Yeni yazımız Fizikbilimi.Gen.TR de yayınlanmıştır.
Yeni yazımıza https://www.fizikbilimi.gen.tr/bilim-arastirma-merkezleri/ linkine tıklayarak ulaşabilirsiniz.
Bilim Araştırma Merkezleri
Bilim araştırma merkezlerinin kuruluş serüvenini ve bilimsel çalışmaların tarihsel gelişimini örneklerle açıklayalım ;Eskiden insanoğlu buluşlarını tesadüf ve gözlem yoluyla yapmış, örneğin 18 yüzyılda Luigi Galvani laboratuvarda kurbağalar üzerinde çalışma yaparken, kurbağanın bacağının elektrik etkisi ile hareket etiğini gözlemlemiş ve bu olay yakın arkadaşı olan Alessandro Volta‘ya ilham vermiş ve ilk pil bulunmuş. Daha sonra tesadüfler yerini kişisel çalışmalara uzun süreç isteyen birikimlere yerini bırakmış, 1905 yılında Albert Einstein uzun süren çalışmalarının sonucunda İzafiyet Teorisini açıklamıştır. Günümüzde ise bireysel çalışmalar yerini, çalışmaların projeler şeklinde olan birçok kişiden oluşan ekipler tarafından yürütülen Bilim Araştırma Merkezlerine bırakmıştır.
Ülkemizde bulunan önemli bilim araştırma merkezleri TÜBİTAK, TAEK ve ASELSAN, ülkemiz dışında bulunan önemli araştırma merkezleri ise NASA, ESA ve CERN’dir
Tübitak, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu adıyla 1963 tarihinde kurulmuştur. Kurumun genel yapısı ve işlevleri şu şekildedir;
-Ülkenin ve toplumun sürekli gelişimini sağlamak, ülkede bulunan insanların yaşam kalitesinin arttırılmasına yardımcı olmak,
-Arge çalışmalarına destek vermek ve Arge alanında çalışmalar yaparak ürün kalitesini artırmak,
-Akademik faaliyetlerle birlikte bilim insanlarına destek vermek,
-Bilim, Arge ve teknoloji alanında çalışmalar yaparak, ülkedeki gelişim politikalarına katkıda bulunmak,
-Proje sahibi kurumlara, üniversitelere ve sanayi üretim merkezlerine projeleri ile ilgili destek vermek, fon sağlamaktır.
Taek, 1956 yılında Türkiye Atom Enerjisi Kurumu adıyla kurulmuştur. İnsan sağlığı ve enerji alanında pek çok çalışmaya ve projeye katkıda bulunmaktadır. Türkiye Atom Enerjisi Kurumunun görevleri;
*Radyoaktif madde ve nükleer maddelerle ilgili çalışmalar yapmak ve bu maddelerin herhangi bir anda kullanımında ortaya çıkabilmesi muhtemel durumları önlemek,
*Radyoaktif maddeler nedeniyle insan ve doğa sağlığına olumsuz etki edebilecek durumları önlemek, zararlı maddeleri insan sağlığından uzaklaştırmak,
*Farklı ülkelerle işbirliği yaparak nükleer projelerin ve çalışmaların yalnızca barışçıl ve insancıl amaçlara yönelik kullanılmasını sağlama, çevreye dost ürünler ve maddeler hakkında diğer ülkelerle uluslararası çalışmalar yapmaktır.
1975 yılında Askeri Elektronik Sanayi adıyla kurulan Aselsan, Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfına ait bir kuruluş olarak ortaya çıkmıştır. Genel olarak Aselsan, TSK’nın haberleşme ve haberleşmede kullanılan cihaz teknolojisiyle ilgili çalışmalar yapmak amacıyla kurulmuştur. Aselsan genel olarak elektronik cihazlar üreten, üretimde yüksek teknoloji kullanan ve üretilen cihazların satışını sağlayan bir kurum olarak karşımıza çıkmaktadır. Milli kaynakları verimli şekilde kullanarak üretim yapan Aselsan, TSK başta olmak üzere kurum ve müşterilerine elektronik teknoloji alanında projeler sunmak, üretim yapmak ve kendisine verilen kaynakları etkin şekilde kullanmakla görevlidir.
1958 yılında ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi olarak kurulan Nasa, uzay ve uzay projeleri alanında çeşitli çalışmalar yapmaktadır. ABD merkezli olarak kurulan Nasa, genel olarak ABD merkezli oluşturulan projeler ve çalışmalar hakkında araştırma yapar.
Uzay alanında yaptığı çalışmaların yanı sıra uzay programları için de çeşitli çalışmalar yapmaktadır. Ayrıca, Ay’a yapılan uçuşlardan da sorumlu olan Nasa, insansız hava araçlarının uzay boşluğuna yapacağı uçuşlardan da sorumludur. Yalnızca bilimsel çalışmalar alanında değil ayrıca sivil ve askeri çalışmalarda da Nasa projeleriyle yer almaktadır. Özellikle askeri alanda yapılan roket çalışmalarında Nasa öncü kurum olarak yer almaktadır. Uzayda ve gezegenlerde yer bilimleriyle ilgili ve ozon tabakasıyla alakalı konularda bilimsel araştırmalara katkıda bulunur.
1975 yılında Fransa’nın başkenti olan Paris merkezli kurulan Avrupa Uzay Ajansı,17 üyesi ile beraber uzay keşfi ile ilgili çalışmalar yürütmektedir. Farklı ülkelerle birlikte yaptığı çalışmaları Avrupa merkezli olarak yürüten Esa, uzay çalışmalarının her noktasında farklı projelere sahiptir. Uzay boşluğu, roket, gezegenler, uzay keşfi ve ozon tabakası hakkında yaptığı çalışmalarla ön plana çıkan Esa, daha çok uluslararası çalışmalarla kendisini göstermektedir.
1954 tarihinde 12 ülkenin liderliğinde kurulan CERN, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye’nin de ortak üye olarak yer aldığı Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi, İsveç ile Fransa’nın sınırında kurumuştur. Oldukça büyük, parçacık araştırma merkezi ve fizik kurumu olarak bilinen CERN, parçacıklar hakkında yapılan farklı deneylerle adını duyurmayı başarmıştır. Özellikle, büyük bir patlama deneylerinin sıklıkla yapıldığı laboratuvarda evrenin oluşum şekli de sürekli araştırılmaktadır. Hızlı bir mekanizma sayesinde parçacıklar çarpıştırılarak, farklı parçacıklar keşfedilmekte ve çarpışma ile ilgili deneyler yapılmaktadır.
Bilim Araştırma Merkezleri
