Het logboek van Jobke

Digitaal logboek van Jobke, student aan ArtEZ hogeschool voor de kunsten.

[logboekvanjobke]

Kolm Saigurn in the Rauris Valley with the Sonnblick - Friedrich Loos -1835

De bergen torenen hoog uit boven een goud en zilver bedrijfje. Een kabelbaan loopt vanaf dit gebouw naar boven langs de rotsen, maar valt amper op naast de enorme waterval die naar beneden klettert. en hoewel de boerinnen op de voorgrond staan lijken ze minuscuul in vergelijking met de natuur. Het geeft haast een sublieme ervaring. 

De natuur oogt in eerste instantie ontembaar groot, wat een terugkerend onderwerp was bij de kunst uit de romantiek. Maar als je beter kijkt, is de mens in harmonie met de natuur op dit schilderij. De boerinnen zijn gezellig samen aan het werk in de frisse buitenlucht in het prachtige gebied, en het goud en zilver bedrijf werkt samen met de natuur, ze hebben de bergen nodig om bij de mijnen te komen en de waterval creëert de mogelijkheid om de opbrengsten uit de mijnen te zuiveren. Het oogt vredig. 

Het schilderij valt onder de stroming biedermeier. Je zou kunnen stellen dat deze stroming tussen de kenmerken van de verlichting en de romantiek in valt. Het verstand en het gevoel zijn in harmonie. Biedermeier gaat met name om tevredenheid met wat er is om je heen, en dat valt goed af te zien aan het schilderij van Friedrich Loos.

[logboekvanjobke]

Edle Einfalt, stille Größe

De mierzoete smaak van de rococo heeft de mensen uiteindelijk misselijk gemaakt. Men was toe aan zuiverheid en redelijkheid. Weg uit de mist van die roze wolk en weer met beide benen op de grond staan, focussen op wat echt belangrijk is. Uit dit verlangen ontstond aan het eind van de 18e eeuw een nieuwe kunststroming, het neoclassicisme.

Edle Einfalt, stille Größe (edele eenvoud, stille grootte), dat is hoe de kunsthistoricus Johann Winckelmann (1717-1768) de kunst van de Griekse oudheid omschreef. Hij doelt met deze uitspraak op de pure, harmonieuze intentie die de kunsten uit de oudheid ons geven. Niks is overbodig, alles lijkt te horen zoals het is. De eenvoud maakt het sterk en tegelijkertijd teder. Deze intentie was waar de neoclassicistische kunstenaars in hun werk naar streefden.

[logboekvanjobke]

Wie is de opvallendste schelp in de oceaan?

De rococokunst heeft niet veel inhoud. Het gaat bij deze stroming vooral om de decoratie, en het daaraan gekoppelde aanzien. Hoe zoetsappiger hoe beter, dat was de spirit. En dat is er overduidelijk vanaf te zien. Wellicht probeerde men destijds reacties op te roepen als:  ‘Wat gewaagd dat je dat durft op te hangen!’, om zo nóg opvallender uit de verf te komen. De speelse naamgeving, die duidt op schelpvormige taferelen, past er wat mij betreft perfect bij.

Ik vind de kunst van de Rococo vermakelijk om te bekijken, laat ik dat even vooropstellen. De Schommel van Fragonard vind ik er prachtig sprookjesachtig uitzien. Het geeft me ook wel een bepaalde gemoedstoestand; ik wordt er vrolijk van. Maar daar blijft het bij, het raakt me verder niet. Het nijgt er bijna naar dat ik het niet serieus kan nemen, omdat het allemaal zo roze bewolkt is. De kunstcritici van die tijd, die de stroming beschrijven als onzinnig overdreven, geef ik wat dat betreft gelijk.

Die overdrevenheid zonder moraal doet me ietwat denken aan de huidige tijd, waarin ik af en toe het idee heb dat het belangrijkste doel is dat je je zo opvallend mogelijk uit, met name op social media. Het lijkt op een wedstrijdje wie de opvallendste schelp is in de oceaan.

[logboekvanjobke]

Het tragische einde van een niet-herkende

“het tragische einde van een niet-herkende II” (1984) is een schilderij van de Duitse schilder, graficus en beeldhouwer Wolfgang Mattheuer (1927-2004). De kunstenaar leefde in de Duitse Democratische Republiek, ook wel Oost-Duitsland.

Het masker trekt aandacht, doordat er gebruik is gemaakt van een centrale compositie in combinatie met een duidelijk licht-donker contrast. Het werk is met olieverf geschilderd en bestaat uit zeer koele, donkere kleuren, wat een sombere uitstraling geeft.

Ik krijg het idee dat Mattheuer met dit werk duidelijk wilde maken dat het leven in de DDR verstikkend was. Burgers konden zichzelf niet zijn en hun eigen mening niet uiten. Ze moesten maar domweg (ezel masker) leven onder de regels van de strenge communistische regering, dat was de enige manier om het hoofd boven water te houden.

Wanneer ik naar dit schilderij kijk schudt het me wakker en haalt het rotte twijfels uit mijn hoofd. Hoe kan ik in godsnaam zo laf zijn om mezelf te verstoppen en mijn ideeën voor me te houden terwijl ik barst van de vrijheid.