JournVerse

Journal Universe: These blogs are going to be used for my journals in different subjects at school.

[itsaparats]

Halo-halo

          Ang dalawang dokumentaryong aking pinanood ay ang “Minsan sa Isang Taon” ng I-Witness at ang “Kayod sa Kalsada” ng Reporter’s Notebook.  Sa dalawang ito pinapakita na labis ang pagkayod ng isang ama at mga lolo para sa kani-kanilang pamilya upang may mapantustos sa mga pangangailangan nila. Hindi hadlang ang katandaan at iniindang sakit para sa mga lolo na nabanggit sa dokyumentaryo upang magtrabaho. Isa pa ay hindi rin hadlang sa isang ama na maghintay ng isang taon para lamang may maaning abaca upang makakain ng kanin ang kanyang mga anak. Ang mga nararanasan ng mga tauhan sa dokumentaryo ay sadyang napakahirap. Kung hindi naman sila kakayod at magsusumikap na magtrabaho ay wala silang makakain.

          Ito ay may kaugnayan sa unemployment sapagkat sa kanilang takot na mawalan ng pangtustos sa araw-araw ay pipilitin nilang magtrabaho kahit mahirap. Pumapasok dito ang mahirap sa pagkuha ng trabaho. Ito ay isang dahilan kung bakit maraming unemployed na mga Pilipino. Nahihirapan silang kumuha ng trabaho dahil maaaring kakaunti ang mga trabahong inooffer, hindi kwalipikado dahil walang natapos sa edukasyon, at walang kasanayan. Bagaman maraming magiging hadlang para makakuha ng trabaho ay nagagawan naman ng paraan ito ng mga tauhan doon sa dalawang dokumentaryo. Yun nga lang ay hindi sapat at sobrang kulang pa ang kinikita kung hindi talaga sila kakayod ng labis-labis.

          Ang halaga ng ating mga pera ay pababa ng pababa dahil sa tumatagal at lumilipas na panahon nagreresulta ito ng tumataas naman na presyo ng mga bilihin. Isa ito sa mga kaugnayan din bilang sanhi ng unemployment. Nabanggit sa “Minsan sa Isang Taon” na 1000 pesos lamang ang kinikita sa pagbebenta ng abaca sa loob ng isang taon. Makikita natin na hindi naman sasapat ang isang libo upang matustusan ang mga pagkain at ilan pang kakailanganin upang mabuhay.

          Nakakagulat lamang na makakita ng mga ganitong sitwasyon dahil hindi ko aakalain na may mga tao palang nakakaranas ng mga ganung buhay. Nakakaawa rin dahil alam naman nating may maaaring magawa at maitulong ang gobyerno sa mga isyung panlipunan ng ating bansa lalo sa isyung unemployment na nakakaapekto sa buong lipunan at mga mamamayan ngunit wala naman silang kilos na magawa. Bakit? Dahil sa mga korapsyon na nangyayari sa loob ng pamahalaan. Nakakagalit dahil yung mga taong nagnanakaw sa kaban ng bayan ay masarap ang buhay. Hindi nila alam na ang mga taong nasa likod ng paggawa ng pera o mga hilaw na materyal nito ay pinaghihirapan ng mga taong kapos-palad. Tulong man lang sa mga senior citizen lalo na sa mga nagtatrabaho pa habang may iniindang sakit ay hindi man lang matulungan at mabigyan ng pagkakataong na magkaroon maginhawang trabaho. Isa pa, nakakapagtaka rin dahil sa mga taong kaya naman ng kanilang katawan na magtrabaho ngunit nawawalan at nakukulangan sila ng sipag at tyaga sa buhay na kumuha at humanap ng trabaho. Ang aking reaksyon sa mga bidyong aking napanood ay halo-halo.

[itsaparats]

Lupang Ipinangako, Naglibing ng mga Buhay

          Ito ang kabundukan sa Itogon, Benguet ng Cordillera kung saan may pagguho ng lupa na naganap noong ika-16 ng Setyembre nung taong 2018. Ang kalamidad na naranasan sa lugar na ito ay ang landslide at bagyo. Gumuho ang lupang ito dahil sa lakas ng bagyong Ompong pati na rin sa kadahilanan na ito ay isang minahan kung saan mas lalong mataas ang tsansa na gumuho ang mga lupain dito dahil hindi na matibay at intact ang lupa sa bundok na ito. Naapektuhan dito ang halos 100 na mga minero na nagtatrabaho sa minahan noong nangyari ang kalamidad.

          Masyado ng pinabayaan ng mga tao at kumpanya ng minahan ang bundok na ito sapagkat sa nangyaring kalamidad ay mukhang inabuso na ang pagkuha ng mga likas na kayamanan dito. Nawalan sila ng pakealam sa ating kalikasan kung kaya ay naghagupit naman ang kalikasan pabalik sa mga tao. Isa ang pagmimina sa mga rason kung bakit nagiging maluwag ang kapit ng lupa kung kaya’y mas prone ang mga minahan sa mga landslide, lalo na kung matagal at malalim na ang lupang nabubungkal at nahuhukay dito.

          Naging malaki ang epekto ng kalamidad na ito sa mga taong nakasaksi, nabiktima, nasawi, kamag-anak ng namatay pati na rin mga rescuers sapagkat sa dami ng natabunan ng putik at bato ay hirap na hirap ang lahat na hukayin at hanapin ang mga nawawalang bangkay. Maraming mga pamilya ang nawalan ng mahal sa buhay dahil sa kalamidad na ito tulad na lamang ni Martin Bilaan na 74 anyos na nawalan ng apo sa minahang ito. Nalibing ng buhay ang mga minero dito dahil hindi naman nila akalain guguho ang lupa, kaya maraming minero at indibidwal ang nawalan ng buhay at mga pangarap.

          Ako ay nalungkot sa pangyayaring ito dahil sa sinapit ng mga taong naapektuhan ng kalamidad na ito. Nakakalungkot rin dahil hindi na napagtutuunan ng pansin ang halaga at pangangalaga sa ating mga likas na yaman tulad ng mga bundok sa Cordillera. Nakakagalit naman na hindi na maisip ng mga indibidwal kung bakit at kailangan nating pangalagaan ang ating kapaligiran. Importante ito sapagkat kung iniingatan natin ang ating kapaligiran ay wala namang masyadong hagupit na kalamidad ang mangyayari dahil isa rin naman ang tao sa mga dahilan kung bakit mas lumalala ang mga natural na kalamidad, tulad na lamang sa landslide na ito dahil sa kapabayaan ng tao ay imbis na malakas na bagyo lamang ang nangyari ay nagkaroon pa ng isang mapinsalang pagguho ng lupa dahil sa pang-aabuso ng tao sa likas na yaman ng kabundukan. Lagi sana nating tatandaan na huwag na huwag nating aabusuhin at pababayaan na masira ang ating likas na yaman at kapaligiran sapagkat bandang dulo ay ibabalik din sa atin ang hagupit na maipaparanas ng kalikasan.

[itsaparats]

Nakakapinsalang mga Kalamidad

          Ang mga kalamidad na ito ay napinsala ang iba’t ibang tao sa buong mundo noon pa man. Marami ang naging epekto ng mga ito sa buhay ng mga tao at sa bansa nito. Hindi rin maiiwasan na walang masasawi ang buhay at masusugatan kapag may kalamidad, ito ay dahilan ng kulang sa impormasyon at hindi handa ang mga tao sa paparating na sakuna. 

          Ano-ano nga ba ang naging epekto ng mga kalamidad na ito sa isang bansa? Sa mga naging karanasan ng bansa sa mga sakuna at kalamidad ay alam na nila sa susunod ang mga dapat nilang gawin o nagkaroon na sila ng mga ideya at kaalaman ukol sa paghahanda at pag-iwas sa kalamidad. Una, ipalaganap at ipakalat ang mga natatanging impormasyon ukol sa paparating na sakuna o kalamidad. Pangalawa, nag-iinvest ng pondo para sa mga kagamitan o gadgets at teknolohiya ang mga ahensiya na may kinalaman sa mga kalamidad tulad ng PAGASA, PHILVOCS. at NDRRMC upang mas mabilis at tama ang mga impormasyon at mga banta na kanilang maibibigay sa mga mamamayan. Pangatlo, pinaghahandaan din ng mga rescue team ang paparating na mga kalamidad sapagkat nasabi ko nga kanina na hindi maiiwasan ang mga sugatan at masasawi na mga buhay pagkatapos ng kalamidad kaya sila naghahanda upang tumulong sa mga nasalanta ng iba’t ibang kalamidad. 

          Isa pa sa naging epekto ng mga kalamidad sa isang bansa ay ang pagkasira ng mga estraktura, pampubliko o pampribado man ito. Syempre dahil dito kailangan ulit itong ipaggawa at pondohan ng gobyerno upang maayos ang iniwang pinsala ng kalamidad sa isang lugar. Mga halimbawa na lamang na mga nasirang estraktura ay ang mga kalsada, mga bahay ng mga mamamayan, mga pampublikong gusali at marami pang iba. 

          Ang mga naging epekto naman ng kalamidad sa mga tao na natamaan at napinsala nito ay nawalan ng mga tirahan at kagamitan, nasawi ang mga kamag-anak, sugatan at walang mapupuntahan. Isa ito sa mga dahilan kung bakit maraming tao na ngayon ang laging handa at alerto sa mga balita at banta sa mga paparating na kalamidad. Kaya naman maraming tao ang nagpapanic buying tuwing may sakuna, inihahanda ang mga first aid kits at lumilikas din ang ilang mga mamamayan sa evacuation center.

          Isa sa mga naaambag ng mga tao sa pagdating ng isang kalamidad sa isang bansa ay ang pagpopost sa social media. Sa social media ay maraming makakakita at maaalerto sa kalamidad na paparating. Isa pa din dito ang mga news reporters kung saan sila ang nag-uulat ng mga balita ukol sa paparating na kalamidad. Isa pa ang radyo kung wala kang telebisyon kung saan may mga tagapagsalita sa radyo ang nagbabanta at nagkakalat ng impormasyon ukol sa kalamidad. Mga boluntaryo na rescue teams ay nakakatulong rin sapagkat hangarin nila na matulungan ang mga mapipinsala at napinsala ng kalamidad. Ang mga tao na nagbibigay ng mga donasyon ay nakakatulong rin at nakakaambag sa bansa tuwing may kalamidad dahil nakakatanggap ang mga napinsala na mga tao ng mga donasyon galing dito pati rin galing sa gobyerno. Bilang isang mamamayan ay dapat lagi tayong handa at alerto sa mga kalamidad na dadating sa ating bansa upang maiwasan ang mga buhay na nasasawi.

[itsaparats]

Nursery Rhymes: May mga Kontemporaryong Isyu

          Nung pinakinggan ko yung kantang “Once upon a Tune” ni Gary Granada ay natatawa ako kase ginawan ng kanta ang mga problema sa gobyerno at pilinas na may tonong nursery rhymes. Sa kabila ng pagtawa ko na yon narealize ko na kahit nakakatawa ay malalim parin ang kahulugan at pinaghuhugutan ng kantang ito. Kung makikita mo parang binibiro lamang ang mga lyrics nito ngunit may kaakibat na kahulugan ang mga ito. Madaming kontemporaryong isyu ang nabanggit sa kanta tulad ng korupsiyon, political dynasty, pandaraya sa halalan, migrasyon, trapik, rally at marami pang iba.

          Isa sa nabanggit na isyu ay ang isyu sa pandaraya sa halalan dahil nabanggit sa kanta na “Halalan kay Mahal, Kung nais mong Mahalal” na ibig sabihin ay kailangan mong gumastos ng malaki kung gusto mong manalo at mahalal bilang politika. Ang pandaraya rito ay may ilang mga politika na binabayaran ang boto ng sambayanang pilipino lalo na ang mga pilipinong mabilis mauto at pati na rin ang mga kapos-palad na kakailanganin ang perang ibibigay sa kanila. May iba’t ibang paraan din ng pandaraya ng mga politika tuwing halalan, halimbawa ay kakakontsabahin ng mga politika ang ilang mga sangay ng gobyerno at babayaran yon para lang sila ang mahalal at manalo.

          Ang korupsiyon ay isa din sa mga nabanggit na isyu. Sabi sa kanta “Sampung mga Daliri, panay Malilikot” na ang ibig ipakahulugan nito ay sa malilikot na kamay ng mga politika ay nagawa nilang pagnakawan ang kaban ng bayan. Mga madudungis na ngipin ang meron sila na may tinga ng pera ng publiko. May nabanggit sa kanta na nakabilang ang NGO sa isang proyekto o gawain ngunit nung nagkapondo ay bigla namang nawala. Isa pang halimbawa nito ay ang isyu ngayong kasalukuyan na nawawalan ng 15 billion ang PhilHealth habang ang Heath Secretary at PhilHealth Chair ay si Francisco Duque III. Isa itong nakapagtatakang isyu kung paano nawalan ng ganong kalaking pondo at pera ang PhilHealth pero iniimbestigahan pa rin ang pangyayari at ang isyung ito.

          Ang political dynasty naman ay isa din sa mga kontemporaryong isyu na nakapaloob sa kantang ito. Ang political dynasty ay nangangahulugang may mga magkakamag-anak na politika. Ang halimbawa nito ay si President Rodrigo Roa Duterte at ang kanyang anak na mayor ng Davao na si Mayor Sarah Duterte. Isa pa ang migrasyon kung saan lumilipat ang isang pamilya or mga tao mula sa isang bansa patungo sa ibang bansa.  Ang pakikipaglaban naman ng karapatan at pakikibaka ay tinatawag na pagrarally. Nagkakaroon ng rally kapag nagsama sama ang mga mamamayang pilipino na may isang ninanais at ipinaglalaban. Ginagawa ito upang masabi at maipaalam sa gobyerno kung ano ang kanilang mga hinaing.

          Nagulat din ako ng makita ko kung kailan nirelease ang kantang “Once Upon a Tune” dahil ito ay nirelease noong taong 1991 pa. Laking gulat ko nung malaman ko iyon sapagkat ang mga kontemporaryong isyu pala ay paulit-ulit lamang na nangyayari at maging paulit ulit lamang ang mga problema ng ating gobyerno. Ang mga isyung ito ay bumabalik-balik lamang at may ilan pa na kay tagal ng isyu ay hindi pa rin nareresolba.