ertuğrul güneş @kusagaclari - Tumblr Blog

untitled

"Bir zamanlar insan zihnini eşini cezbetmek isteyen tavus kuşunun tüyleriyle yaptığı abartılı gösteriye benzeten bir teori okumuştum. Sanatın tümü, edebiyat, bir parça Mozart, William Shakespeare, Michelangelo ve Empire State Binası sadece süslü bir çiftleşme töreni. Belki esas sebepler için bu kadar yetenekli olmamız önemli değildir. Ancak tabii ki tavus kuşu zor uçar. Pislik içinde yaşar, gübredeki böcekleri gagasıyla çıkarır ve muhteşem güzelliğiyle kendini teselli eder."

Westworld

balıklar

Bir haber: "Birleşik Arap Emirlik’lerinde balık avlmak isteyen balıkçılar, balıkların saldırısına uğradı. Saldırı sonrası 2 balıkçı hayatını kaybetti."

Gezegenimiz çok güzel. Vallahi billahi çok güzel. Sabah sabah sevinçle doldum.

“Belki geçer mi ağzımdan balıklar, Üçer santimlik kırmızı balıklar. Akşamları yenilenince suyu, Her akşam ölümüm yenilenince. Haydin tavşanlar, beyaz marangozlar, Siz de kuzucuklar, bilmeyen yüzme, İndiğim o bulanık göğe gelin. Kaçak öğrenciyi tüyle örtmeye.”

Boşanma

Karantinanın da etkisi vardır elbette. Sonuçta bir çok insan partnerinden uzaklaşmak için iş yaratıyor kendine. Çinli erkekler neler yapıyor bilmiyorum ama Türkiye'deki ortalama evli erkeğin her akşam kahveye gitmesinin sebebi kahvedeki arkadaşlarını çok sevmesi değil. Kadınların Çin'de de Türkiye'de de böyle bir lüksü yok bittabi.

Bu tweet başka bir şeyi hatırlattı bana.

Ekvador halkı komşuları Kolombiya, Peru ve Bolivya ile aynı etnisiteye sahip. Kültür aynı. Günlük yaşam aynı. Lakin Ekvador'u hem komşularından hem de bütün kıtadan ayıran bir özelliği var: Boşanma ve yeniden evlenme oranı çok yüksek. Kadın, erkek fark etmiyor ortalama yeniden evlenme sayısı dört. Dünyanın hiçbir yerinde böyle bir oran yok.

Sosyologlara jeologlar yardım etmiş. Ekvador bir deprem ülkesi. Çok sayıda fay hattı var. Deprem günlük hayatın bir parçası. Bu da yetmezmiş gibi bir de And Dağları sınırlarında çok sayıda aktif yanardağ var. Ekvador'un tarihi, afetler sonucu yaşanan toplu ölümlerin de tarihi. Hâliyle çok acı bir yoldan da olsa hayatın kısa ve değerli olduğunu anlamışlar. Bu yüzden kimse kimsenin kahrını çekmiyor. Hayat kısa.

Çin'deki rekor düzeyde boşanma talebinin bir sebebi de bu olabilir. İnsan eti zaten ağır. Bir de ölüm bu kadar yakınken kim çekmek ister sabaha kadar horlayan bir ayının kahrını?

***

Alakasız olacak ama yazıyı yazarken geldi aklıma. Çiftler neden aynı yatakta uyuyor? Bu kadar anlamsız ve konforsuz bir âdet olamaz. Böyle akit mi olur, bu ne saçma şey. Victoria Dönemi'nde miyiz? Bence her evde iki tane yatak odası olmalı. Seviştikten sonra herkes gitsin kendi yatağında uyusun. Artık orada horluyor mu, sayıklıyor mu, ne yaparsa yapsın.

Random Gülüş

İnternette yazışma programlarının yaygınlaştığı ilk yıllardan bu yana çeşitli gülme efektleri kullanıldı. 90'ların sonu ve 2000'lerin başında 'smiley' denilen iki nokta üst üste ve hemen ardından ters parantez ':)' ile yazılan ifade biçimi bir hâyli yaygındı. Daha sonraları 'emoji' adı verilen grafikler üretilmeye başladı. Günümüzde ise bilhassa kahkaha attığını ifade etmek için insanlar klavyenin tuşlarına rastgele basar oldular. 'Random gülüş' adı verilen bu ifade türü genellikle klavyedeki birbirine en yakın tuşlara ardı ardına basılarak elde ediliyor. 'asdasdasdadsd' yahut 'dfdfdsfasd' gibi ifadeleri Random gülüş örnekleri arasında sayabiliriz.

Peki 'Random gülüş' nasıl ortaya çıktı? Çayınız, kahveniz hazırsa başlıyoruz.

Dünyaca ünlü Türk dilbilimci Hüseyin Teyfik Random 1946 yılında Gümüşhane'nin Şiran ilçesinde doğdu. İlk öğrenimini Şiran İlköğretim Okulu'nda henüz tamamlamıştı ki babasının ölümü üzerine dokuz yaşındayken ailesiyle birlikte İstanbul'a geldi. Yıllar sonra meslektaşı olacağı ve aynı makalenin altına birlikte imza atacakları amcası Prof. Dr. İsmail Random'un teşvikiyle tahsiline Kabataş Erkek Lisesi'nde devam etti. Henüz on yedi yaşındayken yazdığı Orta Asya'nın Fonogram ve İdeogram Dilleri başlıklı makalesi ile hocalarının dikkatini celbetti. 1968'de İstanbul Üniversitesi'den mezun olduktan sonra Başbakanlık Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu'nun bursu ile İngiltere'ye gitti. Çalışmalarına University of Cambridge ve King’s College London'da devam etti. 1973'de yayımladığı Transnationalist Language in Ancient and Medieval Societies (Eski ve Ortaçağ Toplumlarında Ulusötesi Dil) başlıklı makalesi ile bilim dünyasında adından söz ettirdi. Columbia Üniversitesi'nde etimoloji ve morfoloji dersleri verdi. Burada İtalyan kısa öykü yazarı ve akademisyen Lorenza Pia Mancini Random ile evlendi. 1978'de yurda döndü. Ankara Üniversitesi'nde Hititoloji ve Sumeroloji dersleri verdi. 12 Eylül darbesinin ardından akademiden ayrılıp sırasıyla Düşünce, Yeşil Yurt ve İstikbal dergilerinde yazılar yazsdasdasdasdddf devam edemicem daha fazla

Aşı Karşıtlığı

Gazete Duvar Türk Tabipleri Birliği'ne dayandırdığı 19 Ocak 2020 tarihli haberinde çocuklarına aşı yaptırmayan ailelerin sayısı 183’ten 23 bine çıktı demiş. Aynı haberde Dr. Filiz Ünal ise Aile Hekimi olarak sahada aşı reddi yapan aileler ile birebir muhatap olduklarını ve iki grubun aşıyı reddettiğini söylüyor, “Biri dini gruplar; ‘günah’ sebebiyle, diğeri aşının güvenli olduğuna yönelik soru işaretleri olan postmodernler.”

Kaynak: https://bit.ly/36exuB3

Dr. Filiz Ünal'ın postmodernden kastı modernizmi tüketmiş, orada kendine bir yer edinememiş new age'e meyilli insanlar olmalı. Hangisi daha sıkıcı bilemiyorum, new age'ciler mi yoksa aklını bir tarikat liderine icara veren dindarlar mı. İkisinin de ortak noktası en genel anlamıyla muhafazakarlık bittabi.

Önce postmodern aşı karşıtlarından başlayayım: Bunlar aptal insanlar. Aynı akvaryumun balıkları oldukları düz dünyacılar bunlardan çok daha kurnaz örneğin. Cepheyi en öne taşımayı akıl etmişler en azından. Bir düz dünyacıyı önce gezegenin yuvarlak olduğuna ikna edeceksiniz. Sonra mesela ırkçılığın neden kötü bir şey olduğunu anlatacaksınız. Daha sonra kadın ve erkek eşit haklara sahip olmalı diyeceksiniz. Eşcinselliğin bir hastalık olmadığını söyleyeceksiniz... Aşı meselesine gelene kadar yandı gülüm keten helva. Tam bu noktada "Benim düz dünyacı arkadaşlarım da var (inşallah yoktur) hiçbiri ırkçı değil." diyebilirsiniz. Bu durum hiçbir şey ifade etmiyor. Zira düz dünyacılık geniş anlamıyla uygarlığa cephe almaktır. Bu uygarlık ırkçılıkla, cinsiyetçilikle, homofobi ile mücadele ediyor. Dünya yuvarlak değildir demek, eşcinselliği hastalık olarak kabul görmeye kapı açıyor.

Postmodern aşı karşıtları kendilerine manevra alanı kazandıracak bir retorik bile geliştirememiş durumdalar. Büyük oyunu görmüş bunu müteakip kendi zekasına hayran olmuş ve kendini zeki sanmanın o dayanması güç tatlı mı tatlı tadıyla sarhoş olmuş, bir ezberi hayat diye yaşayan zavallı insanlardan ibaretler.

— Neden aşı karşıtısınız? — İlaç endüstrisinin bir komplosu bu. — İddianızı destekleyecek bir tane bile bilimsel bulgu yok ama? — S*ner Y*lçın öyle demiyor...

İkinci grubu anlamak daha kolay. Dinler tam teslimiyet istiyor. Zaten hayat zor. Bir sürü cevapsız soru var. Mehmet Hoca Efendi'ye hadi lan ordan demek kolay iş değil.

Her iki grupla da mücadele edilmeli. Çünkü:

Ebeveynlerin çocuklarına dair tasarruf haklarının bir sınırı var. Modern hukuk buna büyük ölçüde cevap veriyor aslında. Kendi çocuğunuzu ister taammüden olsun ister taksirle olsun öldürürseniz hapse girersiniz.

Aşı karşıtları sosyal kontratı da ihlal ediyor. Aşıları yaptırılmamış bir çocuk başka bir çocuğun sağlığı için de risk teşkil ediyor.

Yukarıda da yazdığım gibi aşı karşıtlığı aynı zamanda moderniteye ve kazanımlarımıza dönük bir saldırıdır.

Sabah sabah sinirlendim gene. Allah cümlesinin belasını versin. Amin.

başlıksız

"Onlara ilk hamlede bildikleri kelimeleri şimdiye kadar aşinası olmadıkları şekillerde kullanmayı öğret. Sen aşk deyince, bilsinler ki artık o şimdiye kadar bildikleri şey değildir."

Cahit Zarifoğlu, Zengin Hayaller Peşinde, s.58

başlıksız

"Bu adamdan, ilk muarefe dakikasından başlayarak duyduğu nefreti şu üç kelime tamamen izah ederdi. Onu hiç sevmez, sevmemek mümkün olduğu kadar sevmezdi. Raci o adamlardan biriydi ki dünyaya hiç bir şey olmamaya mahkûm edilerek geldikleri halde her şey olmak isterler. Raci de en ziyade olamayacağı bir şey olmaya yelteniyordu: Şair... Ahmed Cemil pek iyi bilirdi ki bu adam bilmem kimin bir gazeline nazire söylemek için bir gün Boğaziçinin tâ Kavak iskelesine kadar gidiş geliş seferini ihtiyar etmiş, on kuruş da masraftan çıkmıştı da ancak iki buçuk beyitle dört kafiye bulabilerek avdet etmişti. O vakit muzafferane matbaaya girdiği zaman Ahmed Cemil elindeki kâğıdın üzerinde yirmi otuz çizilmiş satır arasında sağ kalabilmiş altı mısra ile bir mısraın yalnız bir kısmını — evet, son kısmını — görmüştü. Aman Yarabbi! Şair Raci dedikleri işte bu idi!./. Bu kadar hiçliğiyle beraber her meziyet sahibine düşman... Bunun bir güzel şeyi beğendiği, muktedir bir arkadaşı takdir ettiği daha görülmemiş. Güya diğerlerinde bir meziyetin teslimi kendisinde bir noksan tevlit edecekmiş gibi bir küçük tahsin tebessümünü bile esirger. Bu adamın beğendikleri ölülerden ibarettir. Ölüler, onlar artık fevkalâdeleşmiş, şu edebiyat pazarından çekildikleri için rekabetten azade kalmışlardır. Ahmed Cemil bir gün bir garp edibinden naklen. "Mezar taşı iştihar heykelinin kaidesidir" dediği zaman orada bulunan Raci'ye dönerek "Al sana göre bir söz, öyle değil mi?" demişti. Bu yolda latifeleriyle Raci'yi kendisine düşman etmişti. Fakat ne beis var? Zaten Ahmed Cemil yalnız herkes tarafından takdir edilmiş olmakla onun husumetine hak kazanmış olmuyor muydu?"

Halid Ziya Uşaklıgil, Mai ve Siyah

Bazı şeyler hiç değişmiyor :) Allah neden belamızı vermiyor anlamıyorum.

***

O değil de, şu sözdizimi çok güzel oldu yahu! "Allah neden belamızı vermiyor anlamıyorum." Debdebeli bir dağdan yuvarlanıp ince metal bir borudan geçtikten sonra serin anlamsızlık denizine dökülüyor.

başlıksız

Üç gündür çok mutluyum. Yaşam aşkıyla doluyum. Üç gündür olur olmaz her an; bulaşık yıkarken, markete giderken, tırnaklarımı keserken kıkır kıkır gülüyorum. Çünkü üç gün önce bir haber okudum.

Esenyurt'da adamın biri intihar etmek için Haramidere TEM bağlantı yolu üzerindeki bir üst geçide çıkmış. Kalabalık toplanmış hâliyle. Polis de yolu trafiğe kapatmış. Üst geçidin önünde arkasında araçlar birikmiş. İntiharları değil ama intihar teşebbüslerini seviyorum. Medeni cesaret gösterisi ile medeniyet eleştirisi arasında sarkaç gibi bir o yana bir bu yana gidip geliyor sanki eylemin mahiyeti. Esenyurt'daki adam da işbu eleştirisini biraz uzatmış olacak ki aşağıda yolun açılmasını bekleyen şoförler sinirlenmeye başlamış. İçlerinden bir tanesi sağ elini havaya doğru kaldırıp üst geçitteki adama -belki de daha da yukarıdakine- doğru söylenmeye başlamış. Bir iki de küfür sallamış. Türkiye'de bugünlerde herkes çok gergin. Yukarıdaki adam da öfkelenmiş bu defa. O da yukarıdan aşağıya doğru küfürler savurmuş. Münakaşa çıkmış. İşte ne olduysa o anda olmuş. Bazen bu olur. Birileri çıkar bir şey yapar ve bin kilometre ötedeki başka bir adamın yaşama sevincine sevinç katar.

Adam kavga etmek için aşağıya inmiş. Sırf aşağıdaki adamı dövmek için intihardan vazgeçmiş. Ben hayatımda bu kadar tatlı öfke görmedim. Havai fişekler patlıyor zihnimde. Böylesine romantik böylesine şaşaalı bir öfkeye tanık olmadım. Bir önceki yazıda yangından kurtulmak için yeşillik yüklü kamyon kasasına atlayan insanlardan bahsedip bana Ülkü Tamer şiirlerini hatırlatıyor demiştim. Bu ise bambaşka. Bu çok heybetli. Dvorak'ın 9. senfonisi bu, Köln Katedrali, Empire State binası.

Uzun zamandır denk gelmiyordum böyle bir habere. Hem çok sevindim hem de rahatladım. Zaman zaman şüpheye düştüğüm oldu ama artık eminim, dünya güzel bir yer.

Yeşillik Yüklü Kamyonlar

Yıllar evvel bir haber okumuştum. Yıllardır zihnimin bir köşesinde dönüp durur. Çin'in varoşlarında bir apartman yangını... Üçüncü katın balkonunda mahsur kalmış iki adam ve bir çocuk. Sokaklar dar, itfaiye aracı giremiyor. Yeşillik yüklü bir kamyon tesadüfen ya zaten o sokaktaydı ya da oradan geçmekte idi. Kamyoncu, balkondaki insanların aşağıya atlayabilmeleri için yumuşak bir zemine ihtiyaç duyduğunu görüp kamyonunu balkonun altına çekmişti. Ve balkondaki iki adam ve bir çocuk havuza atlar gibi yeşillik yüklü kamyonun kasasına atlamıştı.

İnsan zihni, bilhassa üzerinden hatır sayılır zaman geçmiş tanıklıkları defaatle yeniden canlandırırken boşlukları da dolduruyor. Benim zihnim de, zaman içinde olayı yeniden hatırlaya hatırlaya bir kamyon imgesi yaratmış. Okuduğum haberde bir fotoğraf görmemiştim. Ama zihnimde kamyona dair bir çok detay var. BMC'nin Fatih serisine benzer damperli bir kamyondu. Kabini kırmızı, ahşap damperi ise kahverengiydi. Külüstürden halliceydi. Utanmasam anlında ter birikmişti diyeceğim. Öte yandan "yeşillik" sözcüğü gazeteci lügatında pek yer bulamaz kendine. Yeşillik denince benim aklıma nane ve maydanoz geliyor. Bu bitkileri açıkta kalacak şekilde kamyon kasasına istiflemek pek mantıklı değil. Kamyonun taşıdığı silajlık mısır ya da başka türden bir hayvan yemi olabilir. Fakat zihnim nane ve maydanozda ısrar ediyor. İtfaiye aracının giremediği sokağa kamyonun nasıl girdiği de yerinde bir soru. Belki de bu olay baştan sonra uydurmadır. Hiçbir önemi yok. Zihnim bu hikayeyi olduğu gibi alıp boşluklarını doldurmuş, belki fazlalıklarını atmış ve kendince mükemmelleştirmeye çalışmış. Belki yıllar sonra bu hikayeyi başka türlü hatırlayacağım. Yeşillik yerine domates kamyonu olacak belki. (Gerçi şu an kayda geçiriyorum hikayeyi. Kayda geçirmek, hikayenin evrimine check point koymak anlamına da geliyor sanki.)

Yıllardır aklıma geldikçe günümü neşelendiren hatta hayata daha sıkı bağlanmamı sağlayan bir hikaye bu. Kamyoncunun pratik zekasıyla ilgilenmiyorum. Hikayenin verdiği "son ana kadar umudunuzu koruyun" mesajı da benlik değil. İki adam ve bir çocuğun oyun oynamak dışında herhangi bir sebepten nane ve maydanoz yüklü bir kamyon kasasına düşmek üzere üçüncü kattan kendisini bırakmasındaki romantizmi seviyorum. Bana Ülkü Tamer şiirlerini hatırlatıyor.

Bu romantizmi av meraklısı Rus iş adamlarının insan avlamak için Somali açıklarında korsan gemisi aradıkları hikayede de hissediyorum. O da 2010'dan beri ara ara zihnimde dönüp duran bir hikayedir. Belki başka bir zaman onu da anlatırım.

Dünya güzel bir yer. Yarın öbür gün ölüm döşeğindeyken bunları düşüneceğim belki: Evet, birçok şey istediğim gibi olmadı. Biraz üzüldüm, biraz acı çektim. Bazen mucizeler bekledim. Çoğu zaman öfkelendim. Ama gene de dünya güzel bir yer. Somalili korsanlar var. Rus iş adamları var. Yeşillik yüklü kamyonlar var. İyi ki yaşamışım. Hatta keşke biraz daha yaşasam.

Araplar

Türkiye'de safezone'dan çıkmadan birilerine küfretmek istiyorsanız Arapları seçebilirsiniz. Havsalam almıyor... Edirne'den Hakkariye'ye, yurdunu yuvasını siktiğimin ülkesinde, kadını erkeği; okumuşu cahili; sağcısı solcusu; menemeni soğanlı yapanla soğansız yapanı; ezcümle zihni perişan topyekûn tece halkı destur almadan her mekanda ve her zamanda Araplara küfredebiliyor. Türkiyeli Araplar bile Araplara küfrediyor anasını satayım. Nasıl bir tezgah kurdunuz lan siz? Ben neyi ıskalıyorum?

Seküler Cennet Projeksiyonları

Nihan Kaya, Twitter'da yazmış:

"Oyunları (izlemek değil) görmek bile beni hayli rahatsız etmiştir hep, zira neredeyse bütün oyunların (ör: tenis) bir "taraf"ın diğer "taraf"ı ezmeye, köşeye sıkıştırmaya, ona galip gelmeye çalışması esasına dayandığını düşünürüm. Bu savıma nihayet bir destek buldum yıllar önce.

Aborijin çocukları bir yatılı okula yerleştiriyorlar. Oynadıkları ilk futbol maçında, aborijin çocuklar iki taraf da birer gol attığında oyunun bittiğini sanarak çekiliyorlar. Çekilmeden önce, birbirlerini kutlayarak tabii..

Kanıksadığımız için bize normal geliyor; ama bir "oyun"da kişilerin taraflara dönüşmesi, karşı tarafı zor durumda bırakmaya, onu yenmeye çalışması, ondan üstün olduğunu hissetmek/göstermek için çabalaması normal mi? Bana normal gelmiyor. Gerçekten gelmiyor. Hiçbir zaman gelmedi.

Şunu yeniden düşünelim isterim: Aborijin çocuklara oyunun bitmediği söylendiğinde şaşırıyorlar, kendilerine söylenenleri anlamaya çalışıyor ama anlayamıyorlar. "Ama iki taraf da gol attı zaten. O halde (aynı) oyuna neden devam ediyoruz?" diye soruyorlar. Makul bir soru değil mi?

En basit anaokulu oyunlarında bile bu var: çocuklara rekabeti, kendi kendisiyle yarışarak değil de başkalarıyla rakip olarak onlardan iyi, üstün olduğunu ispatlamayı öğretmek. (Dün, şu, müzik durduğunda çocukların boş sandalyelerde yer kapmak için yarışa girdiği oyunu izledim.)"

Kaynak: https://bit.ly/2CS4NNt

Ayşenur cevap vermiş:

"Valla insanoğlu aynen bu şekilde karşısındaki ezmeye, köşeye sıkıştırmaya, ona galip gelmeye çalışa çalışa aya gitti.

İsadan sonra 2018’e kadar edindiğimiz ilerlemenin milyonda birini edinemezdik rekabet olmasa. Şu lafları söylemek için insan denen maymunu baya tanımıyor olmak gerek ki hanımefendinin biosunda psikoloji falan yazıyor hiç anlamadım o yüzden.

İnsan denen maymunu “kötülük” addedilen hasletlerinden soyarsanız, geriye kalan şey, insan olmaz. Ondan da öte, rilke’nin dediği gibi şeytanlarımızı alırsanız, meleklerimiz de gider.

Zaten hayatı imtihan kılan şey de, bu dengeyi kendine ve çevrene en az zararla kurabilmektir. hanımefendinin rüyasını kurduğu şey ütopyadır, hayata dair olamaz. Cennete dair olabilir. Herkese malum olduğu üzere, cennette bir imtihan yoktur.

Lütfen seküler cennet projeksiyonlarımızı hayatın kumaşına dikmeye çalışmayalım."

Kaynak: https://bit.ly/2WveWsf

***

Nihan Kaya çok sıkıcı. Nihan Kaya romantik. Nihan Kaya gibi olmayın. Ayşenur ise insanın kalp atışlarını hızlandıracak kadar realist. Olabiliyorsanız Ayşenur gibi olun.

atları hazırlayın

Müslüman Kardeşler’in (İhvan olarak da bilinir) ablemi. Google’da biraz dolaşınca bir çok varyasyonunu gördüm. Kimisi yuvarlağın etrafına bir şeyler yazmış, kimisi kitabın şeklini değiştirmiş. Ama hemen hepsinde iki kılıç ve kılıçların altındaki yazı vardı. Merak ettim, “hazırlayın (ve eiddû)” yazıyormuş. Enfâl suresinin 60. ayetinin giriş kelimesiymiş. Ayet “Onlara karşı gücünüz yettiği kadar kuvvet ve savaş atları hazırlayın,” diyor, “Onlarla Allah’ın düşmanını, sizin düşmanınızı ve bunlardan başka sizin bilmediğiniz fakat Allah’ın bildiği diğer düşmanları korkutursunuz. Allah yolunda her ne harcarsanız karşılığı size tam olarak ödenir. Size zulmedilmez.”

Hazırlayın. Şahane bir retorik. Hem sade hem şatafatlı. Aklınızda bulunsun, ileride bir örgüt kuracak olursanız siz de böyle bir sözcük bulun.

***

Enfal suresi enteresan bir metin. Bedir Savaşı’ndan sonra “inmiş.” Savaşta ele geçen ganimetlerin paylaşımını konu ediyor. Daha doğrusu bütün tasarrufu Muhammed’e bırakıyor. Enfal de ganimet demek zaten. Ortadoğu’da hangi taşı kaldırsan altından Enfal çıkar. Saddam da bayılırdı bu sureye. Hatta hafızam yanıltmıyorsa Halepçe Katliamı’nın resmi ismi de El-Enfal operasyonu idi.

Sağcı şairlerimiz de pek sever Enfal suresini. Bu 17. ayet: “Sonra onları siz öldürmediniz, lâkin Allah öldürdü. Attığın zaman da sen atmadın, lâkin Allah attı. Bu da müminlere güzel bir imtihan geçirtmek içindi. Allah işitendir, bilendir.”

Bu da Süleyman Çobanoğlu’nun dizeleri: “Rab bu nasıl denizdir yüzme bilen kuşu yok içimde acır bir şey bu gösüme ne kattın anlar gibi olmuştum yetmiş üçte bir cuma attığımda o oku ben atmadım sen attın”

***

Esasında bütün Ortadoğu tek bir sözcükten peydah olmuş gibi. Sanki birinin ağzından kazara bir sözcük dökülmüş de Big Bang misali bütün Ortadoğu’nun siyasi coğrafyası oluşmuş. Arapça’dan ithal ettiğimiz ezelden beri yahut çok eski zamanlardan beri anlamına gelen bir deyim var: Kalûbeladan beri. Kalûbela “evet dediler” gibi bir anlama geliyor. Kabaca “evet dediklerinden beri” diye çevirebiliriz. Bu da benim hissimi destekliyor sanırım. Belki de desteklemiyor, bilmiyorum.

Her neyse, şu yukarıdaki hazırlayın mottosu hoşuma gitmişti. Onu yazayım derken daldan dala atlamaya başladım yine. Blogların da kötü yanı bu; sayıklamaya izin veriyor.

başlıksız

Hiçbir şey olmuyor, tarih akmıyor artık. İki yüz bin yıllık insanlık tarihinden elimize hasbelkader bir kaç saniye geçmiş de çevirip çevirip aynı saniyeleri yaşıyor gibiyiz. Ne beşeriyete bir katkı sağlıyoruz ne de bir yaz sabahı meltemin denizden taşıdığı iyot kokusuyla sarhoş olup tabiata aşık oluyoruz. Yeni bir ahlak geliştirdik, üretmemenin ahlakı. Hiçbir şey üretmiyoruz, hâliyle ölümlerimiz uygarlık için birer kayıp sayılmıyor. Ölümü ölüm olmaktan çıkardık. Pizza söylüyor, bira içiyoruz; bazen dizi izliyor, bazen dedikodu yapıyoruz, o gece ölüyor sabah yeniden doğuyoruz. Arada sosyal medyayı açıyor en son bıraktığımız yerde, aynı sosyal sınıfta olup olmadığımızı kontrol edip kapatıyoruz. Batı'nın araçlarını kullanarak Batılılaştığımızı sanıyor, Batı'nın bu araçları nasıl inşa ettiğini ise düşünmüyoruz. Aslında hiçbir şey düşünmüyoruz, sadece korkuyoruz. Doğulu olduğumuz faş olacak diye korkuyoruz. On sekiz yaşında, belki de tüm bu vahametin kaynağı olan ailelerimizden kurtuluyor, otuzlu yaşlarda bireye dönüşümüzün tamamlanmasına ramak kalmışken evleniyor ve birey olmaktan da vazgeçiyoruz. Katatoni hâlinde olduğumuz da söylenemez, koşuşturuyoruz. Korkuyoruz ve koşuşturuyoruz. Ev kirasını, apartman aidatını, Netflix aidatını denkleştirmek için koşuşturuyoruz. Tefekkür hak getire, hiçbir fikir, hiçbir duygu üzerinde beş saniyeden daha fazla durmuyoruz. Yoruluyoruz bazen, ama ben bu yorgunluğum ile ne satın aldım yahut nereye ne katkıda bulundum diye kendimize sormuyoruz. Zaten artık soru sormuyoruz. Öğrenebileceğimiz her şeyi öğrendiğimizi sanıyor her ne gelişmede ışık hızında pozisyon alıyoruz. Bazen aramızdan bir kumaşı yırtar gibi bu mahvoluşu yırtarak gönlünden geçenin peşinde koşan insanlar çıkıyor. Ve biz gurur duyuyoruz. Gurur duymaya hakkımız olmadığını, işbu tutkulu insanın bizim sayemizde değil, bize rağmen var olduğunun da farkına varamıyoruz. Ve gerçekten bir gün bir deus ex machina’nın çıkıp bizi bu cendereden kurtaracağına inanıyoruz. Yazık oluyor demeyeceğim ama müstahak da değil sanki. Canımı sıkan biraz da bu, bir hikayeye bile dönüşmüyoruz.

başlıksız

— Kaç sene yattım demiştin? — Yedi sene. İlk beş sene Ulucanlar'da, gerisini de Manisa yarı açıkta... Kapattılar Ulucanlar'ı... Müze yaptılar. — Cezaevlerini müze yapmak da bana saçma geliyor. Ne yani millet pazar günü çoluğunu çocuğunu alıp cezaevini mi gezecek... Bakın çocuklar, burası avlu, burası tuvalet, burası da koğuş... Hadi eve gidelim! Başka bir şey mi var cezaevinde!.. Gerçi bazı cezaevlerinde atölyeler, ne bileyim, kurslar falan oluyormuş. Zanaat... Sizde de var mıydı öyle bir şey? — Yoktu. Biz çay içiyorduk. Sekiz kişilikti bizim koğuş. Meydancı yoktu. Bazılarımıza para gelirdi. Çay, kahvaltı malzemesi falan alırdık. Semaver de almıştık. Sabah kalkar kalkmaz çayı demlerdik, akşam yatana kadar onu içerdik. Veysi vardı, Batmanlı... Bizi buraya çay içelim diye tıktılar derdi. — Komik adammış Veysi. Ben cezaevine giren insanların geçici olarak öldüklerini düşünürdüm. Buzdolabında dondurulmuş gibi... Tahliye olunca da yeniden hayata döndüklerini. Galiba insanlar cezaevinde de yaşamaya devam ediyorlar... Tabii, oranın sosyal hayatı biraz farklı. — Yaşamayıp ne yapacaksın. — Doğru söylüyorsun... Çeteler, kavgalar oluyormuş. Başına kötü bir şey geldi mi içeride? Çay içmek dışında. — Benim başıma hiçbir şey gelmedi ama koğuş arkadaşına küsmek sıkıntılı derlerdi. Düşün, katiller koğuşundasın, belki müebbetliksin. Koğuş arkadaşların da öyle. Bir sebepten bir arkadaşınla kavga edip küsüyorsun. Sonra ömrünün sonuna kadar küstüğün adamla aynı dört duvar arasında yaşıyorsun. Tuvalette karşılaşıyorsun, avluda karşılaşıyorsun... Zor yani.

başlıksız

Yıllar önce bir haber okumuştum. Diyanet İşleri Başkanlığı Türkiye genelinde bir anket yapmış, insanlara Kuran'ı bildiğiniz bir dilde (Türkçe, Kürtçe, Arapça... Hangi dilde okuyup anlayabiliyorsanız.) okuyup okumadıklarını sormuştu. Hayır okumadım diyenlerin oranı %93 idi. Kulaktan dolma bilgiler dışında Türkiye nüfusunun %93'ü Kuran'da ne yazdığını bilmiyordu. Hemen her eve girebilmiş 'All The Answers' türünden bir kitap, her şey o kitapta yazıyor ama kimse merak edip de okumuyor. Yıllardır kafamda dönüp duruyor bu durum. İlk emri "oku!" olan bir tanrının kitabını niçin okumuyorlar?

Az önce tırnaklarımı keserken tekrar aklıma düştü bu soru. Galiba yavaş yavaş anlamaya başlıyorum. Kuran bir meta. Kuran'da neler yazdığının bir önemi yok. Dinlerde esas olan kurucu mitlerdir zaten. Müslümanların çeşitli mezheplerde konsolide olması da bu sebeptendir. Kuran, tüm bu mezhepleri bir üst katmanda birleştirmeye yahut birbirlerinden tamamen kopup ayrı dinlere dönüşmelerini engellemeye yarar. Kitabı olsun olmasın bütün dinler sözle yayılır. Kafasına soru takılan bir müslümanın açıp kitaba bakmak yerine alime başvurması dinlerin karakteristiğidir. Ayrıca dinler bilmeme üzerine kurulmuştur. İnsanlar okuduklarını anlayabilecek yetkinliğe ulaştığında Kuran'ı baştan sana okuyup "evet, Allah'ı ve nasıl ibadet etmem, nasıl bir hayat sürmem gerektiğini anladım" deseydi, İslam ya dağılırdı ya da biçim değiştirirdi. Muhtemelen alimler de bunu bildikleri için insanları Kuran'ı okumaya teşvik etmiyor.

Ben bu konuyu düşünmeye devam edeceğim. İpin ucunu buldum galiba.

Tarikatlar, medreseler, çocuklar

Türkiye nüfusunun yaklaşık yarısı 25 yaşın altında. Çocuk nüfusu ise (0-17 yaş) 2017 yılı sayılarına göre toplam nüfusun %28'ine tekabül ediyor. 1990'da bu oran %42 iken 1970'de %48 civarındaymış.

-Görebildiğim kadarıyla- 1970'lerden bu yana sosyal ve iktisadi (Özal dönemi ve sonrasında daha çok iktisadi) meseleler konuşulurken işbu genç nüfustan bahsedilip şayet iyi bir eğitim verilirse ülke için bir hazine, verilemez ise baş belası olacağından dem vurulur.

Batı müktesebatını temel alan, akılcı ve kaliteli bir eğitim verilmediğini, böyle bir niyet ve çaba da olmadığını gördük. 10-20 yıl sonra işsizler ordusunu besleyen bir tür ara elemanlar ülkesi olacağımız varsayılıyor.

Ama işin bir boyutu daha var. Az evvel Google'da dolanırken bir araştırmaya denk geldim.

Dokuz Eylül Üniversitesinden Prof. Dr. Esergül Balcı ve ekibi yaklaşık bir yıl boyunca sahada çalışıp 2017 yılında Eğitimde Tarikat ve Medrese Gerçeği, 1 Milyon Öğrenci Tarikatların Elinde başlıklı bir rapor hazırlamışlar.

Şöyle bir göz attım, sayılar bir acayip:

Türkiye’de belli başlı 30 tarikat silsilesi ve bunların 400 kolu bulunuyor.

Sadece İstanbul’da 445 tekke faaliyetlerini açıktan sürdürüyor.

Çoğunluğu İstanbul, Siirt, Diyarbakır, Mardin, Adıyaman, Batman, Van, Hakkari, Şırnak, Ağrı, Muş, Bitlis, Gaziantep ve Şanlıurfa olmak üzere 800’ün üzerinde faal medrese bulunuyor.

Büyük şehirlerde kaç apartman medresesinin faaliyette olduğu ise tam olarak bilinmiyor.

Türkiye’de 2.6 milyon kişinin bir tarikatla organik bağı bulunuyor. Tarikat üyesi olan ya da faaliyetlerine katılan kişi sayısı ise 1.1 milyon.

Tarikat okullarındaki öğrenci sayısı 210 bin dolayında.

4 binin üzerindeki özel yurdun 2 bin 480’i bir tarikatla bağlantılı. Tarikatlara bağlı yurtların kapasitesi 380 bin olduğu ileri sürülüyor. Bu yurtlarda kalan öğrenci sayısı 225 bini buluyor.

Esergül Balcı "Devlet, eğitimden kademe kademe çekiliyor." diyor. "4+4+4 uygulamasının başlatıldığı 2012 yılından bugüne kadar devlete ait 4 bin 22 ilkokul kapatıldı."

Ve bomba geliyor:

"Doğu ve Güneydoğu’daki medreseler Irak, İran ve Suriye gibi sorunlu ülkelerdeki benzer yapılarla irtibat halinde."

Bilhassa Doğu ve Güneydoğu'daki ailelerin çocuklarını neden medrese ve yurtlara gönderdiğinin sebebini ise bir kelimeyle açıklamak mümkün: Yoksulluk.

10-20 yıl sonra sadece işsizler ve ara elemanlar ülkesi değil aynı zamanda minik, sevimli, genç yobazlar ülkesi olacağız.

Bu arada yukarıdaki sayılara mülteciler dahil değil. Türkiye'de resmi sayılara göre 4 milyon mülteci var. Ve bunların yarısı çocuk.

***

Geçenlerde Mücahit Bilici'yi dinliyordum, “İslam’da kilisenin olmadığı söyleniyor, aslında var; ortodoks İslam’da kilise devlettir,” diyor. Hak vermiştim. Bugüne kadar Türkiye'deki durum da buydu. Yukarıdaki raporu okuyunca ise bir kez daha düşündüm. Sanırım Erdoğan rejimi, devletin İslam üzerindeki kilise vasfını kaldırmak istiyor. Bu din bir gün beni de batıl ilan edebilir diye korkuyor sanki. Bu sebeple de dini devletin elinden alıp çeşitli gruplara dağıtmaya çalışıyor.

Belki de hiç alakası yoktur, bilemiyorum.

Cevat Şakir

Yıldıray Oğur'un Alternatif Türkiye Tarihi 1 isimli kitabını okuyorum. Tarih hep kazananları yazdı. Ben ise kaybedenleri, kıyıda köşede kalmış, unutulmaya terk edilmiş insanları yazdım diyor. Halikarnas Balıkçısı'nın (O günlerdeki ismiyle Cevat Şakir) Bodrum'a kadarki serüveni de var kitapta.

Cevat Şakir’in İstiklal Mahkemesi tarafından Bordum'a kalebent olarak sürüldüğünü biliyordum. Bu sürgünün ve bilhassa Ankara'dan Bodrum'a yapılan o uzun yolculuğun onun hayatında bu denli bir kırılma yarattığından ise haberim yoktu. Cevat Şakir Bodrum sahiliyle ilk karşılaşmasını, başka bir deyişle Cevat Şakir’den Halikarnas Balıkçısı’na dönüşümünü çok çarpıcı anlatıyor. Bu metni bugüne değin okumadığım için kendime çok kızdım.

Arkadaşı Zekeriya Sertel ile birlikte İstanbul'da bir dergi çıkarıyorlarmış. Savaştan kaçtıkları için idam edilen 4 erin masum hikayesini yazınca 1925'in Nisan'ında askeri isyana teşvik etmek suçlamasıyla derdest edilip Ankara'ya götürülmüş. İdamla yargılanmasına karar verilmiş. Cevat Şakir aynı zamanda baba katili olduğu için de (meçhul bir sebepten babasını öldürüp 8 yıl hapis yatmıştı) idamına kesin gözüyle bakılıyormuş. Annesi nüfuzunu kullanıp cezayı sürgüne çevirmeyi bir şekilde başarmış.

Gerisini Yıldıray Oğur'dan dinleyelim, o da topu Cevat Şakir'e atacak zaten:

O tarihlerde Ankara'dan Bodrum'a gitmek için önce trenle İzmir'e gitmek, ardından otobüsle Muğla'ya gitmek gerekiyordu. Bunun tahmini 10 günden fazla sürmemesi gerekiyordu. Ama onun yolcuğu 3 buçuk ay sürdü. Yolluk eksik çıkınca yollarda kaldı, yeraltı otellerinde günlerce bekledi hatta bindiği tren, devletin mallarına el koyduğunu söyleyen biri tarafından intikam için soyuldu.

Milas'a kadar arabayla geldikten sonra yol bitmişti. At sesleri duyuldu. Bodrum'a atla gidilecekti. Çünkü yol yoktu. Cevat Şakir'in deyimiyle "Bodrum yollarında Büyük İskender'in savaş arabalarından bu yana yani 2300 yıldır tekerlek dönmemişti."

Yola bir süre devam ettikten sonra Cevat Şakir'in at üstünde hem midesi ağzına gelmişti hem de at için üzülmüştü. Jandarmalara yürümek istediğini söyledi. Milas'tan Bodrum'a kadar uzun bacaklarıyla yürüdü. Bodrum'a yaklaştıklarında jandarmalar, "Şehre at üstünde girmek lazım." diyerek zor bela tekrar onu ata bindirdiler. Bodrum'a vardıklarında müjdeyi kaymakam verdi: "Bodrum içinde serbestsiniz." Bir ev tuttu. Deniz kenarındaydı. Kirası 25 kuruştu. Kirayı cebinden çıkarıp vermişti. Ev sahibinden evin anahtarlarını aldı. İçeri girdi. Sokak kapısını kapattı, avludan denize açılan kapıyı açtı:

"Heyy! Açılan kapı, birdenbire gözlerime ve gönlüme açık denizleri, kıyı ve adaları verdi. Batı göğünde, günün ufka veda edişi turuncu ve kıpkızıl çizgiler çekmişti. Onların üstünde Bodrum Kalesi kapkara bir siluet kesinliğinde yükseliyordu. Kıyıda beyaz evler pembeleşmiş, denizin mavisi de koyu menekşe olmuştu. Dalgalar eve doğru gelirken, tepeleriyle güneşin son ışığını kaplıyorlar, uçlarından kırmızı kırmızı kıvılcımlar savurarak kapının iki adım ötesini pembe köpükleriyle yalıyorlardı. Köpükle kapı arasında kum ve gümüş teller gibi parıldayan kuru yosunlar vardı. Çocukluktan beri ilk kez çocuk gibi hıçkıra hıçkıra ağlayarak kapıya dizüstü düştüm. Şiddetle hayret ettim. İçimdeki hayranlık! Gönül açıklığı! Şükran. Kıyamet kopuyor. Parmaklarımı yosunlara, kumlara daldırdım. Güzel dünyanın kumlarını, deniz çakıllarını, yosunlarını sanki inciymiş, pırlantaymışlar gibi yüzüme gözüme sürdüm, üstüme başıma avuç avuç akıttım. O deniz, o adalar, güzellikte en aşırı hayalin cennet diye göz önüne getirebileceğinden bir kat daha güzeldi. Hele o berrak gök, uzaklıklarda ne uysaldı! Denizi, asma yapraklarının fısıltısını duyuyordum. Burada ölmeyecek kadar kuru ekmek ve suyla yaşamak mutluluğunu özlüyordum."

Trending Blogs

Recently Viewed Blogs

ertuğrul güneş