Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker đã trao nghị quyết của UNESCO vinh danh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn cho đại diện Việt Nam và tỉnh Hưng Yên tối 31-8 tại Hưng Yên.
Trước đó ngày 31-10-2025, tại kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO ở Samarkand, Cộng hòa Uzbekistan, UNESCO đã thông qua nghị quyết vinh danh và cùng tham gia kỷ niệm 300 năm ngày sinh của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn.
Đề cử của Việt Nam nhận được sự ủng hộ của Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan. Sự đồng thuận cho thấy những giá trị mà ông theo đuổi như tôn trọng tri thức, đề cao giáo dục, đối thoại văn hóa và phụng sự con người có sức lan tỏa mạnh mẽ, vượt ra ngoài biên giới quốc gia, phù hợp với những lý tưởng tiến bộ mà UNESCO và cộng đồng quốc tế cùng vun đắp.
Lê Quý Đôn, biểu tượng của tri thức, đạo đức của người quân tử
Phát biểu tại Lễ kỷ niệm cấp quốc gia 300 năm ngày sinh Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn (1726-2026) do VTV phối hợp cùng tỉnh Hưng Yên tổ chức tại Hưng Yên tối cùng ngày, Phó thủ tướng thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc khẳng định 300 năm đã trôi qua nhưng tinh thần hiếu học, ý chí tự học, thái độ tôn trọng sự thật, tư duy thực tiễn và khát vọng cống hiến của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn vẫn còn nguyên sức sống, tỏa sáng.
Ông là biểu tượng của khát vọng khám phá tri thức, đạo đức của người quân tử và trách nhiệm của người trí thức đối với đất nước.
Thân thế và sự nghiệp của ông trở thành biểu tượng đẹp của bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam, là niềm tự hào của dân tộc.
Phó thủ tướng thường trực cho rằng điều làm nên giá trị trường tồn của danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn không chỉ là sự uyên bác hiếm có, số lượng và tầm vóc của các trước tác, mà chính là nhân cách của một trí thức lớn: Học rộng nhưng luôn coi trọng thực tiễn; tiếp thu tinh hoa bên ngoài nhưng giữ vững bản sắc dân tộc; làm học thuật gắn với trách nhiệm xã hội; làm quan gắn với việc chăm lo cho dân, cho nước.
Với ông, học không phải để cầu danh, mà để hiểu đạo lý, để giúp đời, để phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân; viết không phải để lưu danh hậu thế, mà để lưu giữ tri thức của dân tộc; làm quan không vì quyền lực, mà vì trách nhiệm đối với quốc gia.
Đó là tư tưởng xuyên suốt trong cuộc đời của một bậc đại nho và cũng chính là sự thống nhất giữa tri thức, đạo đức và hành động - những giá trị mà bất cứ thời đại nào, thế hệ nào cũng cần trân trọng và tiếp nối.
"Đối với sự hưng thịnh của đất nước, Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn cũng là người sớm nhận thức sâu sắc rằng trước hết phải trọng hiền tài, trọng giáo dục và trọng thực học. Đây chính là những tư tưởng có ý nghĩa vượt thời đại, còn nguyên giá trị cho đến ngày nay", Phó thủ tướng nói.
Theo kế hoạch, tháng 10 tới, tỉnh Hưng Yên sẽ tổ chức triển lãm về Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn tại trụ sở UNESCO ở Pháp, đồng thời tiếp tục triển khai các giải pháp bảo tồn và phát huy giá trị di sản của ông.
Tối 30-7, phim tài liệu Nhà bác học Lê Quý Đôn do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương thực hiện, cũng đã lên sóng VTV1.
Phim không chỉ tái hiện chân dung bậc đại trí thức mà còn khơi dậy niềm tự hào, cảm hứng học tập và cống hiến trong công chúng.
Thay vì liệt kê sự kiện, phim có các tư liệu quý, ý kiến của các nhà nghiên cứu, hình ảnh di tích, thư tịch và những giá trị còn nguyên sức sống trong đời sống hôm nay.
Bộ phim trả lời câu hỏi vì sao Lê Quý Đôn được xem là "bộ óc bách khoa" của dân tộc. Không chỉ là học giả, ông còn là nhà giáo dục, nhà sử học, nhà địa lý, nhà thơ, nhà chính trị và nhà tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng đối với nền học thuật Việt Nam.
