News Lens Pakistan

News Cooperative - Pakistan Up-Close

[newslesnpk]

Half of FATA schools functioning in dire straits

Half of FATA schools functioning in dire straits

Peshawar:Low literacy and significant out-of-school children paint a grim picture of education in the Federally Administered Tribal Areas (FATA) where 5 out of 10 schools lack basic facilities, propounding the implications on local children’s enrollments and dropouts. Previously, the government had doubled the expenditure on education, during the hard-hit militancy era, but no tangible…

View On WordPress

[newslesnpk]

Dangerous drugs to child brides to make them look older

Dangerous drugs to child brides to make them look older

Peshawar: Child brides will no longer be under the radar of the law, as these children would look mature after taking medicinal drugs for weight gain. Child marriages are a common but illegal practice across Pakistan where families marry their children in their early teens, and sometimes even earlier.

The tribal regions of Pakistan have a large number of cases that have yet to garner media and…

View On WordPress

[newslesnpk]

Power Crisis in Punjab

[newslesnpk]

Power Crisis in Punjab

Power Crisis in Punjab

[espro-slider id=19060]

View On WordPress

[newslesnpk]

Power Crisis in Punjab

Power Crisis in Punjab

[espro-slider id=19060]

View On WordPress

[newslesnpk]

Power Crisis in Punjab

Power Crisis in Punjab

[espro-slider id=19060]

View On WordPress

[newslesnpk]

No healthcare facility for HIV/Aids patients in FATA

No healthcare facility for HIV/Aids patients in FATA

PESHAWAR: To reach the Family Health Care Centre in Peshawar for treatment of HIV/Aids, Kulsoom Bibi has to travel 250 kilometer from Kurram Agency.

“With my ill-health, it is difficult to cover long distances and travel in public transport from Parachinar to Peshawar for the treatment,” said Bibi, who belongs to the town of Parachinar in Kurram Agency, one of the seven districts of the Federally…

View On WordPress

[newslesnpk]

Pakistan moves to protect endangered birds but welcomes hunter from Qatar royal family

Pakistan moves to protect endangered birds but welcomes hunter from Qatar royal family

Islamabad: A sharp decline in the number of migratory and houbara bustard birds has forced the government to establish a Rs. 250 million endowment fund in 2016 to protect the rare species, say officials. The PML-N Government after making the decision to protect the birds, gave free hand to Qatar’s prince to hunt houbara bustard in Bhakkar, a district of Punjab bordering Khyber Pakhtunkhawa. Focal…

View On WordPress

[newslesnpk]

Women friendly police stations in KP in 3 years

Women friendly police stations in KP in 3 years

Peshawar: Plans are afoot to set up women-friendly units in police stations across Khyber Pakhtunkhwa province, where cultural inhibitions keep women from filing complaints against crimes, say police officials.

“Women-friendly police stations are supposed to provide relief to persecuted women in our conservative, male dominated society by registering complaints in an easy, safe way,” said Rizwana…

View On WordPress

[newslesnpk]

خيبرپختونخواه: پي ٽي آءِ تي ريلي لاءِ سرڪاري وسيلا استعمال ڪرڻ جو الزام

خيبرپختونخواه: پي ٽي آءِ تي ريلي لاءِ سرڪاري وسيلا استعمال ڪرڻ جو الزام

پشاور: نيوز لينز پاڪستان/ٽرٿ ٽريڪر کي پتو پيو آهي ته وزيراعظم کي عهدو ڇڏڻ تي مجبور ڪرڻ لاءِ پاڪستان تحريڪ انصاف پاران اسلام آباد جي لاڪ ڊائون واري حڪمت عمليءَ جي ڪاميابيءَ خاطر صوابي ضلعي جا سرڪاري وسيلا استعمال هيٺ آندا ويا.

28 آڪٽوبر 2016 واري ڏهاڙي پاڪستان تحريڪ انصاف جي سربراهه عمران خان پاران پاناما پيپرز جي منظر عام تي اچڻ بعد وزيراعظم ۽ سندس خاندان جي ڀاتين جا آف شور ڪمپنين سان لاڳاپا هجڻ…

View On WordPress

[newslesnpk]

پاڪستاني ادارا دهشتگرد گروهن تي بندش بابت منجهيل، ملڪ اڪيلو ٿيڻ لڳو

پاڪستاني ادارا دهشتگرد گروهن تي بندش بابت منجهيل، ملڪ اڪيلو ٿيڻ لڳو

اسلام آباد (وقار گيلانيءَ وٽان) سياسي اڳواڻن، دهشتگرديءَ جو نشانو بڻيلن ۽ تجزيا ڪندڙن جو چوڻ آهي ته، پاڪستان پاران بندش پيل مذهبي ۽ دهشتگرد گروپن جي سياسي اوسر متعلق واضح پاليسي آڻڻ ۾ ناڪام رهجي وڃڻ سبب اهڙن گروهن جي وجود بابت مونجهارو پيدا ٿي چڪو آهي.

گھرو معاملن جي وفاقي وزير چوڌري نثار علي خان تازو ئي دفاع پاڪستان ڪائونسل جي اڳواڻن سان هڪ ملاقات ڪئي آهي. اها ڪائونسل، هڪ درجن کان وڌيڪ اهڙين سخت…

View On WordPress

[newslesnpk]

پشاور: ٽين جنس ۾ ايڊز تيزيءَ سان ڦهلجڻ لڳي، 2000 ڄڻا هڪ اسپتال ۾ علاج هيٺ پشاور:  ديوانيءَ نالي هڪ عورتاڻي خواجه سَرا پُراڻي پشاور واري حصي ۾ڪچري جي هڪ وڏي ڍير ڀرسان رهندي هئي. ڪچري جي انهيءَ ڍير ڀرسان هوءَ مڇردانين سان ڍڪيل هڪ پراڻي پلنگ مٿان پٺن اگھاڙي حالت ۾ مفلسانه انداز سان لاچار پيل نظر ايندي هئي. ڪچرو اڇليندڙ ماڻهن هن جي پلنگ واري جڳهه کي ئي خالي ڇڏيو هيو باقي چئني طرفن کان گند جا ڍير جمع ٿيل رهندا هئا. ڪنهن کي به اها ڄاڻ نه هئي ته هوءَ شديد بيمار هئي ۽ کيس ترت طبي علاج جي سخت ضرورت هئي. ماڻهن پاران هن سان لاتعلقيءَ وارو رويو رکڻ خاطر ايترو ئي ڪافي هيو ته ديواني خواجه سرا آهي. سندس برادريءَ جي ساٿين پاران به کيس ان وقت گھر نيڪالي ڏني وئي جڏهن کين پتو ته ديواني ايڇ آءِ وي/ايڊز جي بيماريءَ ۾ ورتل آهي. ميڊيا پاران ديوانيءَ متعلق هڪ رپورٽ شايع ٿيڻ کانپوءِ انساني حقن جي ڪارڪنن کي هن متعلق ڄاڻ ملي، جن کيس حيات آباد ميڊيڪل ڪامپليڪس جي ايڇ آءِ وي/ايڊز جي علاج واري سينٽر ۾ داخل ڪرايو جتي هڪ هفتي کانپوءِ هوءَ ٽي بيءَ ۽ ايڊز وگھي فوت ٿي وئي. حيات آباد ميڊيڪل ڪامپليڪس جي ترجمان توحيد ذوالفقار نيوز لينز پاڪستان کي ڄاڻ ڏني آهي ته جنهن ڏينهن ديواني فوت ٿي انهيءَ ڏينهن ئي سندس پيٿالاجي رپورٽون آيون جن مان ظاهر پئي ٿيو ته هن کي ايڇ آءِ وي/ايڊز مڪمل طور تي وچڙي چڪي هئي ۽ سندس ٽي بيءَ جي بيماري به شدت اختيار ڪري چڪي هئي. پنهنجي موت کان اڳ ديوانيءَ ميڊيا جي نمائندن سان ڳالهائيندي چيو هيو ته، جنهن ڪوارٽر ۾ هوءَ پنهنجي برادريءَ جي ٻين ڀاتين سان گڏجي رهندي هئي سندس برادريءَ هن جي اتي رهڻ تي پابندي وجهي ڇڏي ڇاڪاڻ ته کين اهو خوف ٿي رهيو هيو ته هُن جي بيماري کين به وچڙي ويندي. ديوانيءَ جي موت سان خواجه سرا برادريءَ ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز جي مسلسل ڦهلاءَ متعلق هڪ نئون بحث ڇڙي پيو آهي. ٽرانس ايڪشن الائنس آف خيبرپختونخواه جي ايڊوائيزري بورڊ جي ميمبر قمر نسيم جيڪو خواجه سرائن جي حقن لاءِ جاکوڙ ۾ رڌل آهي، جو چوڻ هو ته صوبي ۾ آباد خواجه سرائن جي 50 سيڪڙو آبادي ايڇ آءِ وي/ايڊز جي بيماريءَ جو شڪار ٿي چڪي آهي. ديوانيءَ جي ڪيس جو حوالو ڏيندي هن چيو ته، غربت ۽ وسيلن کان محروميءَ جي ڪري خواجه سرائن کي جسم فروشيءَ واري ڪِرت جاري رکڻي پوي ٿي ايتري حد تائين جو ايڇ آءِ وي/ايڊز جي بيماري ٿيڻ بعد به کين اهو ڪم 30 روپين عيوض ڪرڻو ئي پوي ٿو. قمر نسيم جو چوڻ هو ته حڪومت جيڪڏهن ماڻهن کي خواجه سرائن سان جنسي ميلاپ ڪرڻ کان نه روڪيو ته پوءِ خيبرپختونخواه ۾ هيءَ بيماري وبائي شڪل اختيار ڪري وٺندي. هن جو چوڻ هو ته، حڪومت کي گھرجي ته خواجه سرا برادريءَ ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز جي موجودگيءَ بابت اسڪريننگ سروي ڪرائي ته جيئن سندن علاج ڪرائي سگھجي. کدڙا ايڇ آءِ وي/ايڊز جون ٽيسٽون ڪرائڻ کان ڪيٻائيندا آهن ڇو ته کين اهو خدشو رهندو آهي ته بيماري هجڻ واري پڪ ٿيڻ کانپوءِ سندن برادري کانئن لاتعلقي اختيار ڪري وٺندي ۽ هو ديوانيءَ جيان لاچار ۽ اڪيلا ٿي پوندا. قمر نسيم اها نشاندهي پڻ ڪئي آهي ته کدڙن سان جنسي ميلاپ ڪرڻ وقت مرد گھڻي ڀاڱي ڪنڊوم استعمال ناهن ڪندا اهو ئي سبب آهي ته ايڇ آءِ وي/ايڊز خطرناڪ حد تائين مسلسل ڦهلجي رهي آهي. نيوز لينز پاڪستان، ڊائريڪٽوريٽ آف مانيٽرنگ اينڊ اويليوئيشن جي جيڪا هڪ رپورٽ هٿ ڪئي آهي ان مطابق، خيبرپختونخواه جي صوبائي حڪومت پاران ايڇ آءِ وي/ايڊز پروگرام جو دائرو وسيع ڪيو ويو آهي. رپورٽ مطابق ايڇ آءِ وي/ايڊز جي بيماري صوبي جي 27.2 سيڪڙو اهڙن ماڻهن کي لڳي چڪي آهي جيڪي سِرنج وسيلي منشيات واپرائڻ جي عادت جو شڪار آهن، 5.2 سيڪڙو خواجه سرا جيڪي جسم فروشي ڪن ٿا جڏهن ته جسم فروشيءَ جي ڌنڌي سان لاڳاپيل 0.85 عورتون به انهيءَ بيماريءَ ۾ مبتلا آهن. رپورٽ مان پتو پيو آهي ته، انهيءَ بيماريءَ جي ڦهلجڻ جو هڪ وڏو سبب اهو آهي ته ماڻهو سِرنج وسيلي منشيات واپرائن ٿا ۽ ان بعد کدڙن سان جنسي ميلاپ ڪن ٿا. انهيءَ رپورٽ مطابق، پشاور ضلعي ۾ سِرنج وسيلي منشيات واپرائيندڙ اهڙن موالين جو انگ 18 سو جي لڳ ڀڳ آهي جن ۾ ايڇ آءِ وي/ايڊز جي موجودگيءَ جي شرح 20 سيڪڙو کان وڌيڪ آهي. پاڪستان ميڊيڪل ايسوسيئيشن جي جرنل ۾ ”ايڇ آءِ وي/ايڊز جي روڪٿام ۽ جنسي لاڳاپن وسيلي کدڙن ۾ ڦهلجندڙ بيماريون“ جي عنوان سان شايع ٿيل هڪ تحقيقي اڀياس مان اها ڳالهه پڌري ٿي آهي ته پاڪستان ۾ رهندڙ 84 سيڪڙو کدڙا پنهنجي هڪ ئي گراهڪ سان هڪ هفتي دوران گھٽ ۾ گھٽ چار دفعا جنسي ميلاپ ڪندا آهن. انهيءَ اڀياس تحت ان راز تان به پردو کنيو ويو آهي ته، 94 سيڪڙو کدڙا جنسي ميلاپ وقت ڪنڊوم استعمال ڪرڻ جي اهميت کي محسوس ڪندا آهن جڏهن ته 42 سيڪڙو انهيءَ جي استعمال کي ضروري تصور ناهن ڪندا. انهن مان صرف هڪ سيڪڙو کدڙا پاڻ سان گڏ ڪنڊوم رکندا آهن جڏهن ته 56 سيڪڙو سمجهندا آهن ته اهي جنسي عمل وقت ڪنڊوم هٿ ڪري وٺندا. 68 سيڪڙو کي ايڊز جي بيماريءَ توڙي ڪنڊوم استعمال ڪرڻ سان ان جي نه ڦهلجڻ واري رخ متعلق ڄاڻ هوندي آهي. انهن مان ئي 73 سيڪڙو اينل سيڪس کان انڪار ڪندا آهن ۽ 87 سيڪڙو ساڳي سِرنج استعمال ناهن ڪندا. انهيءَ اڀياس جي نتيجن مان پڌرو ٿيو آهي ته، جنسي ميلاپ وقت هر دفعي ڪنڊوم استعمال نه ڪرڻ، گھڻ رخي جنسي ميلاپ، پيسن جي ڏيتي ليتيءَ عيوض ٿيندڙ جنسي ميلاپ ۽ ايڊز کان بچاوَ وارن طريقن تي عمل نه ڪرڻ توڙي بيماريءَ متعلق مڪمل ڄاڻ نه هجڻ اهي سبب آهن جن جي ڪري پاڪستان جي کدڙن يا عورتاڻي نوعيت وارن خواجه سرائن ۾ اها بيماري مسلسل ڦهلجي رهي آهي. قمر نسيم جو چوڻ آهي ته، حڪومت کي انهيءَ بيماريءَ کان بچڻ خاطر خواجه سرا برداريءَ ۾ ڪنڊوم استعمال ڪرڻ جي فائدن متعلق آگاهي مهم هلائڻ گھرجي. هن نيوز لينز پاڪستان کي ٻڌايو ته خواجه سرائن وٽ جسم فروشي ڪرڻ ۽ شادي تقريبن ۾ فن جو مظاهرو ڪري پيسا ڪمائڻ کان علاوه آمدنيءَ جا ڪي به ٻيا وسيلا نه آهن. پَارو نالي هڪ کدڙو جيڪو ڪپڙن جو بوتيڪ هلائي ۽ شادي تقريبن ۾ ڊانس ڪري پيٽ گذر ڪري ٿو، نيوز لينز پاڪستان سان ڳالهائيندي چيو ته حڪومت کي گھرجي ته کدڙن خاطر هنري سکيا وارا مرڪز قائم ڪري. جيڪڏهن کدڙن کي روزگار جا ٻيا ذريعا مهيا ڪري ڏنا ويندا ته پوءِ هو جسم فروشيءَ تي مجبور نه ٿيندا. حيات آباد ميڊيڪل ڪامپليڪس جي ڊاڪٽر ادريس آفريديءَ ٻڌايو ته ڪامپليڪس اسپتال ۾ هن وقت ايڊز جا 2000 کان وڌيڪ مريض علاج هيٺ آهن.

[newslesnpk]

لاهور: هر سک اسڪول جو نصاب کان وڌيڪ ماحول ذريعي تعليم ڏيڻ تي زور

لاهور: هر سک اسڪول جو نصاب کان وڌيڪ ماحول ذريعي تعليم ڏيڻ تي زور

لاهور: پاڪستان جي اڳوڻي چيف جسٽس جواد ايس خواجه جي گھرواري بينا جواد پنهنجي گھريلو ملازمه جي بيڪار رهندڙ ٻارن کي ڏسي خوش نه رهندي هئي. هن جي ڌيءُ زينب جواد لاءِ به سندس پٽ جو لڳاتار اسڪول جي ڪم ۾ مصروف رهڻ خوشيءَ جو سبب نه پئي بڻيو. زينب جو پٽ جيئن ئي اسڪول جي ڪم مان واندو ٿيندو هو ته سندس سمهڻ جو وقت ٿي ويندو هيو.

ٽرٿ ٽريڪر سان ڳالهائيندي زينب جواد چيو ته سندس پٽ هر وقت اسڪول جي ڪتابن ۾ مصروف…

View On WordPress

[newslesnpk]

خيبر پختونخواه ۾ قديم قبائلي ٻولين جو وجود ميسارجڻ لڳو پشاور: گڏيل قومن جي تعليمي، سائنسي ۽ ثقافتي اداري يونيسڪو مطابق پاڪستان جون 30 مقامي ٻوليون پنهنجو وجود وڃائڻ جي ويجهو پهچي چڪيون آهن، جن مان 15 خيبرپختونخواه صوبي ۾ ڳالهايون وڃن ٿيون. خاتمي جي گهيري ۾ آيل دنيا جي ٻولين متعلق گڏيل قومن جي اداري (UNESCO) جي جنتريءَ ۾ پاڪستان جي اهڙين 27 ٻولين کي شامل ڪيو ويو آهي جيڪي خاتمي جي ويجهو پهچي چڪيون آهن. خيبرپختونخواه جون جيڪي ٻوليون خطري ۾ اچي چڪيون آهن، انهن جي درجي بندي ٽن مختلف نوعيتن تحت ڪئي وئي آهي. انهن مان هڪڙيون اهي ٻوليون آهن جن لاءِ خطرو هوريان هوريان وڌي رهيو آهي. اهي ٻوليون ٻار به ڳالهائي سگھن ٿا پر اهي صرف گھرن جي حد تائين محدود ٿي چڪيون آهن. ٻيون ٻوليون اهي آهن جن جي خاتمي جو يقيني خطرو پيدا ٿي چڪو آهي، انهن ٻولين کي ٻار پنهنجي گھر اندر به هاڻي مادري ٻوليءَ طور سکي ناهن رهيا. ٽيون اهي ٻوليون آهن جيڪي شديد خطري جي وَرِ چڙهي چڪيون آهن. اهي ٻوليون اڄوڪن وقتن جي ٻارن جي ماءُ پيءُ جا والدين يا پراڻي پيڙهيءَ جا فرد ئي ڳالهائي رهيا آهن ۽ صرف ٻارن جا والدين ئي ان ٻوليءَ جو مطلب سمجهي سگھن ٿا ۽ ٻار اهي ٻوليون ڳالهائي به نه ٿا سگھن، نه ئي انهن جو مطلب سمجهي سگھن ٿا. خيبرپختونخواه صوبي ۾ خطري هيٺ آيل ٻولين جي جاگرافيائي بيهڪ جو جيڪڏهن جائزو وٺبو ته خاتمي جي ويجهو پهچي ويل 8 ٻولين جو لاڳاپو چترال پرڳڻي سان آهي جڏهن ته باقي سڀ ڪوهستان، سوات ۽ دِير پرڳڻن ۾ ڳالهايون وڃن ٿيون. ٻولين جي خاتمي بابت پيدا ٿي پيل خطري جي شدت کي جيڪڏهن سمجهڻ جي ڪوشش ڪبي ته ٻن ٻولين کُوار (02 لک 22 هزار 800 ڳالهائڻ وارا) ۽ مائيا (02 لک 20 هزار ڳالهائڻ وارا) لاءِ خطري واري صورتحال ۾ ڏينهون ڏينهن اضافو ٿي رهيو آهي.  8 ٻولين ٻٽيري (29 هزار)، گوار باٽي (9500)، ڦالوا (8600)، ساوي (3000)، طوروالي (60 هزار)، اُشوجو (2000) يِدگا (5500) ۽ ڪاٽي (18 هزار 700) يقيني خطري جي وَرِ چڙهي چڪيون آهن. جڏهن ته پنج اهڙيون ٻوليون آهن جن لاءِ خطرو شدت اختيار ڪري چڪو آهي، انهن ۾ چِليسو (2000)، دميلي (5500) گُوارو (200)، ڪلاشا (5000) ۽ ڪالڪوٽي ٻوليون شامل آهن. خيبر پختونخواه صوبي ۾ آباديءَ جو ڪاٿو 27 ملين لڳايو ويو آهي، پر نئين آدمشماريءَ جي انگن اکرن جي عدم موجودگيءَ سبب سرڪاري سطح تي مختلف ٻوليون ڳالهائيندڙ ماڻهن جي حقيقي تعداد متعلق اندازو لڳائڻ انتهائي مشڪل آهي ۽ ان متعلق صرف ڌُڪا ئي هڻي سگھجن ٿا. ”پاڪستان ۾ ٻولين جي پاليسي ۽ مقامي اهميت: رواج جي تبديليءَ متعلق هڪ صلاح“ جي عنوان سان تحرير ٿيل تحقيقي مقالي مطابق، پاڪستان ۾ جيڪي ٻوليون ڳالهايون وڃن ٿيون انهن جو ڪل تعداد گھٽ ۾ گھٽ 64 آهي، جن ۾ 58 ننڍيون ۽  6 وڏيون زبانون آهن. 1998 واري آدمشماريءَ مطابق، پنجابي ملڪ جي سڀ کان وڌيڪ ڳالهائي ويندڙ زبان آهي ۽ ملڪ جي 44.15 سيڪڙو آبادي اها زبان ڳالهائي ٿي. پشتو ٻئي نمبر تي وڏي زبان ۽ ملڪ جي آباديءَ جي تناسب سان اها ٻولي ڳالهائڻ وارن جي شرح 15.42 سيڪڙو آهي. لسانيات جي ماهر ڊاڪٽر طارق رحمان جو چوڻ هو ته ڪنهن به ٻوليءَ جي ختم ٿي وڃڻ جو سڀ کان وڏو سبب اهو هوندو آهي ته ان سان ڪي به معاشي فائدا سلهاڙيل ناهن رهندا. ڊاڪٽر طارق موجب جيڪا ٻولي جياپي خاطر مالي سهولت مهيا ڪرڻ کان لاچار ٿي ويندي آهي، ان جا اصلوڪا ڳالهائڻ وارا معاشي فائدي خاطر پوءِ ٻين بالادست ٻولين ڏانهن منتقل ٿي ويندا آهن. اهو ئي سبب آهي ته، اهڙا ماڻهو هڪ مڪمل ثقافت، سماج، تاريخ، لوڪ ورثي کي اختتام پذير ڪرڻ جو سبب بڻجي هڪ ٻي رواج جو حصو بڻجي ويندا آهن. اها منطق ئي ٻوليءَ جي موت، خودڪشيءَ يا وڌيڪ چٽائيءَ سان ٻولين واري رواج جي مٽا سٽا تي لاڳو ٿئي ٿي. مقامي سطح تي ڳالهائجندڙ ننڍين زبانن جي خاتمي کي روڪڻ ۽ کين هٿي وٺرائڻ خاطر پاڪستان پيپلزپارٽيءَ سان تعلق رکندڙ سينيٽر ڪريم احمد خواجه پاران 27 جولاءِ 2016 تي سينيٽ ۾ هڪ آئيني ترميمي بل جو مسودو پيش ڪيو ويو. جڏهن ته، سينيٽ جي قانون ۽ انصاف واري قائمه ڪاميٽيءَ پاران پهرين سيپٽمبر 2016 واري ڏهاڙي انهيءَ مسودي تي وڌيڪ عملي ڪم کي روڪي ڇڏڻ جو فيصلو ڏنو ويو. ڪاميٽيءَ پاران اظهار ڪيو ويو ته، هن نوعيت جي قانونسازيءَ متعلق صوبائي اسيمبليون وڌيڪ لاڳاپيل ادارو آهن، ڇو ته آئين کين اهڙو اختيار مهيا ڪري ٿو ته اهي ٻولين جي معاملن متعلق فيصلا ڪري سگھن ٿيون. هوڏانهن ڊاڪٽر طارق رحمان سمجهي ٿو ته ٻولين جي بقا خاطر اهڙي نه هجڻ جي برابر قانونسازي مفيد نه ٿي ٿي سگھي. قانونن تي عمل سان ئي نتيجا حاصل ڪري سگھجن ٿا. جيتوڻيڪ غير سرڪاري شعبي پاران انهيءَ سلسلي ۾ جوڳا قدم کڻندي مقامي ٻولين کي نجي اسڪولن جي نصاب جو حصو بڻايو ويو آهي پر اها گنجائش به محدود آهي. حڪومت جي مدد سان ئي خطري جي وَرِ چڙهيل ٻولين جي لاڀائتي بقا برقرار رکي سگھجي ٿي ۽ ختم ٿيندڙ ٻولين جي رواج کي ٻيهر بحال ڪري سگھجي ٿو. صلاح ڏيڻ وارو انداز اختيار ڪندي ڊاڪٽر طارق رحمان چيو ته پهريون قدم اهو ٿي سگھي ٿو ته اهڙين ٻولين کي درسي نصاب جو حصو بڻايو وڃي، ان جي نتيجي ۾ استادي پيشو اپنائڻ وارن لاءِ ٻولين سان لاڳاپيل ملازمت، ليکڪن لاءِ ڪهاڻيون، ريڊيو ۽ ٽيليويزن جي پروگرامن، ادبي مواد جي اشاعت، گيتن جي رڪارڊنگ ۽ مصورن توڙي ٻين هنرمندن لاءِ به نوان موقعا نڪرندا. اهو ئي طريقو آهي جنهن وسيلي ختم ٿيندڙ ٻوليءَ جي بقا کي برقرار رکي سگھجي ٿو. باچا خان ٽرسٽ فائونڊيشن جي ڊائريڪٽر ۽ لسانيات جي ماهر ڊاڪٽر خادم حسين ٽرٿ ٽريڪر کي ٻڌايو ته ٻولين لاءِ جيڪو اصطلاح عام طور تي گھڻو استعمال ڪيو وڃي ٿو اهو اصطلاح ”علائقائي“ پنهنجي پَرِ ۾ ئي دل آزاريندڙ آهي، ٻولين کي علائقائي حدبندين ۾ ورهائڻ انهن جي توهين ڪرڻ برابر آهي. پاڪستان ۾ جيڪي به ٻوليون ڳالهايون وڃن ٿيون اهي سموريون قومي ٻوليون آهن ۽ هڪ قوم جي حيثيت سان اها اسان سڀني جي گڏيل ذميواري آهي ته انهن ٻولين جي تحفظ ۽ واڌ ويجهه لاءِ ڪم ڪندا رهون. ڊاڪٽر خادم حسين جو چوڻ هو ته ٻولين جو تحفظ ۽ ترقي بنيادي طور تي رياست جي ذميواري هوندي آهي، جڏهن ته جن ٻولين جي وجود لاءِ خطرو پيدا ٿي رهيو آهي انهن لاءِ صوبائي اسيمبليون به مناسب ۽ جوڳو فورم آهن جنهن وسيلي قانونسازي ڪري سگھجي ٿي ۽ بعد ۾ مرڪزي حڪومت کي به ان سلسلي ۾ پنهنجو ڪردار ادا ڪرڻ گھرجي. خادم حسين جي راءِ هئي ته جيڪي رياستون مختلف قسمن وارن رواجن جي ڦهلاءَ کي برداشت ناهن ڪري سگھنديون اهي رياستون ئي حقيقي معنيٰ ۾ صرف هڪ مخصوص سوچ کي هٿي وٺرائينديون آهن ۽ گھڻين ثقافتن جي همت افزائي ناهن ڪنديون. ختم ٿيندڙ ٻولين جي بحاليءَ لاءِ انتهائي ضروري آهي ته انهن ٻولين جي الفابيٽ تيار ڪئي وڃي ۽ ان الفابيٽ کي پرائمري اسڪولن ۾ رائج ڪيو وڃي ۽ مقبوليت ماڻي سگھندڙ ڪلام رڪارڊ ڪرايا وڃن ۽ شاعري شايع ڪرائي وڃي. ان قسم جا قدم جيڪڏهن گڏوگڏ کنيا ويندا ته ختم ٿيندڙ ٻولين جي بقا برقرار رکي سگھبي. خادم حسين جو چوڻ هو ته، پشتو،  هِندڪو، سرائيڪي، طوروالي ۽ کُوار جهڙين ٻولين کي پرائمري اسڪولن ۾ سکيا وسيلي طور رائج ڪرڻ گھرجي ۽ سيڪنڊري اسڪولن ۾ انهن ٻولين کي لازمي مضمون طور پڙهايو وڃڻ گهرجي. جنهن بعد آهستي آهستي اهي ٻوليون مارڪيٽ ۾ پنهنجي جاءِ ٺاهي وٺنديون. اهڙين ٻولين جي رڪارڊ ڪيل يا ڇپيل مواد کي مارڪيٽ ۾ عام ڪرڻ گھرجي ۽ ان سان گڏ ئي اهڙين ٻولين کي راندين، ميڊيا، ڪاروبار، تعليم ۽ ايتري حد تائين جو صوبائي اسيمبليءَ ۾ متعارف ڪرايو وڃي. سال 2012 ۾ عوامي نيشنل پارٽيءَ جي تڏهوڪي صوبائي حڪومت پاران خيبرپختونخواه ۾ علائقائي ٻولين کي هٿي وٺرائڻ واري اٿارٽيءَ جو ايڪٽ منظور ڪرايو ويو هيو، پر اها اٿارٽي اڄ ڏينهن تائين قائم ٿي ناهي سگھي. هن پاڪستان تحريڪ انصاف جي موجوده صوبائي حڪومت کي تنقيد جو نشانو بڻائيندي چيو ته هيءَ حڪومت گھڻين ٻولين ۽ رواجن جي همت نه وڌائي رهي آهي ۽ مقامي ٻولين بجاءِ انگريزيءَ ۽ اردوءَ کي اسڪولن ۾ سکيا جو وسيلو بڻائڻ لاءِ ڪوششون ڪري رهي آهي. گنڌارا هندڪو بورڊ جي وائيس چيئرمين ڊاڪٽر صلاح الدين مطابق، اها صوبائي توڙي وفاقي حڪومتن جي گڏيل ذميواري آهي ته اهي خيبرپختونخواه ۾ ڳالهائجندڙ علائقائي ٻولين جي ترقيءَ لاءِ ڪوششون ڪن. هن جو چوڻ هو ته، صوبي جي صرف ٻن پشتو ۽ هندڪو ٻولين جي سرڪاري سطح تي سرپرستي ڪئي وڃي ٿي باقي ٻين ننڍين ٻولين جي تحفظ ۽ واڌ ويجهه کي نظرانداز ڪيو وڃي ٿو. هن چيو ته اسان لاءِ اها ڳالهه هاڻي گھڻي ضروري ٿي پئي آهي ته پشتو، هندڪو ۽ کُوار جهڙين ٻولين کي پرائمري اسڪولن ۾ رائج ڪرڻ وارو ابتدائي قدم کڻئون. ڊاڪٽر صلاح الدين جي راءِ هئي ته ان بعد اسان ٻين ننڍين ٻولين کي به ساڳي ريت پنهنجي عام زندگيءَ جي وهنوار ۾ شامل ڪندا رهئون. انهن ٻولين جا حق به ٻين وڏين ٻولين جيترا ئي اهم آهن. ان سلسلي ۾ اهو فرق نه ڪرڻ گھرجي ته اهي ٻوليون ٿورائيءَ وارن ماڻهن جون آهن يا اهي ماڻهن جي هڪ وڏي تعداد پاران ڳالهايون وڃن ٿيون. هر هڪ ٻوليءَ لاءِ ضروري آهي ته ان جو تحفظ ڪيو وڃي ۽ ان کي وڌڻ ويجهڻ ڏنو وڃي.

[newslesnpk]

پاڪستان ۾ روزانو پنج عورتون قتل: 27 تشدد جو شڪار

پاڪستان ۾ روزانو پنج عورتون قتل: 27 تشدد جو شڪار

ڪراچي: پاڪستان ۾ روزانو پنج عورتون قتل ڪيون وڃن ٿيون ۽ 27 عورتون يا ڇوڪريون مختلف قسم جي تشدد جو شڪار بڻايون پيون وڃن. عورتن جي حقن لاءِ ڪم ڪندڙ سماجي تنظيم عورت فائونڊيشن موجب گذريل ستن سالن دوران 2014 ۾ عورتن خلاف تشدد جا واقعا وڌيڪ سامهون آيا.

واضح رهي ته 25 نومبر کي سال 1999 کان وٺي عورتن مٿان تشدد جي خاتمي واري عالمي ڏينهن طور ملهايو وڃي ٿو. جڏهن ته  25 نومبر کان 10 ڊسمبر (انساني حقن جو…

View On WordPress

[newslesnpk]

بحالی کے منتظر افغان مہاجرین کو مشکلات کا سامنا

پشاور : عبدالکریم سورج کی تپش سے بچنے کے لیے یوکلپٹس کے درخت کی چھائوں تلے بیٹھے ہیں۔ ان کا 30ارکان پر مشتمل خاندان ان کے ساتھ ہی بیٹھا ہوا ہے، ان کے اطراف میں ہزاروں دیگر افغان مہاجرین بھی موجود ہیں،سب پسینے سے شرابور ہیں اور درخت کنارے لہلہا رہے اِکا دُکا یوکلپٹس کے سایے میں آرہے ہیں۔

عبدالکریم اور ان کے خاندان کو پشاور کے نواحی علاقے چامکینی آئے ایک ہفتہ گزر چکا ہے جہاں مرد، خواتین و بچے…

View On WordPress

[newslesnpk]

خيبرپختونخواه جي استادن کي ”اڻ سڌيءَ“ ريت ايس ايم ايس وسيلي تربيت ڏيڻ جي رٿا پشاور: خيبر پختونخواه صوبي جي حڪومت اهڙي رٿابندي ڪرڻ ۾ رڌل آهي جنهن تحت پرائمري اسڪولن ۾ تعليم ڏيندڙ استادن جي قابليت بهتر بنائڻ خاطر کين مختلف مضمون موثر انداز سان پڙهائڻ جون ترڪيبون موبائل فون تي حاصل ٿي سگھندڙ شارٽ ٽيڪسٽ ميسيج (ايس ايم ايس) وسيلي اماڻيون وينديون. خيبرپختونخواه جا چونڊ تعليمي ماهر ايس ايم ايس تيار ڪري هفتي ۾ 3 ڀيرا استادن ڏانهن اماڻيندا جن وسيلي کين اها مدد ملي سگھندي ته اهي ڪلاس اندر مختلف مضمون ڪهڙيءَ ريت پڙهائي سگھن ٿا. خيبرپختونخواه جي ايليمينٽري اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن ڊپارٽمينٽ سان تعلق رکندڙ هڪ سينئر عملدار ضياءُ الرحمان نيوز لينز پاڪستان کي ٻڌايو ته انهيءَ رٿا تي ڪم هلندڙ آهي ۽ ترت انهيءَ پروگرام تي عمل شروع ٿي ويندو. خيبرپختونخواه صوبي جي ايليمينٽري اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن ڊپارٽمينٽ پاران پنجين درجي جي شاگردن کان ”يڪسان پرائمري امتحان“ واري نظام تحت ورتل امتحان جي نتيجن آڌار پڙهائي جي رجحان متعلق ڪرايل هڪ سروي کانپوءِ استادن جي قابليت ۾ بهتري آڻڻ واري ضرورت کي محسوس ڪيو ويو. ضياءُ الرحمان ٻڌايو ته حڪومت طرفان بنيادي اهميت وارو اهو قدم مارچ 2016 ۾ کنيو ويو، جنهن تحت پنجين درجي جي شاگردن پاران انگريزيءَ، اردوءَ، رياضي، جنرل سائنس ۽ اسلاميات ۾ ڏيکاريل امتحاني ڪارڪردگيءَ جي ڪٿ ڪئي وئي هئي. اهڙي ڇنڊڇاڻ ڪرڻ کانپوءِ ئي فيصلو ڪيو ويو ته تعليمي ماهرن کان صوبي جي پرائمري اسڪولن جي استادن جي صلاحيتن ۾ نِکار آڻڻ وارو ڪم ورتو ويندو. ضياءُ الرحمان ٻڌايو ته تعليم کاتي ۽ تعليمي ماهرن پاران جيڪي پيغام تيار ڪيا ويندا اهي صوبائي تعليم کاتي ۾ ملازمت ڪندڙ استادن ڏانهن اماڻيا ويندا. استادن ڏانهن اهڙا پيغام موڪلڻ لاءِ سندن موبائل نمبرن تي مشتمل ڊيٽا بيس وٽن اڳ ئي موجود آهي. هن اهو پڻ ٻڌايو ته استادن جي موبائل نمبرن جي ڇڙوِڇڙ ڊيٽا بيس کي هڪ هنڌ ڪٺو ڪرڻ واري ڪم ۾ کين 3 مهينن جو وقت لڳي ويو آهي. مرد توڙي عورت استادن جا نمبر ڊسٽرڪٽ ايجوڪيشن آفيسرن جي مدد سان حاصل ڪيا ويا آهن ۽ سڀني استادن کي هڪ ئي وقت پيغام اماڻڻ خاطر نمبرن جي داخلا اليڪٽرانڪ سسٽم ۾ ڪئي وئي آهي. ضياءُ الرحمان صوبائي حڪومت پاران ورتل اپائن جو ذڪر ڪندي ٻڌايو ته، پاڪستان تحريڪ انصاف جي قيادت ۾ قائم ٿيل صوبائي حڪومت پاران تعليمي نظام جي سڌاري خاطر ماضيءَ ۾ به ڪيترائي قدم کنيا ويا آهن، جن ۾ خودمختيار مانيٽرنگ يونٽ (آءِ ايم يو) به شامل آهي جنهن وسيلي استادن جي ڪارڪردگيءَ جي جاچ ڪري سگهڻ توڙي اسڪولن ۾ غير موجود سهولتن جي معلومات به ڪٺي ڪري سگھجي ٿي. تعليم کاتي جي اختيارين جي فيصلي مطابق، اسڪولن اندر بائيو ميٽرڪ نظام به لڳايو ويو آهي ته جيئن استادن جي حاضريءَ کي يقيني بڻائي سگھجي. انهيءَ کان علاوه دهشتگرديءَ ۽ ويڙهه جي نتيجي ۾ جن علائقن ۾ اسڪول تباهه ٿي ويا اتي ڪنٽينر اسڪول قائم ڪرڻ، پنجين درجي جي شاگردن کان امتحان وٺڻ لاءِ پرائمري امتحانن جو يڪسان نظام لاڳو ڪري انهن جي تعليم حاصل ڪرڻ واري رجحان جي ڪٿ ڪرڻ وارو قدم توڙي بهترين استادن کي ايوارڊ ۽ نقد انعام ڏيڻ وارا فيصلا به انهيءَ سلسلي جي ڪڙِي آهن. تعليم کاتي جي آفيسرن پاران پرائمري استادن جي قابليتن ۾ بهتري آڻڻ واري رٿا متعلق گرمجوشيءَ واري راءِ جو اظهار ڪندي چيو ويو آهي ته ڪيترائي استاد اهڙن ڏورانهن علائقن سان تعلق رکن ٿا جتي تربيت جا موقعا آسانيءَ سان ميسر نه پيا ٿي سگھن. ان هوندي به، ڪجهه عملدارن پاران نتيجا حاصل ڪرڻ جي سلسلي ۾ ڏکيائيون پيش اچڻ جي اڳڪٿي ڪندي واضح ڪيو ويو آهي ته ڪيترن ئي استادن کي اهي ايس ايم ايس ٽيڪنالاجيءَ تائين پهچ حاصل نه هجڻ جي ڪري ملي نه سگھندا ڇاڪاڻ ته ڪجهه ڏورانهن ضلعن ۾ موبائل فون جي سروس موجود نه آهي ۽ ڪمپنين پاران رابطي جون سهولتون مهيا نه پيون ڪيون وڃن. ڪيترن ئي ٻين ماڻهن جي راءِ آهي ته، ايس ايم ايس وسيلي استادن جي قابليت ۾ بهتري آڻڻ بجاءِ محدود وسيلن کي، شهري توڙي ٻهراڙيءَ وارن علائقن ۾ سهولتن جي اڻهوند جو شڪار اسڪولن ۾ بنيادي سهولتون، بجليءَ جي فراهمي، اسڪولن کي چوديواري، پيئڻ جو صاف پاڻي مهيا ڪرڻ ۽ ٽوائليٽ اڏي ڏيڻ وارن ڪمن تي خرچ ڪرڻ گهرجي. آل پرائمري ٽيچرز ايسوسيئيشن (اي پي ٽي اي) جي صدر ملڪ خالد خان جو چوڻ هو ته، حڪومت ٻارن کي تعليم ڏيڻ ۽ پڙهائڻ وارين ترڪيبن کي موثر ڪرڻ لاءِ جيڪي ڪوششون ڪري رهي آهي اسانجي تنظيم انهن کي ساراهي ٿي. ان سان گڏ ئي خالد خان اها نشاندهي به ڪئي ته پوئتي پيل ڏورانهن ضلعن چترال، اپر دِير، ڪوهستان، تورگر، لڪي مروت ۽ ڊيرا اسماعيل خان ۾ ٽيليڪميونيڪيشن جي ڪوريج ۽ هر وقت نيٽ ورڪ جي موجود رهڻ وارا مسئلا به موجود آهن. هن چيو ته ڪجهه استاد يا ته موبائل استعمال ڪري ئي نه ٿا سگھن يا استعمال ئي نه ٿا ڪن ان جي ڪري به هي قدم گھٽ فائديمند ٿي سگھي ٿو. ملڪ خالد خان وڌيڪ چيو ته حڪومت کي اسڪولن اندر جتي بنيادي سهولتون، بجلي، پيئڻ جو صاف پاڻي ۽ حاجت پوري ڪرڻ لاءِ جايون موجود ناهن اتي اهي سهولتون ميسر ڪري ڏيڻ تي ڌيان ڏيڻ گھرجي. خيبرپختونخواه جي ايليمينٽري اينڊ سيڪنڊري ايجوڪيشن کاتي جي سالياني شمارياتي رپورٽ 2013-14 مطابق صوبي ۾ ڪل 28 هزار 319 اسڪول قائم ٿيل آهن جن مان 27 هزار 892 اسڪولن ۾ تعليم ڏيڻ وارو عمل هلندڙ آهي. صوبي ۾ پرائمري اسڪولن جو تعداد 22 هزار 892 آهي جن ۾ ڇوڪرن جا 14 هزار 670 (65 سيڪڙو) ۽ ڇوڪرين جا 8 هزار 222 (35 سيڪڙو) اسڪول تعليم ڏئي رهيا آهن. انهن سمورن اسڪولن ۾ داخل ٻارن جو مجموعي انگ 41 لک 60 هزار آهي جن ۾ 30 لک 10 هزار (69 سيڪڙو) اهڙا ٻار آهن جيڪي پرائمري اسڪولن ۾ پهرين کان پنجين درجي جي تعليم پرائي رهيا آهن. صوبي جي سرڪاري اسڪولن ۾ تعليم ڏيڻ واري نوڪري ڪندڙ استادن جو ڪل تعداد هڪ لک 18 هزار 754 آهي (انهن مان 77 هزار 715 مرد ۽ 41 هزار 39 عورتون آهن) جن مان 71 هزار 378 استاد (45 هزار 366 مرد ۽ 26 هزار 12 عورتون) 25 ضلعن جي پرائمري اسڪولن ۾ ذميواريون ادا ڪري رهيا آهن. خيبرپختونخواه جي تعليم کاتي سان لاڳاپيل آفيسر ضياءُ الرحمان جو چوڻ آهي ته، کاتي پاران اهڙو سافٽ ويئر تيار ڪرايو ويو آهي جيڪو هڪ ڌڪ ۾ سمورن نمبرن ڏانهن موبائل پيغام اماڻي ڇڏيندو. جڏهن ته تعليمي ماهرن جون خدمتون انهيءَ مقصد تحت حاصل ڪيون ويون آهن جو اهي ڪارآمد پر مختصر پيغام تيار ڪري ڏيندا جيڪي استادن کي ٻار پڙهائڻ وارين ترڪيبن تي ٻڌل هوندا. ضياءُ الرحمان اهو پڻ ٻڌايو آهي ته، استادن کي سندن مهارت وارن شعبن ۾ تربيت ڏيڻ جو هي نئون طريقو آهي. خيبرپختونخواه ايجوڪيشن سيڪٽر پروگرام جي انفارميشن ٽيڪنالاجي، ڪميونيڪيشن ۽ ميڊيا بابت صلاحڪار زونش عباسيءَ نيوز لينز پاڪستان کي ڄاڻ ڏني ته شاگردن پاران ڏنل امتحان ۽ ان جي نتيجن جي ڇنڊڇاڻ ڪرڻ بعد ئي اهو فيصلو ڪيو ويو ته ڄاڻ ڏيڻ ۽ ٻارن کي پڙهائڻ واري سلسلي ۾ جيڪي ڪوتاهيون ٿي رهيون آهن يا جيڪي گھٽتايون موجود آهن انهن کي ختم ڪرڻ لاءِ استادن جي صلاحيتن ۾ بهتري آڻڻ خاطر ايس ايم ايس وارو پروگرام شروع ڪيو ويندو. عباسيءَ جو اهو پڻ چوڻ هو ته، ٻئين درجي جي شاگردن کي انگريزي، اردو، رياضيءَ ۽ سائنس جا مضمون سٺي انداز سان پڙهائڻ لاءِ استادن کي ايس ايم ايس وسيلي ترڪيبون اماڻيون وينديون. جڏهن ته پنجين درجي جي شاگردن کي 8 ئي مضمون موثر انداز سان پڙهائڻ خاطر استاد ڏانهن پيغام اماڻيا ويندا. هن وڌيڪ چيو ته انهيءَ طريقي سان اهڙن ڪيترن ئي استادن جو وقت به زيان ٿيڻ کان بچي پوندو جن کي تربيت وٺڻ لاءِ اسڪول کان غيرحاضر رهڻو پئجي ويندو آهي. انهن جي رهنمائي هفتيوار بنيادن تي ملندڙ ايس ايم ايس وسيلي ڪري سگھبي.