గీతా ఆచరణ

[gitaacharanintelugu]

127. నేర్చుకోవడానికి వినడం నేర్చుకోవాలి

త్రీ-మితీయ (three dimensional) భూభాగాన్ని సూచించడానికి ద్వి-మితీయ (two dimensional) మ్యాపును సాధారణముగా ఉపయోగిస్తాము. ఇది సరళమైన, ఉపయోగకరమైన, అనుకూలమైన పద్ధతి కానీ దీనికి పరిమితులు ఉన్నాయి. ఈ భూభాగాన్ని సమగ్రంగా వీక్షిస్తే తప్ప మనకు దాని సంపూర్ణత అవగతం కాబోదు. పదాల గురించిన విషయం కూడా అంతే. పదాలు బహుముఖీయ జీవితాన్ని వర్ణించటానికి ఉన్న సాధనాలు. వ్యక్తులు, పరిస్థితులు, ఆలోచనలు, భావనలు, వారి చర్యలను కూడా వర్ణించేవి ఇవే. కానీ పదాలకు కూడా కొన్ని పరిమితులున్నాయి.

మొదటి పరిమితి ఏమిటంటే పదములు ధృవణతను కలిగి ఉంటాయి. మనం ఓక విషయాన్ని మంచిది అని వివరిస్తే రెండో విషయం చెడ్డది అన్న అవగాహన కలిగే అవకాశముంటుంది. ఈ ద్వంద్వాత్మకత లేదా ధృవణత్వాన్ని అధిగమించిన స్థితిని వివరించేందుకు తగినన్ని పదాలు లేవు. మరో పరిమితి ఏమిటంటే ఆయా వ్యక్తుల మానసిక స్థాయి, స్థితి, వారున్న పరిస్థితులు, వారికున్న అనుభవాలను బట్టి ఒకే పదం వేర్వేరు వ్యక్తుల్లో భిన్నమైన భావనలు కల్గించవచ్చు. అందువలనే ఇటువంటి పరిస్థితులను అధిగమించటానికి కొన్ని సంస్కృతులు నిశ్శబ్దాన్ని మాధ్యమంగా ఉపయోగిస్తుంటాయి. మూడో పరిమితి పదాలు విన్నప్పుడు వాటి సాహిత్యపరమైన అర్థం దగ్గరే తరచూ ఆగిపోయే స్వభావం మనకు ఉంటుంది. అంటే సత్యాన్ని గుర్తించి కూడా సత్యవంతుని జీవితం జీవించకపోవటం వంటిది.

అటువంటి పదాల్లో ఒకటి 'నేను' అన్న పదం. ఈ పదాన్ని శ్రీకృష్ణుడూ అర్జనుడూ ఇరువురూ ఉపయోగిస్తారు. అర్జునుడు 'నేను' అనేది అనేక విభజనలతో అతని గుర్తింపు అయితే, శ్రీకృష్ణుడి 'నేను' అనేది వ్యక్తమైన అస్థిత్వము యొక్క అన్ని భాగాల యొక్క సమ్మేళనము. పదాల పరిమితుల అవగాహన మనకు భగవద్గితను అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. ఈ క్రింది శ్లోకం అటువంటి ఒక ఉదాహరణ.

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అంటారు, "ఓ పార్థా, వినుము; నీ మనస్సును పూర్తిగా నాపై స్థిరపరిచి, యోగాభ్యాసం చేస్తూ, నన్ను ఆశ్రయిస్తే, నీవు నిస్సందేహంగా నన్ను పూర్తిగా తెలుసుకుంటావు" (7.1). శ్రీకృష్ణుడి 'నన్ను' చేరుకోవడానికి, ఉప్పు బొమ్మ తనంతట తాను కరిగిపోయి సముద్రం అయినట్లు మనము మన అహంకారాన్ని విలీనం చేయాలి.

శ్రీకృష్ణుడు 'శ్రుణు' (వినుము) అనే పదాన్ని ఉపయోగించారు. మనకి ఎలా మాట్లాడాలో నేర్పించారు. అది ఒక భాష కావచ్చు లేదా మనల్ని మనం ఎలా వ్యక్తీకరించుకోవాలో కావచ్చు. కానీ 'ఎలా వినాలో' మనకు ఎవరూ, ఎప్పుడూ నేర్పలేదు. జీవితాన్ని నిశితంగా పరిశీలిస్తే, అర్జునుడు ఎదురుకొంటున్న కురుక్షేత్ర యుద్ధం వంటి కఠినమైన పరిస్థితులను ఎదుర్కొన్నప్పుడు మనము వినడాన్నీ నేర్చుకుంటాము. ఇది నేర్చుకోవడానికి వినడం నేర్చుకోవడం.

[gitaacharanintelugu]

126. యోగియే శ్రేష్ఠుడు

‘‘తపస్వి కంటే, జ్ఞాని కంటే చివరకు కర్మి కంటే కూడా యోగి శ్రేష్ఠుడు. అందువల్ల ఓ అర్జునా, యోగిలాగా జీవించటానికి ప్రయత్నించు (6.46). యోగులందరిలోనూ ఎవరైతే నాలో లీనమై ఉంటారో, అపరిమితమైన శ్రద్ధతో, భక్తితో నన్ను కొలుస్తారో అటువంటి వారు పరమ శ్రేష్ఠుడు (6.47) అని శ్రీకృష్ణుడు ఉపదేశిస్తున్నారు.

యోగము అంటే ఐక్యత. యోగి అంటే ఆత్మతో ఐక్యత చెందినవాడు. వివిధ సందర్భాల్లో యోగికి సంబంధించిన వేర్వేరు గుణాల గురించి శ్రీకృష్ణుడు వివరిస్తారు. ద్వంద్వాతీతుడుగా, గుణాతీతుడుగానూ ఉండటం, గుణాలే అసలైన కర్తలన్న అవగాహన కలిగి ఉండటం, తాను కేవలం సాక్షిని మాత్రమే అని తెలుసుకోగలిగి ఉండటం, మిత్రులు శత్రువుల పట్ల, పొగడ్తలు విమర్శల పట్ల సమత్వ భావమును కలిగి ఉండటం, యజ్ఞం నిర్వహించినట్లు ఎటువంటి ప్రేరణ లేకుండానే కర్మలు నిర్వహించటం (నిష్కామ కర్మ), కర్మ ఫలాలను త్యజించటం, అన్నిటినీ మించి తనతో తాను సంతృప్తి చెందగలగటం లాంటివి యోగికున్న వివిధ గుణాలని శ్రీకృష్ణుడు వివరిస్తారు.

తపస్వి అంటే కఠినమైన క్రమశిక్షణతో త్యాగాలు చేస్తూ ఉన్నతమైనదాన్ని సాధించడానికి తపస్సు చేసే వ్యక్తి. సాధారణ వ్యక్తులు చేయలేని పనులను వారు చేస్తారు కాబట్టి వారిని గౌరవిస్తారు. కానీ ఏదో సాధించాలనే కోరిక ఇంకా వారిలో ఉంది కాబట్టి పరమాత్మను చూడాలనే కోరికతో సహా అన్ని కోరికలను త్యజించిన యోగి కంటే తపస్వి దిగువ మెట్టు మీదనే ఉంటాడు. సముద్రంలో ప్రవేశించిన తర్వాత నదులు వాటి ఉనికిని కోల్పోయినట్లు యోగిలో కోరికలకు తావు లేదు (2.70).

'శాస్త్ర జ్ఞానులు' అంటే జ్ఞానాన్ని పొందాలనే తపన ఉన్న వ్యక్తి. జ్ఞానుల పట్ల కూడా సమాజం ఆరాధనా భావాన్ని కలిగి ఉంటుంది ఎందుకంటే సాధారణ వ్యక్తుల కంటే ఎక్కువ విషయాలు వీరికి తెలుసు అన్న భావన సర్వత్రా ఉంటుంది. కానీ యోగి తనలో అన్ని జీవులను, తనని అన్ని జీవులలో గ్రహించియున్నాడు (6.29). ఇది తెలిసిన తర్వాత ఎవరూ భ్రమపడరు (4.35). ఇంతకు మించి తెలుసుకో వలసింది ఏమీ లేదు.

'కర్మి' ఆచార ప్రదర్శనలకు కట్టుబడి ఉంటాడు. అయితే యోగి యజ్ఞం వంటి ప్రేరణ లేని చర్యలను చేస్తూ కర్మబంధనములో ఎన్నటికీ చిక్కుబడడు. అందుకే, యోగి కర్మి కంటే శ్రేష్ఠుడు.

[gitaacharanintelugu]

125. అదృష్టానికి మూలాధారము

ఎవరైనా శ్రద్ధతో వైరాగ్యాన్ని ఆచరిస్తూ గమ్యాన్ని చేరకముందే మరణిస్తే (6.37) మళ్లీ మొదటి నుండీ ఆరంభించాలా అని అర్జునుడు ప్రశ్నించుతాడు.

యోగమును ఆచరిస్తూ మరణించిన వ్యక్తి ఎన్నటికీ నాశనం కాబోడు (6.40). పవిత్రులు, సంపన్నులు అయిన కుటుంబంలోనో (6.41) యోగుల కుటుంబంలోనో పునర్జన్మ ఎత్తుతాడు. ఇటువంటి జన్మ సాధారణంగా అందరికీ దక్కేది కాదు (6.42). పూర్వజన్మలో సమీకరించుకున్న జ్ఞానంతో పరిపూర్ణత సాధించే దిశగా ప్రయాణం ప్రారంభించి (6.43) నిరంతర అభ్యాసంతో (6.44) అనేక జన్మల తర్వాత అత్యున్నత గమ్యాన్ని చేరుకుంటాడు (6.45) అని శ్రీకృష్ణుడు హామీ ఇచ్చారు.

ఈ సంక్లిష్టతను అర్థం చేసుకోవటానికి మట్టి కుండను మించిన ఉదాహరణ లేదు. కుండను తయారు చేసి పక్కన పెట్టినప్పుడు కొంత స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తుంది. కానీ అదే కుండను ఒక చోట నుండి మరో చోటికి మార్చినప్పుడు కుండ ఆక్రమించిన స్థలం దానితో పాటు వెళ్ళదు. కానీ కుండను ఎక్కడ పెట్టినా అక్కడ కొంత స్థలాన్ని ఆక్రమిస్తుంది. రెండోది ఈ కుండలో ఉంచిన వస్తువుల స్వభావాన్ని బట్టి కుండ వాసన లాంటి కొన్ని లక్షణాలు సంతరించుకుంటుంది. కుండ పగిలిన తర్వాత కూడా కొంత సమయం వరకు ఈ సువాసన కొనసాగే అవకాశం ఉంది. సువాసనతో కూడిన ఆ స్థలం మరొక కుండతో చుట్టుముడితే ఆ కుండ ఆ స్థలం యొక్క మునుపటి లక్షణాలను కలిగి ఉంటుంది.

ఇదే సారూప్యతను మానవ శరీరానికి అన్వయించవచ్చు. మానవ శరీరం కుండ అయితే, లోపల ఉన్న స్థలం ఆత్మ, చుట్టూ ఉన్న బాహ్య ప్రదేశమే పరమాత్మ. శరీరం తన విధులను నిర్వర్తించలేనప్పుడు, ఆత్మ పాత బట్టల వలె శరీరాన్ని మారుస్తుంది (2.22).

సమకాలీన విజ్ఞానశాస్త్రం వాస్తవికత యొక్క గణిత నమూనా ప్రకారము సుమారు 10 ఆయములు/ కొలతలు (dimensions) ఉన్నాయని సూచిస్తుంది. మన త్రిమితీయ అస్తిత్వంలో కుండ యొక్క ఉదాహరణను సులభంగా అర్ధం చేసుకోవచ్చు. పరమాత్మగా శ్రీకృష్ణుని హామీ ఒక జీవితం నుండి మరొక జీవితానికి అనేక గుణాలను తీసుకువెళ్లే బహుళ కోణాల యొక్క అస్తిత్వ స్థాయిలో ఉంది. జీవితంలో మనము ఏ దశలో ఉన్నా ఈ హామీ మనకు ప్రయాణాన్ని ప్రారంభించడానికి సహాయపడుతుంది.

[gitaacharanintelugu]

124. కఠోర శ్రమకు ప్రత్యామ్నాయం లేదు

మనం జీవించే విధానం ఏదైనా గాని ఏకత్వములో స్థాపించుకొనడము ద్వారానే పరమానందాన్ని పొందగలమని శ్రీకృష్ణుడు చెప్తున్నారు (6.31). ఏకత్వాన్ని సాధించడానికి మనం చేసే ప్రయత్నాల్లో ప్రధానంగా మూడు రకాలైన సమస్యలు తలెత్తుతాయి. ఈ ఏకత్వాన్ని భిన్న సంస్కృతులు వేర్వేరు పేర్లతో పిలుస్తాయి. తరచూ ఆయా సంస్కృతుల బోధనలు పరస్పర విరుద్ధంగా ఉన్నట్లు ఉండి ఈ సమస్యను మరింత జఠిలం చేస్తాయి. రెండవది, మన మనస్సు విభజించడానికి శిక్షణ పొందింది. ఈ విభజన తత్త్వము మనను ఏకత్వాన్ని పొందడాన్ని నిరోధిస్తుంది. మనకు తెలియని దాన్ని తిరస్కరించటానికి అలవాటు పడ్డాము. ఈ ఏకత్వము కోసం చేసే సాధన మనకు పూర్తిగా కొత్తది అవడం వలన తిరస్కరించడానికి మొగ్గు చూపుతాము. ఈ కష్టాల గురించి ఆలోచిస్తూ అర్జునుడు మనస్సును ఎలా అదుపులో పెట్టుకోవాలి అని అడుగుతాడు.

"నిస్సందేహంగా, మనస్సు చంచలమైనది. దానిని వశపరుచుకోవటం చాలా కష్టం, కానీ అభ్యాసం మరియు వైరాగ్యం ద్వారా దానిని వశపరుచుకోవటం  సాధ్యం (6.35). క్రమశిక్షణ లేని వారు యోగ సాధన చేయలేరు కానీ నిరంతర సాధన ద్వారా అసాధ్యాన్ని సుసాధ్యం చేసుకోవచ్చు" (6.36) అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు. చంచలమైన మనస్సును అదుపులో పెట్టడానికి (6.26) దృఢ నిశ్చయంతో నిరంతర అభ్యాసము (6.23) చేయాలని శ్రీకృష్ణుడు అంతకుముందు సలహా ఇచ్చారు.

వైరాగ్యం అనేది రాగమునకు వ్యతిరేక ధ్రువం. ప్రతిరోజూ జీవితం రాగము మరియు వైరాగ్యముల సందర్భాలను ఇస్తుంది, కానీ మన మనస్సు కోరికలను వెంటాడే రాగమును మాత్రమే గ్రహిస్తుంది. ఉదాహరణకు, మనము ఒక సంబంధంలో నిరాశ చెందినప్పుడు మనము మన భాగస్వామిని నిందిస్తాము. భాగస్వామిలో తప్పుల వలన సంబంధం పాడైపోయిందని కొత్త సంబంధం కోసం చూస్తాము. ఒక సంబంధం (రాగం) లో దాని ధ్రువ వ్యతిరేకమైన నిరాశ (వైరాగ్యం) దాగి ఉంటుందన్న విషయాన్నీ గ్రహించలేకపోతాము. గతంలో మనకు వైరాగ్యం కలిగించిన పరిస్థితులను మననం చేసుకోవటం ద్వారా ఈ అవగాహన తెచ్చుకోవచ్చు. వర్తమాన క్షణములో ఈ వైరాగ్యం కలిగించే పరిస్థితులు పునరావృతం అవుతున్నప్పుడు ఈ అవగాహన ఉపయోగపడుతుంది. వైరాగ్యం యొక్క అభ్యాసం అనేది మనం బయటి ప్రపంచము నుండి లేదా ఇతర వ్యక్తులు, వస్తువుల నుండి ఆనందాన్ని పొందలేము అనే గ్రహింపు యొక్క లోతైన అవగాహన తప్ప మరొకటి కాదు.

మృత్యువు శాశ్వతమైనది, శక్తివంతమైనది మరియు సమానత్వానికి అధిపతి. అనేక సంస్కృతులు మనస్సును నియంత్రించి ఏకత్వాన్ని సాధించడానికి మృత్యువును ఉపయోగిస్తాయి.

[gitaacharanintelugu]

123. సౌకర్య స్థితిని దాటడం

కొన్ని శతాబ్దాల క్రితం అమెరికా అనే ఖండం భూమ్మీద ఉందని యూరోపులో ఎవ్వరికీ తెలీదు. కొలంబస్‌ అక్కడికి చేరుకున్నప్పుడు అంత పెద్ద విశాల భూభాగం కనుగొనబడటానికి వేచి ఉందన్న విషయం అతని అవగాహనకి మించినది. అతని జ్ఞానం ఆనాటి భౌగోళిక శాస్త్రానికి పరిమితం కావడంతో, అతను దానిని ఆసియా అని తప్పుగా భావించాడు.

అటువంటి ధోరణి గురించి వివరిస్తూ, సమకాలీన మనస్తత్వశాస్త్రం రెండు ఆలోచన విధానాల గురించి చర్చిస్తుంది మరియు వాటిని రెండు వ్యవస్థలుగా పరిగణిస్తుంది. మొదటి వ్యవస్థ ఆకస్మికంగా, స్వయంచాలకంగా ఉండి మన భౌతిక మనుగడకు బాధ్యత వహిస్తుంది. రెండవ వ్యవస్థ సంక్లిష్ట సమస్యలకు సమాధానం పొందడానికి పని చేస్తుంది కాబట్టి చాలా కృషి, సమయము, ధ్యాసను మళ్లించాల్సి ఉంటుంది. తరచూ ఈ రెండో వ్యవస్థకు అవసరమైన శ్రమ చేయడానికి బదులు రెండో వ్యవస్థ యొక్క పనులను మనం మొదటి వ్యవస్థ ద్వారా చేయించి తక్షణ నిర్ధారణలు, నిర్ణయాలకు వస్తుంటాము. తరచూ అటువంటి నిర్ధారణలు, నిర్ణయాలు కొలంబస్‌ నిర్ణయంలా పొరపాటు ఫలితాలకు దారితీస్తాయి. ఒక అర్థవంతమైన నిర్ణయాన్ని తీసుకోవడానికి కావల్సిన ఆధారాలను సమకూర్చే పని రెండో వ్యవస్థ వలన జరుగుతుంది. అటువంటి ఆధారాలు లేకుండా చేసే నిర్ణయాలు తప్పు ఫలితాలకు దారితీస్తాయి.

రెండో వ్యవస్థ ద్వారా చేయాల్సిన పనికి కూడా అర్జునుడు మొదటి వ్యవస్థనే ఉపయోగిస్తూ శ్రీకృష్ణుడితో ‘‘చంచలమైన నా మనస్సు కారణంగా సమభావము యొక్క శాశ్వతమైన యోగ స్థితిని తెలుసుకోలేకున్నాను (6.33). మనస్సు అనివార్యంగా చంచలమైనది, కల్లోలితమైనది, మొండిది, గాలి లాగా నియంత్రించలేనిది (6.34)’’ అని అంటాడు. ఇక్కడ మనస్సు గురించి అర్జునుడికి ఉన్న పరిజ్ఞానం పరిమితం. అది చంచలమైనది అన్నంత వరకే తెలుసు. అందుకే దాన్ని నియంత్రించలేము అన్న నిర్ధారణకు వచ్చాడు. ఈ నిర్ధారణలు అర్జునుడి గత అనుభవాల ఆధారంగా ఏర్పడినవి. గత అనుభవాలు మన ఇంద్రియాల శక్తికి మించి చూడనీయవు.

యాదృచ్ఛికంగా, అర్జునిడి ప్రశ్న అతని ఒక్కడి ప్రశ్న కాదు, ఇది యావత్తు మానవాళికి సంబంధించినది. మార్గము కష్టసాధ్యము అన్న భావన మన అందరికి ఉంటుంది. ఈ సౌకర్య స్థితికి (comfort zone) అవతల అనంత ఆనందం ఉంటుంది అని గుర్తించాలి. ఒక వైపు శ్రీకృష్ణుడి అనంతమైన ఆనందం యొక్క హామీ మనల్ని ఆకర్షిస్తుంది (6.28). కానీ తెలియని భయం మనల్ని మన సౌకర్య స్థితికి లాగుతుంది.

[gitaacharanintelugu]

122. 'అంతా ఆయనే' అనే మంత్రం

పరమాత్ముని రూపంలో ఉన్న శ్రీకృష్ణుడు, "సకల ప్రాణులయందును ఆత్మరూపముననున్న నన్ను (వాసుదేవుని) చూచుపురుషునకు, అట్లే ప్రాణులన్నింటిని నాయందు అంతర్గతములుగా ఉన్నట్లు చూచువానికి నేను అదృశ్యుడుని కాను, అతడును నాకు అదృశ్యుడు కాడు" అని చెప్పారు (6.30). ఈ శ్లోకం భక్తి యోగానికి పునాది, ఇక్కడ అభ్యాసకులు ప్రతిచోటా మరియు ప్రతి పరిస్థితిలోనూ పరమాత్మను దర్శించగలుగుతారు.

'అంతా అయనే' అనే మంత్రంలో, 'అంతా' అనేది ఒక వ్యక్తి లేదా వస్తువు లేదా పరిస్థితి కావచ్చు. ఈ మంత్రాన్ని పునరావృతం చేస్తూ, ఈ విషయము గురించి లోతైన అవగాహన కలిగితే అది అద్భుతాలు సృష్టిస్తుంది. ఈ విషయాన్ని గుర్తించిన తర్వాత మిత్రుడులోనైనా, శత్రువులోనైనా, సహాయం చేసినవారిలోను, కష్టాన్ని కలిగించినవారిలోను, పొగడ్తలోనూ, విమర్శలోనూ, బంగారంలోనూ, రాయిలోనూ లేదా అనుకూల ప్రతికూల పరిస్థితుల్లోనూ, సంతోషంలోనూ, ఆందోళనలోనూ, సంతృప్తిలోనూ, దు:ఖంలోనూ, జయాపజయాల్లోనూ పరమాత్మను చూడగలుగుతాము. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే అన్ని పరస్పర విరుద్ధ అంశాలలో మనము పరమాత్మను దర్శించుకోగలుగుతాము.

భక్తులు నన్ను సేవించిన రీతికి అనుగుణంగా నేను వారిని అనుగ్రహిస్తాను (4.11), నాకు అప్రియుడుకాని, ప్రియుడుకాని ఎవరూ లేరు (9.29) అని శ్రీకృష్ణుడు అంతకుముందు చెప్పారు. కానీ, "ప్రాణులన్నింటిని  నాయుందు అంతర్గతములుగా ఉన్నట్లు చూచువానికి నేను అదృశ్యుడని కాను, అతడును నాకు అదృశ్యుడు కాడు" (6.30) అనేది మనలోని విభజన యొక్క కొలమానాన్ని, పరమాత్మ నుండి మన దూరాన్ని సూచిస్తుంది అంతేకాని పరమాత్మ ఎవరినీ ద్వేషిస్తూన్నాడని కాదు.

‘‘పరమాత్మను చేరుకున్నవాడు, సకల చరాచర జీవరాశిలలోనూ నన్నే చూడగలిగినవాడు ఎటువంటి జీవనాన్ని కొనసాగించినా అతడి భక్తి శ్రద్దల్లో నేను కొలువుదీరి ఉంటాను’’ అని శ్రీకృష్ణుడు భరోసా ఇస్తున్నారు (6.31). దీని అర్ధం ఏమిటంటే మనం ఏమి చేస్తున్నాము, మన దగ్గర ఏమి ఉన్నది అన్నది ముఖ్యం కాదు. సకల చరాచర జీవరాశిలలో ఆ పరమాత్మను చూడటమే ముఖ్యం.

భౌతిక ప్రపంచం సుఖదు:ఖాలనే పరస్పర విరుద్ధ అంశాలతో కూడుకుని ఉంటుంది. మన జీవన విధానం సంపన్న జీవితము అయిననూ, కష్టాల జీవితము అయిననూ మనలను సుఖదు:ఖాలనే భావనలు ఆవహిస్తూ ఉంటాయి. కోపం, ఉద్వేగం, ఉద్రిక్తతలకు లోనవుతూనే ఉంటాము. అందుకే శ్రీకృష్ణుడు మనల్ని ఏకత్వములో స్థిరపడమని తద్వారా ఈ పరస్పర విరుద్ధ భానవల నుండి విముక్తులవమని బోధిస్తున్నారు.

[gitaacharanintelugu]

121. నమస్కారం యొక్క శక్తి

భారతీయులు తారసపడినప్పుడు ఒకరికొకరు నమస్తే, సమస్కారం అని అభినందించుకుంటారు. 'నీలోని దైవత్వానికి వందనం' అన్నది ఈ పదానికి అసలైన అర్థం. విభిన్న సంస్కృతులలోని శుభాకాంక్షలు ఇదే విధమైన సందేశాన్ని అందిస్తాయి. "అన్ని జీవులలో తన ఆత్మను మరియు అన్ని జీవులని తన ఆత్మలో చూడటం మరియు ప్రతిచోటా అదే చూడటం" (6.29) అన్న శ్రీకృష్ణుడు ప్రభోధాన్ని ఆచరణలో పెట్టటడమే ఈ పదము యొక్క ప్రయోగం. ఈ అవగాహనతో మనము ఈ విధంగా పరస్పరం అభినందించుకున్నప్పుడు మనలోనూ, ఇతరుల్లోనూ ఉన్న దైవత్వాన్ని గ్రహించే దిశగా అడుగులు వేస్తున్నట్లే.

‘ప్రతిచోటా అదే చూడటం' అనేది నిరాకార మార్గం. ఇది కఠినమైన మార్గంగా పరిగణించబడినది. శ్రీకృష్ణుడు వెంటనే దానిని సులభతరం చేస్తూ ‘సర్వత్రా నన్నే చూడు, నాలోనే సర్వస్వాన్నీ చూడు’ (6.30) అని చెప్తున్నారు. ఇది 'రూపం' లేదా సాకార మార్గం. ఈ శ్లోకాలు 'సాకార' మరియు 'నిరాకార' మార్గాల ద్వారా పరమాత్మ ప్రాప్తిని పొందచేసే మార్గాలు. ప్రతి సంస్కృతీ పరమాత్మను చేరుకోవటానికి ఈ రెండింటిలో ఏదో ఒక మార్గాన్ని ప్రబోధిస్తుంది.

అవ్యక్తం అనంతము, అపరిమితము కానీ భౌతికంగా వ్యక్తీకరించబడిన దానికి పరిధులు, పరిమితులు, విభజనలు, వర్గీకరణలూ ఉంటాయి. ఆత్మలోనే అన్నిటినీ చూడటం, అన్నిటిలోనూ ఆత్మను చూడటం అన్నది అవ్యక్తమైన ఆత్మతో అనుబంధాన్ని పెంపొందించుకోవటమే. దీనిని సమృద్ధి లేదా సంతృప్త మనస్తత్వం అంటే విజయ-విజయ మనస్తత్వం అని కూడా అంటారు. అసంతృప్త మనస్తత్వం అనేది అందరికి నష్టాన్ని తీసుకువచ్ఛేది. 

గమనించదగ్గ విషయం ఏమిటంటే, అవ్యక్తమైన ఆత్మ గురించి తెలుసుకున్న తర్వాత కూడా, వ్యక్త ప్రపంచములోని ప్రాథమిక మూలాంశములు మారవు. మనకు ఆకలి వేస్తుంది అందువల్ల మనుగడ సాగించుటకు మనము మన కర్మలు చేస్తూనే ఉండాలి (3.8). వీటిని ఇంతకుముందు శ్రీకృష్ణుడిచే కర్తవ్యకర్మలు (6.1) లేదా శాస్త్రవిహిత కర్మలని సూచించబడ్డాయి. ఇది వర్తమాన క్షణంలో మన కర్మలను మన సమర్ధత మేరకు చేయడం తప్ప మరొకటి కాదు. ఇది నాటకంలో పాత్ర పోషించడం లాంటిది. ఇందులో ఇతర కళాకారులు తమ పాత్రల ప్రకారం మన పాత్రను చేసే ప్రశంసలు మరియు విమర్శలు మనల్ని ప్రభావితం చేయని రీతిగా ఉంటుంది.

[gitaacharanintelugu]

120. తనలోనే విశ్వం, విశ్వమంతా తానే

అస్తిత్వం అనేది వ్యక్తమైన మన శరీరం మరియు అవ్యక్తమైన ఆత్మ యొక్క పొందిక. మనము ఈ అస్తిత్వాన్ని వ్యక్తమైనవాటి ద్వారా లేదా అవ్యక్తము ద్వారా అర్ధం చేసుకొనవచ్చు. మన ఇంద్రియాలు వ్యక్తమైన వాటిని మాత్రమే గ్రహించగలవు కాబట్టి మనకు వ్యక్తుల, పరిస్థితుల, వస్తువుల మధ్య తారతమ్యమును గుర్తించే వ్యక్తమైన ప్రపంచంతో పరిచయం ఉంటుంది. ఆయా వ్యక్తీకరణల వెనుకనున్న అవ్యక్త రూపాన్నీ మనం తేలిగ్గా గుర్తించలేము ఎందుకంటే అది మన ఇంద్రియ సామర్ధ్యాలకు అతీతమైనది.

ఉదాహరణకు, మనం ఒక వ్యక్తిని చూసినప్పుడు మహిళా లేక పురుషుడా అన్నది గమనిస్తాము. తర్వాత ఎంత మంచి వస్త్రధారణతో ఉన్నారు, వారి ప్రవర్తన ఎలా ఉంది, వారి పలుకుబడి ఎంత, స్థితిమంతులా కాదా అన్నది గమనిస్తాము. తర్వాత వారితో మనకున్న మంచి జ్ఞాపకాలు, చెడు అనుభవాలను గుర్తు తెచ్చుకుంటాము. ఈ రకమైన విభజనల ఆధారంగా మనం చేసే నిర్ధారణలను బట్టి వారితో మన ప్రవర్తన ఉంటుంది.

ఈ విషయాన్ని ఇంకా వివరిస్తూ శ్రీకృష్ణుడు ఆత్మతో లీనం అయిన వాడు సర్వత్రా ఆత్మనే చూడగలడు అని చెప్తున్నారు. ఆత్మలోనే సర్వస్వాన్నీ, సకల విశ్వాన్నీ చూడగలడని వివరిస్తున్నారు (6.29).  ఇది పంచేంద్రియాల పరిధిని దాటి పురోగమించే మార్గం. ఇది ఒక బావి తవ్వటం లాంటిది. తవ్విన తక్షణమే మనకు నీరు కనపడదు. ముందు కనిపించేది రాళ్లూ రప్పలే కానీ అలా తవ్వుతూ పోతే తప్పకుండా నీళ్లు కనిపిస్తాయి. పంచేంద్రియాల పరిధిని అధిగమించే ప్రయత్నం కూడా అలాంటిదే.

ఈ శ్లోకం మనం అవ్యక్తమైన ఆత్మను గుర్తించి దాన్ని చేరుకొన్న తర్వాత ఆ స్థాయి నుండి వ్యక్త రూపాలను ఎలా అర్థం చేసుకోవచ్చొ వివరిస్తుంది. మన కళ్లకు కనిపించే ప్రతి మనిషీ, ప్రతి వస్తువు వెనక కనిపించని అవ్యక్తరూపం దాగి ఉంటుందన్న వాస్తవాన్ని వివరించటానికే శ్రీకృష్ణుడు 'సర్వత్రా ఒకదాన్నే చూడగలగటం' అని అంటారు. మరో ఉదాహరణగా చెప్పాలంటే ఒకే చెట్టుకున్న రెండు పళ్లు తమను పోషిస్తున్న చెట్టు ఒక్కటేనని తెలియక కొట్లాడుకోవటం వంటిది. ఇది గ్రహించినప్పుడు అంతా అవ్యక్తమైన వేదికపై ఆడే నాటకం అని అర్ధమవుతుంది.

శ్రీకృష్ణుడు ముందుగా సూచించినట్లు అన్ని జీవులలో అదే ఆత్మను మరియు తన ఆత్మలోనే అన్ని జీవాత్మలను చూడాలనే దృఢ సంకల్పంతో నిరంతర సాధన చేయవలెను.

[gitaacharanintelugu]

119. చైతన్యం, కరుణల పొందిక

ఈ భూలోకంలో జ్ఞానోదయం పొందిన ప్రతి వ్యక్తి చేసిన బోధనల సారాంశమూ సమానత్వమే. పదములు, భాషలు మరియు పద్ధతులలో తేడా ఉండవచ్చు కానీ సమత్వము సాధించుటమే ప్రతి ఒక్కరి సందేశం యొక్క సారాంశము. దీనికి భిన్నంగా సాగిన ఏ ప్రభోధనమైనా, ఆచరణ అయినా మూఢత్వంతో కూడుకున్నది తప్ప మరోటి కాదు.

మనస్సు విషయములో ఒక వైపు ఇంద్రియాలు మరియు మరొక వైపు బుద్ధి మధ్య సమతుల్యత సాధించడం. ఒకరు ఇంద్రియాల వైపు మొగ్గితే కోరికల్లో మునిగిపోతాడు. మేధావి అయిన వ్యక్తి తగిన చైతన్యం కలిగి ఉంటాడు కానీ అవసరమైనంత కరుణ లేకపోతే ఇతరులను చిన్న చూపు చూసే ప్రమాదం లేకపోలేదు. ఎవరైతే ఇతరుల సుఖ దుఃఖాలను తమవిగా చూడగలుగుతాడో అతడే నిజమైన యోగి అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్తారు (6.32). ఇది చైతన్యం, కరుణలు సమపాళ్లల్లో ఉన్న జీవితం.

శ్రీకృష్ణుడు బంగారం, రాతి వంటి వాటిని సమానంగా పరిగణించమని చెప్పారు. ఒక ఆవు, ఒక ఏనుగు మరియు కుక్కను ఒకేలా చూడమని చెప్పారు. తర్వాత మిత్రులు, శత్రువులతో సహా అందరినీ సమభావనతో చూడమని చెప్పారు. ప్రతి వ్యక్తితో వ్యవహరించడానికి మూడు వేర్వేరు స్థాయిలు ఉన్నాయి అని గమనిస్తే ఈ బోధనను అర్ధము చేసుకోవడం సులభం. మొదటి స్థాయి దేశం యొక్క చట్టం ముందు సమానత్వం లాంటిది. ఇక్కడ ఇద్దరు వ్యక్తులకు సమానంగా పరిగణించబడే హక్కు ఉంటుంది. మనకు అత్యంత ఆప్తులైన వారు ఆప్తులు కాని వారి గుణగణాలను సమానంగా స్వీకరించగలగటం అవగాహన యొక్క రెండవ స్థాయి. ఇది తల్లిదండ్రులను, అత్తమామలను సమానంగా చూసుకొవడం లాంటిది. ఇతరుల సుఖాలను మన సుఖాలుగా భావించడం, వారి కష్టాలను మన కష్టాలుగా స్పందించడం; మనల్ని ఇతరులతో సమానంగానూ, ఇతరులను మనతో సమానంగానూ చూడగలగటం అనేది సమత్వంలో అత్యున్నత స్థాయి. ఇది చరాచర జీవులను సమానంగా చూడగలిగే సామర్ధ్యం ఉన్నప్పుడు కలిగే కరుణ హృదయ తత్వమే. దీన్నే శ్రీకృష్ణుడు అలౌకిక ఆనందం అని అంటారు. మనస్సు ఈ ప్రశాంత స్థితికి చేరుకున్నప్పుడు రాగద్వేషాలు అదుపులో ఉంటాయి (6.27). 

ఈ ప్రశాంత చిత్తాన్ని సాధించడానికి ప్రతి నిత్యమూ కృతనిశ్చయంతో ప్రయత్నించాలని శ్రీకృష్ణుడు ఉపదేశిస్తున్నారు (6.23). స్థిరత్వం లేని మనస్సు చంచలత్వంతో వ్యవహరించినా దాన్ని అదుపులోకి తీసుకురావల్సిన అవసరం ఉంది (6.26). ఈ రకమైన ఆధ్యాత్మిక అభ్యాసాన్ని క్రమం తప్పకుండా పాటిస్తూ వెళ్తే అంతులేని అలౌకికానందాన్ని పొందవచ్చని  శ్రీకృష్ణుడు చెప్తున్నారు (6.28).

[gitaacharanintelugu]

118. పరివర్తనయే శాశ్వతము

వ్యక్తీకరించబడిన అంటే భౌతిక ప్రపంచంలో, పరివర్తనం శాశ్వతము. అవ్యక్తమైన లేదా ఆత్మ ఎల్లప్పుడూ మార్పు లేకుండా ఉంటుంది. ఈ రెండు రకాల వ్యవస్థల మధ్య సమన్వయం, సమతుల్యం సాధించటానికి ఓ పద్ధతి అవసరం. ఈ పధ్ధతి ఓ స్థిరమైన కేంద్రంను ఆధారం చేసుకుని చక్రం తిరగడానికి బాల్‌ బేరింగ్‌ వ్యవస్థ తీసుకొనివచ్చే సమన్వయము లాంటిది. ఈ పద్ధతికి మరో ఉదాహరణ ఏమిటంటే కారులో ఉండే గేరు బాక్స్. అది కారు, ఇంజనుల వేర్వేరు వేగాల మధ్య సమన్వయము తెచ్చి ప్రయాణాన్ని సాధ్యము చేస్తుంది. నిరంతరం మారే బాహ్య పరిస్థితులు మరియు నిశ్చలమైన ఆత్మ మధ్య ఇంద్రియాలు, మనస్సు, బుద్ధి సమన్వయము తీసుకువస్తాయి. ఇంద్రియ వస్తువుల కంటే ఇంద్రియాలు శ్రేష్ఠమైనవని, ఇంద్రియాల కంటే మనస్సు శ్రేష్ఠమైనది, మనస్సు కంటే బుద్ధి శ్రేష్ఠమైనది, బుద్ధి కంటే కూడా ఆత్మ శ్రేష్ఠమైనదని శ్రీకృష్ణుడు వీటి మధ్య ఒక ఆరోహణ క్రమాన్ని వివరిస్తారు (3.42).

ఇంద్రియాల యొక్క భౌతిక భాగములు భౌతిక ప్రపంచంలోని మార్పులకు యాంత్రికంగా ప్రతిస్పందిస్తూ ఉంటాయి. మనస్సు అనేది జ్ఞాపకశక్తితోపాటు ఇంద్రియాల యొక్క నియంత్రక భాగముల కలయిక. మనలను సురక్షితంగా ఉంచడానికి ఇంద్రియాల యొక్క భౌతిక భాగం ద్వారా వచ్చే స్పందనలను మన మనస్సు పరిశీలిస్తూ ఉంటుంది. ఇక్కడ మన మనస్సును ఒక వైపు ఇంద్రియ స్పందనలు రెండవ వైపు బుద్ధి నియంత్రిస్తూ ఉంటాయి. ఇంద్రియ స్పందనలు నియంత్రిస్తూ ఉంటే అది ఒక బాధాకరమైన ప్రతిచర్య జీవితం అవుతుంది. మన బుద్ధి మన మనస్సును నియంత్రిస్తూ ఉంటే అది అవగాహనతో కూడిన ఆనందమయ జీవితం అవుతుంది.

అందుకే మనస్సును స్వయంలో స్థిరపరచడానికి బుద్ధిని ఉపయోగించే అభ్యాసాన్ని ప్రారంభించమని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు (6.25). ఈ అభ్యాసాన్ని దృఢ నిశ్చయముతో మరియు ఉత్సాహంతో చేయమని ప్రోత్సహిస్తున్నారు (6.23). సమకాలీన సాహిత్యం కూడా ఏదైనా నైపుణ్యం సాధించడానికి పది వేల గంటల సాధన అవసరమని సూచిస్తుంది.

ఈ ప్రక్రియలో, మనం సంకల్పం కూడా వదిలివేసి ఇంద్రియాలను నిగ్రహించాలి (6.24). ఇంద్రియాలను నిగ్రహించడం అనేది మనకు నచ్చిన ఇంద్రియ స్పందనలను పొందాలనే కోరికను నిరోధించడం తప్ప మరొకటి కాదు. ఒకసారి మనము ఇంద్రియాలకు అతీతమైన పరమానందాన్ని పొందితే ఎటువంటి దుఃఖాలు కూడా మనలను చలింపజేయవు అని శ్రీకృష్ణుడు హామీ ఇచ్చారు (6.22).

[gitaacharanintelugu]

117. నిగ్రహము అనే కళ

మన మెదడు ఓక అద్భుతమైన అవయవం. దానికున్న ఓక ముఖ్యమైన లక్షణం ఏమిటంటే దానికి నొప్పి ఏమిటో తెలీదు ఎందుకంటే నొప్పిని గురించి మెదడుకు సూచనలు పంపే నోసిసెప్టార్లు మెదడులో ఉండవు. న్యూరో సర్జన్లు ఈ లక్షణాన్ని ఉపయోగించి మనిషి మేలుకొని ఉన్నప్పుడు మెదడు యొక్క శస్త్రచికిత్స చేస్తారు.

శారీరక నొప్పులు మరియు ఆహ్లాదాలు మన మెదడు యొక్క తటస్థ స్థితితో పోల్చడం వలన కలిగే అనుభవాలు. అలాగే మానసిక భావాలకు కూడా ఇదే వర్తిస్తుంది. మనందరిలో ఒక తటస్థ బిందువు ఉంటుంది. ఈ తటస్థ బిందువుతో పోలిక సుఖము, దుఃఖముల యొక్క ధ్రువణాలకు దారి తీస్తుంది. ఈ నేపథ్యం శ్రీకృష్ణుడు చెప్పినది అర్థం చేసుకోవడానికి మనకు సహాయపడుతుంది,  "ధ్యానయోగ సాధనం ద్వారా నిగ్రహింపబడిన మనస్సు స్థిరమైనప్పుడు యోగి అంతరాత్మను దర్శనం చేసుకొని ఆత్మసంతృప్తి చెందుతాడు" (6.20).

స్థిరపడటం అనేది కీలకం. అంటే చంచలమైన లేదా ఊగిసలాడే మనస్సును స్థిరపరచడం. దానిని సాధించేందుకు శ్రీకృష్ణుడు నిగ్రహమును పాటించాలని సూచిస్తారు. నిగ్రహము అంటే మన భావాలను అణచివేయడం లేదా వాటి వ్యక్తీకరణ కాదు. ఇది అవగాహనతో మనలో ఉత్పన్నమయ్యే ఈ భావాలను సాక్షి లాగా చూస్తూ ఉండడం. మనం ఎదుర్కొన్న గత పరిస్థితులను విశ్లేషించడం ద్వారా ఈ నిగ్రహాన్ని సులభంగా సాధించవచ్చు.

ఒకసారి మనం నిగ్రహం అనే కళలో ప్రావీణ్యం పొందిన తర్వాత, ఆ తటస్థ బిందువు అంటే అత్యున్నత ఆనందాన్ని చేరుకోవడానికి సుఖము, దుఃఖము యొక్క ధ్రువణాలను అధిగమిస్తాము. ఈ విషయంలో శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అంటారు, "ఇంద్రియాతీతమైన మరియు పవిత్ర సూక్ష్మ బుద్ధి ద్వారా మాత్రమే గ్రాహ్యమైన బ్రహ్మానందమును అనుభవించుచు దానియుందే స్థితుడైయున్న యోగి వాస్తవికతనుండి ఏమాత్రము విచలితుడు కానేకాడు" (6.21).

పరమానందం ఇంద్రియాలకు అతీతమైనది. ఈ స్థితిలో, ఇతరుల నుండి ప్రశంసలు లేదా రుచికరమైన ఆహారం మొదలైనవాటి అవసరం ఉండదు. మనమందరం ఈ ఆనందాన్ని ధ్యానంలో లేదా నిష్కామ కర్మలు చేసిన క్షణాలలో పొందుతాము. మన భాద్యత ఏమిటంటే ఈ క్షణాలను గుర్తించి మన అన్ని జీవిత క్షణాలలో విస్తరింపజేయడం.

[gitaacharanintelugu]

116. ఆధ్యాత్మికతకు సులభమైన మార్గం

ఆధ్యాత్మిక మార్గం గురించి ఒక సాధారణ భావన ఏమిటంటే దానిని అనుసరించడం కష్టతరమైనది. అందువలననే, చిన్న ప్రయత్నాల ద్వారా కర్మయోగంలో పెద్ద లాభాలను పొందగలమని శ్రీకృష్ణుడు ఇంతకుముందు హామీ ఇచ్చారు (2.40). దీనిని మరింత సులభతరం చేస్తూ శ్రీకృష్ణుడు ఈ విధముగా చెప్పారు, "ఆహారవిహారాదులయందును, కర్మాచరణముల యందును, జాగ్రత్స్వప్నాదుల యందును, యథాయోగ్యముగా ప్రవర్తించు వానికి దుఃఖనాశకమగు ధ్యాన యోగము సిద్ధించును" (6.17). యోగము లేదా ఆధ్యాత్మిక మార్గం అంటే ఆకలితో ఉన్నప్పుడు తినడం; పని చేయడానికి సమయం వచ్చినప్పుడు పని చేయడం; నిద్రించవలసిన సమయంలో నిద్రపోవడం మరియు అలిసిపోయినప్పుడు విశ్రాంతి తీసుకోవడం అంత సులభం. ఇంతకు మించినది ఏదైనా మనకు మరియు ఇతరులకు మనం చెప్పే కథలు మాత్రమే.

వృద్ధుల కంటే శిశువుకు ఎక్కువ నిద్ర అవసరం ఉంటుంది. ఆహారానికి సంబంధించి మన అవసరాలు రోజులోని శారీరక శ్రమ ఆధారంగా మారవచ్చు. శ్లోకములో ఉల్లేఖించబడిన ‘యథాయోగ్యము' అంటే వర్తమానంలో అవగాహనతో జీవించడము అని సూచిస్తుంది. దీనినే అంతకుముందు కర్తవ్య కర్మలు (6.1) లేదా శాస్త్రవిహిత కర్మలు (3.8) గా సూచించబడింది.

దీనికి భిన్నంగా మన మెదడు విషయాలను  ఆధారంగా తీసుకొని విస్తృతంగా ఆలోచించి దానికి మన ఊహాజనిత సామర్ద్యాన్ని జోడించి ఆ విషయాల చుట్టూ సంక్లిష్టమైన కథనాలు అల్లుతుంది. మనకు మనం చెప్పుకునే ఈ కథలే మనలో ఒకరిని నాయకుడిగానూ మరొకరిని ప్రతి నాయకుడుగానూ, కొన్ని పరిస్థితులను ఆహ్లాదమైనవిగానూ, మరికొన్నింటిని కష్టదాయక మైనవిగానూ చూపిస్తాయి. ఈ కథనాలే మన మాటలను, ప్రవర్తనను నియంత్రిస్తాయి. అందుకే శ్రీకృష్ణుడు ఇటువంటి కథనాలు చెప్పే మనస్సును నియంత్రణలో పెట్టుకోవాలని ఉపదేశిస్తున్నారు. మనస్సును అదుపులో పెట్టుకోవటానికి అన్ని రకాల కోరికలను త్యజిస్తే పరమాత్మతో లీనం అవుతామని బోధిస్తున్నారు (6.18). 

"గాలి లేని చోట దీపం ఎలా నిశ్చలముగా ఉండునో అలాగే యోగికి వశమైయున్న చిత్తము పరమాత్మ ధ్యానమున నిమగ్నమైయున్నప్పుడు నిర్వికారముగా, నిశ్చలముగానుండును" అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్తున్నారు (6.19). శ్రీకృష్ణుడు ఇంతకూముందు తాబేలు (2.58); నదులు మరియు మహాసముద్రం యొక్క (2.70) ఉదాహరణలను ఇచ్చారు. ఇక్కడ నదులు సముద్రంలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత వాటి ఉనికిని కోల్పోతాయి. అనేక నదులు ప్రవేశించిన తర్వాత కూడా సముద్రం ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. అదేవిధంగా, స్థిరంగా ఉన్న యోగి  మనస్సులో కోరికలు ప్రవేశించినప్పుడు వాటి ఉనికిని కోల్పోతాయి.

[gitaacharanintelugu]

115. ధ్యాన విధానము

శ్రీకృష్ణుడు, మీరు మీ స్వంత మిత్రుడు లేదా మీ స్వంత శత్రువు అని చెప్పారు (6.6). మన స్వంత స్నేహితుడిగా మారడానికి ఇంద్రియాలను నియంత్రించడం ద్వారా (6.8) సుఖ-దుఃఖ భావాల పట్ల (6.7), బంగారు-రాయి వంటి వస్తువుల పట్ల (6.8) మరియు స్నేహితులు-శత్రువుల వంటి వ్యక్తుల పట్ల (6.9), సమానత్వ భావముతో ఉండాలని శ్రీకృష్ణుడు సూచించారు. దీనితోపాటు ధ్యాన మార్గమును కూడా అనుసరించవచ్చని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు (6.10-6.15).

శ్రీకృష్ణుడు సౌకర్యాల మీద ఆశ లేకుండా ఏకాంతంగా ఉంటూ (6.10), అతి తక్కువగా లేదా ఎత్తుగా లేని పరిశుభ్రమైన ప్రదేశంలో కూర్చుని (6.11), మనస్సును నియంత్రణలో ఉంచుకొని, వెన్నెముక, మెడను నిటారుగా ఉంచి, చుట్టూ చూడకుండా (6.12-6.13), నిశ్శబ్దంగా, భయం లేకుండా, ఏకాగ్రతతో ఉండాలి అని చెప్పారు (6.14). నిరంతరం తన అంతరాత్మతో ఐక్యతను కోరుకోవడం ద్వారా ఒక వ్యక్తి పరమ శాంతిని పొందుతాడని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు (6.15).

ఇంద్రియ, ఇంద్రియ విషయముల సంయోగము తో కలిగే తాకిడి వలన మనకు సమత్వాన్ని సాధించడం కష్టమవుతుంది. అందువలన ఏకాంతం తాత్కాలిక ఉపశమనం కలిగిస్తుంది. మనం శారీరకంగా ఒంటరిగా ఉన్నప్పటికీ మనము చేసే పనులను, పరిస్థితులను, వ్యక్తులను మానసికంగా మనతో పాటు ధ్యానానికి తీసుకువెళ్లే అవకాశం ఉంది. మనం వారిని మానసికముగా కూడా వదిలిపెట్టి ఏకాంతంగా ఉండగలగాలని ఈ శ్లోకం (6.10) పేర్కొంటుంది. చివరికి, ఇది యుద్ధభూమిలో అర్జునుడు మానసిక ఏకాంతాన్ని సాధించినట్లే.

ధ్యానం చేసే ముందు మనము భౌతిక సౌకర్యాలు, ఆస్తులను దానం చేయమని కాదు. వాటితో మన అంతర్లీన అనుబంధాన్ని త్యజించి అవసరమైనప్పుడు వాటిని ఉపయోగకరమైన వస్తువులుగా వాడుకోవడం తప్ప మరేమి కాదు. ఇది వాటిని 'నేను', 'నాది' లో భాగం చేయకపోవడమే.

శ్రీకృష్ణుడు భయాన్ని తొలగించుకోమని సలహా ఇస్తున్నారు. మన ప్రాథమిక భయం ఏమిటంటే వస్తువులు లేదా వ్యక్తులను కోల్పోతామనే భయం. ఇది 'నేను', 'నాది' యొక్క పాక్షిక మరణమే తప్ప మరొకటి కాదు. మరోవైపు, ధ్యానంలో మనము ఆలోచనలపై, వస్తువులపై యాజమాన్యం యొక్క భావాన్ని వదిలిపెట్టి వ్యక్తుల నుండి దూరంగా, ఒంటరిగా ఉండాలి. అందువల్ల, మోక్షం అనే శాశ్వతమైన ధ్యాన స్థితిని పొందే మార్గంలో భయం గురించి అవగాహన ఉండాలని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు.

[gitaacharanintelugu]

114. అతిని విసర్జించాలి

శ్రీకృష్ణుడు బంగారం, రాయి మరియు మట్టిని సమదృష్టితో చూడమని చెప్పిన తర్వాత (6.8), అయన ఈ సమత్వాన్ని గురించి మరింత విస్తారంగా ఇలా చెప్పారు, "సుహృదులయందును, మిత్రులయందును, శత్రువులయందును, ఉదాసీనులయందును, మధ్యస్థుల యందును, ద్వేషింపదగినవారి యందును, బంధువుల యందును, ధర్మాత్ములయందును, పాపులయందును, సమబుద్ధి కలిగియుండువాడు మిక్కిలి శ్రేష్ఠుడు" (6.9).

శ్రీకృష్ణుడు బాహ్య విషయాలను, పరిస్థితులను సమదృష్టితో చూడమని చెప్పారు. ఆ తర్వాత మన జీవితాల్లోని వ్యక్తుల గురించి ఉల్లేఖిస్తూ స్నేహితులు మరియు శత్రువులు; ధర్మాత్ములు మరియు పాపులు; అపరిచితులు మరియు బంధువులను సమానంగా పరిగణించమని చెప్పారు. నిశితంగా పరిశీలిస్తే ఇవన్నీ మనం మన చుట్టూ ఉన్న వ్యక్తులను వర్గీకరిస్తామని మరియు వారి పట్ల మన ప్రవర్తన ఈ వర్గీకరణ మీద ఆధారపడి ఉంటుందని సూచిస్తుంది. ఆసక్తికరమైన విషయమేమిటంటే మనకు స్నేహితుడు మరొక వ్యక్తికి శత్రువు కావచ్చు; మన స్నేహితుడు రేపు మనకు శత్రువు కావచ్చు. అంటే ఈ వర్గీకరణలన్నీ సందర్భోచితమైనవి లేదా పక్షపాతంతో ఉంటాయని సూచిస్తుంది. అందువల్ల, ఈ వర్గీకరణలను, విభజనలను వదిలివేసి వాటిని సమతుల్యముగా చూడాలని శ్రీకృష్ణుడు సూచిస్తున్నారు.

విషయాలు, వ్యక్తులు మరియు సంబంధాల యొక్క విషయములో సందేశం ఏమిటంటే వ్యక్తులు మరియు సంబంధాలను వినియోగ వస్తువులుగా పరిగణించకూడదు. తెగిపోయిన, పాడైపోయిన సంబంధాలను పరిశీలించి చుస్తే, తగిన గౌరవం ఇవ్వకుండా వారిని ఒక వినియోగ వస్తువుగా వాడుకున్నారనేదే ఈ సంబంధాలలో చేదు  అనుభవాలను పొందిన వారి బాధ.

"అతిగా తినేవాడికి, ఏ మాత్రమూ తినని వాడికి, అతిగా నిద్రించువాడికి, ఎల్లప్పుడూ మేల్కొని ఉన్నవారికి ఈ యోగసిద్ధి కలగదు" అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు (6.16). ఇక్కడ తినడం అనేది పంచేంద్రియాల వినియోగమునకు ఉదాహరణగా తీసుకోవచ్చు. మనము మనస్సును, నాలుకను సంతృప్తిపరచడానికి తింటాము కాని ఆరోగ్యానికి దారితీసే శరీర అవసరాలకు అనుగుణంగా కాదని బాగా విదితమైనది. దీని వలన మనకు స్థూలకాయం వస్తుంది మరియు అనారోగ్యానికి లోనవుతాము. మన దుర్భాష మరియు ఇతర ఇంద్రియాలను అతిగా ఉపయోగించడం అనేక దుస్థితిలకు దారి తీస్తుంది. అందుకే శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రియాల వినియోగంలో సమతుల్యత గురించి బోధించారు.

[gitaacharanintelugu]

113. పరిస్థితులను స్వీకరించడం

"పరమాత్మ ప్రాప్తిని పొందిన యోగి యొక్క అంతఃకరణమునందు జ్ఞానవిజ్ఞానములు నిండియుండును. అతడు వికారరహితుడు, ఇంద్రియాదులను పూర్తిగా వశపరచుకొనినవాడు. అతడు మట్టిని, రాతిని, బంగారమును సమానముగా చూచును" అని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పారు (6.8).

జ్ఞానమంటే తన గురించిన అవగాహన. దానిని సాధించినప్పుడు మనము సంతృప్తి చెందుతాము. విజ్ఞానాన్ని సైన్స్ అని కూడా పిలుస్తారు. ఇది వస్తువులను, వ్యక్తుల గురించి అర్ధం చేసుకోవాలనే కుతూహలం. ఈ కుతూహలంతో పొందిన సమాధానాలు గతానికి సంబంధించినవి, మరియు పుస్తకాలలో లభించే జ్ఞానం తప్ప మరేమి కాదు. అంతర్గత ప్రయాణం యొక్క ప్రారంభ దశలలో ఈ కుతూహలం మనకు సహాయపడుతుంది కానీ దానికి పరిమితులు ఉంటాయి. కణాలు (particle) మరియు తరంగాలకు (waves) సంబంధించిన ద్వంద్వత్వం మరియు అనిశ్చితి సూత్రము (Principle of Uncertainty) వంటి ఈ పరిమితుల గురించి విజ్ఞాన శాస్త్రం కూడా అంగీకరిస్తుంది.    

మరోవైపు, అస్తిత్వం నిరంతరం పరివర్తన చెందుతూనే ఉంటుంది. పరిస్థితులను సృష్టించి తద్వారా అనుభవాలను మనకు ఇస్తుంది. ఈ  అనుభవాలను ఇతరులతో పంచుకోవడానికి ఏ మార్గం లేదు ఎందుకంటే ఈ అనుభవాలు ప్రతి ఒక్కరికి వేర్వేరుగా ఉంటాయి, వేర్వేరుగా అర్థం చేసుకుంటారు. జ్ఞానంలో సంతృప్తి అనేది మన ప్రశ్నలన్నింటికీ సమాధానాలు దొరికినవని కాదు. మన కుతూహలము తగ్గిపోయిందని అర్థం. ఈ స్థితి  సాక్షి లేదా ద్రష్ట అవస్థ తప్ప మరొకటి కాదు. ఇది విషయాలు, వ్యక్తులు మరియు పరిస్థితులను ఎటువంటి విభజనలు, అంచనాలు లేకుండా అంగీకరించే 'ఎంపికలేని అవగాహన' స్థితి.

శ్రీకృష్ణుడు ఇంద్రియాలను జయించి నిశ్చలంగా ఉండమని  పదే పదే చెప్పారు. ఎవరైనా మనల్ని మెచ్చుకున్నప్పుడు, మనం దానిలోని ప్రతి అంశానికి అర్హుడని భావించుతాము. ఎవరైనా విమర్శిస్తే మనకు కోపం వస్తుంది. ప్రశంసలు అనేవి ఒక మధురమైన విషం లేదా ఒక వల అని గ్రహించడం ద్వారా ప్రశంసలు మరియు విమర్శల యొక్క ధ్రువాలను అధిగమించే దిశలో మన ప్రయాణాన్ని సులభంగా సాగించవచ్చు. ప్రశంస, విమర్శ, బంగారము, మట్టి, రాయి వంటి వాటిని ఒకేవిధంగా భావించి సమత్వాన్ని పొందినప్పుడు మనం నిశ్చలంగా ఉంటాము అంటే మోక్షాన్ని పొందుతాము.

[gitaacharanintelugu]

112. లోనున్న శత్రువు పట్ల అప్రమత్తత

మనను ఉద్ధరించుకోవడానికి లేదా అధోగతిపాలు ఆవడానికి మనమే కారణం అవుతామని చెప్పిన తర్వాత (6.5), శ్రీకృష్ణుడు ఈ బాధ్యతను నిర్వర్తించడానికి ఒక మార్గాన్ని ఇస్తారు. "తనను తాను జయించినవాడు, తనకు తానే మిత్రుడు, కానీ తనను తాను జయింపనివాడు, తనకు తానే శత్రువు" (6.6). తనను తాను జయించుకోవడమే కీలకం. 'ఆత్మ' అంటే 'స్వయం' అనే పదం, 6.5 మరియు 6.6 శ్లోకాలలో పన్నెండు సార్లు కనిపిస్తుంది. దాని వలన అనేక వివరణలకు సంభావన కలుగుతుంది. ఒక సాధకుడుకి తరువాత శ్లోకాలలో చెప్పిన వివరణ 'స్వీయ'ను జయించటానికి సంబంధించిన స్పష్టతను అందిస్తుంది. 

శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అంటారు, "శీతోష్ణములు, సుఖదుఃఖములు, మానావమానములు మున్నగు ద్వంద్వముల  యందు అంతఃకరణ వృత్తులు నిశ్చలముగా (చలింపక) ఉండి, స్వాధీనమైన ఆత్మగల పురుషుని జ్ఞానమునందు పరమాత్మ చక్కగా స్థితుడైయుండును. అనగా పరమాత్మ తప్ప అతని జ్ఞానమునందు అన్యమేదియును ఉండదు” (6.7). పరస్పర భిన్న ధ్రువణాలను అధిగమించాలని అర్థం.

   అర్జునుడు అంతకుముందు అనేక యుద్ధాలను గెలిచాడు. ఆ గెలుపు అతనికి సంతోషాన్ని కలిగించింది. కానీ కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో, అతని గురువులు, స్నేహితులు మరియు బంధువులు అతనికి ప్రత్యర్థులుగా ఉన్నారు. అందువలన అతనికి తన స్వంత వారిని కోల్పోయే భయం, బాధ కలిగింది. ఇంద్రియాలు ఇంద్రియ విషయములను కలిసినప్పుడు, అవి అశాశ్వతమైన శీత-ఉష్ణ,  సుఖ-దుఃఖాల (శీతోష్ణసుఖదుఃఖ) యొక్క ధ్రువణాలను సృష్టిస్తాయి. మనం వాటిని సహించడం నేర్చుకోవాలని శ్రీకృష్ణుడు అంతకుముందు చెప్పారు (2.14). ఈ క్షణికాలను సహించడం స్వీయ నియంత్రణ తప్ప మరేమీ కాదు.

మనము ప్రతిరోజూ ప్రశంసలు, విమర్శల ధ్రువణాల ద్వారా ప్రభావితమవుతాము. ఈ ధృవణాలను ఆపడానికి ఎటువంటి అవకాశము ఉండదు, ఏ మార్గము లేదు. అందుకే, శ్రీకృష్ణుడు వాటితో జత చేరకుండా వాటిని అధిగమించమని నొక్కి చెప్పారు.

జీవితాన్ని సఫలం చేసుకోవడం గురించి మన సాధారణ అవగాహన ఏమిటంటే మనం కోరుకున్నది సాధించడం. కానీ శ్రీకృష్ణ పరమాత్ముడి ప్రకారం ఇది స్వీయ నియంత్రణను సాధించి మనఃశాంతిని పొందడం. ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో మన పురోగతిని పరిశీలించుకోవడానికి ఈ ప్రమాణాన్ని ఉపయోగించుకోవచ్చు.

[gitaacharanintelugu]

111. మనతో మన స్నేహం

"మనుజులు ఈ సంసారసాగరమునుండి తమను తామే ఉద్ధరించుకోనవలెను. తమకుతామే అధోగతి పాలు కారాదు. ఏలనన లోకములో వాస్తవముగ తమకు తామే మిత్రులు, తమకు తామే శత్రువులు” (6.5) అని శ్రీకృష్ణుడు అంటారు. స్నేహం లాగే ఈ అస్తిత్వగత శ్లోకానికి విభిన్న వ్యాఖ్యానాలు సంభవం అవుతాయి.

మొదటిది, ఇది ప్రతి వ్యక్తికి తమను తాము ఉద్ధరించుకొనే బాధ్యత వారి మీదే ఉందని చెబుతుంది. కుటుంబం, స్నేహితులు, సహోద్యోగులు, పరిస్థితులు, దేశం మొదలైన వారిని మన వైఫల్యానికి నిందించే ధోరణి మన అందరికి ఉంటుంది. అదేవిధంగా కర్మలు నుండి ఆశించిన కర్మఫలం పొందనప్పుడు లేదా చెడుగా చిహ్నించబడ్డ కర్మలు చేసినప్పుడు మనము మనల్ని నిందించుకుంటూ ఉంటాము. ఫలితంగా జీవితాంతం ఇతరులపై కక్ష తీర్చుకోవడంలో నిమగ్నమై ఉంటాము లేదా మనల్ని మనం శిక్షించుకుంటూ ఉంటాము. పరిస్థితులు ఏమైనప్పటికీ ఈ శ్లోకం మనల్ని మనం ఉద్ధరించుకోవాలని చెబుతుంది. సాష్టాంగ ప్రణామం, ప్రశ్నించడం మరియు సేవ అనే మూడు గుణాలను మనం పెంపొందించుకున్నప్పుడు గురువు మనకు సహాయం చేస్తారని శ్రీకృష్ణుడు అంతకుముందు హామీ ఇచ్చియున్నారు (3.34).

రెండవది, ఇది మన పరిపక్వత, అపరిపక్వతలను స్వీకరించి మన పశ్చాతాపములను గుర్తించి వాటిని అధిగమించడం. ఇవి మన అందము, కళంకితమైన గతం, మన విద్య, ఆర్థిక స్థితి, మనం ఎదుర్కొన్న ఆహ్లాదకరమైన మరియు ప్రతికూలమైన పరిస్థితులు కావచ్చు.

మూడవది, మనం మనతో స్నేహం చేసుకున్నప్పుడు నిరాశ, క్రోధం మరియు మత్తు పదార్ధాలు లేదా తెరల (screen) పట్ల వ్యసనానికి ప్రధాన కారణమైన ఒంటరితనానికి చోటు ఉండదు. ముఖ్యంగా వృద్ధాప్యానికి చేరువులో ఉన్నప్పుడు ఇది మనల్ని ఇతరులుపై ఆధారపడకుండా ఆనందంగా జీవించేందుకు సహాయపడుతుంది.

చివరగా శారీరకంగా, మానసికంగా, సామాజికంగా మరియు ఆధ్యాత్మికంగా మన అవగాహన పెంచుకోవడం ద్వారా సమతుల్య జీవితాన్ని గడపడమే ఈ స్నేహానికి మరొక పేరు. తద్వారా మన జీవితం ఆనందమయం అవుతుంది.

మనతో మన స్నేహం యొక్క సహజ పరిణామం ఏమిటంటే పక్షపాతాలు, తీర్పులను విడిచిపెట్టి ప్రపంచానికి స్నేహితులం అవుతాము. ప్రపంచము అంతా కూడా మనతో స్నేహము చేస్తుంది.