik het besproeien van de planten en het uittrekken van de esdoornscheuten in de perken en in het grind nu wel iets meditatiefs hebben. Vandaag was mijn laatste dag in Hilversum en wilde nog een laatste ronde doen door de tuin. Inmiddels routineus trok ik de plantjes eruit. Maar opeens voelde een kiezel onder mijn vingers wel heel erg zacht. Gatver! Gaaaaatver! Ik wilde nog niet zover gaan dat vogels verschrikt wegvlogen, maar de oppaskat vluchtte in ieder geval wel angstig weg. Ik zette het namelijk op een gillen, want ik ben een held op sokken: ik raakte een NAAKTSLAK aan! Ik heb eens een jaartje bij een lunchroom gewerkt in de binnenstad van Amsterdam en soms kwamen er van de creepy crawlers vanuit de kelder naar boven. Ik heb zelfs eens een knallende ruzie met mijn leidinggevende gekregen omdat ik weigerde zo'n slijmerig beest op te ruimen. Doe het zelf, als jij het niet eng vindt! Ik ving met alle liefde elke Kruipende Karel (muizen) en verjoeg met strenge hand regelmatig Vliegende Karel (duif), maar naaaaktslakken. Bah, nee. Sterker nog, ik heb eens een collega keihard weggeduwd om eerder weg te komen. Zij rende namelijk ook angstig weg. Every woman for themselve. Maar vandaag toen ik een beetje gekalmeerd was, keek ik beter om me heen. Ze waren overal! Maar echt overal! Kleine en grote. Het werd tijd om me eens over mijn angst heen te zetten en ploegde hard door. Een beetje bibberig en misselijk, dat wel. Maar ik had een radiostation op Spotify aangezet met keiharde herrie. En toen het nummer Die Knowing langskwam, moest ik wel even lachen. Wat een melodrama ook. Van een vriend kreeg ik dé tip tegen naaktslakken: graaf een emmer in en vul het met een laagje bier. Die glibberaars rennen er zowat in en verzuipen dan. Vind ik dan toch wel weer zielig. Maar vooral heb ik voorlopig nog even geen zin in bier.

[evamariacurlew]

Gelderland ca. 64 km

Waar mens en natuur elkaar ontmoeten. Cultura et natura.

[evamariacurlew]

Cultura et natura

Een Pinkstermaandag door de Veluwe

Het leek spannend te worden. Dikbewolkte hemel in zeker vijftig tinten grijs. Zou het gaan regenen of niet? Ik zag veel zwaluwen vliegen en mijn moeder zegt altijd: “Zwaluwen laag, water in de kraag.” Maar wat zou blijken is dat één zwaluw de lente nog niet maakt. Het bleef droog en het was een heerlijk fietstemperatuur. Uit de trein gekomen in Ede, voelde het warmer dan je zou vermoeden. Ik was op weg naar het Krüller-Möller Museum, voor een goede shot kunst. In plaats van in de Hoge Veluwe een witte fiets te pakken, had ik mijn eigen stalen ros meegenomen in de trein. Zodoende kon ik daarna doorfietsen naar Apeldoorn om de trein terug naar Hilversum te pakken. Het zou uiteindelijk een fietstocht van 64 km worden.

De groene route naar Otterlo was een goede opmaat voor het kunstpark. Onderweg zag ik op een veld, of tussen de bomen, her en der formaties van gepolijste stenen. Grappig is dat deze rotsformaties gewilde picknickplaatsen bleken te zijn. De mensgemaakte gladheid oefent aantrekkingskracht uit, terwijl het natuurlijke materiaal niet misplaatst staat in zijn omgeving. Het lijkt bijna alsof ze er altijd al geweest zijn. Mens en natuur ontmoeten zich hier in vorm. Deze Nederlandse Land Art is van de hand van kunstenaar Adri Verhoeven (1952).

Verder fietsend zag ik geregeld borden met ‘Rustgebied voor dieren. Verboden toegang’. Tuurlijk, soms moet de natuur - terecht - door de recreatieve mens met rust gelaten worden. Het volgende bordje ‘Fietsers afremmen’ luidde een pauze in. Terwijl je net van een heuvel afroesjt is dit bordje geen overbodige luxe, want onderaan ligt de drukbezochte theeschenkerij Boerderij Mossel. Daar  was net een schaapscheerdersevenement aan de gang. Dus na op de rem te hebben gestaan, raakte ik aan de praat met de imker die zijn honing stond te verkopen.

De man uit Pannerden vertelde graag over zijn passie. We praatten over de bijensterfte. Zowel de honingbij als de wilde bij hebben het niet makkelijk door alle pesticiden en mijtenplagen. Pesticiden hebben niet alleen invloed op het veld of akker zelf, maar daarbuiten heeft het ook gevolgen. Niet alleen voor de honingproductie. Ook de diversiteit van planten en bloemen in de natuur heeft eronder te lijden. De wilde bij bestuift namelijk weer andere bloemen dan de honingbij bij de imker. Van pesticiden in zijn potje heeft de imker niet veel last. Hij woont in de uiterwaarden, heerlijk rustig bij de overgang van de Rijn in de Waal. Daar is geen akkerbouw, maar wel heeft hij zelf een fruitboomgaard en in de buurt zijn veel wilgen. 

Ik koop voor maar 2 euro 50 een potje fruit/wilgenhoning. Koudgeslingerd, net een dag in het potje. Ha, in Amsterdam waar superfoods gretig aftrek vinden, kan je voor veel geld rauwe honing kopen. Wat een koopje dus! Onzin vindt de imker die hoge prijzen. Als je slingert, hoef je honing niet te verwarmen en is de honing dus rauw. Hij legt me het hele honingproces uit. Ook waarom de inhoud van mijn potje troebel is. De honing is nog zo vers, dat je het even een paar dagen moet laten staan. Dan komen de pollen aan de oppervlakte. En dat blijkt een goede natuurlijke antihistamine tegen hooikoorts te zijn. Tel uit je winst. Nog een laatste tip van de imker: goede honing kristalliseert na zo’n twee maanden, slechte honing niet.

Vol enthousiasme vertellen ook de man achter het spinnenwiel en de schaapscheerder aan hun bezoek over hun werkzaamheden. Funfact: Wol wordt eerst gespind en dan geweven of gebreid en dan pas gewassen. Dit omdat door de natuurlijke vet van het wol het makkelijker maakt om een mooie draad te spinnen. Niet in de fabriek, hoor, maar zo werkte men vroeger samen met de natuur. “En heeft die schaap geen pijn nu?,” vraagt een jongetje aan de scheerder. “Doet het bij jou pijn als je haar wordt geknipt?” 

De route van van Mossel en Otterlo naar de ingang van de Hoge Veluwe staat al in het teken van Vincent van Gogh. Overal reproducties of eigen interpretaties van zijn werk aan huizen en in tuinen. Het Kröller-Müller Museum heeft de tweede grootste collectie Van Goghs ter wereld (de eerste is natuurlijk mijn voormalig werkgever het Van Gogh Museum in Amsterdam). En omdat het dit jaar 125 jaar geleden is dat Vincent is overleden is er naast de tentoonstelling ‘Van Gogh & Co” ook de vele initiatieven vanuit gemeente Ede onder de noemer ‘De Smaak van Van Gogh’ (www.smaakvangogh.nl). Proeverijen, speciale fietsroutes, een lentebiertje... Laatste twee uitgeprobeerd: het biertje was lekker en de speciale route door het park van ca. 14 km was mooi. “Blijf maar altijd veel wandelen en veel van de natuur houden, want dat is de ware manier om de kunst meer en meer te leeren begrijpen. De schilders begrijpen de natuur en hebben ze lief, en leeren ons zien.” Aldus de kunstenaar zelf.

Op de route van de uitgang bij Hoenderloo naar Apeldoorn via Hoog Buurlo, waren veel heuvels, mooi luchten, weinig mensen, maar veel vogels en dieren. Waarschijnlijk omdat het etenstijd was. Ook voor de vos overigens. Op nog geen vijf meter afstand van mij hield hij eerst de rondhuppelende konijnen en toen mij in de gaten, om na een minuut weg te schieten. Dat was wel mijn mooiste ontmoeting tussen mens en natuur die dag. 

Na een grote appelpannenkoek in Ugchelen te hebben gegeten, zat ik de trein terug in ‘Buiten’ van de bekende boswachter Arjan Postma te lezen. En hij vertelt dat je beter rustig kan blijven doen wat je al deed voordat je een dier spotte, want juist als jij stil gaat staan kijken, raakt het dier gealarmeerd en is hij zo weg. Nou ja, volgende keer beter! Op meer ontmoetingen.

[evamariacurlew]

Onderschat hem niet. Deze retro hybride tourfiets. Deze Peugeot Prestige 505 - met buizen van Columbus - is bedoeld om op ontdekkingsreis te gaan. Samen veroveren we voor mij bekend en onbekend terrein. Aangezien deze fiets ongeveer even oud is als ik - en hij nog maar anderhalf jaar in mijn bezit is - vraag ik me af wat voor paden deze fiets al bewandeld...uh befietstheeft.  

[evamariacurlew]

Ode aan mijn rijwieltechnicus

In februari 2014 ging ik naar mijn favoriete rijwieltechnicus Theo van Kampen (MacBike). Rijwieltechnicus is sjiek voor fietsenmaker, maar Theo is niet over de stalen ros getild, maar zeer zeker verstaat hij de kunst van zijn vakkunde tot in de puntjes. 

Ik kwam mijn opoefiets voor een opknapbeurt kwam brengen en zei: "Hij rammelt aan alle kanten. Ik zou graag willen dat ie weer als een zonnetje rijdt voordat de lente begint. Kan ik er weer fijne lange fietstochten op maken." Theo kijkt naar fiets, schudt er even mee, kijkt me vorsend aan over zijn brilletje: "Wat heb je hiermee gedáán!?" "Nou, ik heb ermee gefietst. Heel veel gefietst. Ook of juist de stad uit. Weer of geen weer. Record is 70 kilometer op één dag," zeg ik niet zonder trots. Theo zucht diep en kijkt me streng aan: "Zeker ook keihard trappen tegen de wind in terug, he? Niet even verstandig met wind meefietsen en dan de trein terugpakken, zeker? Ja, daar gaat je fiets kapot van en je knieën ook! Ben je erg spiritueel verbonden met je fiets?" Een beetje sip zeg ik: "Uhm, ja, beetje wel ja." Ik wijs naar mijn rode bel - bij MacBike gekocht - waarop staat 'I <3 MY BIKE'. "Hoezo? Verklaar je hem total loss dan?" "Nou, ik kán hem wel weer in de staat terugbrengen waarin ik hem je ooit verkocht heb..." Hij kijkt me wederom streng aan als hij een betekenisvolle stilte laat vallen. "Maar voor dat zelfde geld kan je een nieuwe fiets kopen. Een racefiets lijkt me verstandiger. Tsss.. Jij fietst de bergen nog in zonder versnellingen en dan raar staan kijken dat daarna zowel jijzelf als je fiets het niet meer doen. Je bent nu nog jong. Maar als je nog jaren wil fietsen, heb je fietsen voor verschillende doeleinden nodig. Je moet met je fiets sámenwerken!"

De preek gaat nog een poos door. Theo laat - zoals altijd als ik langskom - plaatjes op het internet zien van goede goedkope tweedehands racefietsen en loopt met mij de hele winkel door om te vertellen welke fiets waarvoor bedoeld is. Hier houd ik van te voren al rekening mee. Even m’n fiets brengen in m’n lunchpauze durf ik al lang niet meer aan. Maar ik heb nooit een hang naar racefietsen gehad. En zoals ook iedere keer laat ik stronteigenwijs mijn bezwaren horen. Steevast beginnen de zinnen met dezelfde twee woorden. “Ja, maar Theo, als je met zo’n stuur helemaal voorover hangt, zie je toch niets meer van de koetjes in de wei enzo. Ik wil om me heen kunnen kijken. Ja, maar ik hoef niet per se heel hard te gaan.. Ja, maar ik geef helemaal niet om sport, laat staan wielersport, ik wil gewoon een stukkie fietsen... Ja, maar ik vind het juist wel lekker om mijn benen zo hard te laten werken, heb ik tenminste het gevoel dat ik het echt zelf doe... Ja maar, dan moet ik zeker ook van die lelijke polyester pakjes aan met merknamen erop.” Om niet per ongeluk te beledigen laat ik maar mijn toenmalige vooroordelen over wielrenners (arrogant, luidruchtig, kliekerig) weg bij mijn bezwaren, maar ik geloof dat ik wel duidelijk heb gemaakt aan Theo dat ik een ander soort fietser ben. Met mooi weer zit ik het liefst op de fiets en hou dit ook uren vol, maar hecht evenveel waarde aan kneuterige bezigheden als picknicken en rondlopen door de dorpjes die ik op mijn fiets heb bereikt.

Maar gaandeweg weet Theo me enigszins te overtuigen. Hij weet een oplossing. Hij heeft achter nog een Peugeotje uit de jaren tachtig staan, maar deze moet hij nog wel opknappen. Het heeft een lage stuur, maar de stuur is wel recht én het heeft een bagagedrager ("Ideaal voor fietsvakanties!"). Ik kan de fiets met één hand tillen en dat vind ik wel degelijk een pluspunt, en dit komt - wordt mij verteld - door de Columbus-buizen. Ik zie eigenlijk vooral wat schroot, maar ik word overdonderd door allemaal vaktermen, want Theo is een vakidioot en is bijkans verliefd op dat fietsje. We hebben een deal: hij gaat mijn opoefiets zodanig weer opknappen, dat het weer geschikt is voor stadsgebruik en hij geeft me een belletje als ie klaar is met die Peugeot.

Een paar weken later koop ik mijn hybride tourfiets. Ik krijg een uitgebreide uitleg wat ie allemaal met die fiets heeft gedaan, hoe ik erop moet rijden, hoe al die versnellingen werken, hoe vreselijk bijzonder deze fiets is en hoe deze fiets mijn leven zal veranderen. Daarna is hij even stil. Ik geloof dat hij afscheid neemt van de fiets. 

Vervolgens krijg ik op mijn donder, omdat ik mijn slot verkeerd om de zadelstang hang. "Zo beschadig je de originele lak! Je moet het zó doen!" Shit, ik mag hem dus waarschijnlijk ook niet overspuiten van hem. Ik hou helemaal niet van paars! Al vind ik die kekke, gele ventieldopjes wel echt te gek. Na wat testrondjes, mag ik weg. Hij zwaait mij uit en roept me na: "Kom over een poosje maar weer terug, dan kijken we er even naar!"

En inderdaad, het heeft een verandering teweeg gebracht! Fietsen werd een nog groter feest. Met hetzelfde gemak kom ik veel verder en hoef ik niet meer zo te zwoegen met tegenwind. Ik weet nu dat versnellingen een misleidende term is. Versnellingen zijn er niet om 'sneller' mee te kunnen fietsen, versnellingen zijn er om je altijd een verzet te kunnen bieden, zodat je zonder al te veel moeite in een voor jouw lekkere candans je fietstocht kan voortzetten. “Gebruik de versnellingen, als je ook maar ènige moeite moet doen om de pedalen rond te krijgen zit je in de verkeerde versnelling en dien je te schakelen. Niet stampen, ga voor souplesse!” 

Aanvankelijk was het ook nog wel even wennen voor mijn lijf om in een andere houding te fietsen. Al hang ik gelukkig nog niet met mijn neus op het asfalt. Maar zo’n anderhalf jaar later heb ik op deze fiets aanmerkelijk minder last van rug- en zadelpijn. Met deze Peugeot Prestige 505 had ik al snel besloten dat ik volgend jaar naar het einde van de wereld ga fietsen. Letterlijk, want ik ga naar Finisterre in Spanje. De Camino is eigenlijk al begonnen met de aankoop van deze fiets.