[okitasougodesu]

Paano na ang kasunod na henerasyon?

Sa aking dalawang napanood na dokumentaryo na “Minsan sa Isang Taon” at , “Ang Dagat at si Lolo Pedro”, nakakalungkot isipin na umuulit lamang ang pinagdaanan ng mga magulang na unemloyed sa mga kanilang anak at sa susunod na henerasyon. 

Sa unang dokumentaryo, abaca farmer ang karamihan sa mga taga-Sitio Banli, pero dahil seasonal ang pagaani ng abaca minsan sa isang taon lang sila may pera. Dahil isang beses na lamang sila nakakapagani ng abaca dahil kakaunti na lamang ang mga puno, mas lalong mahirap makakita ng pera na ipapakain sa mga batang naroroon, at kamote lamang ang kilalang pagkain ng mga bata. 

Nakakaawang isipin na ang karamihang sa nagaani sa Sitio Banli ay nagsimulang magtrabaho nung sila ay bata pa lamang, at sa kasukukuyan ay umulit muli ang pangyayari at nagaani si Jerson ng abaca para lamang makabili ng notebook, at kung iisipin papaano ang kinabukasan ng mga bata kung 1,000 ang kita kada taon ay mahihirapang maipasok sa eskwelahan ang mga bata.

Sa pangalawang dokumentaryo, si lolo Pedro ang isa sa mga unang maninisid ng Isla Verde, at ang naging kabuhayan niya na ang pangingisda, simple lamang ang hangad ni lolo Pedro at ito ay walang iba kundi ang maipagtapos ang kaniyang anak na si Boyten. Ngunit ang kapalarang iniwasan ni lolo Pedro, ay sasapitin din pala ng kaniyang anak ang mga pinagdaanan ni lolo Pedro. Gayun din nama’y nagsisikap din si Boyten upang magkaroon ng magandang trabaho ang kaniyang anak na hindi gaya ng sinapit niya, na kung iisipin ay ito rin ang sinabi ni lolo Pedro dati.

Nakakawang isipin na sa tatlong henerasyon na naipasa ang aquarium fishing sa pamilya ni lolo Pedro. Maagang namulat si Jimuel sa pakikipagsapalaran, siya ay nagaaral habang naghahanap-buhay rin. Ito man ang kanilang hanap-buhay ngunit delikado rin ang pakikipagsapalaran sa ilalim ng dagat dahil may peligro na maaaring mangyari habang nasisid sa ilalim. 

Sa aking napapansin ay nagkakaron lang ng pagulit, kapag ang mga magulang ay hindi nakapaghanap ng maayos na trabaho, maaapektuhan ang pagaaral ng kanilang mga anak at gayundin ay maapektuhan ang kinabukasan ng mga bata. Kaya kung ang mga magulang ay unemployed, maari ring hindi makahanap ng trabaho ang mga susunod na henerasyon ng kanilang pamilya.

[okitasougodesu]

Ang mapait na sinapit ng mga taga-Itogon, Benguet

Nagkaroong ng isang landslide sa lugar ng Itogon, Beguet sa kasagsagan ng bagyong ompong na higit isang daang tao ang nalibing ng buhay. Marami ring minero ang nakatira roon kahit pamanganib, dahil hindi maiwan-iwan ng mga minero ang lugar, ito lamang kasi ang bumubuhay sa kanilang pamilya. Ngunit sa pangyayari madami ang naapektuhan, marami ang nawalan ng buhay at marami pa rin ang katawan o bangkay na nawawala. Isa na rito ang apo ni Martin Pilaan, isang minero, na lagi siyang nagpupunta sa ginuhuan na nagbabakasakaling mahanap ang bangkay ng kaniyang nawawalang apo.

Dahil nga maraming minerong nakatira malapit sa bundok, hindi nila naiisip na may posibilidad na gumuho ang lupa. Maliban sa dahilan nilang hindi nila maiwan-iwan ang lugar, hindi pa rin ito sapat na rason upang hindi mag-ingat, dahil ano mang yaman ang pinagkakaloob ng kabundukan, tila mayroon kabayaran, buhay ang katapat nito.

Ang naging epekto ng pag guho ng mga lupa, ay ang dating sigla ng paggawa ay napalitan ng panglaw ng mga burol. Madami ang nawalan ng kamaganak o mahal sa buhay na ang iba ay hindi pa rin natatagpuan, at madami rin sa kanila ang nahihirapang bumangon muli dahil sa mga pangyayari.

Nakakaawang isipin na kung saan pa ang lugar na hindi mo maiwan-iwan dahil roon ka lang nakuha ng pampakain sa pamilya mo, doon pa mawawalan ng buhay ang isa sa pamilya mo. Nakita ko sa dokumentaryo kung gaano kalaki at kalakas ang pag guho ng lupa na napakaraming bangkay o katawan ang nabaon. Nakakakilabot isipin na para bang ang kabayaran sa pagkuha ng ginto o yaman sa mga kabundukan ay maroon kabayaran na buhay ng mga tao. Sa nilalahat, nakakaawang isipin na ang lahat ng pinaghirapan at pangarap mo ay mababaon sa bato at putik.

[okitasougodesu]

Ang Kalupitan ng Kalamidad

Ano ba ang kalamidad?  Ang kalamidad ay isang hindi inaasahang pangyayari na sanhi ng mga proseso sa kalikasan. Ito ay nagdudulot ng pagkawasak at panganib sa mga tinatamaan nito. Malaking kapinsalaan ang maidudulot ng mga kalamidad. Kaya nitong bawian ng buhay ang mga tao at kaya ring sirain lahat.

Nang mapanood ko ang video, nakakalungkot isipin na marami ng namamatay sa mga kalamidad at marami ring lugar at mga bahay ang nawasak sa isang iglap lamang. Nakita ko sa video ang mga kalupitan at ang mga kayang gawin ng kalamidad. Madami na ang nasawi at marami ring nawalan ng hanap-buhay at ng mga tirahan.

Dahil sa kalupitan ng kalamidad ang nagiging epekto nito sa isang bansa at mga tao ay; nahihirapang umahon o bumalik muli ang dating buhay ng mga tao, na dati ay sila ay may tirahan, may maayos na trabaho, at may pambili ng makakain, ngunit sa isang daan lamang ng kalamidad ay bigla itong nawala at bigla silang naghirap, kaya naman nawawalan din ng pag-asa ang mga taong nadaan ng kalamidad. Madami rin ang nababawian ng buhay dahil sa kalamidad kaya naman nababawasan ang persyento ng populasyon sa isang bansa, at marami ang mga lugar ang nawawasak o nagigiba. Tulad ng pagkasira ng tirahan at ari- arian ng mga tao. Maaari ring masira ang milyong- milyong ari- arian ng bansa, at ng mga taniman na magiging sanhi ng food shortage.

Papaano nga ba makakaambag ang mga tao sa pagdating ng mga kalamidad sa isang bansa? Dahil nga walang nakakaalam kung kailan o gaano kalakas ang dadating na kalamidad, ay ang pinakamagandang gawin ng mga tao ay maghanda rito. Kailangang lagi tayong handa sa anong pwedeng mangyari, katulad na lang ng pagtatabi ng mga makakain o kagamitan para kapag may mangyari man ay may madala o makain tayo kahit papaano. Maganda rin kung may kaalaman ka sa mga kalamidad at alam mo rin ang gagawin kapag nangyayari ito, halimbawa na lamang kapag nalindol, ang unang gagawin mo dapat ay mag hanap ng pwedeng matigas na bagay na pwedeng pagtaguan. At kailangang nagtulungan ang mga tao.

Sa kabuuan, ang kalamidad ay napakalakas at wala itong pinipiling oras kung kailan ito mangyayari, kaya naman mas mabuting maging handa ang bansa o ang mga tao.

[okitasougodesu]

Reaksyon sa Kanta

Nakilala ko ang pangalan ni Gary Granada dahil sa mga proyekto sa mga aktibitad namin sa eskwelahan. Naging tanyag siya dahil sa mga awiting kanyang naisulat na mayroong pulitikal na tema. Ginamit niya ang pagsulat ng awitin bilang isang paraan upang maipamulat sa kaniyang tagapakinig ang realidad. 

Sa una, hindi ko naintindihan ang pinapahiwatig ng kantang Go-ngo o Once Upon A Tune ni Gary Granada. Ngunit, napag-isip isip ko na ang tono ay hinango sa mga pambatang mga kanta at unti-unti kong naiintindihan na ang mga liriko ay ikinokonekta sa gobyerno. Nakakagulat isipin na dati pa ang kanta, ngunit kahit sa panahon ngayon ay nakokonekta ko pa din ang kanta sa mga pangyayari ngayon. Masasabi ko na medyo may pag-ka’harsh’ ang mga liriko o linya sa kanta pero ito ay totoo at mas naimumulat ako nito sa realidad na nangyayari sa ating bansa. Sa linyang “mas mabuting may gobyerno o wala”, napaisip din ako dahil bumubuti ba talaga ang lagay ng bansa o mas lalo lang atang lumalala ang mga nagaganap. Sa linyang “kapag ang taongbayan, ay may problema, dalawang tenga, dalawang mata, laging nakasara”, nakakalungkot isipin na walang nagbago, ang kahirapan at problema sa taongbayan ang siyang nakakalimutan pa din alalahanin. Madami pa ding naghihirap, hindi napapansin, at lalo na hindi naaabutan ng tulong.

Nakasaad din sa kanta ang pangungurakot o korupsyon, dahil nakakapagtaka lang din na saan napupunta ang pera sa gobyerno na para dapat sa mga taong bayan, bakit madami pa din nag hihirap? Sa bulsa ata nila napunta ang dapat para sa mamamayan at ginagamit nila ito para sa sariling satispaksyon. 

Nakokonekta din dito kung bakit nagrarally ang mga tao, dahil sa mga problema sa taong bayan kabilang ang kahirapan. Bakit hindi nila pinapakinggang ang mga salita ng mamamayan, dahil akala nila iyon ay mali? Hindi nila pinapansin ang mga sigaw ng mahihirap kaya naman nadami lalo ang nag poprotesta at mga problema sa bayan.

Sa halalan, ang vote-buying, bakit nila babayaran ang tao para botohin sila? Para ba ito sa pwesto o pera. Ngunit bakit din, kapag ikaw na ang na-elect bigla na lang naglalaho pagkatapos ka ma-elect, nakakapagtaka lang kase asan na yung mga pangako na da’t tuparin. Madaming proposals pero ni isa hindi natupad o natuloy, hindi tuloy natulungan ang mamamayan.