ElmaYetiştiriciliği Üzerini Çeşitli Bilgiler
Türkiye topraklarının verimlilik durumunu ortaya koyabilmek için ülke genelinde tarım alanlarından toplam 243453 adet toprak örneği alınmış ve bu topraklarda, bünye, pH, toplam tuz, organik madde, kireç, yarayışlı potasyum ve yarayışlı fosfor analizleri yapılmıştır. Bünye bakımından tınlı, killi tınlı, killi, kumlu ve ağır killi toprakların Türkiye genelindeki oransal dağılımı aynı sıra ile %50.49, %41.44, %4.74, %3.27 ve %0.05 olarak bulunmuştur.
Balıkesir Susurluk’ta Satılık 75 dönüm Faal Durumda Çok Ürünlü Meyve Sebze Çiftliği (detaylar için tıklayın)
Susurluk Çayı'nın hemen yanında. Bursa-Balıkesir yoluna 5 km mesafede meyve sebze ve işlenmiş yerel ürünler üretimi yapılan satılık çiftlik.
Türkiye genelinde, pH açısından en fazla alanı hafif alkalin topraklar, bunu sırasıyla nötr, hafif asit, orta asit, kuvvetli alkalin ve kuvvetli asit topraklar izlemiştir. Türkiye topraklarının organik madde miktarının genelde az olduğu görülmüştür. Toprakların kireç miktarı açısından en fazla alanı kireçli topraklar, bunu sırası ile az kireçli, kireçli, çok fazla kireçli ve fazla kireçli alanlar izlemiştir. Tuz miktarı açısından en fazla alanı tuzsuz topraklar, bunu sırasıyla hafif tuzlu, orta tuzlu ve çok tuzlu topraklar izlemiştir. Ülkemiz topraklarının çok büyük bir kısmının potasyum miktarının yüksek olduğu görülmüştür. Bunu potasyum miktarı yeter ve az olan topraklar izlemiştir. Fosfor miktarı çok az, az, orta, çok yüksek, yüksek olan toprakların oransal dağılımı aynı sıra ile %29.52, %28.52, %16.98, %15.66, %9.31 olarak bulunmuştur (Eyüpoğlu, 1999).
Türkiye genelinde yapılan bir araştırmada kumlu bünyeli toprakların %53.25’inde demir noksanlığı, killi tınlı ve killi bünyedeki toprakların ise sırasıyla %52.00 ve %51.97’sinde 4 çinko noksanlığı görülmüştür. pH’nın 7-8 arasında değiştiği topraklarda %31 oranında demir eksikliği sorunu belirlenmiştir. Aynı şekilde yüksek pH’ dan etkilenen bir diğer elementte çinkodur. pH’ nın 8’den yüksek olduğu topraklarda çinko eksikliği %68.89’dur. Kireç kapsamı %25’ den fazla olan topraklarda %45.51, organik madde miktarının ise %1’in altında olan topraklarda %37.22 oranında demir eksikliği görülürken; toprakların kireç kapsamı ile yarayışlı çinko arasında bir ilişki belirlenmemiştir. Organik madde içeriği %1’ den az olan toprakların %66.25’inde çinko eksikliği belirlenmiştir. Türkiye topraklarında bakır eksikliği sorunu bulunmamaktadır. Sadece %0.70’inde mangan eksikliği tespit edilmiştir (Eyüpoğlu ve ark., 1998).
Orta Anadolu Bölgesi elma bahçelerinde 35 yıl önce yürütülen bir araştırmada sadece Fe noksanlığına bağlı klorozun elma ağaçlarında %35’e varan ürün kaybına sebep olduğu, şiddet ve devamlılığa bağlı olarak ağaçların tamamen kuruduğu belirtilmiş olmasına rağmen toprakların başta organik madde ve reaksiyonlarında iyileştirme yapılamadığı için sorun halen devam etmektedir (Türkoğlu ve ark., 1974).
Kaynaş ve ark. (2009), Çanakkale’de elma yetiştiriciliğinde en sık karşılaşılan sorunların çeşit seçimi, hastalık ve zararlılarla mücadele, elma bahçelerinin beslenmesi, budama ve terbiye sistemleri ile muhafaza ve pazarlama konularında bulunmaktadır. Gediz Havzasının kolluviyal topraklarının 24 ayrı noktasındaki 0-25 cm derinlikten alınan toprak örneklerinde, besin elementlerinin yeterlilik durumu değerlendirilmiştir. Çalışmada toprakların %71’inin azotça orta, %29’unun ise iyi durumda; alınabilir fosfor yönünden %38’inin yetersiz, %67’sinin iyi durumda olduğu bildirilirken toprak örneklerinin pH değerleri ile alınabilir P, Fe ve Mn içerikleri arasında önemli negatif ilişkiler belirlemiştir (Atalay, 1987).
Isparta yöresindeki elma bahçelerinin toprak verimlilik durumlarını belirlemek amacıyla yapılan bir çalışmada da toprakların, genelde hafif alkali tepkimeli, orta bünyeli, fazla kireçli, organik maddece fakir düzeyde, alınabilir K, Mn ve Cu içeriklerinde eksikliğin olmadığı, Fe ve Zn miktarlarının ise büyük oranda yetersiz olduğu bildirilmiştir (Erdal ve ark., 2004).
Özkan ve ark. (2009), Antalya bölgesinde elma yetiştirilen bahçe topraklarının bazı fiziksel ve kimyasal özelliklerini incelemek ve bitki besleme ile ilgili sorunlarını belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Antalya ilinde yoğun olarak elma yetiştiriciliği yapılan ilçelerdeki bahçelerden alınan 203 adet toprak örneği materyal olarak kullanılmıştır. Toprak örneklerinde, pH, EC, kireç, bünye, organik madde, alınabilir P, K, Ca, analizleri yapılmış ve analiz sonuçları sınır değerleri ile karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre; toprak örneklerinin organik madde içeriği düşük olup, tuzluluk sorununa rastlanmamıştır. Topraklar genel olarak tınlı, killi tınlı, milli tınlı ve killi bünyede, yüksek oranda kireçli ve hafif alkali ve alkali karakterde bulunmuştur. Toprak örneklerinin alınabilir P ve K düzeyinin orta ve yüksek, Mg’ nin yüksek, alınabilir Ca miktarının ise orta ve iyi düzeyde olduğu belirlenmiştir.
Pınar ve ark. (2008), Mersin ilindeki Elma, Kayısı, Erik, Kiraz ve Şeftali bahçelerinin bazı toprak özellikleri bakımından verimlilik durumlarını belirlemek amacıyla 666 adet toprak örneğinde yürüttükleri çalışmada, toprakların %90’nının tın bünyeli. % 84’nün alkali reaksiyonlu oldukları, % 98’inde ise tuzluluk problemi olmadığını belirlenmiştir. Bunların yanı sıra toprakların % 66’sının kireç içeriğinin yüksek ve çok yüksek, % 52’si organik maddece fakir, % 76’sı alınabilir fosfor bakımından yüksek ve çok yüksek, % 54’nün ise değişebilir potasyum yönünden noksan olduklarını belirlemişlerdir.
Raese (1990), elma ve armut ağaçlarında yaptığı araştırmada, yaprak azot içeriği ve meyve veriminin bitkilerin azot beslenmesi ile yakından ilgili olduğunu saptamıştır. Meng ve ark. (1994), spur tip elma anaçlarında yaptıkları araştırmada bitkinin yaprak. sürgün ve meyvelerinde farklı dönemlerde besin elementi analizleri yapmışlardır. Araştırmacılar, denemeye alınan çeşitler arasında Starkrimson’da yaprak N, P ve Zn içeriklerinin daha yüksek olduğunu bulmuşlardır.
Fallahi ve Simons (1996), Delicious çeşidi elmalarda yaprak ve meyve mineral içeriği ile meyve kalitesi arasındaki ilişkileri incelemişlerdir. Buna göre, Yaprak N ve meyve N, Ca, Mg, Mn içeriklerinin meyve rengiyle negatif olarak ilişkili olduğunu, meyve K içeriğinin meyve ağırlığı ve rengiyle pozitif olarak ilişkili olduğunu bildirmişlerdir. Araştırmacılar yaprak ve meyvenin N, K, Ca ve Mn içeriklerinin diğer besin elementlerinden daha fazla meyve kalite parametreleri ile ilgili olduğunu belirlemişlerdir.
Başar ve Özgümüş (1995), Bursa yöresinde klorotik seftali ağaçlarına uygulanan değişik demirli gübre ve dozlarının yaprakların bazı mikro besin elementi içerikleri üzerine etkilerini belirlemek üzere araştırma yapmıştır. Deneme, Bursa ovasında Karabalçık, Çağlayanköy ve Barakfaki’de kloroz gösteren 3 bahçede tesadüf parselleri deneme desenine göre 6 tekrarlamalı olarak kurulmuştur. Araştırma sonuçlarına göre; Sequestrene 138 Fe’in şeftali yapraklarında Mn içeriklerini azalttığı, demir sülfatın ise yaprakların Mn içerikleri üzerinde bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Gübrelerin yaprakların Zn ve Cu miktarında ise önemli bir değişime neden olmadığı belirlenmiştir. Uygulamalara bağlı olarak yaprakların aktif demir ve toplam demir içeriklerinde önemli farklılıklar meydana gelmiştir.
Sönmez ve Kaplan (2002), Korkuteli ve Elmalı yörelerinde yeşil ve klorozlu elma yapraklarının bitki besin maddesi içeriklerinin karşılaştırılması ve demir klorozunun belirlenmesinde kullanılan bazı bitki besin maddelerinin oranlarını değerlendirmek amacıyla araştırma yapmıştır. Korkuteli ve Elmalı yörelerinden, toplam 76 elma bahçesinin yeşil ve klorozlu yapraklarından ayrı ayrı olmak üzere yaprak örnekleri alınmıştır. Bu örneklerde N, P, K, Ca, Mg, Na, Fe, Mn, Zn ve Cu analizleri yapılmıştır. Bu analiz sonuçlarından yararlanılarak P/Fe oranı, K/Ca oranı ve Fe indeksi hesaplanmıştır. Yeşil yaprak örneklerinin toplam N, Ca, Fe ve Mn içerikleri, klorozlu yapraklara göre istatistiksel olarak önemli düzeyde yüksek; P ve K konsantrasyonlarının istatistiksel olarak önemli düzeyde düşük; Mg, Na, Zn ve Cu konsantrasyonlarında ise istatistiksel olarak önemli bir farklılığın olmadığı bulunmuştur.
Erdal (2005), Isparta yöresinde bulunan elma bahçelerinin verimlilik durumlarını yaprak analizleriyle belirlenmek için yedi ilçe belirlenmiş ve her ilçeden on bahçe seçerek iki yıl süreyle aynı ağaçlardan yaprak örnekleri alınmıştır. Yaprak analiz sonuçlarına göre Mg eksikliği görülmemiştir. Benzer şekilde ağaçların büyük oranda (%97) N bakımından da yeterli düzeyde beslendiği belirlenmiştir. Ağaçlarda en fazla Zn eksikliği belirlenmiş olup, bu oran % 80 olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca bahçelerin P, Ca, K ve Mn açısından da sırasıyla % 69, 64, 24 ve 11 oranlarında yetersiz olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, toprakların N ile yeterince gübrelendiği fakat Zn, P ve Ca gibi diğer besin elementleri açısından eksikliklerin olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle özellikle Zn, P ve Ca gübrelemesine özel önem verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Uçgun ve ark. (2009a), Eğirdir Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsü arazisinde bulunan 8 yaşındaki MM 106 anaçlı Jersey Mac elma çeşidinde Bazı besin elementlerinin yıl boyunca yaprak ve bitki öz suyunda mevsimsel değişimleri belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Tam çiçekten başlayarak yıl boyunca 14 gün aralıklarla hem yaprak hem de dal örnekleri alınıp besin elementi analizleri yapılmış ve zamana göre değişimleri incelenmiştir. Sezon boyunca yaprakların N ve P içeriklerinin devamlı bir şekilde azaldığı, K içeriğinin ise anlamlı bir değişim izlemediği belirlenmiştir. Bitki öz suyu analiz sonuçları değerlendirildiğinde, N ve P yapraktakine benzer bir değişim göstermiştir. Yaprak dökümüne kadar devamlı bir azalış gösteren N ve P yaprak dökümünden sonra çiçek zamanına kadar yükseliş sergilemiştir. K ise bitki öz suyunda daha karalı bir değişim göstermiş olup, fotosentezin maksimum düzeyde gerçekleştiği Haziran ayında pik değerlere ulaşmış, daha sonra hasat zamanına kadar düzenli bir azalış göstermiştir. Bitki özsuyundaki K içeriği hasattan bir sonraki çiçek zamanına kadar stabil kalmıştır.
Uçgun ve ark., Eğirdir Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünde bazı elma çeşitlerinin çiçeklerindeki besin elementi düzeyleri ve çeşitler arasındaki farklılıklar belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Çiçek örnekleri, tam çiçek döneminde, aynı bahçede bulunan 8 yaşındaki M9 anaçlı Jerseymac, Enter Prise, Red Free, Jonagold ve Granny Smith çeşitlerinden alınarak N, P, K, Ca, Mg, Fe, Cu, Mn, Zn ve B analizleri yapılmıştır. Elde edilen veriler değerlendirildiğinde N, Ca, Mg, Cu ve Zn bakımından çeşitler arasındaki farklılıklar istatistiksel anlamda önemli bulunmuştur. Standart yaprak örneği alım dönemindeki sınır değerlerinin bölgesel kalibrasyonu için araştırma yapmıştır. Çalışma Isparta ilinde bulunan elma bahçelerinden alınan yaprak örnekleri kullanılarak yürütülmüştür. Elma yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı bölgelerden meyve üretim miktarına göre 150 bahçe belirlenmiş ve temmuz ayı başında yaprak örnekleri alınmıştır. Alınan yaprak örneklerinde N, P, K, Ca, Mg, Mn, Zn ve B analizleri yapılmıştır. N, P, K, Ca, Mg, Mn, Zn ve B için sırasıyla %2.45-2.85, %0.18-0.24, %1.57-1.99, %1.10-1.41, %0.32- 0.43. 39-80 ppm, 13-26 ppm ve 33-42 ppm değerleri referans olarak tespit edilmiştir. , Meyve ağaçlarında beslenme durumlarının erken dönemde tespit edilebilirliğini belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Yaprak analizleri, meyve bahçelerinin beslenme durumlarının tespit edilmesinde tüm dünyada güvenle kullanılan standart bir yöntemdir.
Zhang ve ark. (1995), iki yıl süreyle iki ayrı elma, çeşidinde yürüttükleri araştırmada bitki ve toprak analizleri ile elma ağaçlarının beslenme durumunu belirlemeyi amaçlamışlardır. Araştırma sonuçlarına göre, yaprak analiz sonuçlarının gübre uygulamalarında rehber olarak kullanılabileceğini bildirmişlerdir.
Çimrin ve ark. (2000), Elma ağaçlarına toprak (0. 6. 12 ve 18 g Fe/Ağaç), ve yapraktan (0. 1. 2 ve 3g Fe/Ağaç ) olmak üzere iki farklı şekil ve dörder dozda kileyt formunda artan demir uygulamalarının elma bitkisinin bir kısım meyve özellikleri ile yaprak mineral besin maddeleri kapsamına etkilerini incelemektir. Artan miktarlarda toprak ve yapraktan uygulanan demir, elma meyvesinin çap, boy ve meyve ağırlığına istatistikî olarak önemli bir etkisi belirlenemezken, bitki sürgün uzunluğunu istatistikî anlamda önemli ölçüde arttırmıştır. Artan demir dozları elma yaprağının toplam demir ve suda çözünebilir kapsamını istatistiki olarak önemli ölçüde arttırmıştır. Ancak bu artış topraktan uygulamalara göre yapraktan uygulamalarda daha yüksek olmuştur. Elma yaprağının toplam demir kapsamı ile suda çözünebilir demir kapsamı arasında pozitif (P<0.001), suda çözünebilir demir ile toplam çinko arasında negatif önemli (P<0.05) ilişkiler bulunmuştur.
Mordağan ve Ergun (2001), Denizli ili Çivril ilçesinde Golden Delicious ve Starking Delicious elma çeşitleriyle kurulmuş olan bahçelerin bitki beslenme durumları toprak, yaprak ve meyve analizleri ile incelemek için araştırma yapmıştır. Araştırmada, 17 farklı bahçeden 0-30 cm ve 30-60 cm toprak derinliklerinden alınmış olan toprak örnekleri ile aynı bahçelerden alınmış olan yaprak ve meyve örnekleri üzerinde çalışılmıştır. Bu örneklerde, toprak fiziksel ve kimyasal özellikleri ile yaprak ve meyve örneklerinin besin madde miktarları yapılan analizler sonucu saptanmış ve bunların birbirleri ile olan ilişkileri incelenmiştir. Buna ilave olarak, meyve örneklerinin organik asit içeriği tespit edilmiş olup, bunlarla toprak, yaprak ve meyve özellikleri arasındaki ilişkiler araştırılmıştır. Sonuç olarak, elma bahçelerinin toprakları, organik madde düzeyleri bakımından zayıf saptanmış olmasından dolayı organik gübrelemeye önem verilmesi gerektiği ortaya çıkmıştır. Ayrıca yapraktan Ca ve mikro element gübreleri temel gübreye ilave olarak verilebileceği elma bahçelerinin Mg ve Cu toksitesi yönünden incelenmesi ile karşılaşılan problemlerin çözümü konusunda yardımcı olabileceği vurgulanmıştır.
Peker ve Erdal (2006), Isparta yöresindeki elma ve kiraz bahçelerinin bor beslenme durumlarının toprak ve yaprak analizleriyle belirlenmesi için araştırma yapmıştır. Bu amaçla, yöreyi temsil edecek şekilde 70 elma bahçesi ve 40 kiraz bahçesinden toprak ve yaprak örnekleri alınmıştır. Yaprak analiz sonuçları, bitkilerin tamamının B içeriklerinin yeterli olduğunu gösterirken, toprak analizleri, örnekleme derinliklerine göre toprak B içeriklerinin oldukça farklı olduğunu göstermiştir. 0-20 cm derinlikten alınan toprak örneklerine göre toprakların büyük bir kısmının yeterli düzeyde B içerdiği belirlenirken, 20-40 cm deki değerler topraklarda oldukça önemli oranda B eksikliğine dikkati çekmektedir. Bitki ve toprak analizlerinin karşılaştırılması ve yapılan görsel tespitlere göre, yüzey toprağının B içeriğinin bitkinin B beslenmesini daha iyi yansıttığı sonucuna varılmıştır.
Şeker ve ark. (2009), Çanakkale ilinde ekonomik verim çağındaki bodur elma bahçelerindeki beslenme sorunlarının belirlenmesi amacıyla araştırma yapmıştır. Bahçe sörveyi yöntemine göre seçilen 17 elma bahçesinden toprak ve yaprak örnekleri alınarak analizleri gerçekleştirilmiş ve sonuçlar topluca değerlendirilmiştir. Yaprak analizlerinde N, P, K, Ca, Mg, B, Cu, Fe, Mn, Mo ve Zn düzeyleri saptanmış, toprak analizleri ile elektriksel iletkenlik (EC), CaCO3, pH, organik madde miktarı ile toprak tipi belirlenmiştir. Elde edilen veriler, Arcview 3.2.v, GIS (Coğrafi Bilgi Sistemi) yazılımı ile değerlendirilerek yöresel dağılım incelenmiştir. Yaprak ve toprak analizleri ile elde edilen sonuçlar topluca değerlendirildiğinde, yörede bulunan elma bahçelerinde orta ve yüksek derecelerde beslenme sorunlarının olduğu görülmüştür. Yapraklarda N, P, K, Ca, Mg, B, Fe ve Zn elementlerinin düzeyi dikkate alındığında, aynı çeşit içinde dahi önemli farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Yörede toprak tipinin farklılık göstermesi, bahçelerde geleneksel uygulamaların yapılması ve kullanılan çeşitlerin farklılığı nedenleriyle, toprak ve yaprak analizlerine dayalı gübreleme programları ile uzun süreli ve kapsamlı çalışmaların geliştirilmesi zorunluluğu tespit edilmiştir.
Bozkurt ve ark. (2000), meyve bahçesindeki elma, armut, kayısı, şeftali ve erik ağaçlarının beslenme durumlarını ve bitki besin elementi içeriği ile verim arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Bu amaçla, her meyve türünden 10 ağaç olmak üzere toplam 50 ağaçtan yaprak örneği alınarak besin elementi analizleri yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, tüm meyve bahçesi topraklarının, tınlı bünyede, hafif alkalin reaksiyonlu, organik madde ve yarayışlı fosfor bakımından yetersiz, kireç içerikleri bakımından ise, armut ve kayısı bahçesi topraklarının az, elma, şeftali ve erik bahçesi topraklarının orta düzeyde kireçli oldukları belirlenmiştir. Deneme alanı topraklarında K ve Ca miktarları fazla, Mg, Fe, Mn ve Cu miktarları yeterli, Zn miktarının kritik düzey civarında olduğu saptanmıştır. Denemeye alınan tüm meyve ağaçlarında N içerikleri yeterli düzeyin altında, P, Fe, Mn ve Cu içerikleri yeterli, K, Ca ve Mg miktarları yeterli veya fazla bulunmuştur. Bitkide Zn içeriği sadece erik ağaçlarında yeterli, diğer meyve ağaçlarında yetersiz bulunmuştur.
Albayrak ve Katkat (2007), Güney Doğu Marmara Bölgesinde yetiştirilen bodur anaçlı G. Smith elma çeşidi bahçe topraklarının verimlilik durumlarını ve beslenme sorunlarını belirlemek için araştırma yapmıştır. Bu amaçla, Bursa, Yalova ve Sakarya’dan 18 adet bahçe seçilmiştir. Deneme bahçelerinden toprak örnekleri yalnız 2006 yılında 2 farklı derinlikten (0-30. 30-60 cm), bitki örnekleri ise 2006 ve 2007 yıllarında 2 yıl üst üste temmuz ortası- ağustos ortası döneminde alınmıştır. Elma bahçe toprakları genelde kumlu-tın, kumlu-killi-tın ve tın-kum bünyeli, hafif alkali reaksiyonlu. az-orta kireçli ve tuzluluk bakımından sorunsuz bulunmuştur. Topraklar bünye bakımından elma yetiştiriciliği için uygun iken reaksiyon (pH) bakımından uygun bulunmamıştır. Üst derinliğe ait toprakların % 11’inde potasyum, % 5.5’inde bor, alt derinlik topraklarının ise % 50’sinde organik madde, % 56’sında potasyum, % 5.5’inde magnezyum, % 44’ünde Bor’un yetersiz olduğu saptanmıştır. Yaprak sonuçları değerlendirildiğinde ise bahçelerin her iki yılda da fosfor ve demir ile beslenme sorunu olmadığı, her iki yıl % 78’inde potasyum, % 11’inde mangan, % 33’ünde bor bakımından, yıllara göre % 16.5-5.5’inde azot, % 22-5.5’inde kalsiyum, % 33- 16.5’inde magnezyum, % 45-78’inde bakır, % 45-22’sinde çinko bakımından yetersiz beslendiği belirlenmiştir. Bice ve Karaman (2009), bitkilerin beslenme koşullarının iyi bilinmesi, dengeli bitki besleme programı hazırlanması ve sürdürülebilir toprak verimliliğinin büyük öneme sahip olduğunu belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Çalışmada, Tokat ilinde yaygın Starking Delicious, Golden Delicious ve Amasya Misketi çeşitleri ile kurulu elma bahçelerinin verimlilik durumları ve incelenen elma çeşitlerinin beslenme sorunları toprak ve bitki analizleri ile incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre; örnekleme yapılan elma bahçesi toprakları genel olarak killi tın bünyeye sahip olup, tuzluluk sorununa rastlanmamıştır. Toprakların kireç içerikleri genel olarak orta düzeyde, organik madde içerikleri ise yetersiz ve orta düzeyde bulunmuştur. Toprak örneklerinin yaklaşık % 35’inde değişebilir potasyum yetersizliğine, buna karşılık %74’ünde yarayışlı fosfor fazlalığına rastlanmıştır. Araştırma alanı topraklarının %36.25’inde yarayışlı çinko, %75’inde yarayışlı mangan içerikleri yetersiz bulunmuştur. Elma yaprak örnekleri analiz sonuçları değerlendirildiğinde; örneklerin %67.5’ inde azot, %45’inde kalsiyum, %80’inde potasyum, %47.5’inde çinko, %35’inde bakır ve %42.5’inde mangan noksanlığına rastlanmıştır. Akgül ve Uçgun (2008), Bodur elma bahçelerinde farklı azot dozlarının etkilerini saptamak amacıyla araştırma yapmıştır. Eğirdir Bahçe Kültürleri Araştırma Enstitüsünde 2000-2005 yılları arasında yürütülen çalışmada biri kontrol olmak üzere 4 farklı azot düzeyi kullanılmış ve fosfor ve potasyum ise ağaç başına 40g P2O5 ve 100 g K2O sabit olarak uygulanmıştır. Deneme sonunda azot uygulanan bütün parsellerde kontrole göre verim artışı sağlanmış, meyve iriliklerinin değişen azot dozlarından çok verimin artışından olumsuz etkilendiği belirlenmiştir. Artan azot dozları fosfor ve potasyum alımını olumsuz etkilerken, dolaylı olarak magnezyum, kalsiyum ve demir alımını artırmıştır. Yine yaprak azot içeriği ile verim arasında doğrusal pozitif, meyve iriliği arasında ise doğrusal negatif bir ilişki belirlenmiştir. Yaprak azot içeriği % 1.8- 2.0 aralığında bulunmuştur. Suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) içeriği yüksek olurken daha düşük veya daha yüksek N kapsamlarında SÇKM azalmıştır. Artan azot dozlarının titre edilebilir asit oranını artırdığı da belirlenmiştir. Kocabaş (2009), Elma ağaçlarına yapraktan uygulanan borun toprağa göre verimi arttırdığı ve en ideal uygulama zamanının ise hasattan sonra erken sonbahar ve pembe çiçeklenme dönemleri olduğunu bildirmiştir.
Özkan ve Yaman (2009), günümüzde hızla gelişen organik yetiştiriciliğe bir adım olması, kimyasal gübrelere karşı organik gübrelerin etkilerinin belirlenmesi amacı ile araştırma yapmıştır. Deneme, Tokat Toprak ve Su Kaynakları Araştırma Enstitüsü’ne ait MM 106 anacı üzerine aşılı, 4 yaşındaki Granny Smith elma bahçesi kullanılarak, 2004-2005 yılları arasında yürütülmüştür. Araştırmada 12 değişik gübre programının Granny Smith elma çeşidinin performansı üzerine etkileri incelenmiştir. Uygulamaların bitki gelişimine olan etkilerini görmek amacıyla ağaç başına verim ve verim etkinliği, yaprak sayısı, yaprak alanı ve yaprakta bulunan makro (N, P, K,Ca, Mg) ve mikro (Fe, Mn, Zn, Cu, Na) besin element durumları incelenmiştir. Elde edilen sonuçlar yaprak özellikleri bakımından ayrı ayrı değerlendirilmiştir. En yüksek verim 6.98 kg/ağaç ile koyun gübresi uygulamasından elde edilmiştir. Atasay ve ark. (2013),
Eğirdir (Isparta)’ de M9 anacı üzerine aşılı 4 yaşındaki Jerseymac ve Golden Delicious elma çeşitlerinde yapılmıştır. 4 yıl süre ile azot ve fosfor dozları sabit olmak üzere farklı potasyum dozları (0.50.100 ve 150 g/ağaç)uygulanmış ağaçlardan çiçekler açmadan önce (balon aşamasında) alınan örneklerde, in vitro koşullarda çiçek tozu canlılık ve çimlenme yetenekleri, çiçektozu sayısı, anter sayısı ve morfolojik homojenik durumları incelemek için araştırma yapmıştır. Elde edilen sonuçlara göre potasyum uygulamaları çiçek tozu canlılığı, çiçek tozu sayısı ve çimlenme oranını artırmış olup en yüksek değerler 50 g ve 100 gK2O/ağaç uygulamalarından elde edilmiştir.
Güleryüz ve Ertürk (1999), Erzurum ili, Pazaryolu ilçesi ve yöresindeki elma bahçelerinde 1995-1996 yılları meyve yetiştiriciliğinde karşılaşılan problemler ve çözüm önerileri belirlemek amacıyla araştırma yapmıştır. Araştırma sonucuna göre; yörede karşılaşılan sorunlar üç başlık altında toplanmıştır. Bunlar: 1-Yetiştiricilik aşamasındaki problemler 2- Değerlendirme ve pazarlama sorunları ve 3-Sosyo ekonomik problemlerdir. Yetiştiricilik aşamasındaki problemler; çeşit karışımı, dikim sistemi, döllenme ve meyve tutumu, meyve dökümleri, ilaçlama, budama, gübreleme, sulama ve hasat gibi işlemlerin ve konuların incelenmesi sonucunda belirlenmiştir. Değerlendirme ve pazarlama konusundaki sorunları ise yörede kooperatifleşme, satış organizasyonu eksiklikleri, soğuk hava depolarının yetersizliği gibi konularda gözlenmiştir. Yörede, Doğu Anadolu Bölgesi'nin tümünde önemli bir sorun olan göç ise, sosyo ekonomik problemler başlığı altında değerlendirilmiştir. Ayrıca bu başlık altında meyve bahçelerinde çalışan işgücünün genel yapısı, eğitim seviyesi, ekonomik durumu, veraset meselesi gibi hususlar irdelenmiştir.
Güleryüz ve ark. (2001), Erzincan ovasında standart Granny Smith, Golden Delicious ve Starking Delicious ile yöresel Sakı elma çeşitlerinin meyve gelişimi dönemlerinde meydana gelen bazı fiziksel ve kimyasal değişimler ile bunlar arasında bazı korelasyonları belirlemek için araştırma yapmıştır. Tam çiçeklenmeden 40 gün sonra meyvelerde ilk ölçüm ve analizlere başlanmış, ölçüm ve analizler derime kadar 10'ar günlük periyotlarla sürdürülmüştür. Yapılan fenolojik gözlemlerde tam çiçeklenme tarihleri Sakı çeşidinde 6 Mayıs, S. Delicious'ta 8 Mayıs ve G. Smith ile G. Delicious'ta 9 Mayıs, tam çiçeklenmeden derime kadar-geçen süre ise Sakı çeşidinde 155-165 gün. S. Delicious'ta 160-170 gün, G.Delicious'ta 162-172 gün ve G. Smith çeşidinde ise 166-176 gün olarak belirlenmiştir. Derim tarihine kadar sürekli artış gösteren meyve ağırlık değerleri derim tarihinde G. Smith çeşidinde 187.39 g, G. Delicious'ta 152.11 g, S. Delicious'ta 130.41 g ve Sakı çeşidinde ise 151.76 g olarak saptanmıştır. Derim zamanı kg olarak en fazla meyve eti sertliği G. Smith çeşidinde, en az ise G. Delicious çeşidinde belirlenmiştir.
