share chair

เปิดเอาไว้แชร์เรื่องราวเกี่ยวกับเก้าอี้ หนัง ดีไซน์ ศิลปะ ไปจนถึงภาพเซ็กซี่ และอื่นๆ อีกมากมายที่เราสนใจ

[panuboonpiputtanapong]

เก้าอี้ 6 ตุลา (2519)

ก่อนที่จะพูดถึงเก้าอี้ตัวนี้ก็ต้องเล่าถึงเหตุการณ์ในวันที่ 6 ตุลาคม 2519 ก่อน

เหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 เกิดขึ้นเพียงสามปี หลังจากเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นเหตุการณ์ที่เจ้าหน้าที่รัฐและกลุ่มที่รัฐให้การสนับสนุน ได้เข้าไปล้อมจับกุมและสังหารนักศึกษาและประชาชนภายใน บริเวณมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ ซึ่งกำลังชุมนุมประท้วงเพื่อขับไล่ให้จอมพลถนอม กิตติขจรออกนอกประเทศ ในเหตุการณ์นี้ ตำรวจตระเวนชายแดนนำโดยค่ายนเรศวรจากหัวหิน, กลุ่มลูกเสือชาวบ้าน ตำรวจ และกลุ่มคนที่ตั้งโดยงบ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน (กอ.รมน.) คือ กลุ่มนวพล และ กลุ่มกระทิงแดง ได้ใช้กำลังอย่างรุนแรง ทำให้มีผู้ที่บาดเจ็บ เสียชีวิต และสูญหายเป็นจำนวนมาก

ในสมัยรัฐบาล ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช ในปี 2519 มีความพยายามกลับประเทศไทย ของ จอมพลประภาส จารุเสถียร ในวันที่ 15 สิงหาคม พ.ศ. 2519 และการกลับประเทศไทยของจอมพลถนอม กิตติขจร เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2519 หลังจากที่ทั้งสองได้เดินทางออกนอกประเทศหลังเหตุการณ์ 14 ตุลา

หลังจากการกลับมาของจอมพลประภาส ศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย (ศนท.) ได้ชุมนุมประท้วงเพื่อเรียกร้องให้จอมพลประภาส เดินทางกลับออกนอกประเทศ จนกระทั่งในที่สุด จอมพลประภาสจึงยินยอมเดินทางออกนอกประเทศในวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2519

ต่อมา จอมพลถนอมได้เดินทางกลับเข้ามาในประเทศอีกในวันที่ 19 กันยายน 2519 โดยก่อนหน้านั้นได้แวะที่ประเทศสิงคโปร์ เพื่อบวชเป็นสามเณรที่วัดไทยในสิงคโปร์ และได้รับอนุญาตให้เข้าอุปสมบทที่วัดบวรนิเวศวิหาร สมเด็จพระญาณสังวร ได้ทรงเป็นพระอุปัชฌาย์บวชให้และตั้งฉายาว่า "สุกิตติขจโร" พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ มล.ทวีสันต์ ลดาวัลย์ ราชเลขาธิการในขณะนั้น อัญเชิญผ้าไตรพระราชทานมาด้วย ศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทยจึงได้ชุมนุมเพื่อขับไล่อีก

ในขณะนั้นได้เกิดความแตกแยก ทั้งในพรรคการเมืองและกลุ่มประชาชน ออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่สนับสนุนบทบาทของนิสิตนักศึกษา และ กลุ่มที่ต่อต้านนิสิตนักศึกษา ทำให้สถานการณ์มีความรุนแรงมากขึ้น จนกระทั่ง ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ประกาศลาออกจากตำแหน่ง แต่พรรคร่วมรัฐบาลซึ่งมีพรรคประชาธิปัตย์เป็นแกนนำ ก็ตัดสินใจเลือก ม.ร.ว. เสนีย์ เป็นนายกรัฐมนตรีอีกสมัยหนึ่ง

ในวันที่ 24 กันยายน 2519 นายวิชัย เกษศรีพงษา และนายชุมพร ทุมไมย พนักงานการไฟฟ้านครปฐม และสมาชิกแนวร่วมต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ ถูกซ้อมตายระหว่างออกติดโปสเตอร์ประท้วงต่อต้านพระถนอม และถูกนำศพไปแขวนคอที่ประตูทางเข้าที่จัดสรร บริเวณหมู่บ้านแห่งหนึ่งที่ ต.พระประโทน อ.เมือง จ.นครปฐม แต่ ตำรวจสรุปสำนวนคดีว่าเกิดจากการผิดใจกับคนในที่ทำงาน

ความเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องให้ขับไล่พระถนอม ทวีความรุนแรงมากขึ้น มหาวิทยาลัยทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดมีการชุมนุมเพื่ออภิปรายโจมตีรัฐบาล ต่อต้านการกลับมาของจอมพลถนอม และให้จัดการจับฆาตกรสังหารโหดฆ่าแขวนคอที่นครปฐม สภาแรงงานแห่งประเทศไทยได้ยื่นคำขาดต่อรัฐบาล ให้จอมพลถนอมออกนอกประเทศภายใน 5 วัน มิฉะนั้นจะหยุดงานทั้งประเทศตั้งแต่วันที่ 10 ตุลาคม 2519 เป็นต้นไป ทั้งนักศึกษา สภาแรงงาน และผู้ต่อต้าน ได้รวมตัวกันประท้วงที่สนามหลวง จากนั้นจึงย้ายเข้าไปชุมนุมในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ทางด้านกลุ่มที่ต่อต้านการกระทำของนิสิตนักศึกษา อันประกอบด้วย กลุ่มนวพล (พลโท สำราญ แพทยกุล เป็นแกนนำ รหัส นวพล 001 เป็นหนึ่งในองคมนตรี) กลุ่มพิทักษ์ชาติไทย กลุ่มกระทิงแดง และอื่น ๆ ได้ร่วมกันแถลงการณ์กล่าวหาศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย สภาแรงงาน และนักการเมืองบางคนว่า ได้ถือเอากรณีพระถนอม เป็นเงื่อนไขสร้างความไม่สงบในประเทศ ต่อมากลุ่มเหล่านี้จึงเดินทางเข้ามาชุมนุมที่ลานพระบรมรูปทรงม้า สนามเสือป่า ราชตฤณมัยสมาคม และสนามหลวง เพื่อต่อต้านการชุมนุมของนิสิตนักศึกษา กลุ่มเหล่านี้ได้เรียกร้องให้รัฐบาลจับกุม และปลดรัฐมนตรีบางคนที่เชื่อว่าให้การสนับสนุนนิสิตนักศึกษา แต่รัฐบาลก็ยังไม่ได้สั่งการประการใด

ในวันที่ 4 ตุลาคม มีการชุมนุมที่ลานโพธิ์ มีการอภิปราย และการแสดงละครเกี่ยวกับกรณีฆ่าแขวนคอพนักงานการไฟฟ้านครปฐม จัดโดยชุมนุมนาฏศิลป์และการละคร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ หลังจากนั้นสถานีวิทยุยานเกราะนำโดย พ.ท.อุทาร สนิทวงศ์ ณ อยุธยา, นายสมัคร สุนทรเวช, ทมยันตี, ฯลฯ ออกข่าวว่านักศึกษาที่แสดงละคร มีใบหน้าคล้ายเจ้าฟ้าชายถูกแขวนคอ ต่อมาหนังสือพิมพ์ดาวสยาม และบางกอกโพสต์ ฉบับเช้าวันที่ 5 ตุลาคม เผยแพร่ภาพการแสดงล้อการแขวนคอของนักศึกษาที่ลานโพธิ์ โดยพาดหัวข่าวเป็นเชิงว่า การแสดงดังกล่าวเป็นการหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ

คืนวันที่ 5 ตุลาคม สถานีวิทยุยานเกราะและชมรมวิทยุเสรี ออกอากาศกรณีหมิ่นพระบรมเดชานุภาพ เรียกร้องให้ประชาชน และลูกเสือชาวบ้าน ไปชุมนุมที่ลานพระบรมรูปทรงม้า และเรียกร้องให้รัฐบาลเร่งดำเนินการจับกุมผู้กระทำการหมิ่นองค์สยามมกุฎราชกุมารมาลงโทษ ตลอดทั้งคืน ขณะที่ทางรัฐบาล โดย ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช นายกรัฐมนตรีได้แถลงเรื่องนี้ด้วยตนเองทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 4 ในคืนนั้นเช่นกันว่าจะจับกุมตัวผู้ดำเนินการมาลงโทษให้จงได้ โดยตอนแรกทำการติดต่อไปในหลายสถานีแล้ว แต่ทว่ากลับออกอากาศได้เพียงช่องเดียวเท่านั้น

เวลาเช้ามืดราว 2.00 น. ของวันที่หกตุลาคม กลุ่มกระทิงแดงทุกจุด รอบมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เตรียมปฏิบัติการโดยประสานงานกับตำรวจนอกเครื่องแบบ และมีกลุ่มกระทิงแดงเข้าแทรกตัวปะปนกับหมู่นิสิตนักศึกษา กลุ่มนวพลได้เรียกร้องให้รัฐบาลจับกุมนิสิตนักศึกษา

เวลาราว 5.00 น. เริ่มมีการยิงจากภายนอกเข้าสู่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยถูกล้อมไว้ เวลา 7 นาฬิกา กลุ่มทหาร ตำรวจตระเวนชายแดน ลูกเสือชาวบ้าน กระทิงแดง และกลุ่มอันธพาล ได้ใช้รถบัสพุ่งชนประตูมหาวิทยาลัย ทั้งหมดเข้าสู่มหาวิทยาลัยและใช้อาวุธหนักระดมยิง ตำรวจหน่วยคอมมานโด หน่วยปฏิบัติการพิเศษและตำรวจนครบาลจากท้องที่ต่างๆเข้าถึงที่เกิดเหตุ เวลา 8 นาฬิกา ตำรวจตระเวนชายแดนพร้อมอาวุธครบมือทั้งปืนกลหนักเบา เครื่องยิงลูกระเบิด กระทั่งปืนต่อสู้รถถังและปืนไร้แรงสะท้อนเข้าไปในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พร้อมยิงกระสุนเข้าใส่นักศึกษา ทั้งที่นิสิตนักศึกษาที่ถูกปิดล้อมมีเพียงสองมือเปล่าที่ปราศจากอาวุธใดๆ

ฝ่ายปิดล้อมเริ่มใช้อาวุธทั้งหนักเบา ยิงถล่มเข้ามาในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ถี่ยิบรุนแรงยิ่งขึ้นทุกที กระทั่งถึงช่วงสายก็กลายเป็นการยิ่งถล่มอย่างบ้าเลือดเมามัน นิสิตนักศึกษาบางส่วนเริ่มหาทางหลบหนี คนที่ถูกจับได้ก็ถูกทรมาน ถูกยิงทิ้ง ถูกฆ่าอย่างทารุณกลางถนน ต่อหน้าสายตาผู้คนที่มุงดูบางคนถูกจับแขวนคอใต้ต้นไม้แล้วเอาท่อนไม้ เก้าอี้เหล็ก ระดมตีอย่างบ้าคลั่ง บางคนถูกเอาลิ่มตอกอก ถูกราดน้ำมัน หรือเอายางรถวางทับแล้วจุดไฟเผาทั้งเป็น นักศึกษาหญิงถูกฆ่า แล้วเอาท่อนไม้กระแทกใส่ช่องคลอด ฯลฯ

ราว 11.00 น. เจ้าหน้าที่ตำรวจเข้าเคลียร์พื้นที่ และให้นักศึกษานอนคว่ำหน้ากับพื้นสนามฟุตบอล จากนั้นจึงนำตัวผู้ต้องหาขึ้นรถออกจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อควบคุมตัวไว้ที่โรงเรียนตำรวจนครบาล บางเขน กลุ่มคนที่มุงดูใช้ก้อนหิน อิฐ ไม้ ขว้างปาผู้ที่อยู่บนรถ

ในเวลาต่อมาคณะทหารที่เรียกตัวเองว่า คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน ภายใต้การนำของพลเรือเอก สงัด ชลออยู่ ได้ทำการยึดอำนาจการปกครอง มีผลให้ ม.ร.ว. เสนีย์ ปราโมช ต้องพ้นจากตำแหน่ง และนายธานินทร์ กรัยวิเชียร เป็นนายกรัฐมนตรีคนใหม่

หลังจากเหตุการณ์นี้ มีการพิจารณาคดีในศาลยืดยาวถึง 3 ปี โดยแกนนำนักศึกษา 19 คนถูกคุมขังตีตรวนโดยตลอด แต่ฝ่ายผู้เข้าล้อมปราบไม่มีผู้ใดได้รับการลงโทษ มีผู้เข้าฟังการพิจารณาคดีจำนวนมาก รวมถึงกลุ่มสิทธิมนุษยชนจากประเทศต่างๆ จนเมื่อ 3 ปีผ่านไป ได้มีการออกกฎหมายนิรโทษกรรม ทำให้ผู้มีส่วนรับผิดชอบในเหตุการณ์นี้ ไม่ต้องถูกสอบสวนลงโทษแต่อย่างใด

ฝ่ายนักศึกษาและประชาชน เสียชีวิตอย่างน้อย 41 ราย ในจำนวนนี้ เป็นศพถูกเผา ระบุรายละเอียดแยกชายหญิงไม่ได้ จำนวน 4 ราย (หนึ่งในนั้น คือ จารุพงษ์ ทองสินธุ์ กรรมการองค์การนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (อมธ.) และสหพันธ์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย (สนนท.) ซึ่งเป็นระดับแกนนำผู้ชุมนุมเพียงคนเดียวที่เสียชีวิต ผู้เสียชีวิตที่เหลือเป็นผู้เข้าร่วมชุมนุมเท่านั้น และแกนนำที่รอดชีวิตส่วนใหญ่ถูกจับรวม 18 คน ประกอบไปด้วย นายสุธรรม แสงประทุม, นายสมศักดิ์ เจียมธีรสกุล, นายอภินันท์ บัวหภักดี, นายธงชัย วินิจจะกูล, นายประพนธ์ วังศิริพิทักษ์, นายวิโรจน์ ตั้งวาณิชย์, นายมหินทร์ ตันบุญเพิ่ม, นายประยูร อัครบวร, นายอรรถการ อุปถัมภากุล, นายสุรชาติ พัชรสรวุฒิ, นายอนุพงศ์ พงศ์สุวรรณ, นายโอริสสา ไอยราวัณวัฒน์, นายเสรี ศิรินุพงศ์, นายอารมณ์ พงศ์พงัน, น.ส.เสงี่ยม แจ่มดวง, น.ส.สุชีลา ตันชัยนันท์, นายสุรชาติ บำรุงสุข, นายบุญชาติ เสถียรธรรม และถูกนำตัวขึ้นศาลทหารข้อหามีการกระทำอันเป็นคอมมิวนิสต์ ที่โรงเรียนพลตำรวจบางเขนอยู่ 3 ปี จึงได้รับการปล่อยตัวเมื่อมีการรัฐประหารเปลี่ยนแปลงรัฐบาลจากนายธานินทร์ กรัยวิเชียร เป็น พลเอก เกรียงศักดิ์ ชมะนันท์ ส่วนแกนนำที่รอดจากการถูกจับกุมขึ้นศาลทหารได้ส่วนใหญ่ก็หลบหนีเข้าป่าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยหรือ พคท.

รายชื่อผู้เสียชีวิตเป็นศพชายไทยไม่ทราบชื่อ จำนวน 6 ราย และเป็นศพที่ระบุชื่อได้ จำนวน 30 ราย คือ

นายพงษ์พันธ์ เพรามธุรส : ถูกระเบิด นายอับดุลรอเฮง สาตา : ถูกกระสุนปืน นายมนู วิทยาภรณ์ : ถูกกระสุนปืน นายสุรสิทธิ์ สุภาภา : ถูกกระสุนปืน นายสัมพันธ์ เจริญสุข : ถูกกระสุนปืน นายสุวิทย์ ทองประหลาด : ถูกกระสุนปืน นายบุนนาค สมัครสมาน : ถูกกระสุนปืน นายอภิสิทธิ์ ไทยนิยม : ถูกกระสุนปืน นายอนุวัตร อ่างแก้ว : ถูกระเบิด นายวีระพล โอภาสพิไล : ถูกกระสุนปืน นายสุพจน์ พันธุ์กาฬสินธุ์ : ถูกกระสุนปืน นางสาวภรณี จุลละครินทร์ : ถูกกระสุนปืน นายยุทธนา บูรศิริรักษ์ : ถูกกระสุนปืน นายภูมิศักดิ์ ศิระศุภฤกษ์ชัย : ถูกกระสุนปืน นางสาววัชรี เพชรสุ่น : ถูกกระสุนปืน นายดนัยศักดิ์ เอี่ยมคง : ถูกกระสุนปืน นายไพบูลย์ เลาหจีรพันธ์ : ถูกกระสุนปืน นายชัยพร อมรโรจนาวงศ์ : ถูกกระสุนปืน นายอัจฉริยะ ศรีสวาท : ถูกกระสุนปืน นายสงวนพันธุ์ ซุ่นเซ้ง : จมน้ำ นางสาววิมลวรรณ รุ่งทองใบสุรีย์ : ถูกกระสุนปืน นายสมชาย ปิยะสกุลศักดิ์ : ถูกกระสุนปืน นายวิสุทธิ์ พงษ์พานิช : ถูกกระสุนปืน นายสุพล บุญทะพาน : ถูกกระสุนปืน นายศิริพงษ์ มัณตะเสถียร : ถูกกระสุนปืน นายวสันต์ บุญรักษ์ : ถูกกระสุนปืน นายเนาวรัตน์ ศิริรังษี : ถูกกระสุนปืน นายปรีชา แซ่เซีย : ถูกของแข็ง อาวุธหลายชนิด และถูกรัดคอ นางสาวอรุณี ขำบุญเกิด : ถูกกระสุนปืน

นักศึกษาที่เห็นในภาพมีชื่อว่า วิชิตชัย อมรกุล นิสิตคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เข้าร่วมชุมนุมต่อสู้กับนักศึกษามาตั้งแต่ต้น ในวันนั้น เขาถูกยิงด้วยปืนเอ็ม 16 เข้าที่ท้อง กระสุนทะลุหลังเลือดสาดกระเซ็นเต็มพื้นซีเมนต์ กลุ่มกระทิงแดง ลูกเสือชาวบ้าน และนวพลที่กระหายเลือดสุดขีด พากันเข้ารุมทึ้งวิชิตชัย เอาเชือกเข้าผูกคอ ลากเอาร่างของเขาไปตามพื้นแล้วเอาท่อนไม้ เก้าอี้เหล็ก ฟาดซ้ำไม่นับครั้งอย่างเมามัน จากนั้นก็เอาเชือกคล้องเข้ากับกิ่งไม้ กระตุกดึงเอาร่างของเขาขึ้นไปแขวนคอห้อยอยู่กับกิ่งไม้ใหญ่ ถึงกระนั้นก็ยังมิหนำใจ ยังใช้ท่อนไม้ เก้าอี้เหล็ก ฟาดซ้ำอีกนับครั้งไม่ถ้วน พร้อมคำก่นด่าอย่างหยาบคายไม่หยุดปาก ท้ายสุดก็ปลดเชือกทิ้งร่างของวิชิตชัยลงมา เอาน้ำมันราดและยางรถวางทับแล้วจุดไฟเผา ทั้งหมดนี้ต่อหน้าฝูงชนที่มุงดูแน่นขนัด และต่อหน้ากองกำลังตำรวจผู้พิทักษ์สันติราษฎร์ไทย ที่กำลังปิดล้อมยิงถล่มนักศึกษาที่อยู่ภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ข้อมูล/ภาพ จากเว็บไซต์ http://maha-arai.blogspot.com/2010/03/blog-post_9602.html, http://www.nathoncity.com/paper/604, https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%93%E0%B9%8C_6_%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%A5%E0%B8%B2,

https://www.flickr.com/photos/nostri-imago/5000120044

ถ่ายภาพโดยช่างภาพชาวอเมริกัน นีล ยูเลวิช (Neal Hirsh Ulevich) ซึ่งทำให้เขาได้รางวัลพูลิตเซอร์ในปี 1977

สารจากภาพ

ความโหดเหี้ยมในกรุงเทพฯ

ภาพรางวัลพูลิตเซอร์ปี 1977 สาขาภาพข่าวด่วน, นีล ยูเลวิช, สำนักข่าว AP เดือนตุลาคมปี 1976 รัฐบาลที่มีเสฐียรภาพง่อนแง่นถูกสั่นคลอนจากการปะทะกันระหว่างนักศึกษาอาชีวะ(ใช้คำว่าปีกขวา) และนักศึกษามหาวิทยาลัย (ใช้คำว่าปีกซ้าย) กลางดึกคืนหนึ่ง นักศึกษาเสรีนิยมถูกรุมประชาทัณฑ์และฆ่าแขวนคอ ช่างภาพจากสำนักข่าวเอพี นีล ยูเลวิช ผู้ทำข่าวสงครามเวียตนามมาห้าปี แต่สิ่งที่เขาพบเห็นในที่นั่นเทียบไม่ได้กับสิ่งที่เขาจะเจอในเช้าวันที่ 6 ตุลาคม ในกรุงเทพฯ เมื่อนักศึกษาอาชีวะเข้าปะทะนักศึกษามหาวิทยาลัยใกล้มหาวิทยาลัย "เมื่อผมไปถึงที่นั่น เหตุการณ์ยิ่งทวีความรุนแรงขึ้นทุกขณะ กองกำลังติดอาวุธกับอาวุธหนักและปืนไรเฟิลปรากฏตัวขึ้นรุกไล่นักศึกษามหาวิทยาลัยมือเปล่าไร้อาวุธที่หนีถอยร่นเข้าไปในตึกมหาวิทยาลัย มีการโจมตีอย่างหนักหน่วงของปืนอัตโนมัติจำนวนมหาศาลข้ามสนามฟุตบอลเข้าไปยังห้องเรียน ซากศพและเศษกระจกแตกเกลื่อนไปทั่ว ไม่มีที่ไหนให้หลบซ่อนตัว ผมหวาดกลัวอย่างมาก" ในที่สุดนักศึกษามหาวิทยาลัยก็ประกาศยอมแพ้ ยูเลวิชเดินเข้าไปยังประตูไปอย่างร้อนรนเพื่อถ่ายภาพกลับไปยังออฟฟิศ "ผมเห็นฝูงคนโกลาหลอยู่ใต้ต้นไม้ ผมเดินดุ่มไปที่นั่น และเห็นร่างมนุษย์ร่างหนึ่งถูกแขวนอยู่ เขาเสียชีวิตแล้วแน่นอน แต่ฝูงชนก็ยังคลุ้มคลั่งเดือดดาล มีชายคนหนึ่งกระหน่ำฟาดร่างไร้ชีวิตที่แขวนอยู่ใต้ต้นไม้ด้วยเก้าอี้พับ ผมยืนอยู่ที่นั่นดูว่ามีใครมองมาที่ผมไหม เมื่อเห็นว่าไม่มี ผมจึงถ่ายภาพสองสามภาพและเดินออกมา" ท้ายที่สุดมันเป็นอะไรที่ย้อนแย้งและน่าเย้ยหยัน "เมื่อผมได้รับรางวัลพูลิตเซอร์จากภาพนี้ หนังสือพิมพ์หลายหัวในกรุงเทพฯ พวดหัวหน้าหนึ่ง พวกเขาภูมิใจที่ภาพจากกรุงเทพฯ ชนะรางวัลพูลิตเซอร์ แต่ไม่มีเล่มไหนลงตีพิมพ์ภาพนี้เลย"

เก้าอี้มั้ยสัส!

หรืออันที่จริงคือ เก้าอี้พับ 

เป็นเก้าอี้น้ำหนักเบา สามารถพับให้แบนราบและวางซ้อนกันได้ สะดวกต่อการจัดเก็บและพกพา

เก้าอี้พับถูกใช้งานมาตั้งแต่ครั้งสมัยอิยิปต์โบราณ กรีกและโรมันโบราณ โครงเก้าอี้ส่วนใหญ่ทำจากไม้ บางครัั้งก็ใช้โลหะ มักจะตกแต่งอย่างวิจิตรด้วยลวดลายแกะสลัก เลี่ยมทอง หรือฝังมุก เป็นที่นิยมอย่างแพร่หลายในสมัยยุคกลาง โดยมักจะใช้ประกอบพิธีสำคัญทางคริสตศาสนา ในช่วงศตวรรษที่ 15-16 เก้าอี้พับมักจะมีเท้าแขนและที่พักศีรษะ ภายหลังเก้าอี้ที่มีฟังก์ชั่นแบบเดียวกันนี้ที่มีดีไซน์แต่งต่างอีกมามายก็ถูกเรียกขานว่า "เก้าอี้พับ" เช่นเดียวกัน ซึ่งจำแนกออกได้หลายชนิดและหมวดหมู่ วัสดุ และกลไกในการพับ ปัจจุบันเก้าอี้พับมักทำจำโลหะน้ำหนักเบาเช่นอลูมิเนียม มักจะมีน้ำหนักไม่เกิน 2-5 กิโลกรัม

ส่วนใหญ่เก้าอี้พับมักใช้งานในบ้าน ใช้เป็นเก้าอี้เสริมเวลาเก้าอี้ไม่พอนั่ง และมักจะใช้สำหรับนั่งในหอประชุมเวลาที่มีคนจำนวนมากๆ หรือในโอกาสไม่เอื้ออำนวยให้ใช้เก้าอี้แบบปกติ ใช้งานได้ทั้งในกลางแจ้งและในร่ม ใช้ได้ทั้งในงานศพ งานรับปริญญา พิธีทางศาสนา ใช้นั่งชมกีฬา โดยเฉพาะกีฬามวลปล้ำอาชีพ เนื่องจากมันมีน้ำหนักเบา จึงมักถูกนักมวยปล้ำหยิบฉวยเอามาใช้เป็นเครื่องทุ่นแรงหรืออาวุธฟาดคู่ต่อสู่เพื่อเรียกเสียงเชียร์และปลุกเร้าคนดู

และมันก็ถูกนำมาใช้เป็นอาวุธในการทำร้ายทำลายชีวิต และย่ำยีร่างกายของนักศึกษาที่ไร้ทางสู้อย่างที่เห็นในภาพ

ไม่น่าเชื่อว่าสิ่งที่เปี่ยมไปด้วยประโยชน์ใช้สอยและความงามเช่นนี้ จะถูกนำมาใช้เป็นอาวุธประหัตประหารมนุษย์ด้วยกันอย่างโหดเหี้ยมอำมหิตอย่างที่เห็น

เรียกได้ว่าเป็นการใช้สอยประดิษฐ์กรรมที่เรียกว่า "เก้าอี้" ได้อย่างผิดวัตถุประสงค์ อัปยศ อำมหิตและเลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์เลยก็ว่าได้

อนึ่ง เชื่อว่า สำนวน เก้าอี้มะ สัด! (หรือ เก้าอี้มั้ยสาด!, เก้าอี้มั้ยสัส) ที่แพร่หลายในหมู่เกรียนอินเตอร์เน็ตน่าจะมีที่มาจากภาพนี้นี่เอง*

ขอไว้อาลัยให้กับผู้เสียชีวิตในเหตุการณ์ทางการเมืองทุกผู้ ในทุกยุคสมัย และขอภาวนาว่าอย่าให้มีเหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นอีกไม่ว่าจะในที่แห่งใดในโลก เหมือนที่มันเคยเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าอีกเลย

เก้าอี้* (น.)

ความหมาย: อาวุธหนักประเภทหนึ่งซึ่งมอบเป็นรางวัลแด่คนช่างฝัน หรือใช้เป็นบทลงทัณฑ์สำหรับผู้ที่เห็นต่างทางการเมือง นิยมใช้ฟาดขณะที่ร่างกายลอยอยู่บนอากาศและมีเชือกแขวนคอ โดยมากผู้ที่ใช้อาวุธหนักประเภทนี้มักมองว่าผู้ที่ถูกใช้ ไม่ใช่คน โดยเฉพาะไม่ใช่คนไทย

อ้างอิงจาก พจนานุกรมศัพท์การเมืองไทยร่วมสมัย https://www.facebook.com/photo.php?fbid=284444534910444&set=a.284444521577112.71328.283012088387022&type=1&ref=nf

[panuboonpiputtanapong]

ROBOCOP & FRANCIS BACON กับงานศิลปะที่ไม่ได้เป็นแค่อุปกรณ์ประดับฉาก

เรื่อง: ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์ ปรับปรุงแก้ไขจากคอลัมน์ OPEN YOUR EYES นิตยสาร FILMAX ฉบับที่ 87 ประจำเดือนกันยายน 2014

ด้วยความที่ติดภารกิจอยู่บ้านเลี้ยงลูก เลยไม่มีโอกาสได้ดู RoboCop (2014) เวอร์ชั่นใหม่ที่รีเมคมาจากหนังเก่าปี 1987 ในชื่อเดียวกันของ พอล เวอร์โฮเว่น ตอนเข้าโรง แต่ก็มีโอกาสได้ดูทางจอแก้วที่บ้านตอนมันออกมาเป็นดีวีดี อันที่จริงจะบอกว่าเป็นหนังรีเมคก็ไม่ถูกนัก น่าจะเรียกว่ารีบูทเสียมากกว่า เพราะถึงมันจะมีตัวละครเอกและพล็อตเรื่องเหมือนกัน แต่ โฮเซ่ ปาดิญญ่า ผู้กำกับชาวบราซิลก็ตีความเรื่องราวออกมาในมุมมองใหม่ในแบบของตัวเองมากกว่าจะเล่าเรื่องซ้ำแบบเดิม ๆ

หนังเล่าเรื่องราวของ อเล็กซ์ เมอร์ฟีย์ (โจเอล คินนาแมน) ตำรวจหนุ่มแห่งเมืองดีทรอยต์ในโลกอนาคตปี 2028 ด้านหนึ่งเขาเป็นเจ้าหน้าที่ตงฉินไฟแรงที่ตามไล่ล่าอาชญกรแบบกัดไม่ปล่อย ในขณะที่อีกด้านเขาคือสามีและพ่อผู้รักครอบครัวยิ่ง จนวันหนึ่งคดีที่เขาตามสืบเกิดไปสะดุดตีนของอาญชากรตัวร้ายที่มีเส้นสายในกรมตำรวจ เขาถึงถูกสั่งเก็บ เคราะห์ดีที่เขารอดมาได้ แต่ร่างกายบาดเจ็บสาหัสเจียนตาย เขากลายเป็นตัวเลือกชั้นดีของ OmniCorp บริษัทยักษ์ใหญ่ที่เป็นศูนย์กลางเทคโนโลยีและอาวุธสงคราม ซึ่งต้องการใช้เขาเป็นตัวบุกเบิกเครือข่ายหุ่นยนต์ตำรวจในอเมริกา เมอร์ฟีย์จึงฟื้นคืนชีพขึ้นมาใหม่ในร่างจักรกล กลายเป็นตำรวจเหล็กนาม โรโบคอป ผู้ออกมาปราบปรามเหล่าอาชญากรร้ายในเมืองดีทรอยต์

ฟังดูเผิน ๆ ก็ไม่เห็นมันจะแตกต่างจากเวอร์ชั่นแรกตรงไหน แต่จริง ๆ แล้ว เวอร์ชั่นนี้ลดทอนความรุนแรงและล่อแหลมลงกว่าเวอร์ชั่นเดิมมาก (คาดว่าเพื่อให้หนังได้เรต PG-13 ซึ่งจะได้ฐานคนดูกว้างกว่าหนังเวอร์ชั่นเดิมที่เป็นเรต R ที่เน้นความรุนแรงและฉากเซ็กส์เต็มที่ อันเป็นเอกลักษณ์ในหนังแทบทุกเรื่องของเวอร์โฮเว่น) อีกทั้งฉากแอ็กชั่นในหนังเวอร์ชั่นใหม่นี้อาจจะไม่ตื่นตาสาแก่ใจคอหนังบู๊เท่าไหร่นัก 

แต่ในทางกลับกัน หนังก็ขับเน้นไปที่การวิเคราะห์สภาพจิตใจของตัวละคร วิพากษ์ความแตกต่างระหว่างมนุษย์และจักรกล (บริษัทผู้ผลิตหุ่นยนต์ต้องการทำให้หุ่นยนต์ตำรวจมีจิตสำนึกของมนุษย์ด้วยการผ่าตัดดัดแปลงร่างกายมนุษย์เข้ากับจักรกล (Cyborg) เพื่อให้มันผ่านกฏหมายในสภาและนำมาใช้งานในอเมริกาได้ เหตุเพราะประชาชนส่วนใหญ่หวาดกลัวจักรกล (Drones) ที่ไร้จิตวิญญาณ แต่ใครกันแน่ที่เป็นฝ่ายถูกควบคุม มนุษย์หรือสมองกล?) นอกจากนั้นมันยังตั้งคำถามถึงความสำคัญระหว่างหน้าที่ความรับผิดชอบต่อสังคมกับสถาบันครอบครัว ตีแผ่ความฉ้อฉลของวงการตำรวจ ความเห็นแก่ได้ของสื่อมวลชน ความสกปรกของนักธุรกิจที่หากินกับสงครามและความรุนแรง

องค์ประกอบเหล่านี้นี่เองที่ทำให้มันไม่ได้เป็นแค่หนังรีเมคดาษ ๆ ธรรมดา ๆ เหมือนหนังรีเมคเรื่องอื่น ๆ หากแต่เป็นผลงานที่แตกต่าง มีความเป็นแบบฉบับมีเอกลักษณ์ของตัวเอง และเป็นการคืนชีพตำรวจเหล็กโรโบคอปแห่งศตวรรษใหม่โดยไม่จำเป็นต้องตามความสำเร็จของหนังเวอร์ชั่นเก่าแต่อย่างใด

จิ๊กซอว์สำคัญอีกประการของหนัง นอกจากการดีไซน์ของตัวโรโบคอปที่ออกแบบให้โฉบเฉี่ยวทันสมัยหากแต่เคร่งขรึมและดูขลังกว่าเวอร์ชั่นเดิมแล้ว ฉากและการออกแบบงานสร้างในโลกอนาคตก็ทำออกมาได้หนักแน่นสมจริง ไม่โฉ่งฉ่างเอะอะมะเทิ่งจนโอเว่อร์เหมือนหนังไซไฟเรื่องอื่น ๆ 

แต่สิ่งที่โดดเด่นเตะตาและโดนใจเราจนไม่หยิบมาเขียนถึงไม่ได้เลยก็คือฉากในห้องทำงานของ เรย์มอนด์ เซลลาร์ส (ไมเคิล คีตัน) ซีอีโอของ OmniCorp บริษัทผู้ผลิตหุ่นยนต์ตัวต้นเหตุของเรื่อง ซึ่งที่ฝาผนังหลังโต๊ะทำงานในห้องของเขานั้นประดับหราอยู่ด้วยภาพวาดชุดหนึ่ง (3 ภาพ) อยู่

Triptych inspired by the Oresteia of Aeschylus, 1981, สีน้ำมันบนผ้าใบ, ออสโล Astrup Fearnley Collection

ภาพวาดชุดนั้นมีชื่อว่า Triptych inspired by the Oresteia of Aeschylus, 1981 ซึ่งเป็นผลงานของจิตรกรที่มีชื่อว่า ฟรานซิส เบคอน (Francis Bacon) นั่นเอง 

และที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้น มันไม่ใช่แค่ภาพวาดที่แขวนเอาไว้แค่เพียงเพื่อประดับฉากแบบเปล่า ๆ ปลี้ ๆ ธรรมดา หากแต่มันยังเป็นเสมือนหนึ่งสัญลักษณ์แฝงที่แอบแสดงถึงนัยยะ เนื้อหาสาระ และปรัชญาของหนังได้อย่างแยบคาย ดังที่ โฮเซ่ ปาดิญญ่า ผู้กำกับกล่าวเอาไว้ว่า 

“มันมีช่วงเวลาที่คลาสสิคช่วงหนึ่งในหนัง ที่โจเอล (เมอร์ฟีย์) ตื่นขึ้นมาจากความฝันอันแสนหวาน และเขามองไปที่มือของตัวเองแล้วพูดขึ้นมาว่า “นี่มันชุดอะไรกันเนี่ย?” แล้ว ดร. นอร์ตัน (แกรี่ โอลด์แมน) ก็ตอบว่า “มันไม่ใช่ชุด มันคือคุณ” นี่เป็นสิ่งที่ทำให้เราแตกต่างจากหนัง Iron Man เพราะมันไม่ใช่ชุดเกราะ แต่เขากลายเป็นหุ่นยนต์ และเขากลายเป็นหุ่นยนต์ก็เพราะบริษัทต้องการผลิตสินค้า ดังนั้น ร่างกายของเขาจึงถูกดัดแปลง บิดเบือน ความจริงภายในของเขาถูกปั้นแต่งเพื่อจุดมุ่งหมายที่ไม่ได้เป็นของเขา สิ่งเหล่านี้มันทำให้ผมนึกถึงภาพวาดของ ฟรานซิส เบคอน

ภาพจาก http://www.artofvfx.com/?p=6467, copyright: © 2013 Columbia Pictures Industries, Inc. and Metro-Goldwyn-Mayer Pictures Inc. All Rights Reserved.

ภาพจากหนัง Robocop (2014) ฉากห้องทดลอง โรงเก็บโรโบคอป รวมถึงฉากโชว์อวัยวะภายในผสมชิ้นส่วนจักรกลของโรโบคอปที่ได้แรงบันดาลใจจากภาพวาดของ ฟรานซิส เบคอน

เบคอนวาดภาพร่างกายคน และเขาสาดแสงสว่างไปที่มัน เขาโดดเดี่ยวมันจากองค์ประกอบอื่นในภาพ ร่างกายเหล่านั้นมักจะบิดเบี้ยว และคุณสามารถมองมันได้หลายแง่มุม คุณอาจจะคิดถึงสังคมที่ทำให้คนเหล่านั้นพิกลพิการ หรืออาจเป็นจิตใจของพวกเขาเองที่ทำให้พวกเขาพิกลพิการแบบนั้นก็เป็นได้

ผมตัดสินใจเอาไว้ตั้งแต่ต้นที่จะแขวนภาพวาดของ ฟรานซิส เบคอน เอาไว้ข้างหลังเซลลาร์สในตอนที่เขาพูดว่า “เราเอาคนใส่เข้าไปข้างในหุ่นยนต์กันเถอะ” 

และผมก็เอาภาพที่ว่าให้กับ มาร์ติิน วิสต์ (Martin Whist) โปรดักชั่นดีไซเนอร์ดู และบอกให้เขาออกแบบห้องทดลองและสถานที่เก็บโรโบคอปโดยอ้างอิงจากภาพภาพนั้น รวมถึงให้เขาออกแบบฉากที่โรโบคอปถูกแขวนอยู่บนแท่นและถูกแยกชิ้นส่วนจนเหลือเพียงและอวัยวะที่มีเลือดเนื้อไม่กี่ชิ้นอย่าง ปอด มือขวา และมันสมองลอยอยู่ โดยอิงจากภาพวาดของเบคอนอีกด้วย

เมื่อเปรียบเทียบงานออกแบบของหนังกับภาพวาดภาพนี้ คุณจะพบว่ามันคล้ายกันจริง ๆ แท่นเก็บโรโบคอปในห้องทดลองที่เมืองจีนถูกออกแบบให้เหมือนกับภาพวาดของเบคอน เราวางโรโบคอปอย่างอ้างว้างอยู่กึ่งกลางห้อง ทิ้งเขาไว้โดดเดี่ยวอยู่ที่นั่น และแยกชิ้นส่วนร่างกายของเขาให้เหมือนกับภาพวาดอันบิดเบี้ยวของเขา” (แกรี โอลด์แมน ที่ร่วมให้สัมภาษณ์อยู่ด้วยฟังจบแล้วถึงกับอุทานว่า "ผมนึกว่าหนังเรื่องนี้เป็นแค่หนังแอ็คชั่นธรรมดาเสียอีก!")

ส่วนโปรดักชั่นดีไซเนอร์อย่าง มาร์ติิน วิสต์ กล่าวถึงงานออกแบบของเขาในอีกบทสัมภาษณ์หนึ่งว่า

“ในช่วงเริ่มสร้างภาพลักษณ์ของโรโบคอป โฮเซ่ ปาดิญญ่า ส่งรูปภาพวาดของเบคอนสองสามภาพให้ผม เราใช้มันเป็นเสมือน “การอุปมาทางสายตาที่ซ่อนอยู่” ของหนัง ห้องทดลองในหนังเป็นเหมือนภาพเขียนเบคอนในเวอร์ชั่น 3 มิติ ด้วยสถาปัตยกรรมภายในที่เคร่งขรืม รูปทรงเส้นตรงหักมุมฉากที่เลียนแบบเส้นในภาพวาดของเบคอน เขาสร้างกล่องและเส้นรอบนอกของมัน เพื่อบรรจุรูปทรงของสิ่งมีชีวิตที่บางครั้งดูเหมือนรูปร่างอันวิปริตผิดเพี้ยนของร่างกายมนุษย์เอาไว้ภายใน

เมื่อโรโบคอปถูกแขวนอยู่บนแท่นในห้องทดลอง มันดูไม่ต่างจากภาพร่างกายของมนุษย์ในภาพวาดของเบคอน ผมคิดว่ามันแสดงให้เห็นถึงสภาวะทางจิตและอารมณ์ของโรโบคอปในฐานะที่เป็นมนุษย์ผู้ถูกกักขังอยู่ในชุด (เหล็ก) ที่อยู่ภายใต้การควบคุมขององค์กรที่ทำตัวเป็นเจ้าของเขาอยู่”

เรียกว่าเป็นลูกเล่นของผู้กำกับนักคิดอีกคนในวงการ ที่ไม่เพียงแต่หยิบเอางานศิลปะชื่อดังมาใช้ประดับฉากให้ดูเก๋ไก๋ หากแต่ใช้เป็นแรงบันดาลใจในการสร้างสรรค์ผลงาน รวมถึงใช้มันเป็นเหมือนชิ้นส่วนปริศนาที่บ่งบอกเรื่องราว แนวคิดและปรัชญาแฝงของหนัง ให้คนดูอย่างเรา ๆ ได้เอากลับไปขบคิดต่อ ไม่ใช่สักแต่ว่าดูเอาสนุก พอหนังจบแล้วก็ขบกันเท่านั้น

อนึ่ง ภาพเขียน Triptych inspired by the Oresteia of Aeschylus, 1981 ที่ปรากฎอยู่ในหนังเรื่องนี้นั้นได้แรงบันดาลใจมากจาก Oresteia บทละครโศกนาฏกรรมกรีกของเอสคีลัส (Aeschylus) (ราว525-455 ปีก่อนคริสต์ศักราช) บิดาแห่งงานประพันธ์โศกนาฎกรรมกรีก เป็นบทละครไตรภาคที่โด่งดังที่สุดของเอสคีลัส ที่เล่าเรื่องราวของไคลเทมเนสทรา ที่สังหารอกาเมมน่อนสวามีของตัวเองเพื่อแก้แค้นให้กับการสละชีวิตของอิพิจีเนียลูกสาว ของเธอ เมื่อโอเรสตีสบุตรชายของเธอรู้ความจริงจึงสังหารมารดาของตัวเองเพื่อเป็นการแก้แค้นให้บิดา ท้ายที่สุด โอเรสตีส ต้องกลายเป็นคนเสียสติเป็นการลงทัณฑ์ในความผิดครั้งนี้ แก่นแห่งการลงทัณฑ์อันศักดิ์สิทธิ์และการนำพาตนเองไปสู่หายนะนี้เองที่เป็นหัวข้อหลักอันหนึ่งในภาพวาดของ ฟรานซิส เบคอน

นักเปลือยปลิ้นความบิดเบี้ยวในจิตใจมนุษย์ ฟรานซิส เบคอน

  Figure with Meat, 1954, สีน้ำมันบนผ้าใบ, ชิคาโก้, The Art Institute of Chicago ภาพนี้ปรากฏอยู่ในหนัง Batman (1989) ของ ทิม เบอร์ตัน ในฉากที่จอมวายร้ายในคราบตัวตลก โจ๊กเกอร์ บุกทำลายงานศิลปะในหอศิลป์แต่จงใจละเว้นภาพนี้เอาไว้เหตุเพราะมันโดนใจ อีกทั้งมันยังบังเอิญเป็นแรงบันดาลใจให้กับการเมคอัพใบหน้าตัวตลกจอมวายร้ายอย่างโจ๊กเกอร์ในอีกเวอร์ชั่นหนึ่งของหนัง The Dark Knight (2008) ของ คริสโตเฟอร์ โนแลน อีกด้วย

ฟรานซิส เบคอน จิตรกรชาวอังกฤษ ผลงานของเขาส่วนใหญ่จะเป็นภาพวาดอันบิดเบี้ยวขององคาพยพร่างกายมนุษย์ ที่เหมือนกับถูกปลิ้นเอาอวัยวะภายในออกมาข้างนอก เพื่อสะท้อนให้เห็นถึงสภาพจิตใจอันไร้ความมั่นคงและความสกปรกโสมมที่ซ่อนอยู่ภายในจิตใจคน นอกจากนั้น เขายังเป็นผู้แหวกขนบธรรมเนียมของการวาดภาพแนวประเพณีนิยมโดยสิ้นเชิง โดยนำรูปแบบของภาพเขียน 3 ช่อง (Triptych) ที่มักวาดกันบนผนังแท่นบูชาของโบสถ์คริสต์ที่เป็นเรื่องราวทางศาสนาหรือนักบุญ มาใช้ในการวาดภาพที่แสดงถึงความชั่วร้ายเลวทรามของมนุษย์ออกมา

Head I, 1948

ฟรานซิส เบคอน เริ่มต้นทำซีรีส์ ‘ศีรษะ’ หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยตั้งคำถามถึงความเป็นมนุษย์ของเผ่าพันธุ์มนุษยชาติ ในภาพ Head I (1948) ภาพใบหน้าคนอันบิดเบี้ยวผสมกับหน้าลิงบาบูนแยกเขี้ยวที่แสดงออกถึงความเจ็บปวดรวดร้าว ชิงชัง ภาพวาดของเบคอนมักจะแสดงออกถึงความไม่มั่นคง ตัวตนของเขาก็บุคลิกที่เข้าใจยาก แต่อิทธิพลทางศิลปะของเขาที่มีต่อวงการศิลปะอังกฤษ (และของโลก) ในศตวรรษที่ 20 ก็เป็นเรื่องที่ไม่มีใครสามารถปฏิเสธได้เลย

Chimpanzee, 1955

เขาเกิดในเดือนตุลาคม ปี 1909 ณ เมืองดับลิน ไอร์แลนด์ ในครอบครัวชาวอังกฤษ แต่เขาหนีออกจากบ้านไปอยู่ในตั้งแต่อายุ 16 เขาย้ายไปอยู่ที่ปารีสระยะหนึ่ง ก่อนที่จะกลับมาอาศัยอยู่ที่ลอนดอนในที่สุด เขาวาดภาพชุดแรก ๆ ในปี 1930 ในปี 1934 เขามีงานแสดงครั้งแรก แต่ผลตอบรับค่อนข้างย่ำแย่จนเขาถึงกับทำลายงานส่วนใหญ่

ไปเกือบหมดด้วยโรคหอบหืดเรื้อรังทำให้เขาได้รับการยกเว้นจากการเกณฑ์ทหาร ในขณะเดียวกันกับที่เรื่องราวของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ของนาซีเริ่มแพร่กระจายมาถึงอังกฤษ เบคอนสร้างผลงานชุด Three Studies for Figures at the Base of a Crucifixion (1944) โดยได้แรงบันดาลใจจากภาพวาด Guernica ของปิกัสโซ และผลงานของดาลี มันถูกแสดงในแกลเลอรี่ Lefervre ในลอนดอน ซึ่งสร้างความตื่นตระหนกแก่สาธารณชนและนักวิจารณ์จากความทุกข์ทรมานและความบิดเบี้ยวของมัน แต่ในขณะเดียวกันมันก็ถูกยกย่องให้เป็นงานของศิลปินอัจฉริยะ และประกาศตัวเป็นสไตล์ใหม่ของศิลปะอังกฤษอันเกรี้ยวกราด เบคอนกลายเป็นไอคอนของวงการศิลปะโลกในลอนดอน

Study after Velázquez’s Portrait of Pope Innocent X, 1953, สีน้ำมันบนผ้าใบ, Des Moines, Nathan Emory Coffin Collection of the Des Moines Art Center

เบคอนได้แรงบันดาลใจจากศิลปินยุคก่อนหน้า อาทิ เรมแบรนด์ท, โกย่า, ปุสแซง รวมถึงคนทำหนังอย่าง เซอร์ไก ไอเซนสไตน์ และช่างภาพอย่าง เอ็ดเวิร์ด มายบริดจ์, อย่างภาพวาด Head VI เขาทำขึ้นเพื่อเป็นการคารวะปนเสียดสีศิลปินชั้นครูในอดีตอย่าง ดิเอโก เวลาสเควซ ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของภาพ Study after Velázquez’s Portrait of Pope Innocent X (1953) หรือในชื่อเล่นว่า ‘The Screaming Pope’ (สันตปาปาผู้กรีดร้อง) อันลือลั่นอื้อฉาวของเขา ซึ่งได้แรงบันดาลใจจากความทรงจำในวัยเด็กที่เติบโตอยู่ภายใต้ความเคร่งครัดเข้มงวดของศาสนาคริสต์นิกายคาทอลิคในไอร์แลนด์ รวมถึงความทรงจำที่เขาถูกจับขังและกรีดร้องในตู้เสื้อผ้า ภาพวาดชุดสันตปาปานั้นเชื่อมโยงกับความโกรธแค้นของเขาที่มีต่อวาติกันซึ่งว่ากันว่าสมรู้ร่วมคิดกับพรรคนาซี เบคอนหยิบเอาความอาฆาตมาดร้ายนี้มาขยายให้ใหญ่ขึ้น และแสดงความโกรธเกรี้ยวของเขาที่มีต่อศาสนามาตั้งแต่ครั้งเยาว์วัย แทนที่จะเป็นบัลลังก์ สันตปาปาในภาพของเบคอนกลับนั่งอยู่บนเก้าอี้ไฟฟ้า ส่วนบนของศีรษะหายไป ปากเปิดกว้างอย่างน่าสยดสยองราวกับกำลังกรีดร้องหรือกำลัง

ดูดกลืนชีวิตออกจากโลกใบนี้กันแน่?

ศาสนาเป็นหนึ่งในสิ่งที่เบคอนชิงชังอย่างใหญ่หลวง ในฐานะที่เขาเป็นเกย์ที่อาศัยอยู่ในโลกอันเคร่งศาสนาที่ก่นด่าประณามเพศสภาพของเขา เขาผลิตภาพวาดที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับรักร่วมเพศอันล่อแหลมออกมามากมายเพื่อท้าทายกฎหมายต่อต้านการรักร่วมเพศในสหราชอาณาจักร ซึ่งผลงานของเขาเหล่านี้เองก็ได้เป็นส่วนหนึ่ง

ในการต่อสู้เพื่อเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่ว่านี้ในเวลาต่อมา 

Triptych May-june, 1973

แต่น่าเศร้าที่ชีวิตส่วนตัวเขากลับพัวพันกับความรุนแรงในความสัมพันธ์กับอดีตนักบินขับไล่ขี้ยาซาดิสต์ ปีเตอร์ เลซี ด้วยชื่อเสียงที่โด่งดังพอ ๆ กับอาการติดสุราเรื้อรัง และชีวิตที่บิดเบี้ยวไม่ต่างกับงานศิลปะที่เขามักจะเลียนแบบจากชีวิตของตัวเอง เมื่อ จอร์จ ไดเยอร์ ชู้รักและเทพบุตรแห่งแรงบันดาลใจของเขาฆ่าตัวตายในปารีสปี 1971 สองวันก่อนที่เขาจะมีเปิดงานแสดงในปารีส เบคอนวาดภาพ Triptych May-June, 1973 ซึ่งเป็นภาพไดเยอร์ตายอย่างโดดเดี่ยวและอัปภาคย์ ชมเรื่องราวความสัมพันธ์อันหดหู่มืดหม่นกดดันของเบคอนและไดเยอร์ได้ในหนัง Love Is the Devil: Study for a Portrait of Francis Bacon, 1998 (ซึ่งคนที่รับบทเป็น จอร์จ ไดเยอร์ นั้นก็ไม่ใช่ใครที่ไหน ก็พ่อยอดชายนาย แดเนียล เครก หรือสุดยอดสายลับรหัสลับ 007 เจมส์ บอนด์ คนล่าสุดในยุคเรานี่เอง ซึ่งบทบาทในหนังเรื่องนี้ถือเป็นบทที่สร้างชื่อให้กับเขาเป็นเรื่องแรก ๆ เลยก็ว่าได้)

Love Is the Devil: Study for a Portrait of Francis Bacon, 1998

ฟรานซิส เบคอน เสียชีวิตในปี 1992 จากอาการหัวใจล้มเหลวในวัย 82 ตลอดชีวิตที่ผ่านมาเขาได้รับการสรรเสริญพอ ๆ กับสาบส่ง มาร์กาเร็ต แทตเชอร์ อดีตนายกหญิงเหล็กของอังกฤษนิยามเขาว่าเป็น “ชายผู้วาดภาพอันน่าสะพรึงกลัว” ภายหลังจากที่เขาเสียชีวิต มูลค่าผลงานของเขากลับสูงขึ้น ๆ ในปี 2013 ภาพวาด Three Studies of Lucian Freud, 1969 ของเขาได้รับการบันทึกว่าเป็นผลงานศิลปะถูกประมูลไปในราคาแพงที่สุดที่เคยมีมา ด้วยราคา 142 ล้านเหรียญสหรัฐ รวมถึงชื่อเสียงในฐานะศิลปินผู้ยิ่งใหญ่แห่งศตวรรษที่ 20 ผู้เปลือยปลิ้นความบิดเบี้ยวในจิตใจมนุษย์ได้อย่างถึงแก่นที่สุดคนหนึ่งในประวัติศาสตร์เลยก็ว่าได้

ข้อมูล : เว็บไซต์ http://goo.gl/XbSXpv, http://goo.gl/Vb3Bj4, http://goo.gl/N7wtmK, http://goo.gl/fSQHTi, หนังสือ Francis Bacon, 1909-1992 :deep beneath the surfaces of things /Luigi Ficacci, สำนักพิมพ์ Taschen, cons of art :the 20th century /edited by Jurgen Tesch and Eckhard Hollmann. สำนักพิมพ์ Prestel

[panuboonpiputtanapong]

ความลับข้างหลังภาพเขียนในหนัง The Grand Budapest Hotel

เรื่อง: ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์ ปรับปรุงจากบทความในคอลัมน์ OPEN YOUR EYES นิตยสาร FILMAX ฉบับที่ 86 ประจำเดือนสิงหาคม

ภาพจากหนัง The Grand Budapest Hotel Courtesy Fox Searchlight Pictures

The Grand Budapest Hotel (2014) หนังเรื่องล่าสุดของผู้กำกับขวัญใจขาเนิร์ดเด็กแนวทั้งหลายอย่าง เวส แอนเดอร์สัน (Wes Anderson) นั้น นอกจากจะเต็มไปด้วยสีสันสดใสหวานแหววราวกับลูกกวาด เสื้อผ้าเครื่องแต่งกายฉูดฉาดเปี่ยมสไตล์ มุกตลกหน้าตายอันร้ายกาจ บรรยากาศย้อนยุคอันเปี่ยมสเน่ห์ ฉากและสภาพแวดล้อมอันเพี้ยนพิลึกแต่ก็เก๋ไก๋เนี้ยบกริบ และเหล่านักแสดงมากหน้าหลายตาทั้งขาประจำและขาจรที่ยกโขยงกันมาแน่นขนัด รวมกันเป็นเอกลักษณ์ที่ไม่ต่างกับลายเซ็นเฉพาะตัวของเขาอย่างไม่ขาดตกบกพร่อง

The Grand Budapest Hotel Courtesy Fox Searchlight Pictures

นอกจากหนังจะเล่าเรื่องราวชุลมุนวุ่นวายของ กุสตาฟ เอช (เรล์ฟ ไฟนส์) หัวหน้าพนักงานต้อนรับของโรงแรมสีลูกกวาดกลางหุบเขาในซูโบรวกา ประเทศสมมุติในยุโรปกลาง ผู้บังเอิญจับพลัดจับผลูได้รับมรดกล้ำค่าจาก มาดาม ดี. (ทิลดา สวินตัน) แขกสตรีชราผู้สูงศักดิ์ ชู้รักลับ ๆ ของเขาที่ถูกฆาตกรรม จนทำให้ดีมิทรี (เอเดรียน โบรดี้) ผู้เป็นลูกชายซึ่งหมายปองมรดกอยู่ไม่พอใจและใส่ใคล้จนเขาต้องตกเป็นผู้ต้องหาในเรือนจำ กุสตาฟจึงต้องหาทางแหกคุกเพื่อกลับไปเคลมมรดกล้ำค่าและหาทางพิสูจน์ความบริสุทธิ์ของตัวเองไปพร้อม ๆ กัน โดยมี ซีโร่ (โทนี่ เรโวโลรี) เด็กรับใช้ฝึกหัดชาวอินเดียคอยให้ความช่วยเหลือ และ จ็อปลิง (วิลเลียม เดโฟ) นักฆ่าจอมโฉดของดีมิทรีตามไล่ล่าอย่างไม่ลดละ

ซึ่งเจ้ามรดกที่ว่านี้ ซึ่งเป็นสิ่งที่ตามศัพท์แสงสแลงหนังเขาเรียกกันว่า แม็คกัฟฟิน (MacGuffin) หรือสิ่งที่ตัวละครหลักในเรื่องต่างหมายปองต้องการและทุ่มเท แรงกายแรงใจและทำทุกวิถีทางเพื่อครอบครองมัน และ แม็คกัฟฟินในหนังเรื่องนี้คือภาพวาดภาพหนึ่งที่มีชื่อว่า

Boy with Apple

Boy with Apple, 1613 - 1669, The Grand Budapest Hotel Courtesy Fox Searchlight Pictures

ตามท้องเรื่องมันเป็นผลงานมาสเตอร์พีสของจิตรกรชั้นครูในยุคเรอเนสซองส์ โยฮานเนส ฟาน ฮอยต์ เดอะยังเกอร์ (Johannes van Hoytl the Younger) ภาพวาดสีน้ำมันรูปเด็กหนุ่มวัยกระเตาะแต่งตัวหรูหราสง่างาม มือขวาของเขาโอบอุ้มผลแอปเปิ้ลเอาไว้ ในขณะที่นิ้วมือซ้ายเรียวยาวบรรจงจีบจับก้านของมันอย่างทะนุถนอม

The Grand Budapest Hotel Courtesy Fox Searchlight Pictures

ตามท้องเรื่องในหนังกล่าวถึงจิตรกรผู้นี้เอาไว้ว่าเอาไว้ว่า "ฟาน ฮอยต์ ป็นจิตรกรที่ใช้สีสันอันสดใสถ่ายทอดความโดดเดี่ยวเปลี่ยวเหงาผ่านห้วงเวลาอันเชื่องช้า โดดเด่นในการใช้แสงและเงา ลุ่มหลงในการวาดภาพผ้ามันเงาเลื่อมและกำมะหยี่นุ่มละมุนตา เขาเป็นศิลปินที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จัก และประสบความล้มเหลวในวิชาชีพ อย่างไรก็ดี เขาก็ผลิตผลงานชั้นเยี่ยมที่โลกต้องจารึกเอาไว้หลายชิ้นในยุคสมัยของเขา"

...ซึ่งแน่นอนว่าจิตรกรผู้นี้ไม่มีตัวตนอยู่จริงๆ หรอก (อ้าว!) 

อันที่จริงแล้ว ภาพวาดชิ้นนี้ก็ไม่ได้เป็นผลงานของศิลปินยุคเรอเนสซองส์ที่ไหน หากแต่เป็นภาพวาดของจิตรกรในยุคสมัยเรานี่แหละ เขามีชื่อว่า ไมเคิล เทย์เลอร์ (Michael Taylor) 

ไมเคิล เทย์เลอร์ เป็นศิลปินมือรางวัลชาวอังกฤษ ที่มีผลงานแสดงในหอศิลป์ชั้นนำหลายแห่ง อย่าง The Royal Academy of Arts, The National Portrait Gallery ลอนดอน, พิพิธภัณฑ์ Scheringa Museum, เนเธอร์แลนด์ ผลงานของเขาเป็นการนำเอาแรงบันดาลใจและเทคนิคจากงานจิตรกรรมในยุคโบราณอย่างองค์ประกอบ แสงเงา สีสัน และการโพสท่าของนายและนางแบบ มาถ่ายทอดเรื่องราวของบุคคลฉากหลังในยุคสมัยปัจจุบัน

Self Portrait with Grave Goods, 2001

Amanda Baker Wilbraham, 2013

Girl with a Tweed Coat, 2006

Women Cradling Glass Vessels, 2010

Woman with Apples, 1981

ในปี 2012 เวส แอนเดอร์สัน จ้างให้เทย์เลอร์ทำการอุปโลกน์ภาพวาดในยุคเรอเนสซองส์ขึ้นมาใหม่สำหรับใช้ในหนังของเขา ซึ่งก่อนหน้านี้เทย์เลอร์เองไม่เคยทำงานให้กับหนังเรื่องไหนมาก่อนเลย โดยเริ่มต้นด้วยการที่แอนเดอร์สันส่งสคริปต์และภาพตัวอย่างของสไตล์งานที่เขาอยากได้ให้กับเทย์เลอร์ 

“เขาส่งของทุกอย่างที่จะเป็นแรงบันดาลใจให้กับผม ตั้งแต่โปสการ์ดรูปปราสาท ภาพถ่ายเพ้นต์สีของโรงแรมใหญ่ หรือแม้แต่ภาพเค้กแฟนซี รวมถึงภาพงานของศิลปินอย่าง อัลเบรชท์ ดือเรอร์, ฮันส์ โฮลเปียน และภาพเหมือนของยุคทิวเดอร์ หรือแม้แต่ภาพวาดของผมเองด้วยซ้ำ”

Portrait of a Seated Youth, 1544, จอร์จ เพนซ์

แอนเดอร์สันยังให้ไทย์เลอร์ ดูภาพวาดของ จอร์จ เพนซ์ (Georg Pencz) Portrait of a Young Man, 1544 มาเป็นไกด์ไลน์สำหรับรายละเอียดของเสื้อผ้าเครื่องแต่งกาย (กระจับที่เด็กชายในภาพ Boy with Apple ใส่อยู่ และการใส่ตัวหนังสือในฉากหลังน่าจะได้แรงบันดาลใจมาจากภาพนี้)

Gabrielle d’Estrées and one of her Sisters, 1595, พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์

ส่วนของนิ้วมือที่จีบจับก้านแอปเปิ้ลนั้น เทย์เลอร์ได้แรงบันดาลใจมาจากผลงานของจิตรกรนิรนามที่เขาหลงใหลอย่าง Gabrielle d’Estrées and One of Her Sisters รูปเปลือยอันเลื่องลือในความเย้ายวนรัญจวนใจซึ่งว่ากันว่าเป็นภาพของกาเบรียล เดสเทร่ส์ (Gabrielle d'Estrees) นางในของกษัตริย์อองรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศสและน้องสาวของเธอนั่นเอง

Portrait of a Young Man Artist, ราวปี 1550-5 บรอนซิโน, หอศิลป์แห่งชาติ ลอนดอน

Portrait of ‘Lodovico Capponi’, 1550–55 บรอนซิโน

แรงบันดาลใจหลักอีกที่สำคัญอีกชิ้นก็คือภาพเหมือนของบรอนซิโน* อย่าง Portrait of a Young Man Artist และ Portrait of ‘Lodovico Capponi ที่ถูกนำมาใช้เป็นต้นแบบที่ใช้อ้างอิงทางทางเทคนิคการในใช้แสงเงาและบรรยากาศของภาพ ซึ่งทำให้ภาพนี้มีความใกล้เคียงกับงานของบรอนซิโนอย่างมาก 

“เราต้องการทำในสิ่งที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องการให้คนดูรู้สึกคลับคล้ายคลับคลาว่าอาจเคยเห็นมันมาก่อน มันต้องเป็นอะไรที่ดูเหมือนจะคุ้นเคย แต่ก็มีความแปลกใหม่อยู่ในตัวด้วยเช่นกัน” เทย์เลอร์กล่าว

สำหรับนายแบบในการวาดภาพ พวกเขาใช้บริการของหนุ่มน้อยนักเรียนการแสดง/เต้น เอ็ด มันโร (Ed Munro) มานั่งโพสท่าให้ และเครื่องแต่งกายของนายแบบนั้น พวกเขาผสานแนวคิดจากอดีตหลากยุคสมัย หลายไอเดีย และจากเสื้อผ้ามากมายมาผสมกัน ทั้งเสื้อคลุมกำมะหยี่ เสื้อกั๊กขนเฟอร์ กางเกงรัดรูป กระจับแบบโบราณ ฯลฯ พวกเขาลองแล้วลองอีกจนได้ชุดที่ลงตัวสำหรับวาดภาพ

ไมเคิล เทย์เลอร์ ขณะกำลังวาดภาพ Boy with Apple ในปี 2012

เทย์เลอร์ใช้เวลาสองสามเดือนในการวาดภาพร่างเริ่มต้น ก่อนที่แอนเดอร์สันจะเข้ามาตรวจงานและวิจารณ์ว่ามันเหมือนงานชิ้นเก่า ๆ ของเขามากเกินไป “มันเป็นคำวิจารณ์ที่ออกจะตลกนะสำหรับคนที่ทำหนังออกมาเหมือนกันแทบจะทุกเรื่องน่ะ” เทย์เลอร์กล่าวแบบขำๆ

หลังจากตรวจงานทางอีเมลและกำจัดรายละเอียดส่วนเกินในรูปที่แอนเดอร์สันเคยบอกให้ใส่เข้าไปก่อนหน้านั้นอย่าง จานดีบุกที่มีกระโหลกนกวางอยู่ ภาพปราสาท หรือรางผ้าม่านออกไป เพราะพวกเขาต้องการให้ภาพออกมาเรียบง่ายที่สุด สี่เดือนหลังจากนั้นภาพ Boy With Apple ก็ถูกส่งไปเข้าฉากและปรากฏตัวในฐานะพร็อพชิ้นสำคัญที่สุดชิ้นหนึ่งของหนัง

แล้วก็ไม่ได้เป็นเรื่องเกินจริงเลยที่จะกล่าวว่าภาพวาดอายุ 400 ปี (ตี๊ต่างเอาน่ะนะ) ที่เทย์เลอร์ทุ่มเทเวลาสร้างสรรค์ขึ้นมาชิ้นนี้จะกลายเป็นกุญแจสำคัญอันหนึ่งของสำเร็จของหนังเรื่องนี้เลยก็ว่าได้

เข้าไปชมผลงานชิ้นอื่นๆ ของไมเคิล เทย์เลอร์ ได้ที่ http://www.mrtaylor.co.uk

และเข้าไปอ่านเรื่องราวของการวาดภาพ Boy With Apple ในหนังเรื่องนี้จากปากคำของเทย์เลอร์ได้ที่นี่ http://www.mrtaylor.co.uk/news/boy-with-apple 

Two Lesbians Masturbating, ริช เพลเลกริโน

ป.ล. ภาพวาดที่ถูกนำมาแขวนแทนภาพ Boy With Apple แก้ขัดให้ตายใจเหมือนของไร้ค่าในหนัง ที่ท้ายที่สุดก็ถูกดีมิทรีทายาทมหาเศรษฐีจอมวายร้ายจับไต๋ได้และเอาไปฟาดกับเก้าอี้จนป่นปี้นั้น ดูไปดูมามันเหมือนภาพวาดของศิลปินชาวออสเตรียชื่อดัง เอกอน ชีเลอ ยังไงยังงั้นเลย แต่ความจริงมันก็เป็นภาพที่วาดเลียนแบบสไตล์ของเอกอนที่อีตาผู้กำกับคงจะทำขึ้นมาเป็นมุกให้เราคลับคล้ายคลับคลาแบบขันๆ เท่านั้นเองกระมัง อันที่จริงมันเป็นผลงานของ ริช เพลเลกริโน (Rich Pellegrino) ศิลปินนักวาดภาพประกอบชาวอเมริกันนั่นเอง

เข้าไปชมผลงานอื่นๆ ของเพลเลกริโนได้ที่ http://www.richpellegrino.com

อ่านเรื่องราวของ เอกอน ชีเลอ ได้ที่นี่ https://www.facebook.com/notes/panu-boonpiputtanapong/494605658963

บรอนซิโน* (Agnolo Bronzino) จิตรกรแบบแมนเนอร์ริสม์** จากเมืองฟลอเรนซ์ในยุคกลางศตวรรษที่ 16 เขาเป็นศิลปินในสังกัดของตระกูลเมดิซีผู้ทรงอำนาจในฟลอเรนซ์ เป็นที่รู้จักจากผลงานจิตรกรรมภาพเหมือนที่ผสมผสานลักษณะของศิลปะเหมือนจริงเข้ากับการแสดงออกอันเย็นชาเย่อหยิ่งถือตัวและห่างเหินของเหล่าขุนนางและชนชั้นสูงผู้เป็นแบบเขียนภาพ ด้วยการใช้สีสันที่จัดจ้าน การเน้นรายละเอียดอันประณีตบรรจงของเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายอันหรูหรา ผลงานของเขาส่งอิทธิพลต่องานจิตรกรรมภาพเหมือนในยุคหลังจากเขาในอีกหลายศตวรรษต่อมา

แมนเนอร์ริสม์** (Mannerism) เป็นรูปแบบศิลปะที่ได้รับความนิยมหลังจากยุคเรอเนสซองส์ยุครุ่งเรือง มันผสมผสานแนวทางของศิลปะหลากหลายสไตล์ และได้รับอิทธิพลจากงานของศิลปินอย่าง ไมเคิลแองเจโล, ลีโอนาร์โด ดา วินชี, ราฟาเอล คำว่า “แมนเนอริสม์” มาจากภาษาอิตาลีว่า “maniera” หรือ “style” ลักษณะของศิลปะแบบแมนเนอร์ริสม์คือการแสร้งดัดและปั้นแต่งที่ตรงกันข้ามกับการเลียนแบบธรรมชาติของศิลปะในยุคเรอเนสซองส โดยมักจะมีองค์ประกอบที่ซับซ้อน กล้ามเนื้อที่แข็งเกร็ง องงคาพยพของร่างกายที่ยืดยาว การวางท่าที่ฝืนดัดไม่เป็นธรรมชาติ และการใช้แสงเงาจัดจ้านแบบละคร

ข้อมูล/ภาพ : http://goo.gl/knymnR, http://goo.gl/7HE04W, http://goo.gl/Fn9ZO4, http://goo.gl/4Q9yul, http://goo.gl/HLa1Ql, http://goo.gl/OxtjcE, http://goo.gl/WUbDqm, http://goo.gl/3qtSwS, http://goo.gl/D9GDm2, http://goo.gl/ceXvEK, http://goo.gl/x9eJNE

[panuboonpiputtanapong]

เก้าอี้ลูซี/Lucy Chair

Lucy (2014)  หนังแอ็กชั่นไซไฟบ้าพลังเรื่องล่าสุดของ ลุก แบซง กับเรื่องราวของ ลูซี (สการ์เล็ต โยแฮนสัน) (ชื่อเดียวกันกับสิ่งมีชีวิตตระกูลมนุษย์ที่เก่าแก่ที่สุดที่เคยถูกค้นพบโครงกระดูกในโลก) หญิงสาวผู้ถูกแก๊งมาเฟียยัดยาเสพติดชนิดใหม่ในท้องเพื่อให้ขนข้ามประเทศ แต่ถุงยาดันแตกในท้องจนทำให้เธอกลายเป็นซอมบี้ ไม่ช่ายย! กลายเป็นมนุษย์คนแรกที่ใช้ศักยภาพของสมองได้ถึง 100% (จากที่คนปกติใช้ได้แค่เพียง 10% ...ซึ่งเป็นเรื่องแหกตาทั้งเพ อ่ะนะ) จนมีพลังและความสามารถเหนือมนุษย์ ล้ำจินตนาการ และก้าวข้ามพ้นขีดจำกัดทั้งมวล (อาจจะฟังดูเว่อร์แต่ในหนังมันเป็นอย่างงั้นจริงๆ นะเธอ) ในฉากท้ายๆ ของหนัง ลูซีนั่งบนเก้าอี้ตัวนึงอย่างโดดเด่นเป็นสง่า เก้าอี้ตัวนั้นมีชื่อว่า Embody Chairs (2008)

ทุกๆ วันเราทำอะไร? เรานั่ง เรานั่งในออฟฟิศ ที่บ้าน จ้องจอคอมพิวเตอร์ไม่เคลื่อนไหวอะไรนอกจากนิ้วมือ กล้ามเนื้อของเราแข็งท่ือเมื่อยล้า เพราะอันที่จริงการนั่งเป็นสิ่งที่ไม่ดีสำหรับร่างกาย มีการวิจัยว่าการนั่งสร้างแรงกดให้กระดูกสันหลังของเรามากกว่าการยืนเสียอีก  เก้าอี้ Embody ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อช่วยแก้ปัญหานั้น มันถูกออกแบบมาสำหรับผู้ที่ต้องนั่งทำงานวันละหลายชั่วโมงหน้าคอมพิวเตอร์ มันเป็นเก้าอี้ทำงานตัวแรกๆ ที่ส่งผลดีต่อทั้งร่างกายและจิตใจของเรา เรื่องราวของมันเริ่มต้นที่สตูดิโอดีไซน์ของ เจฟฟ์ เวบเบอร์ (Jeff Weber) และ บิล สตัมฟ์ (Bill Stumpf) ที่ค้นพบหนทางในการแก้ปัญหาในการนั่ง ซึ่งเกิดจากการขาดความกลมกลืนทางร่างกายระหว่างคนนั่งกับเก้าอี้ พวกเขาจึงคิดไอเดียอันสุดโต่งที่ว่า จะเป็นอย่างไรถ้าเก้าอี้สามารถทำมากกว่าการลดผลกระทบในแง่ลบของการนั่ง พวกเขาจะออกแบบเก้าอี้ที่สร้างผลดีกับร่างกายเราได้ไหม?  "คุณไม่สามารถออกแบบโดยไม่มีความรู้สึกร่วม ตั้งแต่ครั้งที่งานออกแบบรองรับด้วยเทคโนโลยีสมัยใหม่ทำให้เราต้องนั่งอยู่หน้าจอคอมพิวเตอร์เป็นเวลานานไม่ต่างจากคนอื่นๆ ปัญหาที่เกิดขึ้นกับทุกคนก็คือผลลัพธ์จากการนั่งนั้นนั่นแหละ" พวกเขาทำงานร่วมกับผู้เชี่ยวชาญมืออาชีพอย่างนักฟิสิกส์ แพทย์ นักสรีระบำบัด และนักสรีระวิทยา ในการศึกษาและทดสอบเก้าอี้ต้นแบบ เพื่อพัฒนาเก้าอี้เสริมสุขภาพตัวแรกขึ้นมา

เก้าอี้ Embody ถูกออกแบบมาให้เกิดความสมดุลในการนั่งอย่างเป็นธรรมชาติ ในขณะที่เก้าอี้ส่วนใหญ่ไม่เปิดโอกาสให้คนนั่งได้เคลื่อนไหว ซึ่งไม่ดีสำหรับร่างกาย การนั่งท่าเดียวนานๆ โดยไม่เคลื่อนไหว นอกจากจะทำร้ายร่างกายและหลังแล้ว มันยังส่งผลถึงสมองด้วย เพราะการเคลื่อนไหวเปิดโอกาสให้ปอดขยายและรับออกซิเจนเข้าร่างกาย ซึ่งส่งผลประประสิทธิภาพของสมอง เก้าอี้ที่ขยับเขื้อนเคลื่อนไหวได้เวลานั่งจึงส่งผลดีกับร่างกายผู้นั่งมากกว่า เมื่อมองจากด้านหลังของเก้าอี้มันดูเหมือนกระดูกสันหลัง นั่นเป็นความตั้งใจในการออกแบบ เพราะเก้าอี้ Embody ตอบสนองต่อการเคลื่อนไหวของร่างกายเหมือนกระดูกสันหลัง มันตอบสนองต่อสรีระของผู้นั่งในทุกขนาด ปรับเปลี่ยนท่าทางในการนั่งไปตามการเคลื่อนไหวและน้ำหนักผู้นั่งโดยอัตโนมัติ และทำให้กระดูกสันหลังตั้งตรง ผ่อนคลายไร้แรงกดทับ ไม่ว่าจะเคลื่อนไหวไปทางไหนแม้เพียงเล็กน้อย กลไกของเก้าอี้ก็จะตอบสนองการเคลื่อนไหวนั้นโดยไม่ต้องปรับให้เสียเวลา ด้วยเทคโนโลยี Pixelated Support ที่ทำให้นั่งสบายราวกับลอยอยู่บนเก้าอี้เลยทีเดียว พนักพิงที่แคบทำให้ขยับแขนได้อย่างอิสระไร้สิ่งกีดขวาง สร้างความสะดวกสบายในการนั่งและเปิดโอกาสให้ขยับเขยื้อนกายผ่อนคลายอิริยาบทให้เลือดลมเดินสะดวก รวมถึงปอดขยายรับออกซิเจนไปเลี้ยงสมองได้เต็มที่ นอกจากนั้นมันปรับการนั่งให้สายตาของผู้นั่งตั้งอยู่ในแนวเดียวกับตะโพกซึ่งเป็นการนั่งที่ถูกต้องตามหลักสรีระศาสตร์ ตัวเก้าอี้สามารถปรับความลึกได้ในหลายระดับ เท้าแขนสามารถปรับความสูงเพื่อให้เหมาะกับสรีระของผู้นั่งได้ในทุกรูปแบบ นอกจากการใช้งานอันสมบูรณ์แบบแล้ว ตัวเก้าอี้ยังมีรูปทรงสง่างามด้วยเส้นสายที่โค้งมนแบบออร์แกนิก อันเป็นสุนทรียะที่ผสมสานกับฟังก์ชั่นได้อย่างกลมกลืนและลงตัว ตัวที่นั่งของเก้าอี้ถูกห่อหุ้มอย่างนุ่มนวลด้วยเส้นใยของสิ่งทอที่นอกจากจะดูอบอุ่นแล้วยังโปร่งเบาและระบายอากาศลดความอับชื้นและอบอ้าวในการนั่งไปในตัว นอกจากสวยงามและเปี่ยมประโยชน์ใช้สอย มันยังถูกผลิตในระบบที่ใส่ใจต่อสิ่งแวดล้อม ชิ้นส่วน 42% ของเก้าอี้ผลิตจากวัสดุรีไซเคิล และชิ้นส่วน 95% ของมันสามารถนำกลับมารีไซเคิลได้อีกด้วย http://www.hermanmiller.com/products/seating/performance-work-chairs/embody-chairs.html ผลิตโดยแบรนด์เฟอร์นิเจอร์ชั้นนำของโลกอย่าง Herman Miller ในบ้านเราก็มีขายแล้วโดยตัวแทนจำหน่าย Chanintr Living เข้าไปดูรายละเอียดและข้อมูลในนี้ได้ http://chanintrliving.com/ (ไม่ได้ค่าโฆษณานะจ๊ะ) ภาพจาก http://ansoro.tumblr.com/image/91563678013 Lucy, a film by Luc Besson with Scarlett Johansonn, Morgan Freeman, Choi Min-Sik... © Jessica Forde

[panuboonpiputtanapong]

E N E M Y แมงมุมขยุ้มหลังใคร?

เรื่อง ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์ แก้ไขเพิ่มเติมจากคอลัมน์ OPEN YOUR EYES นิตยสาร FILMAX ฉบับที่ 85 ประจำเดือนกรกฎาคม 2014

ช่วงนี้รู้สึกว่าโรงหนังในบ้านเราจะขยันเอาหนังแปลก ๆ เฮี้ยน ๆ เข้ามาฉาย ราวกับจะเอาใจคอหนังอาร์ตยังไงยังงั้น ก่อนหน้านี้ไม่นานก็มีหนังไซไฟสไตล์ทดลองอย่าง Under the Skin (2013) ที่เล่าเรื่องราวของมนุษย์ต่างดาวสาวนักสูบบุรุษด้วยลีลาท่าทีพิลึกลั่นชวนเหวอเป็นอย่างยิ่ง ผ่านไปยังไม่ทันถึงเดือนก็มีหนังอีกเรื่องที่เฮี้ยนและสร้างความเหวอให้คนดูไม่แพ้กัน เผลอ ๆ จะเฮี้ยนและเหวอกว่าเสียด้วยซ้ำ เพราะในขณะที่หนังเรื่องแรกนั้นมันไม่ได้อธิบายให้เหตุผล แรงจูงใจของตัวละคร หรือบอกเล่าเรื่องราวอะไรเป็นเรื่องเป็นราว เพียงแต่เป็นพล็อตหลวม ๆ ที่ร้อยเรียงภาพและเหตุการณ์ที่แทบจะไม่มีที่มาที่ไป ให้คนดูปะติดปะต่อและจินตนาการกันเอาเอง แต่ในทางกลับกัน หนังเรื่องหลังกลับมีเรื่องราวและเนื้อหาธรรมดา ๆ ที่ดูเหมือนจะมีเหตุมีผล มีเนื้อเรื่องที่ดูเหมือนจะจับต้องได้ แต่ท้ายที่สุด สิ่งเหล่านั้นกลับกลายเป็นกับดักที่ดึงให้คนดูอย่างเรา ๆ หลงงงงวยและสับสนไปจนเหวอแดก เรียกได้ว่าเป็นหนังที่เรียกร้องสมาธิและความคิดจากคนดูอย่างยิ่ง แทนที่จะเป็นการดูหนังเพื่อความบันเทิงและผ่อนคลาย กับกลายเป็นต้องมาบริหารสมองอย่างหนักหน่วงแทน

หนังเรื่องนั้นมีชื่อว่า ENEMY (2013)

ผลงานการกำกับของ เดนิส วีย์เนิฟ ผู้กำกับชาวแคนาดา ที่นักดูหนังบ้านเราน่าจะรู้จักเขามาบ้างแล้วจาก Prisoners (2013) หนังสืบสวนสอบสวนระทึกขวัญหักมุมที่ลุ่มลึกคมคายที่เทียบชั้นหนังสอบสวนระทึกขวัญหักมุมขึ้นหิ้งอย่าง Se7en (1995) หรือ Zodiac (2007) ได้เลยทีเดียว ในครั้งนี้เขากลับมากับผลงานเรื่องล่าสุดที่ดัดแปลงมาจากนิยายในปี 2002 ของ โฮเซ่ ซารามาโก ที่มีชื่อว่า The Double

หนังเล่าเรื่องราวของ อดัม เบล (เจค จิลเลนฮาล) อาจารย์มหาวิทยาลัยที่สอนวิชาประวัติศาสตร์ผู้เงียบขรึมเซื่องซึม และใช้ชีวิตจำเจซ้ำซากไปวันๆ เช้าไปสอนบทเรียนเดิม ๆ ตกค่ำก็กลับมาจ่อมจมอยู่ที่ห้องพักที่ตกแต่งอย่างแห้งแล้งไร้ชีวิตชีวา ยังดีที่มีคู่รักสาว แมรี่ (เมลานี โลรอง) ที่คอยมาเยี่ยมเยือนอยู่เสมอ แต่เธอก็มักจะจากไปทันทีหลังจากเสร็จกิจจากการร่วมรักกับเขา ชีวิตอันแห้งแล้งซ้ำซากจำเจดำเนินไปวังวนเดิมๆ จนกระทั่งเขาได้ดูหนังแผ่นเรื่องหนึ่งที่บังเอิญเช่ามา และพบว่าตัวประกอบในหนังหน้าตาเหมือนกับเขาราวกับถอดออกมาจากพิมพ์เดียวกัน ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงเขาก็ไม่มีพี่น้องฝาแฝดที่ไหน (ซึ่งแม่ของเขาเองก็ยืนยันมั่นเหมาะว่าเธอมีลูกคนเดียว) เขาจึงเริ่มต้นออกตามหาความจริงจนได้พบว่าคนที่หน้าเหมือนเขานั้นมีชื่อว่า แดเนียล เซนต์ แคลร์ หรือในชื่อจริงว่า แอนโธนี่ แคลร์ นักแสดงต๊อกต๋อยที่ไม่มีใครจ้างงานมาหลายเดือนแล้ว เขา (อีกคน) ใช้ชีวิตอยู่กับ เฮเลน (ซาราห์ เกดอน) ภรรยาท้องแก่ เขา (อดัม) ตัดสินใจติดต่อเขา (แดเนียล) ทั้งคู่ตกลงจะนัดพบกันเพื่อให้หายความแคลงใจ โดยหารู้ไม่ว่าการพบกันในครั้งนั้นกลับทำให้ชีวิตอันราบเรียบของเขา (คนแรก) เปลี่ยนแปลงไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ และทำให้ชีวิตของเขา (ทั้งคู่) ดำดิ่งสู่ความยุ่งเหยิงและความแปลกประหลาดพิลึกพิลั่นอันน่าหวาดหวั่นอย่างถอนตัวไม่ขึ้น และนำไปสู่บทสรุปอันสุดแสนจะเหวอแดกที่สุดเท่าที่เคยดูหนังมา

ด้วยงานด้านภาพและการออกแบบงานสร้างที่ดูแห้งแล้งหยาบกระด้าง การกำกับการแสดงที่วางจังหวะอารมณ์ของตัวละครในหนังอย่างล้นเกินผิดที่ผิดทาง และการสอดแทรกภาพอันพิลึกพิลั่นเหนือจริงไม่ต่างกับความฝันเข้ามาในหนังเป็นระยะๆ ทำให้หนังที่ดูเหมือนจะเป็นหนังดราม่าระทึกขวัญธรรมดาๆ เรื่องนี้กลายเป็นหนังที่ไม่ธรรมดาจนน่าจะเทียบชั้นหนังอาร์ตชวนเหวอเรื่องก่อนหน้าอย่าง Under the Skin หรือแม่แต่หนังอาร์ตที่ขึ้นทำเนียบหนังชวนเหวอแดกสุดคลาสสิคตลอดกาลอย่าง Lost Highway (1997) ได้ไม่ยาก

หนังดำเนินเรื่องราวไปด้วยความคลุมเคลือน่าสงสัย ทิ้งปริศนาคำบอกใบ้มากมาย และล่อลวงให้คนดูครุ่นคิดตามจนหัวหมุน ท้ายที่สุดจนจนรอดมันก็ไม่ได้เฉลยว่าความจริงเป็นยังไง พวกเขาเป็นฝาแฝดที่ถูกพรากจากกันมาตั้งแต่เกิด? หรือเป็นร่างแยกแบบที่เรียกกันว่า Doppelganger*? หรือแท้ที่จริงแล้วทั้งคู่เป็นเพียงบุคลิกซ้อนของคนป่วยทางจิตแบบบุคลิกภาพแตกแยก (Multiple Personality Disorder) กันแน่?  ซึ่งแน่นอนว่าคนดูอย่างเราก็ได้แต่คาดเดากันไปเท่านั้น

*Doppelganger: ความเชื่อที่กล่าวถึงปรากฏการณ์ที่มีการพบเห็นบุคคลคนหนึ่งพร้อมกันในเวลาเดียวกันแต่ต่างสถานที่ ซึ่งปรากฏให้เห็นโดยทั่วไปในวรรณกรรมและภาพยนตร์แนวลึกลับต่างๆ และยังใช้เป็นคำเรียกถึงกรณีที่คนอีกคนที่มีลักษณะภายนอกเหมือนกันทุกประการไม่ผิดเพี้ยนมาปรากฏตัวขึ้น ทั้งๆ ที่ทั้งคู่ไม่ใช่ฝาแฝด ไม่ใช่ญาติพี่น้องกัน และการปรากฏตัวของร่างแยกนี้เป็นสัญญาณของเคราะห์ร้าย และเมื่อเราได้พบกับร่างแยกของตัวเองเมื่อไหร่ หายนะและความตายก็จะบังเกิดขึ้น

อีกประการนึง หนังเรื่องนี้ดูเผินๆ เหมือนหนังที่เล่าเรื่องของผู้ชายที่ตามหาตัวตนอีกตัวหนึ่งของตัวเอง แต่จะว่าไปแล้วตัวละครที่มีบทบาทสำคัญอย่างมากในหนังเรื่องเรื่องนี้กลับเป็นตัวละครผู้หญิง ทั้งแม่ของอดัม (อิซาเบลลา รอสเซลลินี ที่ออกมาแค่เพียงแป๊บเดียวแต่บารมีล้นเหลือ) ผู้ดูเหมือนจะคอยควบคุมบงการชีวิตของเขาอยู่ห่าง ๆ, แมรี่ คู่รักของอดัมที่ดูจะมีสถานภาพเหนือกว่าในความสัมพันธ์ คิดจะมาก็มา ร่วมรักกันเสร็จสมอารมณ์หมายก็จากไปโดยไมใยดี หรือแม้แต่ภรรยาสาวท้องแก่ของแอนโธนี่อย่าง เฮเลน ที่คอยตามจับตาและคอยจับผิดทุกฝีก้าวจนเขารู้สึกอึดอัด ซึ่งหนังใช้ภาพอันเหนือจริงของสิ่งมีชีวิตที่หลายคนหวาดกลัวอย่าง แมงมุม มาแทนสัญลักษณ์ของการชักไยควบคุมบงการ ข่มขู่และกดดันของตัวละครหญิงเหล่านี้ (ซึ่งในตอนต้นของเรื่อง อดัมสอนประวัติศาสตร์เกี่ยวกับลัทธิเผด็จการซึ่งมีลักษณะที่ฟ้องกันอย่างมีนัยยะน่าสนใจ) ดูๆ ไปก็ให้หวาดเสียวว่าตัวละครชายในหนังเรื่องนี้จะถูกนางแมงมุมเหล่านั้นขยุ้มหัวเมื่อไหร่ก็ไม่รู้! (แมงมุมหลายชนิดจะจับตัวผู้กินหลังจากผสมพันธุ์เสร็จ) 

และภาพอันเหนือจริงของแมงมุมที่ว่านั้นผู้กำกับก็ได้แรงบันดาลใจมาจากผลงานประติมากรรมชิ้นหนึ่งที่มีชื่อว่า Maman (1999) นั่นเอง

ประติมากรรม Maman หน้า Lake Zџrich Navigation Company, ซูริก, สวิตเซอร์แลนด์

ผลงานของศิลปินหญิงชาวฝรั่งเศส/อเมริกันที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคนหนึ่งในวงการศิลปะร่วมสมัยโลกผู้ล่วงลับอย่าง หลุยส์ บรูชัวร์ (Louise Bourgeois) 

ประติมากรรมรูปแมงมุมขนาดยักษ์ที่ทำจากเหล็กและหินอ่อนชิ้นนี้เป็นผลงานที่สร้างชื่อเสียงให้เธอที่สุด จนมีคนตั้งฉายาให้เธอว่า ‘มิสซิสแมงมุม’ เลยทีเดียว เธอมักจะถ่ายทอดผลงานของเธอออกมาในรูปทรงของสิ่งมีชีวิต (ส่วนใหญ่เป็นเพศเมีย) อันน่าขนลุก พิสดาร แต่ก็แฝงเอาไว้ด้วยความงามอย่างน่าพิศวง

ประติมากรรม Maman ที่ Lake Zџrich ซูริก, สวิตเซอร์แลนด์

“ในเมื่อความกลัวอดีตเกี่ยวเนื่องกับความกลัวทางกายภาพ ความกลัวจึงปรากฏตัวให้เห็นผ่านร่างกาย สำหรับฉัน ประติมากรรมคือร่างกาย ร่างกายฉันคือประติมากรรม”

องค์ประกอบอันน่าสะพรึงกลัวในผลงานหลายๆ ชิ้นของเธอโดยเฉพาะอย่างยิ่ง แมงมุม เปรียบเสมือนภาพสะท้อนความรู้สึกหวาดกลัวในวัยเยาว์ที่ฝังอยู่ในจิตใต้สำนึกของเธอและผู้หญิงหลายคน เนื่องจากความสัมพันธ์ที่ไม่ค่อยดีนักกับพ่อบังเกิดเกล้าของเธอเอง ซึ่งเป็นเผด็จการและเจ้าชู้มากรักหลายใจ ว่ากันว่าเขาถึงกับมีความสัมพันธ์โจ่งแจ้งกับชู้รักต่อหน้าภรรยาและลูก ๆ เลยทีเดียว นอกจากนั้นเธอยังตั้งคำถามต่อเพศสภาวะ บทบาท และพื้นที่ของสตรีในทั้งโลกศิลปะและสังคมที่ถูกจำกัดจำเขี่ยอย่างคับแคบเสมอมา อีกนัยนึงมันก็แสดงออกถึงความปรารถนา ความเย้ายวน พลังและสัญลักษณ์ทางเพศ ของผู้หญิง ของเพศแม่ ซึ่งก็คือเพศผู้ให้กำเนิดสรรพชีวิตทั้งหลายนั่นเอง ซึ่งผลงานชิ้นที่โด่งดังที่สุดอย่างแมงมุมตัวนี้ก็เปรียบเสมือนตัวแทนของแม่ของเธอนั่นเอง (Maman ภาษาฝรั่งเศสแปลว่า แม่)

ประติมากรรม Maman ที่ Bџrkliplatz, ซูริก, สวิตเซอร์แลนด์ ในภาพจะเห็นถุงใต้ท้องซึ่งมีไข่ที่ทำจากหินอ่อนอยู่ภายใน

“แมงมุมเป็นเหมือนบทกวีที่สรรเสริญแม่ของฉัน เธอเป็นเพื่อนที่ดี แม่เป็นผู้ถักทอสิ่งต่างๆ เหมือนกับแมงมุม ครอบครัวของเราทำธุรกิจฟื้นฟูสิ่งทอ แม่ของฉันต้องดูแลโรงงาน เธอฉลาดมาก เหมือนกับแมงมุมที่คอยกินยุง ซึ่งเป็นตัวแพร่เชื้อโรคและไม่เป็นที่ต้องการ ดังนั้น แมงมุมจะคอยช่วยเหลือและปกป้องเรา เหมือนกับแม่ที่ปกป้องลูกไม่มีผิด” 

ประติมากรรม Maman ที่พิพิธภัณฑ์กุกเกนไฮม์ บิลเบา, สเปน

ผลงานประติมากรรมขนาดยักษ์รูปแมงมุมขยุ้มหลังคาแข้งขายาวเหยียดตัวนี้ แพร่พันธุ์ไปยืนเขย่งเกงกอยให้เราเห็นอยู่ในเมืองใหญ่ ๆ หลายเมืองในโลก ทั้งปารีส โตเกียว สเปน หรือแม้แต่ที่หอศิลป์กทม. บ้านเราก็ยังเคยย่างกรายมาแล้ว (เป็นการชั่วคราว)

ในหนัง Enemy ตัวละครแม่่ของอดัมเองก็เป็นศิลปิน หลังฉากแรกและฉากเดียวที่เธอปรากฏตัว ภาพแมงมุมยักษ์ที่เยื้องย่างเหนือมหานครในห้วงฝัน ซึ่งดูคล้ายคลึงกับ Maman ของบรูชัวร์ตัวนี้ก็ปรากฏขึ้นมาทันที แมงมุมที่ว่านี้เองที่แสดงให้เห็นถึงปมของความสัมพันธ์อันซับซ้อนของแม่ลูกคู่นี้ (ภาพในโปสเตอร์หนัง (ภาพแรก) ก็ดูเหมือนจะใช้ภาพแมงมุมของบรูชัวร์วางลงไปเลยด้วยซ้ำ)

ส่วนงานจิตรกรรมของแม่ของอดัมที่เห็นอยู่ในหนังก็มีลักษณะเป็นเส้นสายยุ่งเหยิงยังกับใยแมงมุมทารันทูล่ายังไงยังงั้น (ทารันทูล่าเป็นแมงมุมพันธุ์ที่ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ในหนัง) 

วีย์เนิฟเผยในบทสัมภาษณ์ชิ้นหนึ่งว่า “ผมต้องการสร้างแรงขับเคลื่อนทั้งในระดับของรูปธรรมและจิตใต้สำนึกที่จะสร้างผลกระทบให้กับคนดู และกระตุ้นให้พวกเขาต้องขบคิด ในฐานะคนทำหนังผมต้องการที่จะสร้างความเชื่อมโยงระหว่างพื้นที่สองระดับนี้เข้าด้วยกัน 

ผมครุ่นคิดเกี่ยวกับแมงมุมเป็นเวลาหลายเดือนและในที่สุดผมก็เอาไอเดียนี้มาใช้ในบทหนัง สำหรับผม มันเป็นภาพที่สมบูรณ์แบบในการดัดแปลงความคิดบางอย่างในหนังสือออกมาด้วยบางสิ่งที่ไม่ถูกหยิบมาใช้จนเกร่อ เมื่อผมนึกถึงแมงมุม มันมีความรู้สึกเฉพาะเจาะจงบางอย่างที่ผมมองหาจากสัตว์ร้ายตัวนี้ และสิ่งที่สำคัญที่สุดนั่นก็คือสติปัญญา ผมอยากจะทำให้แมงมุมเป็นสัตว์ที่เต็มเปี่ยมไปด้วยสติปัญญาและสง่างาม ตัวอย่างที่ดีที่สุดในลักษณะนี้ที่ผมพบเจอก็คือประติมากรรม Maman ของ หลุยส์ บรูชัวร์ เราลองทำดีไซน์ออกมามากมาย แต่ท้ายที่สุดเราก็หวนกลับมาที่มันอยู่ดี แน่นอนว่าเราได้แรงบันดาลใจมาจากประติมากรรมชิ้นนี้ของเธอนั่นเอง”

ข้อมูล/ภาพ : http://goo.gl/JO9rKq, http://goo.gl/kBduh3, http://goo.gl/H6OnYM, http://goo.gl/AojG4M

อ่านเรื่องราวของ หลุยส์ บรูชัวร์ เพิ่มเติมได้ในคอลัมน์ OPEN YOUR EYES นิตยสาร FILMAX ฉบับที่ 61 ประจำเดือน กรกฎาคม 2555

[panuboonpiputtanapong]

กฤติยา กาวีวงศ์ เจ๊ดันแห่งวงการศิลปะ

บทสัมภาษณ์นี้ตีพิมพ์ลงในนิตยสาร freeform ปี พ.ศ. 2550

หากใครมีโอกาสได้ไปดูงานนิทรรศการ เมติซาจส์ (METISSAGES A Crossbreeding of Contemporary Art and Textiles) ที่หอศิลป์ บ้านจิม ทอมป์สันที่เพิ่งเปิดงานไปเมื่อปลายเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา ก็คงปฏิเสธไม่ได้ที่จะรู้สึกทึ่ง ตื่นตา ตื่นใจ ไปกับผลงานศิลปะที่ถักทอจากผ้าหลากชนิด หลายสิบชิ้นที่จัดแสดงอยู่งานนี้ ผลงานดังกล่าว ซึ่งป็นการร่วมมือกันระหว่างการทำงานอันปรานีตช่างฝีมือท้องถิ่น กับแนวคิดอันบรรเจิดของศิลปินชื่อดังด้านแฟชั่นและศิลปะร่วมสมัย กลายเป็นผลงงานอันมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวที่แสดงออกถึงการผสมผสานกันอย่างลงตัวของวัฒนธรรมแบบเก่าและแบบใหม่ แต่จะมีใครสักกี่คนที่รู้ว่า เบื้องหลังผลงานอันน่าทึ่งเหล่านี้ มีชื่อของผู้หญิงคนหนึ่งอยู่เบื้องหลัง

ถ้าจะเอ่ยชื่อของอภิชาตพงศ์  วีระเศรษกุล ในนาทีนี้ คงไม่มีใครที่จะไม่รู้จัก ผู้กำกับดีกรีรางวัลจากเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติที่เมืองคานส์ (Cannes Film Festival) หรืออีกหลากหลายๆ รางวัลในระดับสากล คงเป็นตัวบ่งบอกฝีไม้ลายมือของผู้กำกับคนเก่งผู้นี้ได้ดี ว่ากันว่า ถึงเวลานี้แล้ว มีผู้อำนวยการสร้างหนังน้อยรายนัก ที่จะปฏิเสธข้อเสนอของเขา แต่ใครเลยจะรู้ว่า ในสมัยที่ผู้กำกับหนุ่มคนนี้ดิ้นรนหาเงินมาทำหนังของตัวเองอย่างลำบากลำบนนั้น ก็ผู้หญิงคนชื่อเดียวกันนี้นี่แหละ ที่คอยช่วยวิ่งเต้นหาทุนให้อย่างแข็งขัน

ย้อนกลับไปเมื่อหลายปีที่แล้ว มีแกเลอรี่แห่งหนึ่งที่จัดแสดงผลงานศิลปะแบบบ้าบิ่น แหวกแนว ท้าทาย ไม่เกรงใจตลาด และไม่ตามกระแส และที่นี่เอง ที่เป็นพื้นที่แห่งแรกๆ ที่บุกเบิกการแสดงงานศิลปะในแนวทดลอง และเป็นชนกลุ่มแรกๆ ที่ริเริ่มการทำงานศิลปะแบบคอนเซ็ปช่วลในเมืองไทย และเป็นแหล่งผลิตศิลปินหน้าใหม่ที่ออกมาโลดแล่นในวงการศิลปะบ้านเราในปัจจุบัน  ก็ผู้หญิงคนนี้อีกนี่แหละ ที่เป็นตัวตั้งตัวตีในการก่อตั้งอาร์ตสเปซที่มีชื่อเป็นตัวเลขอย่าง โปรเจ็กต์ 304 ที่ว่า

และผู้หญิงคนเดียวกันนี้นี่เองที่เป็นผู้บุกเบิกการเรียนการสอนด้านภัณฑารักษ์ศึกษา, การบริหารจัดการด้านวัฒนธรรม (Cultural Management) และวิชาแปลกๆ แต่น่าสนใจอย่าง Professional Practice ที่สอนให้นักศึกษาศิลปะบ้านเรา รู้จักการทำโครงการขอเงินทุนทำงานศิลปะโดยไม่ต้องควักกระเป๋าตัวเองสักบาท! (คิดได้ไง) 

และก็เป็นผู้หญิงคนนี้ ที่อยู่เบื้องหลังผลนิทรรศการของศิลปินชื่อดังของบ้านเราอย่าง คามิน เลิศชัยประเสิรฐ, มณเฑียร บุญมา, ฤกษ์ฤทธิ์ ตีระวนิช และอีกหลายต่อหลายคนที่ยังไม่ได้เอ่ยชื่อในที่นี้

ปัจจุบันเธอวางบทบาทตัวเองเป็นภัณฑารักษ์อิสระ และควบตำแหน่งผู้อำนวยการหอศิลป์ บ้านจิม ทอมป์สันด้วย

เธอคนนี้มีชื่อว่า กฤติยา กาวีวงศ์ 

ด้วยความที่เรากับเธอสนิทสนมกันมาเป็นเวลานานแล้ว จากการพบเจอพูดคุยกันตามงานเปิดนิทรรศการศิลปะต่างๆ นับครั้งไม่ถ้วน หรือถ้าจะนับย้อนกันไปให้ไกลกว่านั้นอีก เรากับเธอก็เคยเจอกันโดยไม่ได้นัดหมายหลายต่อหลายครั้งแล้ว หน้าโรงหนัง ด้วยความที่บังเอิญเป็นคนติดหนังแบบเข้าเส้นเหมือนๆ กัน (เรามีความลับจะบอก...เธอชอบดูหนังคนเดียว!) เราก็เลยถือวิสาสะเรียกเธอแบบตีสนิทว่า ‘พี่เจี๊ยบ’เลยแล้วกัน 

แล้วก็ขออภัยผู้อ่านตรงนี้ก่อนเลย ว่าเนื้อหาในบทสัมภาษณ์ครั้งนี้ อาจจะฟังดูเป็นกันเองจนเกินเลยไป ไม่มากก็น้อย! 

ทราบมาว่าพี่เรียนที่ ม.ชิคาโก้ (The School of Art ,Institute of Chicago) สังเกตว่ากลุ่มคนที่เรียนจบสถาบันนี้มา จะเป็นกลุ่มคนที่มีบทบาทมากต่อวงการศิลปะร่วมสมัยในปัจจุบัน ที่นั่นเขาสอนอะไรกันหรือครับ

ก็ Ad.ของโรงเรียนเขาบอกว่า เขาจะสอนศิลปะในแบบที่มัน Matters น่ะ เขาไม่ได้สอนคนให้เขียนรูปสวยไง คือทุกคนพอเข้าไปมันจะคิดว่ามันเจ๋งแล้ว แล้วมันก็เข้ายาก แล้วการที่เอาไอ้คนที่มันคิดอย่างนี้ทุกคนไปรวมกันในห้องมันก็สนุกแล้ว แล้วครูนี้ก็ไม่ต้องทำอะไรมากเลย ส่วนใหญ่ก็เรียนกันเอง มันค่อนข้างจะอิสระมาก แล้วเราก็จะดีไซน์สิ่งที่เราต้องการเอง เหมือนมันเป็น Independence Study  น่ะ อย่างพี่เรียน อาร์ตแอดมินฯ(Art Administration) แมร่ง แต่ละคนก็ไม่เหมือนกันเลย บางคนทำกับ (Performance ทำกับ Thetre อะไรไป อย่างเราก็สนใจ Visual Art เราก็ทำตรงนั้น

แล้วที่บอกว่าเข้ายาก มันยากยังไงครับ

ปีหนึ่งเขารับน้อยมาก อย่างไอ้พวก B.F.A. (Bachler of Fine Art) สมัครกันมาตรึมเลย แต่รับได้ไม่กี่คน ก็ส่งพอร์ต ไปให้เขาดู แล้วเขาก็จะเลือก อย่างในห้องที่เราเรียนมี  4 - 5 คนเอง แล้วพวก Painting พวก Sculpture มันค่อนข้างจะดังมากเป็นอันดับหนึ่งของโรงเรียนศิลปะเลย เพราะเขาสร้างมานานแล้ว 150 ปี

ก่อนหน้านั้นพี่เรียนที่ไหนมาครับ 

ก่อนหน้านั้นเรียนรามฯ  พี่เป็นเด็กเกเร เรียนมนุษย์ฯอังกฤษ ตอนแรกเรียนนิติฯ คือไม่ใช่เกเร แต่เราจะเกลียดทุกอย่างที่คนส่วนใหญ่เขาทำกัน เป็นต้นว่าระบบการศึกษาเมืองไทย ที่แบบว่าพวกมึงอยากเอ็นท์ฯ กันนักใช่มั้ย อะไรอย่างนี้ ฉันก็จะไม่สนใจ เพราะสอบเทียบผ่านแล้ว จริงๆ เราเรียนดีมาตั้งแต่เด็กนะ ทำไมเราต้องไปขวนขวายเรียนพิเศษเฮี่ยห่าเพื่อที่จะเข้ามหา’ลัย ได้ เพราะเราคิดว่ามันควรที่จะมีระบบ Admission มาตั้งนานแล้ว เราเอาเกรดให้เขาดู เพื่อที่เราจะเข้าคณะโน้นคณะนี้ มันก็ควรจะเป็นอย่างนั้นตั้งนานแล้ว เราจะแอนตี้ระบบนี้มาก คือเราจะไม่ Push ตัวเอง เราก็ทำไปตามปกติ แล้ววิชาที่เราไม่ชอบเราก็ไม่อ่าน เราก็เลยไม่ติดไง แล้วพอเราเอ็นท์ไม่ติด เราก็เข้ามหา’ลัย เปิด ไม่เห็นจะเป็นอะไรเลย เพราะเราเชื่อมั่นว่าใครก็ตามที่มีพื้นฐานที่ดีแล้ว ไปอยู่ที่ไหนมันก็เรียนได้ แล้วก็ไปเรียนนิติฯ แล้วก็อ่านประมวลไม่เป็น ไม่เข้าใจ ตกระนาวเลย ไม่เก็ต (หัวเราะ)

เรียนนิติฯ ไม่ได้ชอบศิลปะหรือครับ

ชอบสิ! ที่บ้านเราพวกพี่ๆ น้องก็จะเรียนสถาปัตย์ เรียนอาร์ตหมด แล้วพอพี่จบม.ศ. สาม เขาก็ถามพี่ว่าจะไปเรียนออกแบบไหม จะเข้าโรงเรียนอาชีวะไปเลยหรือเปล่า ตอนนั้นเราอยู่เชียงใหม่ เราก็แบบ ไม่ดีกว่า เพราะเราคิดว่าเราชอบภาษาด้วย ก็เลยไปเข้าที่ปริ๊นซ์รอแยล มันมีภาษาเยอรมัน พี่ก็ไปเรียนเยอรมันที่นั่น แต่ตอนช่วงเด็กๆ ที่บ้านพวกพี่ชายมันจะนั่งดรออิ้งกัน นึกออกป่ะ แล้วก็จะมีหนังสือศิลปะ พวกแวนโก๊ะห์แวนเก๊อะ เราก็ดู เราก็สนใจน่ะ ชอบเขียนการ์ตูนอะไรแบบเนี้ย ตอนแรกก็คิดว่าจะไปอย่างนั้นแล้ว แต่ก็อยากเรียนทางวิชาการด้วย

แล้วตอนนั้นไปเอ็นท์ เข้าคณะอะไรครับ

คณะวิจิตรศิลป์ ม.ช. ตอนนั้นเขาเปิดใหม่ แล้วเราก็ไม่ได้ติวไป คือแบบ มั่นใจไร้สติมาก (หัวเราะร่วน) แต่ว่าเราก็อยากเรียนพวกวารสารด้วย เพราะอยากเขียนหนังสือ คือแบบไม่ค่อยมีทิศทางเท่าไหร่ แต่ก็รู้ว่าเราชอบอะไรแบบนี้ เรารู้ว่าเราไม่เป็นศิลปินแน่ๆ เราชอบพวกประวัติศาสตร์ศิลป์ พอเอ็นท์วิจิตรศิลป์ไม่ได้ก็เลยไม่เอาดีกว่า  แล้วพอเรียนนิติที่รามไม่ได้ก็เลยกลับมาเรียนภาษาอย่างเดิม ย้ายคณะไปเรียนมนุษย์ฯ อังกฤษ สามปีครึ่งก็จบ (หัวเราะ) แต่ตอนนั้นไม่เข้าชั้น ไปออกค่าย ไปสร้างโรงเรียน (หัวเราะ) สามปีแรกนี่ไม่ได้เรียนเลยนะ คือเราจะเรียนวิชาที่เราชอบน่ะ อย่างอังกฤษนี่เราจะผ่านหมด ตอนที่เขาเรียนอังกฤษกันเราก็ตกใจ คือไม่เคยเรียนเยอะขนาดนั้น เข้าไปก็ไม่ได้เรียนกับอาจารย์ แต่เรียนกับทีวี เราก็ไปนั่งตรงสนามข้างๆ ห้อง นั่งคุยกับเพื่อน แล้วก็นั่งฟังอาจารย์ไปด้วย (หัวเราะ) แล้วตอนนั้นเข้ามากรุงเทพฯ ใหม่ๆ เราก็ขึ้นรถเมล์ไม่เป็น พอเจ็ดโมงเช้า ตอนนั้นอยู่แถวประตูน้ำ คนแมร่งแบบ แห่กันขึ้นรถเมล์ กูไม่เรียนแล้ว กลับบ้านนอน คือมันแบบ ไม่สามารถไง มันไม่รู้จังหวะว่า ต้องแทรกตัวเองเข้าไปอยู่ตรงไหน ช่วงนั้นอยู่รามฯ ย้ายบ้านเก้ารอบ อยู่แมร่งทุกซอย จากประตูน้ำไปถึงราม จากแบบซอยแรกของรามฯ ไปจนสุดซอย ทุกๆ สามเดือนเราก็จะย้ายบ้าน มีความสุข (หัวเราะ) ก็รีบๆๆ จบ

จบแล้วทำอะไร เรียนต่อเลยหรือเปล่า

ไม่, ไปเข้าแคมป์อพยพ ที่ตอนนั้นมันมีสงครามเวียดนาม ประเทศไทยจะเป็นเหมือนกับศูนย์ผู้อพยพที่รับคนจากค่ายต่างๆ ที่อยู่รอบนอก ก่อนที่จะเข้าไปอเมริกา ญี่ปุ่น อะไรพวกนี้แหละ

ทำไมอยู่ๆ ถึงไปทำตรงนั้นล่ะครับ

ก็มันได้ตังค์เยอะ เพื่อนๆ ทั่วประเทศ ที่เรียนมาด้วยกันก็อยู่ที่นั่นหมดแล้ว เข้าไปก็สนุก คือไอ้องค์กรนี้มันเป็นองค์กรลูกขององค์กร Save the Childre แล้วก็อีกสององค์กรที่ได้ทุนจากรัฐบาลอเมริกัน เพื่อที่จะเทรนคนม้ง เขมร เวียดนาม อะไรพวกนี้ ที่จะต้องไปอยู่อเมริกา สอนพวกนี้ให้ใช้ชีวิตและสอนภาษาอังกฤษ เพื่อทำให้เขาอยู่รอดได้ คือบางคนอ่านเขียนไม่ได้เลย คือพูดได้แต่ม้ง เวียดนาม เขมร อ่านไม่ออก เขียนไม่ได้ พูดได้แต่ภาษาตัวเอง เราต้องไปเทรนให้เขาจนเขาสามารถสื่อสารได้ ฟิลฟอร์มได้  หกเดือนน่ะ ช่วงนั้นจะเป็นปลายปี 80 ทำอยู่ประมาณสามปีครึ่ง เสร็จแล้ว ก็มีคนชักจูงเข้าสู่วงการ

แล้วทำไมถึงได้ตัดสินใจไปเรียนที่ชิคาโก้ 

อันนี้เป็นจุดเปลี่ยน คือพอเข้าไปอยู่ในวงการศิลปะแล้ว แกลเลอรี่ที่เปิดใหม่ เขาก็บอกว่าอยากได้คนที่สนใจศิลปะ พูดภาษาอังกฤษได้ ทำงานจัดการได้ เราก็ไปอยู่ตรงนั้น ไอ้ความที่เราชอบอาร์ตมาตั้งแต่เด็กๆ มันก็สามารถที่จะได้ใช้ตรงนี้ และช่วงนั้นเป็นช่วงที่เศรษกิจบูมมาก เราก็ได้เจออาร์ติสเยอะ เราอยู่ตรงนี้เราก็ชอบเจอศิลปิน ชอบดูงาน ชอบอยู่กับงาน แต่พอมันเป็นเรื่องคอมเมอร์เชียลมาเกี่ยวข้อง เราก็รู้สึกว่ามันไม่ค่อยเป็นเราเท่าไหร่ เพราะไอ้ความที่เราทำงานเกี่ยวกับสังคมมาเยอะ เราก็รู้สึกว่ามันต้องมีจุดเชื่อมกันระหว่างความเป็นศิลปะกับความเป็น Social Contributio หรือว่าไอ้ที่เป็น Non Profit เราก็เลยอยากไปดูงานที่เมืองนอก เพราะตอนที่เราทำงานที่แคมป์ เราก็ไปเที่ยวมาครั้งหนึ่งแล้ว พอเราเข้าไปในมิวเซียมแล้วรู้สึกว่าที่นี่เป็นที่ที่เราอยากทำงาน มีแรงบันดาลใจมากที่อยากจะเป็นเคียวเรเตอร์ อยากจะเข้ามาอยู่ในวงการนี้ แต่พอมาทำตรงนี้เราก็รู้สึกว่า ไอ้การทำงานในคอมเมอร์เชียลแกลเลอรี่มันไม่ใช่ แต่เราอยากจะแครี่ออนไอ้สองส่วนนี้ คือส่วนที่มันเป็นอาร์ตกับส่วนที่มันเป็น Social Issue เนี่ย  เสร็จแล้วก็เลยคุยกับเพื่อนๆ ว่าอยากเรียนต่อ แต่ว่าในเมืองไทยที่เมืองไทยมันไม่มี ทุกคนก็บอกว่า ต้องที่นี่เลย เราก็ไปเสิร์ชหาข้อมูล แล้วก็ปรากฏว่าที่อาร์ตอินฯ (The School of Art, Institute of Chicago) กำลังจะเริ่มโปรแกรมปีที่สอง ของวิชาอาร์ตแอดมินิสเตรชั่น แล้วก็เน้นเรื่องนอนโพรฟิต เราก็แบบ นี่เลย! คือสิ่งที่เราต้องการ ก็สมัครไปที่เดียว แบบ กูจะเรียนที่นี่ที่เดียว (หัวเราะ) แล้วก็เข้าได้

แล้วเขาเลือกพี่เพราะอะไรครับ

คือที่นี่เขาเป็นอะไรที่แบบ จะเอาคนที่มีประสบการณ์การทำงานอย่างน้อยสามปี ซึ่งตอนนั้นเราก็ทำงานอยู่ที่แคมป์ประมาณสามสี่ปีพอดี แล้วตอนนั้นเราก็เขียนหนังสือด้วย แบบว่ารีวิวอินเทอร์วิวอาร์ติสอะไรอย่างนี้  อันนี้สำหรับพอร์ตที่จะเข้าวิชานี้นะ เพราะเราไม่ได้เรียนเป็นอาร์ติสนี่ ใช่ป่ะ แล้วก็มี Reference จากพี่มณเทียร (บุญมา) กับอาจารย์กัญญา (เจริญศุภกุล) เพราะอาจารย์เขาจบที่นั่น เพราะตอนนั้นมันไม่มีจริงๆ ไอ้วิชา Cultural Management หรือ Visual Art Adminsitration หรือ Curatorail Study (ภัณฑารักษ์ศึกษา) ทุกคนก็จะไม่เก็ตว่ามันคืออะไร ไปเรียนที่บ้านก็ถามว่า จบมาจะทำอะไร? ก็นี่ไงมาเป็นเคียวเตอร์ เคียวเตอร์ที่ไหน? ก็ที่หอศิลป์ ประเทศไทยมียัง? ยังไม่มี เอ้า! โอเคๆ  คือที่บ้านเขาจะซัพพอร์ตเราตลอดเวลา แล้วแบบ เห็นเราชอบอะไร เขาจะให้ทำเต็มที่  มันมาก พี่น้องพี่เนี่ย เรียนศิลปะ น้องชายเป็นโปรแกรมเมอร์ อย่างพวกลุงพวกอะไรก็เป็นสถาปนิก แต่บ้านพี่จะเป็นสายพื้นเมืองนะ อย่างย่าจะเป็นช่างทอผ้าทอตุง ปู่ก็สร้างวิหารสร้างวัดอะไรกันสุดฤทธิ์สุดเดช (หัวเราะ) เขาก็เข้าใจ  พอเรียนเสร็จกลับออกมาก็ จะทำอะไรล่ะ มิวเซียมก็ไม่มี (หัวเราะ) แต่ตั้งแต่ก่อนไปเรียน เราได้ไปอเมริกา แล้วได้ไปเดินตามมิวเซียม แล้วจะประทับใจที่หนึง คือที่ PS-1 ตอนนั้นก่อนที่ MoMA จะซื้อไป มันเป็นโรงเรียนเก่า ที่เมืองยกให้กับอาร์ติสต์ แล้วมันเป็น Residency แล้วก็เป็นที่แสดงงานด้วย เราก็มีความรู้สึกว่า นี่คือสิ่งที่เราอยากจะทำในเมืองไทย คือมันได้ซัพพอร์ตอาร์ติสต์จริง ซึ่งยังไงๆ มันก็ขายไม่ได้ แล้วเราก็งงว่ามันอยู่ได้ยังไง นี่เป็นสิ่งที่เราอยากจะเรียนรู้ และเอากลับมาทำที่บ้านเรา แล้วเราก็ชอบประเด็นเรื่อง Alternative Space  ประเด็นที่อาร์ติสต์ออกาไนซ์ตัวเองแล้วก็จัดงานตัวเอง ตอนที่ไปเรียนเราก็จะลงฝึกงาน หรือทำThesis, Thesis เราก็จะเน้นเรื่องนี้ เรื่องการสร้างอัลเทอร์เนทีฟสเปซในบริบทของเมืองไทย แล้วก็ดูว่า เออ! บ้านเราโครงสร้างทางสังคมมันไม่เหมือนที่โน่น แต่ว่าเราจะทำยังไงให้มันอยู่ได้ เสร็จแล้วมันก็ร้อนวิชาไง ซึ่งปกติจริงๆ แล้ว ที่โน่นเนี่ย ตอนเรียนเขาจะให้ทำอินเทิร์นได้อีกปีนึง แต่ตอนที่พี่อยู่พี่ทำอินเทิร์นมาหลายที่แล้วกับพวกอัลเทอร์เนทีฟสเปซที่ชิคาโก้กับที่นิวยอร์ก เราก็เห็นอะไรที่ดี และไม่ดีของเขา แล้วเราก็กลับมาทำที่เมืองไทย จบแล้วก็รีบกลับมาทำ

304? (โปรเจ็กต์ 304*)

เออ! คือแบบร้อนวิชามาก ตอนนั้น แล้วก็ไม่มีอะไรเลยนะ ตังค์ไม่มีเลย คือสุดๆ แล้วน่ะ สองคน กับพวกเจ้ยพวกไมเคิล แล้วไอ้ตึ๋ง (ชาติชาย ปุยเปีย) มันปรามาสว่า มึงไม่มีทางทำได้เด็ดขาด! (หัวเราะ) แต่อาจารย์กมล (เผ่าสวัสดิ์) พี่มณเฑียรนี่ซัพพอร์ตสุดๆ 

เรียนด้วยกันกับพี่เจ้ยกับพี่ไมเคิลใช่ไหมครับ

ใช่, เพราะตอนนั้น โรงเรียนตั้งแต่ตั้งมา 150 ปี ไม่เคยมีนักเรียนไทยเยอะขนาดนี้มาก่อน นักเรียนไทยที่เคยเรียนมามีแค่สี่สิบกว่าคน แต่ช่วงที่พวกเราอยู่สิบเจ็ดคน เราเลยตั้งสมาคมนักเรียนไทย (หัวเราะร่วน) เราก็เป็นรองประธาน แล้วพี่เอ๋ (อาจารย์เอกชาติ จันอุไรรัตน์) ที่ตอนนี้เขาอยู่มัณฑนศิลป์เป็นประธาน ส่วนพี่ฤกษ์ฤทธิ์ (ตีระวนิช) ตอนนั้นจบไปแล้ว เรียนกันคนละภาควิชา แต่ก็เจอกันตลอด เพราะโรงเรียนมันเล็ก เวลามีปาร์ตี้เสาร์อาทิตย์ก็จะรู้จักกันหมด

ที่พี่บอกว่าไม่อยากเป็นศิลปิน เพราะอะไรหรือครับ

ไม่รู้นะ เรา...ไม่ชอบทำงานศิลปะ แต่ว่าชอบดู ชอบคิด แล้วก็ชอบเอามันมารวมๆ กัน ไม่รู้น่ะ พอเราทำงานแล้วเรารู้สึกว่าเราสนุกับการที่จะตามๆ งานมากกว่า

ชอบจัดการมากกว่า

เออ! ชอบมองดู แล้วก็อ่าน แต่พอรู้สึกว่าถ้าเกิดเราเป็นอาร์ติสต์แล้ว เราจะไม่ได้คิดแบบนี้ มันจะต้องคิดแต่เรื่องตัวเอง มันไม่สามารถที่จะมองภาพรวมได้

เพราะว่าเราทำงานเกี่ยวกับสังคมมาก่อนใช่ไหม

ใช่ๆ เราก็ชอบอะไรที่มัน เชื่อมโยงกับสังคมนะ แต่ไม่ถึงกับต้องตรงไปตรงมาขนาดนั้น

พี่รู้จักคำว่าภัณฑารักษ์มาตั้งแต่เมื่อไหร่

ตั้งแต่เด็กๆ คือจริงๆ แล้ว พี่จำได้ว่าพี่อยากเป็นภัณฑารักษ์เพราะว่าพี่มีอาจารย์สอนประวัติศาสตร์ที่เขาจบจากศิลปากร ตอนที่เรียนที่โรงเรียนดาราวิทยาลัยซึ่งเป็นโรงเรียนที่เจ้าดารารัศมีก่อตั้งขึ้น จะเป็นโรงเรียนผู้หญิงที่เก่าแก่มาก แล้วครูคนนี้ ชื่อครูตุ้มก็จะเป็น Inspiration ให้ฉันมาก เพราะว่าเขาจบศิลปากร แล้วเขาก็จบโบราณ เราก็อู้ย อยากเป็นภัณฑารักษ์ เรารู้สึกว่าการได้ครูแบบนั้นทำให้เราเป็นแบบนี้ อยากทำงานในมิวเซียม แต่ตอนนั้นมิวเซียม มันไม่ใช่มิวเซียมแบบคอนเท็มฯ ก็คือพวกพิพิธภัณฑ์โบราณอะไรอย่างนี้ เพราะไอ้ความที่เราอยู่เมืองเก่าไง อยู่เชียงแสนอยู่เชียงใหม่ เราก็จะคุ้นกับอะไรอย่างนี้มาตั้งแต่เด็กๆ นี่แหละภัณฑารักษ์ของเราล่ะ (ยิ้ม)

แล้ว304 ล่ะ? เป็นยังไง

304 ก็เป็นห้องแล็บ เป็นอะไรที่แบบ... คือ จะให้ทำตอนนี้มันก็ทำไม่ได้แล้ว เพราะว่าเวลามันผ่านมาแล้ว แต่ตอนนั้นนี่แบบ มันไม่กลัวอะไรเลยน่ะ มันอยากลองอยากทำอย่างเดียว แล้วมันร้อนวิชามาก แล้วเรารู้สึกว่าเราอยากจะเปลี่ยน Perception ของคนที่นี่ ว่างานศิลปะมันไม่จำเป็นที่จะต้อง หยุดนิ่งอยู่กับที่ มันควรจะอยู่ที่ไหนก็ได้ คือแบบ อะไรที่มันเคยเป็นนี่ เราอยากจะเปลี่ยนเขาหมดเลยน่ะ อยากจะท้าทายไอ้ Perception แบบนั้น แล้วสมัยก่อน คนก็แบบ ไม่ค่อยทำงานด้วยกัน เราก็จับให้มันมาทำงานด้วยกัน ไอ้ความที่บ้านเรามันจะเทคนิคนิยมไง คือจะเอาเทคนิคตั้ง ของฉันต้องดีกว่าของเธอ เราไม่คิดอย่างนั้น เพราะเราจะเอาไอเดียเป็นตัวตั้ง 

ก่อนหน้านี้บ้านเราก็ไม่ค่อยมีศิลปินทำงานในแบบโปรเจ็กต์ใช่ไหม

ใช่ๆ แล้วเราก็พยายาม สนับสนุน ให้พวกยังก์อาร์ติสต์เขียน Proposal เขียนโปรเจ็กต์ทำอะไรอย่างนี้

ทำหน้าที่เป็นอัลเทอร์เนทีฟสเปซแห่งแรกๆ ในเมืองไทย เป็นหอศิลป์ทางเลือกที่สนับสนุนศิลปินหน้าใหม่ๆ ให้เข้าวงการ

ใช่, คือมันเป็นทางเลือกจากกระแสหลักที่มันมีอยู่ คือ ณ ปีพ.ศ.นั้น มันไม่มีอะไรเลยที่มันไม่มีอะไรเลย ที่ Run โดยเอกชนโดยไม่หวังผลกำไร ซึ่งตอนนั้นกระแสหลักคือหอศิลป์ที่เป็นของราชการ อีกอันหนึ่งคือหอศิลป์ที่อยู่ในมหา’ลัย ซึ่งส่วนใหญ่ ก็จะไม่ค่อยมีพื้นที่ให้ศิลปินรุ่นเยาว์ หรือแม้กระทั่งศิลปินรุ่นกลาง Mid Career ที่ทำงานแนวเอ็กซ์เปอร์ฯ (Experimental Art) แล้วหอศิลปะอีกแบบหนึ่งก็จะเป็นคอมเมอร์เชียลแกลเลอรี่ ซึ่งเราคิดว่า เรานี่จะเป็นทางเลือกอื่นนอกเหนือจากพวกนี้

ศิลปินรุ่นเยาว์ตอนนั้นก็เป็นศิลปินที่...

ตอนนี้มันเป็นเมนสตรีม กันไปหมดแล้ว ฉันก็ต้องจบข่าวน่ะ นึกออกไหม มันมีอายุของมันไง คือถ้าเกิดใครจะทำขึ้นมาใหม่มันก็ต้องเป็นอีกแบบหนึ่ง

ทำ 304 มากี่ปีแล้วครับ 

จริงๆ แล้วตอนนี้มันก็มีอยู่นะ คนก็ยังติดต่อเราอยู่ ตั้งขึ้นตอนปี 96 ตังขึ้นตอนนั้นโดยที่ยังไม่มีสถานที่ พอเรากลับมาสองคน กับเจ้ยนั่นแหละ เราก็นั่งมองหน้ากัน ตอนนั้นพี่ไปอยู่ที่ลาดพร้าว 101 ก็ Sick มาก ซึ่งสมัยนั้นมันช่างเป็นภูมิทัศน์ที่มันช่างไร้อารยธรรมสิ้นดี (หัวเราะ) จะไปดูหนัง ดูงานศิลปะก็ไม่มีให้ดู เรารู้สึกเหี่ยวมาก เราก็เลยตัดสินใจทำฟิล์มเฟสติวัลกัน ไอเดียแรกของ 304 คือ มันจะเป็นอะไรที่แบบ ตอนนั้นไม่มีที่ก็ไม่เป็นไร เราก็ทำฟิล์มเฟสติวัล เสร็จแล้วก็ไปคุยกับคุณโดม (สุขวงศ์-ประธานและผู้ก่อตั้งมูลนิธิหนังไทย) คุณโดมก็แบบ 304 คืออะไร อยู่ที่ไหน เรายังไม่มีที่  เราก็เล่าให้ฟัง แต่ตอนนั้นมูลนิธิหนังไทยก็กำลังตั้งขึ้นพอดีนะ เราก็เลยจับมือกันทำ Bangkok Experimental Film Festival (เทศกาลภาพยนตร์ทดลองกรุงเทพฯ) เสร็จแล้วเราก็กลับไปตรงที่เราอยู่ ตรงตึกสหกรณ์ ซึ่งมันเป็นพื้นที่ที่เล็ก และมันน่าจะเป็นห้องทดลองได้ แล้วตอนนั้นตังก็ไม่มีกัน เราก็เอาวะ ทำกันเถอะ แล้วก็รับจ๊อบหาเงินชิบหายเลยนะ แมร่งแบบทุเรศทุรังเลยน่ะ คือแบบไม่มีตังค์กานนน! เราก็ไม่ได้คิดว่าจะต้องไปทำมาหากินนะ แค่ขอให้ทำอันนี้ให้มันเกิดขึ้นเหอะ  คือแบบไม่คิดอะไรเลย ตอนนั้นน่ะ จำได้วันนั้นน่ะ นั่งมองหน้ากับไมเคิลสองคน กินไก่ย่าง แล้วก็บอก “เราทำอะไรกันวะแก” น้ำตาจะไหล (หัวเราะ)

แต่มันก็เป็นอะไรที่จุดประกายให้กับวงการนะครับ

ใช่ๆๆ คือ คนที่เข้ามาหาแต่ละครั้ง แทบจะยกมือกราบน่ะ คือแบบ เราเหมือนกับทดลองด้วย ว่ามันจะอยู่ได้ไหม แล้วคนจะเข้ามาหรือเปล่า 

แล้วเข้ามากันเยอะหรือเปล่า

ก็เยอะนะ เดือนหนึ่งก็เป็นร้อย แต่ไม่ถึงพันหรอก วันๆ หนึ่งสิบยี่สิบคนก็เก่งแล้ว

ไม่มีเงินแล้วประชาสัมพันธ์ยังไงครับ

ประชาสัมพันธ์ทางนี้! (เอามือตบที่นิตยสาร) คือมันเป็นอะไรที่โปรเจ็กต์ UnderDog น่ะ แล้วเธอก็รู้ว่าพวกนักข่าวมันชอบอะไรอย่างนี้จะตาย แต่เราก็ไม่ได้ Manipulate  นะ เพราะเรารู้สึกว่าเราทำอะไรคนก็ให้ความสนใจ เพราะว่ามันช่างแตกต่าง และช่างไม่เหมือนชาวบ้านซะเหลือเกิน

แล้วงานใน 304 ส่วนใหญ่ก็เป็นงานในแบบนอนโพรฟิต (ไม่มีกำไร) ด้วยใช่ไหม

ส่วนใหญ่มันก็เป็นงานในแบบทดลอง 

ก็เลยขายไม่ค่อยได้

ไม่เคยขายได้เลย ไม่เคยขายได้เลยนะตอนอยู่ที่แรก เพิ่งเคยมาขายได้ตอนย้ายไปอยู่ที่ใหม่ จริงๆ ก็ไม่ได้ขายด้วยแหละ แต่ว่าได้สปอนเซอร์

งานที่แสดงเป็นแนวที่ขายยากมากๆ

ขายไม่ได้ หยิบจับแทบจะไมได้เลย

เป็นไอเดียล้วนๆ 

เป็นไอเดียอย่างเดียว ซึ่งมันส์มาก

และกล้ามาก

ใช่! ช่างกล้า (หัวเราะ) ไปหาผู้ใหญ่บางคนเขาบอกว่า ไอ้พวกนี้ หมูไม่กลัวน้ำร้อน (หัวเราะ)

แล้วโดนน้ำร้อนลวกไหม

ไม่ลวกนะ เราว่ามันก็กลายเป็นลูกชิ้นเป็นอะไรไป (หัวเราะ) คือแบบว่า มันก็พัฒนาไปได้อีกแบบหนึ่ง พอตอนย้ายไปอยู่แถวโรงพยาบาลวิชัยยุทธเนี่ย มันก็จะอีกอารมณ์หนึ่ง มันใหญ่ขึ้น มันมีการจัดการดีขึ้น แล้วคนก็จะเข้ามาเยอะขึ้น แล้วตอนนั้นสอนหนังสือด้วย ก็จะมีนักเรียนมีอะไรเข้ามา เราก็รู้สึกว่า มันเป็นชุมชนได้จริงๆ แล้วก็มันสามารถทำให้คนมันเกิด Inspiration ได้ ในระดับหนึ่งนะ พี่ว่ามันบรรลุผลที่มันกระทำแล้วน่ะ

พี่สอนที่จุฬาลงกรณ์ใช่ไหมครับ

สอนที่จุฬาฯ ม.กรุงเทพฯ ธรรมศาสตร์ ที่จุฬาฯ เขาให้ไปสอนวิชา Professional Practice

สอนให้เป็นอะไรครับ

สอนทำพวกพอร์ตโฟลิโอ สำหรับคนที่ตั้งใจจะเป็นอาร์ติสต์อาชีพจริงๆ ซึ่งจริงๆ แล้วหลักสูตรนี้มันมีที่ชิคาโก้ ปริญญาโท แล้วเราก็มาคุยกับพวกอาจารย์กมลว่า เด็กๆ ต้องรู้นะ ไอ้พวกที่ทำงานคอนเซ็ปชวลเนี่ย เพราะว่ามันไม่ได้ทำออบเจ็กต์ไปขาย เราก็บอกนักเรียนว่า อยากให้ทุกคนรู้จักการทำโครงการเพื่อที่จะ ไปหาทุนในการทำงานโดยที่เราไม่ต้องออกไปรับจ๊อบหาเงินมาทำงาน คือเธอแค่มีกระดาษห้าหกแผ่น แล้วก็มี Project Description แล้วก็ สเก็ตซ์ เธอขายงานได้ ต้องอย่างนั้นน่ะ

แล้วตอนนี้วิชานี้มีแพร่หลายในบ้านเราหรือยังครับ

ไม่มี ไม่เห็นมีใครสอนเลย

แล้วตอนนี้ยังสอนอยู่ไหม

ก็มีเด็กจุฬาฯ ตามมาฝึกงานนะ

แล้วที่ธรรมศาสตร์กับม.กรุงเทพสอนวิชาเดียวกันไหม

ไม่เหมือน เพราะว่าที่ธรรมศาสตร์นี่สอนคัลเชอรัลเมเนจเมนต์ ม.กรุงเทพฯ ก็สอนหลายอย่าง 

พอพี่ไปสอนมันมีอะไรเกิดขึ้นมาไหม

ก็สนุก เพราะเรารู้สึกว่า เราได้เจอเด็กตั้งแต่ก่อนที่จะทำธีซิส แล้วพอตอนหลังไปตรวจงาน เขาก็จะมีพัฒาการอะไรขึ้นมา

มันมีอะไรอยู่เหรอครับ ในกระดาษห้าหกแผ่น ที่ทำให้คนยื่นเงินมาให้เราทำงานได้

คือจริงๆ ทุกอย่างมันไม่ได้ยากเลยนะ แค่ต้องตอบคำถามให้ได้ ว่าทำไปทำไม ไม่ต้องบอกว่ามันคืออะไร แต่บอกว่าทำไมถึงทำ พอมันตอบโจทย์ตรงนี้ได้ ทุกอย่างมันก็ทำได้แล้ว

ตรงนี้สำหรับเมืองนอกหรือเมืองไทย

ทุกที่ บอกว่ามันคืออะไร บอกว่าโครงการมันเกี่ยวกับอะไร ทำไมมันถึงต้องทำขึ้นมา มันจะมีประโยชน์อันใด นอกจากตัวคุณเองแล้ว ใครจะได้อานิสงส์จากตรงนี้ คือคนให้ทุนทั่วโลกเขาก็จะดูแค่นี้ ตอนหลังเราก็จะเน้นไปทางเป็นกรรมการพิจารณาทุน เราก็ตลกดี คือสมัยก่อนเราเป็นนักขอทุน คนจะชอบเม้าท์ว่า เราเป็นนักล่าทุน (หัวเราะ) มันก็มีแหล่งของมัน ถ้าเราไม่ได้เอาของไปขาย แต่เอาไอเดียไปขายแทน อันนี้มันสนุกกว่า เราชอบแบบนี้มากกว่า ว่างั้นเถอะ

แล้ว  304 ปิดตัวลงเพราะอะไรครับ

คือแค่ปิดสเปซ ตอนนี้มันก็ยังมีนะ ตอนนี้พวกเรากำลังจะไปทำโครงการที่ดับลิน ที่ต่างๆ นานา ตอนนี้มันกลายเป็น Guerrilla เป็นใต้ดิน  เป็นนินจา (หัวเราะ) ส่วนใหญ่เราก็จะแบบอันนี้ไมเคิลทำนะ คนโน้นทำ คนนี้ทำ ที่พี่มาอยู่ที่นี่ (หอศิลป์จิมป์ ทอมป์สัน) ครึ่งเวลา พี่ก็ยังมีโปรเจ็กต์ที่ต้องทำให้เสร็จคือที่ไซ่ง่อน แล้วก็เดี๋ยวต้องไปเลกเชอร์ไปโน่นไปนี่เหมือนเดิม

รายได้ของพี่มาจากไหน

ส่วนใหญ่มันจะมาจากโครงการ เพราะว่าตอนหลังพี่จะมีโครงการข้างนอกเยอะ แล้วเวลาเราทำโปรเจ็กต์ที่เมืองนอก ส่วนใหญ่มันจะเป็นคอนแท็กต์สองสามปี แล้วเขาก็จะจ่ายตังค์ให้เราเป็นค่า Curator Fee ซึ่งพอเราไปทำงานเมืองนอกมันก็จะเป็นเงินยูเอส หรือยูโร ซึ่งจริงๆ แล้ว มันก็ไม่ได้เยอะ แต่ว่าถ้าเราอยู่เมืองมันก็อยูได้ เพราะว่าเราก็อยู่ของเราอย่างนี้มาตั้งนานแล้ว คือเราเคยทำแบบไม่ได้ตังค์มาก่อนไง นึกออกไหม คือเสร็จแล้วแบบ โอ้ย! ได้เงินด้วยเหรอ มันก็ดีใจ (หัวเราะ)

แล้วตอนนั้นอยู่ได้อย่างไร ด้วยจ๊อบเหรอ

ก็อย่างนี้แหละ ขี้แตกขี้แตน คือแบบว่าแปลซองทวิสตี้อะไรแบบนี้ยังเคยเลย แบบว่าแปลการ์ตูน คือเธอ! ฉันทำสารพัดอย่าง อะไรบ้างก็ไม่รู้ บางทีก็โดนเบี้ยวค่าแปลหนังสือ

แล้วไอ้ค่าจ้างที่ว่าได้จากองค์กรในเมืองไทยบ้างไหม

ก็จิมป์ทอมป์สันนี่แหละเป็นเจ้าแรกที่จ่ายฟีให้เรา คือ ก่อนที่เขาจะตั้งตรงนี้ขึ้นมา เราก็คุยกับอีริก (อิริค บุนนาค บูธ) เพราะตอนนั้นเราเป็น Advisor ให้เขา เราก็บอกว่า เราควรจะต้องเซ็ตมาตรฐานของหอศิลป์หรือมิวเซียมของเมืองไทยว่า เราควรจะต้องมีบัดเจ็ดสำหรับจ่ายค่าอาร์ติสต์ฟี เคียวเรเตอร์ฟี โปรดักชั่นคอส ทุกอย่างให้ ซึ่งอีริกก็เก็บไว้จนเป็นประเพณีที่สืบต่อกันสองสามปีที่ผ่านมา คือมันเป็นที่เดียวที่ยูทำงานแล้วยูจะได้เงิน ที่อื่นต้องหาสปอนเซอร์กันเอง คือตรงนี้ (หอศิลป์) จะโอเปอร์เรตภายใต้มูลนิธิ  James H. W. Thompson Foundation  ซึ่งไม่ได้เกี่ยวกับร้าน จิม ทอมป์สัน 

แล้วมูลนิธิได้เงินมาจากไหนครับ

มูลนิธินี้ก็จะได้เงินจากค่าตั๋ว เป็นมิวเซียมเดียวในประเทศไทย ที่อยู่ได้ด้วยตัวของมันเอง วันหนึ่งๆ คนมา โลว์ซีซั่นสามร้อย ไฮซีซั่นวันละแปดร้อยน่ะ ลองคูณไปดิ นึกออกไหม แล้วเราป๋าด้วย เราให้ตังค์คนด้วย มีคนมาขอทุนเราก็จะให้ทุนทำรีเสิร์ช ทุนทำโน่นทำนี่

แล้วไปไงมาไงถึงได้เข้ามาประจำการที่นี่ครับ

ก็... เคยเป็น Guest ที่นี่ เราก็คลุกคลีกับที่นี่มาค่อนข้างจะนาน ทำงานกับอีริกมาเกือบสิบปีที่แล้ว เขาก็อยากจะทำตรงนี้ให้มันเป็นเหมือนกับเป็นสัดเป็นส่วนของมันเลย มีดีพาร์ตเมนต์นึงที่รันโดย โปรเฟสชันแนล เพราะงานมันเยอะมาก แค่แบบว่าจัดการกับอาร์ติสต์ แล้วก็รันแสดงนิทรรศการปีนึงห้าหกงานก็เยอะมากแล้ว

ไม่ใช่แค่เฉพาะงานคอนเท็มโพรารี่ใช่ไหม 

มันก็สลับๆ กันไป แต่ว่าพอเราเข้ามา เราก็พยายามจะเสนอไดเร็กชั่นใหม่ว่า ควรจะเป็น... อืมม คือตัวหลักของไอ้ฟาวน์เดชั่นเนี่ย ไอเดียเขาก็คืออนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมไทย แล้วทุกอย่างที่มาแสดงที่นี่เขาก็บอกว่าต้องมีคอนเน็กชั่นกับเทรดดิชันแนล คือให้เป็นแหล่งที่มาของแรงบันดาลใจ อย่างงาน Matissages นี่มันจะตรงประเด็นมากกับที่นี่ เพราะมันเอาศิลปินคอนเท็มฯ มาทำงานกับช่าง ซึ่งหลังจากครบรอบร้อยปีคุณจิมมาแล้ว อันนี้ปีที่ร้อยหนึ่ง อันนี้คือสิ่งที่เราจะก้าวต่อไปในศตวรรษที่ยี่สิบเอ็ด ก็คิดว่าน่าจะเป็นสัญญาณที่ดี อย่างานที่เราจะทำต่อไปมันก็เชื่อมโยงกับตรงนี้ได้ นอกจากเรื่องสถานที่ เรื่องประวัติศาสตร์ เรืองอะไรก็ได้ มันเล่นได้หมด แล้วเราก็แพลนที่จะทำงานกับศิลปินคอนเท็มฯ ไทยตั้งหลายคน ให้เขาใช้ไอ้ที่เรามีอยู่เนี่ย แล้วก็ดึงมา ใช้แง่ของความเป็นร่วมสมัย ตรงนี้มันน่าสนใจที่ว่า มันเหมือนกับมันเป็น Reflexion ของสังคมไทยได้ เพราะทุกวันนี้เราก็อยู่กันอย่างนี้ตลอด ใช่ไหม คือแบบมีทั้งเก่าทั้งใหม่ แล้วเราก็จะเอาทั้งสองอย่างนี้มารวมกันได้ยังไง แล้วก็ให้มันปรากฏขึ้นในบริบทของสังคมปัจจุบัน

ไม่ใช่แค่ขายผ้าอย่างเดียว

ไม่ขาย ขายผ้าก็ขายข้างล่าง แต่มันจะมีโชว์ที่เกี่ยวกับผ้าด้วย ในขณะเดียวกันเราก็เอ็นเคอเรจให้เคียวเรเตอร์ว่า เอ้า! ยูเอาศิลปินคอนเท็มฯ มาทำตรงนี้ซิ ว่าเขาจเล่นกับตรงนี้ได้ยังไง แล้วลองดูแล้วกันว่าจะมีอะไรสนุกๆ เกิดขึ้น

ก่อนหน้านี้ก็ไม่ค่อยมีอะไรแบบนี้

เออ! มันจะเพียวไปเลย มันจะ Disconnect กันไปเลย คือพอเป็นล้านนา ก็เป็นล้านนาอย่างเดียว เป็นผ้าลาวก็จะลาวอย่างเดียว คือเรามองในฐานะที่เราเป็นคนปัจจุบัน คืออะไรก็ได้ที่ใช้ในชีวิตประจำวัน แต่ว่าคนปัจจุบันก็ต้องรีเรทได้ คือเราควรจะต้องยอมรับมันว่า ทุกวันนี้เราอยู่เป็น Co-Exist ระหว่างเทรดดิชันแนลกับคอนเท็มฯเนี่ย เราต้องยอมรับมันให้ได้ เพราะไม่อย่างนั้นมันจะเหมือนกับประเทศที่มันมีประวัติศาสตร์มานานแล้ว มันก็จะเน้นแต่ขายของเก่าซึ่งคนปัจจุบันก็จะตาย อย่างสเปน บาร์เซโลน่า ศิลปินรุ่นเยาว์แบบ... คือแทบไม่ได้ผุดได้เกิดเลยนะ ทุกคนจะอยู่ภายใต้เงาของ มิโร ของปิกาสโซ่ (Picasso) ของทุกคนหมดเลย แล้วเสร็จแล้วไอ้พวกยังก์อาร์ติสต์ขี้แตกเลย กูไม่ได้เกิดเลย

จริงเหรอ  ในปัจจุบันนี่นะ

จริ๊งงง... ปัจจุบันนี้แหละ ฝรั่งเศสก็เหมือนกัน ฝรั่งเศสนี่แบบ เพิ่งมามีปี 90 ที่พวกยังก์อาร์ติสต์เพิ่งจะเกิดได้ คือมันแบบ อยู่ภายใต่ร่มเงาของอดีต พวกคนเก่าๆ แต่บ้านเรายังพัฒนามาได้ไม่นานเท่าเขา พอเราสามารถที่จะมองเห็น และยังแก้ไขได้ คนรุ่นเรา ที่อยู่ใน Transition ของทั้งกับคนรุ่นเก่ากับและคนรุ่นใหม่ เรามองตัวอย่างจากญี่ปุ่น ญี่ปุ่นตอนปีใหม่ ชาวบ้านหรือพวกซูโม่ เขาก็ใส่ชุดกิโมโน ไปวัดเสร็จแล้วก็มานั่งกินแม็กโดนัลด์ มันเนียนมากเลย เราต้องยอมรับให้ได้ ว่าเราต้องอยู่ร่วมกันให้ได้ แต่ว่า จะอยู่ประสานกันยังไงก็อีกเรื่องหนึ่ง แต่มันต้องตะกุกตะกักแน่นอน เพราะพวกเราเพิ่งปรับตัวเองกับไอ้การที่มีรถไฟฟ้าไม่ถึงสิบปี มันต้องตะกุกตะกักแน่ๆ แต่ไม่ใช่ว่ากูจะเอารถไฟฟ้าอย่างเดียวน่ะ นึกออกไหม แต่มึงอย่าลืมว่าตรงข้างๆ พารากอนมันยังมีวัดปทุมฯ มีอะไรอยู่ ใช่ไหม

แล้วหอศิลป์ร่วมสมัยล่ะครับ เห็นด้วยไหมกับการที่หอศิลป์กำลังจะเกิดขึ้นมา

ก็เห็นด้วย ถ้ามันเกิดขึ้นได้ แต่ว่าโจทย์มันจะยากมาก เพราะมันเป็นหอศิลป์ของเมือง เพราะฉะนั้นเราต้องตีโจทย์ให้แตก 

แล้วเรื่องการจัดการล่ะครับ อย่างมีคนวิพากษ์วิจารณ์ว่า สร้างหอศิลป์เสร็จแล้วจะมีปัญญาซื้องานศิลปะ หรือจ้างบุคลากรเข้าไปบริหารงานได้หรือเปล่า

ก็คนที่ทำก็ต้องคิดกันตรงนี้ แต่เราก็ไม่รู้ว่าที่นี่ตั้งใจจะเป็นหอศิลป์ที่มีคอลเล็กชั่นหรือเปล่า มันก็อยู่ที่นโยบายของผู้บริหาร แล้วก็เรื่องเงิน มันค่อนข้างซับซ้อนมาก

ในฐานะที่พี่เคยอยู่เชียงใหม่ พี่มองสถานการณ์ด้านศิลปวัฒนธรรมที่เชียงใหม่ว่ายังไง

เชียงใหม่ก็เป็น Case-Study ที่ดีมาก เพราะว่ามันจะขายของเก่าอย่างเดียว พื้นที่สำหรับงานคอนเท็มฯ มันจะน้อยมาก

แต่ศิลปินก็ย้ายไปอยู่เชียงใหม่กันเยอะนะครับ

ก็ใช่ แต่ว่าเขาไม่ค่อยแอ็กทีฟกับชุมชนเท่าไหร่  คือคนจะเห็นว่าเชียงใหม่เป็นเหมือนกับเป็นที่พัก เป็น Resting Area อย่างพี่ฤกษ์ฤทธิ์อย่างนาวิน เขาไปอยู่ที่นั่น แต่เขาก็ต้องกลับไปทำงานที่อื่นอยู่ดีน่ะ

แต่ก็เห็นมีกิจกรรมศิลปะร่วมสมัยอยู่ตลอดนี่ครับ

มันก็มีนะ มันก็จะมีคนตามดู แต่ถ้าพูดถึง มันก็ยังเป็นชนกลุ่มน้อยน่ะ ถ้าเทียบกับไอ้ Majority ของเมือง ถ้าเทียบกับคนที่ไปเที่ยว อย่างหอศิลป์ ม.ช. ยกตัวอย่างตอนที่มีงานดอยคำหรือมีงานกาดมั่ว ชาวบ้านจะเข้ามาเยอะมาก เพราะว่าเขา Relate ได้ เพราะมันเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของเขา แต่พอเราแสดงงานนิทรรศการศิลปะ อย่างเก่งเปิดงานห้าร้อยคนก็เก่งแล้ว แต่เขาก็ไม่ได้รู้สึกร่วมอะไรเท่าไหร่ อย่างคนคุยกันว่าจะไปที่หอศิลป์ ม.ช.เหรอ เออ วันนั้นยังไปซื้อผักของดอยคำอยู่เลย อย่างเนี้ย อันนี้มันจริงกว่า

ถ้าตรงนั้นมันจริงกว่า แล้วถ้าอย่างงั้นศิลปะร่วมสมัยจะสำคัญตรงไหนล่ะครับ

คือจริงๆ แล้วตอนนั้นมันจะปรับได้อีกนิดนึง มันเกือบดีแล้ว คือสถานภาพของหอศิลป์ที่โน่น สมัยก่อนคนจะมองว่ามันเป็นวัด แล้วคนก็ไม่กล้าเข้า มันจะเย็นชากับชาวบ้านมาก แต่พอเราทำให้เป็นตลาด มันจะเหลืออีกนิดเดียวที่จะเอาตลาดเข้ามารวมกับศิลปะ แล้วก็ดึงคนให้เข้ามาได้  แต่ว่าเวลาเรามีน้อย แล้วเงินก็ไม่มีรันด้วย นั่นน่ะยาก อีกนิดเดียวเอง ก็ชวน Superflex ไปดูนะ แล้ว Superflex ก็จะชอบมากตอนที่มีงานดอยคำ คือนึกออกไหม คือมันเป็นงานสุรสีห์ (กุศลวงศ์) ได้เลยน่ะ แต่อย่างตอนที่พี่ฤกษ์ฤทธิ์แสดงงานของเขาที่นั่น (Nothing-Retrospective) มันเนียนมากเลยไง คนเห็นเสื่อ เห็นเขียงอยู่บนพื้น คือไม่ต้องเชิญไม่ต้องบอกอะไรเลยนะ ถอดรองเท้ามาช่วยกันทำ มันเหมือนกับไปงานปอยหมู่บ้านเลย เนียนมากเลย ไอ้ทิม Neuger Riemschneider มาดู เขาบอกว่าไม่เคยเห็นงานฤกษ์ฤทธิ์เนียนขนาดนี้ คือมันโคตรรอยู่เลย (หัวเราะ) แล้วกลิ่นกับข้าวก็หอมฟุ้งในหอศิลป์ เป็นที่เดียวในโลกที่ทำตรงนี้ได้ 

ซึ่งมันก็เชื่อมโยงกับวัฒนธรรมพื้นบ้านได้

ใช่, คืออันนี้มันเป็นชีวิตจริง

แต่คนทั่วๆ  ไป แม้กระทั่งในกรุงเทพฯ เอง ส่วนใหญ่ก็ยังคิดว่าศิลปะยังเป็นอะไรที่เฉลิมชัยอยู่นะครับ

มันก็อยู่ที่ตัวสื่อ แล้วก็สิ่งที่มันเข้าไปถึงชุมชน มันเข้าไปไม่ถึง อย่างงานฤกษ์ฤทธิ์ ข่าวแทบจะไม่ออก แล้วก็...ความที่เป็นเฉลิมชัยไง สื่อแบบเมนสตรีมก็จะชอบมาก แต่เราก็ไม่ได้แอนตี้งานพี่เหลิมนะ อย่างงานของพี่เหลิมมันก็ถูกต้องแล้วกับบริบทของบ้านร่องขุ่น เราคิดว่าพี่เหลิมประสบความสำเร็จในแง่ที่ว่า เขาสามารถที่จะเอางานศิลปะของเขาออกมาจากสองมิติ ให้เป็นสามมิติ แล้วก็ให้อยู่ในชีวิตประจำวันของคนได้ แถมไม่พอมันกลายเป็นการเพิ่มคุณค่า ทำให้ประชาชนแถวนั้น มีอันจะกิน มีเรื่องมีราว ทำมาหากินได้ ซึ่งแบบว่า ทำไมล่ะ ยูจะไปเอางานแบบคอนเซ็ปช่วลไปวางที่บ้านร่องขุ่นมันก็ไม่ถูก มันต้องอย่างนั้นเลย ทุกอย่างมันอยู่ที่ Site น่ะ 

เพียงแต่บ้านเรามันกลายเป็นว่านำเสนออยู่ด้านเดียว

ใช่, เพราะฉะนั้นหนังสือฟรีฟอร์มก็สำคัญ ที่ยูจะต้องเสนออีกส่วนหนึ่งของสิ่งที่มันมีอยู่ให้คนได้รับรู้

ย้อนกลับไปตอนทำ 304 ตอนนั้นพี่ก็ทำนิตยสารออกมาด้วย

บ่าง!

ทำไมถึงทำออกมา

ก็คิดว่าตอนนั้นมันไม่มีหนังสือทางเลือกไง แล้วก็อยากให้คนเข้ามา...เหมือนกับเป็นฟอรั่มให้คนเข้ามาดีเบตกัน ขายเล่มละยี่สิบบาท ยังมีเหลืออยู่เลย เดี๋ยวหอศิลป์เปิดจะเอาไปฝากขายซะหน่อย วางตั้งหลายที่นะ ตามหอศิลป์อะไรอย่างนี้

เป็นนิตยสารแนวไหน

เป็นรายสะดวก แล้วก็หนักไปในทางเท็กซ์เยอะ ก็มีเรื่องสัมภาษณ์เคียวเรเตอร์ แล้วก็ให้เด็กๆ มาคุยกันเรื่องมหา’ลัยฯ แล้วอีกอันก็เป็นรีเสิร์ชเกี่ยวกับผลกระทบของการทำงานศิลปะโดยไม่ระวัง พวกสารพิษ สารเคมี มันค่อนข้างจะเป็นความรู้นิดนึง แล้วก็มี Artist Discussion อะไรเป็นเรื่องเป็นราว

ทำอยู่กี่เล่มครับ

หกเล่ม สองปี รายสะดวก ชอบทำหนังสือนะ แต่ว่ามันไม่ไหวน่ะ มันเหนื่อย แบบว่าคนมันน้อยด้วย แล้วเล่มสุดท้ายก็เป็นงานพี่มณเฑียร แล้วบังเอิญแกก็เสีย ก็เลยไม่ได้พิมพ์ แต่ยังมีตัวอาร์ตเวิร์กอยู่นะ พอทำนิตยสาร ก็จะมีคนชอบโทรมาสอบถามข้อมูลจากเราประจำเลย ตอนนี้ก็ยังโทรมาอยู่เลย 

เหมือนเป็น 13 ของวงการศิลปะ (สมัยก่อนเบอร์ที่โทรถามเบอร์โทรศัพท์ใช้หมายเลข 13)

ใช่, ประมาณว่า จะเอาอีเมลคนนั้น จะมารีเสิร์ชเรื่องนี้ จะไปหาใคร เราก็ตอบ เราก็เอาอีเมลให้เขา จะทำหน้าที่เหมือนพีโอบ็อกซ์ เราก็บอกๆ ส่วนใหญ่เวลาเขาต้องการข้อมูลอะไร เราก็รีเฟอร์ไปที่นั่นที่นี่ แค่นั้นเอง คือตอนนี้ แค่จะพัฒนาเว็บไซต์ของเรา แค่เอาประวัติของอาร์ติสต์ที่เคยทำงานกับเราอัพเดตมันก็เยอะมากแล้ว แล้วเราทำงานกับศิลปินมาเยอะมาก แล้วเราก็พยายามที่จะลิงก์ เราพูดถึงใครเราก็จะให้คนนั้นคลิกไปที่เว็บไซต์ของเขา คือตัวอาร์ติสต์ต้องช่วยตัวเองด้วย ต้องมีฐานข้อมูลของตัวเอง อย่างบางคนถามว่ามีเว็บไซต์ของตัวเองหรือเปล่า ไม่มี บางคนก็เปิดอีเมลของตัวเองแทบจะไม่เป็น (หัวเราะ) ก็นะ มันต้องปรับตัวนิดหน่อย เดี๋ยวนี้มันไม่มีใครส่งจดหมายส่งแฟกซ์กันแล้วน่ะ

พี่มองว่าวงการศิลปะบ้านเราตอนนี้เป็นอย่างไรบ้างครับ

อืมม...พูดตรงๆ ก็คือพี่ไม่ค่อยอยู่ดูใกล้มาได้สองสามปีแล้ว หลังจากที่เราไปอยู่เชียงใหม่ แล้วตอนช่วงหลังๆ ที่เราไปทำงานต่างประเทศเยอะขึ้น แต่มันก็เหมือนกับเราไม่ได้พลาดอะไรเลยนะ เพราะว่าสองสามปีที่ผ่านมามันค่อนข้างจะสโลว์นิดนึง ก็เห็นมีหนังสืออะไรออกมา พวกอาร์ติสต์หน้าใหม่ก็ยังต้องตามกันดูน่ะ ตอนนี้ยังตัดสินอะไรไม่ได้ แล้วพวกที่เคยทำกันมาตั้งแต่สิบปีที่แล้วมันก็ไปกันใหญ่แล้ว เราก็พยายามที่จะหารุ่นเด็กๆ มา ส่วนใหญ่ก็ไปดูงานพวกนักเรียนอะไรพวกนี้ ถ้าใครน่าสนใจ ก็ติดตาม

ศิลปินรุ่นใหม่ที่น่าจับตามองตอนนี้สำหรับพี่คือใคร

ก็จะมีอยู่กลุ่มที่เราไปทำงานด้วยที่โชว์สุดท้ายตอนที่เราไปทำที่เบอร์ลิน พวกใหม่ๆ ก็จะเป็นพวกวิทย์ (พิมพ์กาญจนพงศ์) พวกตี๋ (พรทวีศักดิ์ ริมสกุล) อะไรอย่างนี้ ซึ่งทุกคนก็รู้อยู่แล้ว แล้วก็อีกก๊วนที่ตอนหลังจะเข้าไปวุ่นวายอยู่ด้วยเนื่องจากสามีเป็นพวกไทยอินดี้ แต่นั่นก็จะเป็นพวกทำหนังมากกว่า ถ้าเป็นวิชวลอาร์ตเนี่ย ก็จะมีพวกเด็กผู้หญิงที่จบจากจุฬาฯ ที่ทำงานที่ไม่ใช่แบบประเภทมั่นใจไร้สติ คือแบบ พวกนั้นมันช่างกล้าเหลือเกิน(หัวเราะ) ฟุ้งเฟ้อเห่อเหิมอะไรของมัน (หัวเราะ) แบบว่าพวกมึงนี่แบบว่า ไม่มียางอายน่ะ ทำงานได้ยังไงโดยไม่มียางอาย

ยังไงหรือครับ

โอ้ย! เด็กเดี๋ยวนี้มันไม่มียางอายจริงๆ นะ  คือเราไปดูหนังของไอ้กลุ่มไทยอินดี้น่ะ ทำไมมึงทำแต่เรื่องตัวเองเช่นนั้นน่ะ คือมัน Extreme (สุดขั้ว) มากเลยเราว่า เอ็กสตรีมในแง่ที่ว่า มันช่างต่างจากพวกเราเสียเหลือเกิน คือเราจะอยู่ตรงกลางระหว่างงานที่มันสะท้อนสังคมกับงานที่เป็นส่วนตัวใช่ไหม แต่ตอนนี้เนี่ยแค่คลาดสายตาไปสี่ห้าปีเนี่ยนะ โห เหมือนมันมาสเตอร์เบท (ช่วยตัวเอง) น่ะ  ไม่ว่าจะเป็นหนังเป็นงานศิลปะ คือมึงอยู่กับโลกตัวเองเกินไปหรือเปล่า สำหรับเราก็เลยต้องปรับตัวใหม่เลย เราจะไปดูงานเหมือนสมัยก่อนไม่ได้แล้ว แล้วถ้าจะให้พวกศิลปกรรมแห่งชาติมาตัดสินพวกนี้ อีพวกนี้ตกรอบกันหมดแน่ๆ (หัวเราะ)

ตกรอบไม่พอ อาจจะติดคุกด้วย ?

เออ! ติดคุกด้วย แบบพวกมึงช่างกล้าเหลือเกิน โอเค! ถูกต้องที่ยูทำเกี่ยวกับเรื่องส่วนตัวมาก แต่ว่า หยุดนิดนึงได้มั้ย  เพราะว่าจริงๆ แล้ว ยุคสมัยเรามันก็เปลี่ยนไปเร็วเหลือเกิน แบบยูเอ็นจอยได้ ในช่วงทักษิณน่ะ ในความเป็นตัวของตัวเอง ยูเอ็นจอยได้ ในความเป็นอะไรก็ตาม แต่พอโพสต์ทักษิน (ยุคหลังทักษิณ) เข้ามาเนี่ย มันไม่ได้แล้วนะ พูดถึงเรื่องสังคม เรื่องบริบทของบ้านเมืองเรา ณ วันนี้ ตั้งแต่ปีใหม่มาเนี่ย คือแบบ เราเคยมั้ยที่จะรู้สึกว่ากรุงเทพฯ เป็นที่ที่ไม่ปลอดภัยสำหรับเราแบบนี้ เราอยู่มากี่สิบปีน่ะ ใช่มั้ย เราก็เลยเควสชั่นไอ้พวกเด็กๆ พวกนี้ว่า นี่ยูจะมาทำอย่างนี้อีกไม่ได้นะโว้ย ตอนนี้สังคมมันเปลี่ยนไปแล้วน่ะ มึงต้องดูสิว่า มันเกิดอะไรขึ้นกับบ้านเรา มึงจะมาแบบว่า Me Me Me ตลอดเวลา มันไม่ได้ 

แล้วพี่มองยุคทักษิณยังไงครับ

เป็นยุค Extremely Luxuary มันก็สุดๆ น่ะ คือมันเป็นยุค  Individual สุดๆ น่ะ คือทุกอย่างมันจะ Extreme มาก เพราะฉะนั้น มันทำให้เกิดการสวิงไง อย่างช่วงเวลานี้ รัฐบาลใหม่มา สังคมใหม่ ค่านิยมใหม่ มันก็กลับตาลปัตรไปเลย

แล้วชอบแบบไหนมากกว่า

มันควรจะต้องมีบาลานซ์นะพี่ว่า พูดไม่ได้หรอกว่าชอบอันไหนมากกว่า พอเราเห็นสภาพแบบนั้น สัญชาตญาณเราก็จะบอกว่า มันต้องมีอะไรมาเบรกมาหยุดบ้าง แต่อย่างตอนนี้ก็ เฮ้ย! ไม่ไหว นะมึ้งงง (หัวเราะ) คือเราอาจจะต้องเอาแบบพระพุทธเจ้าหรือเปล่าวะ แบบทางสายกลาง คือทางสายกลาง ก็ไม่เชิง แต่มันควรจะต้องมีพื้นที่ ที่เราจะหายใจได้ด้วย ในขณะเดียวกันก็ต้องมีอิสรภาพได้ด้วย

แล้วอย่างหนังของพี่เจ้ย พี่คิดว่าเป็นเรื่องส่วนตัวมากเหมือนกันไหม

ไม่นะ หนังเจ้ยไม่เลย คือมันจะอยู่ระหว่างความเป็นส่วนตัวกับความเป็นส่วนรวม แต่ว่าต้องดูดีๆ เพราะว่าหนังมันจะมีประเด็นซ่อนเร้นเยอะแยะไปหมด จริงแล้วทุกอย่างมันเป็น Politic หมดเลยนะ แต่มันเป็น Personal Politics ซึ่งแค่เรื่องนิดเดียวมันก็ทำให้มองเห็นภาพใหญ่ได้ ตั้งแต่สุดเสน่หามา หรือแม้กระทั่งเรื่อง ดอกฟ้าในมือมาร อันนั้นพี่มองว่ามันเป็นเรื่องของการล่วงละเมิดทางเพศเด็กชัดๆ แล้วก็เรื่อง สุดเสน่หา ก็เป็นเรื่องแรงงานอพยพ

ทำงานร่วมกับพี่เจ้ยมาตั้งแต่สมัยแรกๆ เลยหรือเปล่าครับ

ก็เป็นโปรดิวเซอร์ หาทุน ตกบันไดพลอยโจน (หัวเราะ) คือมาถึงก็ช่วยด้วยๆ จะทำหนัง เราก็ อ่ะๆ หาทุนๆ ก็คือจริงๆ แล้ว เจ้ยมันก็เป็น 304 เพราะเราก็ตั้งมาด้วยกัน มันก็เป็นกรรมการ ตอนนั้นมันก็เรียนปริญญาโท ตอนนั้นพวกพี่จบแล้ว แล้วมันยังเรียนปีหนึ่ง คือเจ้ยมันไปเรียน Post Graduate คือเขาจบสถาปัตย์มาไง ก็เลยต้องทำพอร์ตส่งภาควิชาฟิล์ม ตอนนั้นมันก็ทำหนัง ธีซีสตัวจบเขาก็เรื่อง ดอกฟ้า ทำเป็นเทรลเลอร์น่ะ แล้วปรากฏว่าทุกคนชอบมาก ก็เลยอยากจะ Develop ให้เป็นหนังใหญ่ ก็เลยไปขอทุน แล้วก็ต้องมีองค์กรมารองรับ ก็เลยใช่ทีมเรา (304) ตัวพี่เป็นโปรดิวเซอร์ เจ้ยมันก็ไปหาทีมทำหนังมาเอง แต่จริงๆ ที่เมืองไทยเราก็ไปขอด้วย ขอแบบโตชิบ้าอะไรพวกนี้ คือได้มาหมื่นนึง นั่นคือก้อนแรกดีใจชิบหาย (หัวเราะ) แต่ว่าส่วนใหญ่มันจะเป็นของมากกว่า มูลนิธิหนังไทยก็ช่วยเราเยอะ 

เรียกว่าเป็นโปรดิวเซอร์คนแรกของเจ้ยเลย

ใช่, แต่ตอนหลังเขาก็จะเอาเต่านา (ม.ล. มิ่งมงคล โสณกุล) เข้ามาด้วย คือเต่านานี่เขาจะอยู่ใกล้กันมากกว่า พี่ไม่ค่อยไปยุ่งเกี่ยวเท่าไหร่ ตอนช่วงหลัง ช่วงแรกๆ พี่จะหาทุนให้

พี่เห็นอะไรในหนังของพี่เจ้ย ถึงเข้าไปหาทุนให้

อู้ย... ก็คือรู้จัก และก็ได้ดูหนังเขาตั้งแต่อยู่ที่ชิคาโก้แล้ว คือแบ็กกราวนด์เราก็คล้ายๆ กัน เพราะเรามาจากต่างจังหวัดใช่ไหม แล้วเราก็ชอบเจ้ยตรงที่เขาเอาของพวก Kitsch* หรือพวกบ้านๆ มาเล่นให้น่าสนใจ อย่างพวกคณะละครเกตุทิพย์อะไรอย่างนี้ เราก็คิดถึงบ้านมาก ทุกคนก็จะรู้ ใครอยู่ต่างจังหวัดเนี่ย อ่ะ สิบโมงเช้า ตอนนั่งซักผ้า ก็ต้องเปิดละครวิทยุฟังละครเกตุทิพย์ เราเห็นแล้วก็ขนลุกน่ะ ออกมาได้ยังไง เรื่องนั้นคือเรื่องแม่ย่านาง ก็ชอบงานเขามาตั้งแต่นั้น มันสวยมากเลยที่เอาอะไรตรงนั้นมาใช้ เราก็เลยเอามาฉายงานเอเลี่ยนที่จุฬาฯ 

ตอนนั้นพี่เจ้ยก็ยังไม่ค่อยมีชื่อเสียง

ไม่ๆ คือเจ้ยมันตั้งอกตั้งใจจะเป็นคนทำหนัง  แต่พี่ก็พยายามบอกว่า เจ้ยต้องทำงานศิลปะด้วย แล้วก็เอางานเขามาใส่ใน Art Context แล้วก็หลายๆ ครั้งที่พวกเคียวเรเตอร์มา เราก็จะแนะนำให้รู้จักในฐานะคนทำหนัง แต่เจ้ยก็ทำวิดีโออาร์ตด้วย แต่ส่วนใหญ่ก็เป็นงาน Movie Image แล้วเราก็แนะนำให้เขารู้จักกับ ยูโกะ ฮาเซกาว่า (Yuko Hasekawa) แล้วเขาก็ได้ไปอิสตันบุล แล้วยูโกะก็ออกทุนให้เขาทำหนัง 

ทำไมต้องพยายามผลักดันให้พี่เจ้ยทำงานศิลปะด้วย

คือเราอยากให้มีศิลปินที่ทำงานวิดีโออาร์ตเมืองไทย ที่แบบว่าสามารถอยู่ได้ทั้งสองโลกน่ะ คือส่วนใหญ่คนทำหนังจะมาเชิญเขาไปทำงานวิดีโออาร์ต หรือทำงานชิ้นสั้นๆ อยู่ในบริบทของแกเลอรี่หรือมิวเซียมมันน่าจะยาก เพราะมันถูกเทรนมาคนละอย่าง แต่เจ้ยมันเรียนมาจากโรงเรียนศิลปะ มันก็อยูได้ เราถือว่าเจ้ยทำงานศิลปะ แต่ใช้ฟิล์มเป็นมีเดีย มันก็เหมือนงานไมเคิลหรืองานพี่ฤกษ์ฤทธิ์ เพราะงานพวกนี้จะเป็นไทม์เบสมากๆ ไม่ว่าจะอะไรก็ตาม

เพราะมันเป็นศิลปะ มันก็เลยดูยากใช่หรือเปล่า

มันก็ต้องดูยากอยู่แล้ว เราไม่ได้กะจะเอาใจคนดูอยู่แล้ว คืออะไรที่เราทำน่ะ ทุกอย่างมันต้องยาก เพราะพวกเราถือว่า ไม่เชิงว่าต้องซีเรียส แต่มัน Matters ไง  มันเป็นงานศิลปะที่มันไม่ใช่ ‘แค่’ งานศิลปะ มันไม่ใช่ ‘Just Art’ แต่มันเป็นอาร์ตที่ Matters ด้วย มันสามารถที่จะเปลี่ยนแปลงอะไรได้ เปลี่ยนแปลงความคิดคน เปลี่ยนแปลงสังคมได้

ไม่ใช่แค่เพ้นติ้งที่ดูแล้วสวยอย่างเดียว

ใช่, คือเพ้นติ้งยูก็เปลี่ยนแปลงโลกได้ โฟโต้ยูก็เปลี่ยนแปลงโลกได้ เพียงแต่ว่ายูจะทำอะไรกับมัน แล้วก็ใส่อะไรลงไปตรงนั้น แมสเสจมันคืออะไร มันต้องยากอยู่แล้ว มันไม่มีอะไรง่ายนะขอบอก (หัวเราะ) คือเราไม่ได้ตั้งอกตั้งใจมาเอนเตอร์เทนคนนี่ นั่นไม่ใช่จุดประสงค์

อย่างนี้คนดูก็ต้องมีความรู้พื้นฐานด้วยสิ อย่างนี้แสดงว่าเราเลือกคนดูเหรอ

เออ... เราทำงานขึ้นมาชิ้นนึง สมมุติว่ามีคนดูร้อยคน ถ้าเขาเสพได้แค่ห้าสิบคน เขาสามารถที่จะเข้าใจมันได้ก็เก่งแล้ว คือหลักในการทำงานอย่างเรา มันไม่ได้ไปเซิร์ฟตลาด ถ้ามันเกิดจากไอเดียของเรา แล้วเราคิดว่ามันดี ใครรับได้ก็รับได้ แต่เราไม่ได้เอาไปยัดเยียด ให้เขาต้องรับให้ได้ อันนั้นไม่ได้คิดอยู่แล้ว เพราะแมสเสจที่มันจะส่งไป หรือความสำเร็จที่มันจะได้รับ เราไม่ได้วัดจากปริมาณ แต่พวกเราวัดจากคุณภาพมากกว่า

เคยได้ยินพี่บ่นให้ฟังว่า กูบอกแล้วว่าให้มารีบมาสปอนเซอร์พี่เจ้ยแต่เนิ่นๆ ก็ไม่เชื่อ

ก็บอกแล้วไง! คือปกติแล้วเราจะเป็นคนที่แบบ ไม่เชิงว่ามองเห็นน่ะ แต่ไอ้ความที่เรารู้จักงานมาบ้าง และก็ได้เรียนประวัติศาสตร์ศิลป์มา ทุกครั้งที่มีใครทำอะไรขึ้นมาเราก็จะรู้ว่ามอันนี้มันเป็นสิ่งที่ใหม่ น่าสนใจหรือเปล่า แล้วเราก็ต้องแบบอธิบายให้คนที่จะออกทุนให้เราเข้าใจว่า อันนี้ มันเป็นสิ่งที่สำคัญ มันไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน มันจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงขึ้นมา ในสังคม ในวงการ ซึ่งจริงๆ แล้วมันอาจจะต้องใช้เวลา แต่เราก็ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะรับได้หมด แต่มันก็ต้องทำ เพราะมันจะทำหน้าที่เป็นตัวคาน อย่างถ้าในวงการหนังหรือวงการศิลปะเองมันมีเมนสตรีม มันก็ต้องมีอัลเทอร์เนทีฟ มันก็ต้องมีอะไรที่จะมาคานสิ่งที่มันเกิดขึ้น อย่าง แสงศตวรรษ เรายังพูดกันเลยในวงข้าวต้ม ว่าทำไมทุกคนชอบหนังเรื่องนี้ของเจ้ยมาก เพราะว่ามันไลท์มาก แล้วเราก็คิดว่า เฮ้ย เราคงทำอะไรผิดไปแล้วล่ะ ที่คนชอบเยอะเหลือเกิน ซึ่งมันไลท์ แล้วมันก็ง่ายเกินไป ซึ่งเจ้ยมันไปพูดต่อหน้าคนว่า เรื่องนี้มันเหมือนกับเป็นช่วงเวลาที่เขามีความสุขมากในการทำ ถ้าเทียบกับกับสัตว์แล้ว เพราะช่วงนั้นมันเป็นช่วงที่ดาร์กมาก แล้วมันก็ไม่แฮปปี้ แต่คิดว่าเราเห็นแก่ตัวนะ เพราะเราชอบศิลปินในช่วงที่มันซัฟเฟอร์ (หัวเราะ)  คือไอ้ความลำบากลำบน ทุรกรรมของคน ผลมันทำให้บีบคั้นอะไรออกมา

มันมีพลัง?

ใช่, มีพลัง เวลาศิลปินมีความสุข งานออกมามันไลท์โตะเหลือเกิน (หัวเราะ)

นี่จะไม่ให้ศิลปินมีความสุขเลยเหรอ

มันก็มีความสุขได้ มันก็ออกมานะ ตลกขบขันอะไรไป แต่ถ้าจะให้จำ จะให้เลือกอะไรอย่างนี้ จะเป็นอย่างแรกมากกว่า 

ไม่ชอบเรื่องนี้เหรอ

ไม่ๆๆ คือดูไปครึ่งเรื่อง เขาจะปล่อยของออกมา คือตอนแรกเราคิดว่าอภิชาตพงศ์ ยูไม่มีทางเซอร์ไพรส์ไอได้แล้ว แต่พอดูไปครึ่งเรื่อง โอเค! มึง มึงปล่อยของอีกแล้ว ก็ยกให้น่ะ คือตรงนี้มากกว่า จริงๆ แล้วพี่ไม่ได้ดูดีเทลเลยนะ หนังเรื่องนี้ ความน่าสนใจมันอยู่ที่สตรักเจอร์ของหนัง ที่มันบิดตรงกลาง ซึ่งมันไม่ได้ดูง่ายเลยนะ เรื่องนี้ มันดูยากมาก แต่คนจะเอ็นจอยตรงที่หัวเราะ แต่ถ้ามองภาพรวมมันก็ยังเข้มข้นอยู่ มีความเป็นอภิชาติพงศ์อยู่ อย่างงานอีนี่ (จิ้มไปที่รูปไมเคิลบนปกฟรีฟอร์ม) ก็เหมือนกัน ไม่ได้ดูง่ายเลยนะ คือแบบมันก็จะแกล้งเอาความช็อก ความตลกขบขัน ความกระทบกระเทียบมาเป็นฉากหน้า แต่ว่ายูต้องเจาะไปให้ได้ว่าตรงนั้นคืออะไร

พี่คิดอย่างไรกับงานของพี่ไมเคิ่ล ถ้าสมมุติว่าไม่เคยเป็นเพื่อนกันมาก่อน

ถ้าไม่เป็นเพื่อนกันเหรอ ก็คือช่างกล้า มันก็เป็นอาร์ติสต์คนแรก ที่เหมือนกับประกาศศักดิ์ศรีในความเป็นสิทธิของเกย์ ซึ่งมันถือเรื่องตรงนี้มาก แล้วเขาซีเรียสมากกับบทบาทและสิทธิและเสรีภาพของเกย์กับสตรี มันน่ะ เป็นเฟมินิสต์ยิ่งกว่าฉันอีก จริงๆ นะขอบอก! คือพี่ชอบงานเขาตรงที่ว่ามันคอมเพล็กซ์มาก ตรงที่เขาจะอยู่สองวัฒนธรรมตลอด อย่างพี่ฤกฤทธิ์เขาจะอยู่เหนือทุกอย่าง แล้วเวลาเขามองเหมือนเขาจะมองจากเบิร์ดอายวิว แล้วเขาก็สามารถที่จะวิเคราะห์และจำแนกทุกอย่างได้รวดเร็วมาก ปรับตัวได้อย่างรวดเร็ว แต่เขาจะแบบอยู่ข้างบนตลอดเวลา แต่ไม่เคิลมันจะอยู่ข้ามวัฒนธรรมระหว่างความเป็นอเมริกันกับความเป็นไทย ตะวันตกกับตะวันออก

พวกพี่ทั้งสามคนจบมาจากที่เดียวกันเลยนะครับ

ใช่, คือที่นั่นเขาจะสอนให้เราเป็นตัวของตัวเองมาก มันจะเป็นพื้นที่ที่เราพูดเมื่อกี้ คือไอ้สังคมไทย ไม่ซ้ายก็ขวา คือพื้นที่ตรงกลางที่จะให้คนมาเอ็กเซอร์ไซส์ไอ้ความเป็นอิสรภาพ ให้มันได้เติบโต มันมีน้อย แต่ที่นี่มีให้เรา

แค่นั้นเอง...

ใช่, แค่นั้นเอง แล้วก็อะไรรู้ไหม คือเขาจะมีปัจจัยอีกอย่างให้ คือมิวเซียมที่อยู่มาร้อยกว่าปี มีหนังสือเป็นล้านๆ เล่ม คือมีงานศิลปะที่แบบว่า เดินเข้าไป ครูจะด่าทุกครั้ง เพราะว่าเป็นนักเรียนเข้าไปได้ฟรีไง เขาจะด่าว่ายูรู้มั้ยว่าระหว่างสิงโตสองตัวเนี่ย คือมันมีรูปั้นสิงโตสองตัวอยู่หน้าประตู คุณเข้าไปดูสิ มันมีตั้งแต่ของเก่าสุด มีงานดรอว์อิ้งของดาวินชี่ ของแวนโก๊ะห์ของเฮี่ยห่าอะไร คือถ้าคุณเป็นนักเรียนเพ้นติ้ง แล้วคุณอยากไปนั่งสเก็ตซ์กับแวนโก๊ะห์ ก็ไปห้องดรอว์อิ้งไปขอเขาเขาก็จะใส่ถุงมือ แล้วไปเอาออกมาให้ดู มันมีอย่างนี้อยู่ มันอยู่ที่ว่าเราจะใช้มันยังไง อย่างพี่ไปหลับประจำ ที่ห้องเจแปนนีส แล้วเขาจะให้ ทาดาโอะ อันโด* (Tadao Ando) มาสร้างห้อง เขาเรียกว่าห้อง Sixteen Pole ไม่มีใครรู้ แล้วมันจะเป็นห้องที่เงียบมากๆ เวลาที่พี่คิดถึงบ้าน หรือเราคิดงานไม่ออก ทุกคนจะรู้ว่าฉันจะต้องไปอยู่ในห้องนั้น แล้วก็ไปนั่งหลับ มันเป็นห้องที่เงียบบบ และมืดดด มากกก เลยนะ ซึ่งเราอยู่แล้วมีความสุข ในห้องสมุดของโรงเรียนเรามันมีอะไรให้เราไปค้นคว้าได้เยอะ มีวิดีโอดาต้าแบงก์ แล้วพอเดินไปไหนทุกคนก็จะคุยกันแต่เรื่องไอเดียตลอดเวลา คือที่นี่มันไม่มีบรรยากาศอย่างนั้น พอกลับมาถึงบ้าน เราถึงชอบอยู่แต่พวกเรากันเอง เลยมีคนบอกว่าไอ้พวกนี้มันคบใครไม่เป็น (หัวเราะ)

การได้ไปเรียนที่นั่นมีความสำคัญกับพี่มากไหม

เรารู้สึกว่ามันสำคัญมาก พี่รู้สึกว่า ไม่เสียใจที่ไปเรียน คือปกติเราไปเรียน อย่างเรียนรามนี่เสียเวลาชิบหาย นึกออกมั้ย  คือเรียนหนังสือตั้งแต่จบมาสิบห้าสิบหกปีที่อยู่โรงเรียนนี่เราจะเซ็ง มันไม่ค่อยมีแรงบันดาลใจ แต่ที่นั่นมีเพียบเลย 

แล้วในบ้านเราตอนนี้ มีที่ไหนที่เป็นที่ให้อิสระทางความคิดและสร้างแรงบันดาลใจกับคนได้บ้าง

ไม่มี, เราต้องสร้างขึ้นมา เราถึงชอบออกไปทำงานข้างนอก ได้เดินทาง ได้คุยกับคน นี่คือสาเหตุหนึ่งที่เราต้องกลับมาทำอะไรที่นี่ ทุกครั้งที่เราไปดูงานศิลปะหรืออะไรที่ทำให้เราขนลุกได้ เราจะบอกทุกคนว่า กลับมาแล้วเรามาทำอะไรอย่างนี้กันเถอะ คือมันควรจะต้องทำให้เกิดอะไรอย่างนี้ขึ้นได้ในบ้านเรา

แล้วอะไรอย่างนี้ที่ว่า ได้ทำให้เกิดเป็นรูปธรรมบ้างหรือยังครับ

เราคิดว่ากิจกรรมที่เราทำกันมา อย่าง 304 หรือว่าอะไรก็ตาม เราว่ามันก็ช่วยได้ในระดับหนึ่งนะ แต่พี่ว่ามันต้องมีอะไรเยอะๆ กว่านั้น อย่างการมีมิวเซียม หรือกิจกรรมที่เราทำที่นี่ อย่างการจัดทอล์กมันต้องมีบ่อยๆ และก็มีประจำด้วย คนจะได้รู้สึกว่า มันมีนะ แล้วเขาก็มาใช้บริการได้ หรือว่ามีฟิล์มเซ็นเตอร์ อะไรอย่างนี้ ซึ่งที่นี่มันขาด เราจะต้องมาอยู่ในสถานที่ที่เราอยากได้อะไร เราจะต้องต่อสู้เพื่อได้มันมา ไม่เคยได้อะไรมาง่ายๆ น่ะ อย่างพวกรุ่นลูกรุ่นหลานเรามันถึงจะสบาย อย่างอยากจะไปดูหนัง ก็จะมีแต่ลิโด้ กับเฮาส์อาร์ซีเอ คือฟิล์มเซ็นเตอร์จริงๆ ควรจะต้องมี

อย่าง Cinemateque อะไรอย่างนี้ไหม

ใช่, ซีเนมาเท็กซ์ โรงละคร คอนเสิร์ตฮอล์อะไรอย่างนี้

แล้วพี่ได้มีส่วนร่วม หรือมีส่วนเกี่ยวข้องกับหอศิลป์กทม. ไหม

ก็มี, เขาก็ชักจูงไปเป็นคณะอนุกรรมการเครือข่ายรณรงค์อะไรอย่างนี้ มันก็มีปัญหาในการทำงานเยอะเหมือนกัน อย่างเราต้องยอมรับว่าองค์กรมันใหม่มาก แล้ว กทม. เองเขาก็พยายามคิดหาวิธีว่าจะบริหารยังไง แล้วมันก็ผ่านมือมาหลายรัฐสมัยเหลือเกิน นึกออกไหม (หัวเราะ) ซึ่งมันเริ่มตั้งแต่เรากลับมาแรกๆ ปี 96 ตอนที่เราทำ 304 เราก็คุยกับอาจารย์โต้ง (ไกรศักดิ์ ชุณหะวัณ) คุยกับทุกคน ว่าเชื่อไหมว่าเราจะใช้เวลาสิบปี ที่จะได้มันมา แล้วก็จริงๆ นี่ไง 2007 ขนาดหอศิลป์พีระศรีสิบห้าปีนะ กว่าจะได้สร้าง คือมันไม่มีทางง่ายๆ หรอก ประเทศไทย คือตัวกระบวนการที่จะสร้างความเข้าใจว่ามันสำคัญนะ มันต้องใช้เวลาในการล็อบบี้

แล้วมีความหวังกับมันแค่ไหน

ถ้าทุกคนสามารถที่จะให้ความร่วมมือกัน และตั้งใจที่จะทำให้มันดี พี่ว่ามันก็ดีได้ แต่ปัญหาคือ คนส่วนใหญ่จะมีทัศนคติแบบ Wait and See มีแต่มองดู แต่ไม่ได้เข้าไปช่วยจริงๆ ไมได้ลงมือทำจริงๆ มันก็จะยากที่จะทำให้มันดีขึ้น ซึ่งตรงนี้ก็น่าเสียดาย คือมันเป็นงานที่ทุกคนไม่ได้อะไรกันหรอก ทำกันมาตั้งนานก็อยากให้มันออกมา

แล้วได้ดูงานที่ TCDC บ้างไหม

TCDC  ได้ดู ชอบ มันต้องมีตรงนี้ให้กับพวกดีไซน์ ซึ่งพวกดีไซน์เขาก็บ่นน้อยใจว่าพวกวิชวลอาร์ตได้เยอะ อะไรอย่างนี้ คือจริงๆ แล้วมันต้องมีให้ทุกที่ อย่างหนังก็ต้องมีฟิล์มเซ็นเตอร์ให้เขา ปัญหาของบ้านเราคือ เราผลิตคนเป็นอย่างเดียว แต่เราไม่เคยคิดอะไรที่จะมารองรับคนพวกนั้น จะต้องมีแผนการรองรับว่าเด็กพวกนี้ที่จบมาห้าร้อยคนต่อปี จะทำอะไร อย่างตรงหอศิลป์ กทม. นี่ไง อย่างน้อยยูมีที่นึงที่... เราก็ไม่ได้การันตีว่า ทุกคนจะได้มาแสดงที่นี่หมด แต่ว่าอย่างน้อยเรามีสถานที่ให้พวกเขาได้ใช้ไหม ที่จะเป็นกองกลางที่แบบ ใครจะทำหนังมามีเดียเซ็นเตอร์ ใครจะหาข้อมูลเข้ามาซีเนมาเท็กซ์ ใครจะไปดูงานแสดงขึ้นไปดูหอศิลป์ แต่การแบ่งสรรไอ้ need พวกนี้เราจะต้องตีโจทย์ให้แตก เราต้องเสนอเขาเลยว่าควรจะมีห้องให้ยังก์อาร์ติสต์มาทำอะไรด้วย คือเป็นเหมือนกับห้องแล็บห้องทดลอง หรือมีร้านให้พวกยังก์อาร์ติสทำของมาขายจะได้มีตังค์ ไม่ใช่แบบ Art Mart เพราะ Art Mart ก็จะรองรับอาร์ติสต์อยู่ประเภทนึง แต่มันไม่ได้มีอาร์ติสต์ประเภทเดียวในโลกนี้ไง อย่างพวกเราบางคนไม่มีของไม่มีรูปมาขาย มันจะทำไงล่ะ(หัวเราะ)

เป็นเหมือนสไตล์เฉพาะตัวของ 304 

ไม่หรอก แต่เราคิดว่าเราไม่ได้เน้นผลิตอ๊อบเจ็กต์ออกมา มันเป็นผลพวงจากตระกูลคอนเซ็ปต์ช่วลมากกว่า

แล้วทางรอดของศิลปินที่ทำงานคอนเซ็ปต์ช่วลคืออะไรล่ะครับ ถ้าไม่มีงานให้ขายได้

เราต้องรู้ว่าตลาดเราอยู่ตรงไหน คือตอนที่พี่ไปสอนวิชา Professional Practise เราก็จะอธิบายให้เค้าฟังว่า ในโลกนี้มีอะไรบ้าง เรามองว่าสิ่งที่เราทำเนี่ย มันเป็นอะไร มันจะไปอยู่ในสายไหน ในตำแหน่งของเราที่อยู่ในโลกศิลปะมันอยู่ตรงไหน ตลาดในที่นี้หมายถึง Resource หมายถึง Distribution ที่เราจะส่งข้อมูลของเราออกไป เพื่อที่จะได้รับทุนหรือได้อะไรมา แต่ถ้าเกิดว่ายูทำงานตลาดยูก็ต้องเข้าตลาด คือยูทำของออบเจ็กต์ยูก็ต้องเข้าไปอีกกระแสนึงเลย ตัวเราเองต้องรู้ มันก็คือมาร์เก็ตติ้งนั่นแหละ คือเราต้องรู้ว่าของเราคืออะไร แล้วก็โพสิชั่นของเราเป็นยังไง แล้วก็ตลาดเราอยู่ที่ไหน

เป็นการตลาดเลย

ใช่ๆๆ เพราะถ้าเกิดเราดูตรงนี้ไม่ออกเราก็จะงงๆ เราต้องรู้ แล้วเราก็ต้องรีเสิร์ชว่า ถ้ายูทำเพ้นติ้ง แกลเลอรี่ไหนที่ดีที่สุดในเมืองไทย ยูก็ต้องไปเสนอที่นั่น หรือว่าเราทำงานคอนเซ้ปต์ช่วล เราจะไปแสดงที่ไหน มันก็มีอยู่ไม่กี่ที่หรอก จะหาทุนที่ไหน มันก็จะมีอยู่ไม่กี่ทุน เราก็ต้องไปถาม ถามอาจารย์หรือคนที่เค้าเคยได้สิ ว่าเค้าอยู่ได้ยังไง เราก็จะเชิญพวกนี้ไปพูด เชิญเจ้ยไปพูด นักเรียนมันก็จะได้รู้ไงว่า พี่ๆ เค้าทำยังไงมาก่อน

เข้าเรื่องที่เราถนัดกันดีกว่า รู้มาว่าพี่เป็นคนชอบดูหนังมากกก

ก็เจอกันที่โรงหนังประจำไม่ใช่เหรอ (หัวเราะ) เรื่องหนังนี่เหมือนเป็นเป็นอะไรที่ Addict น่ะ เหมือนยาเสพย์ติด เพราะว่าตอนเด็กๆ ที่บ้านเป็นโรงหนัง (พอพูดเรื่องนี้ตาก็เป็นประกายขึ้นมาทันที)

หา จริงดิ?

เออ ที่เชียงราย โตมากับโรงหนัง เป็นโรงหนังเล็กๆ จำเรื่อง Cinema Paradiso ได้ใช่ป่ะ เพราะบ้านเราจะเป็นหมู่บ้านที่อยู่ในอาณาเขตของสามเหลี่ยมทองคำ แถวเชียงแสน แล้วก็คือพ่อแม่เนี่ยเค้าย้ายมาจากเชียงใหม่ แล้วพ่อเค้าก็แบบ ติดเอนเตอร์เทนน่ะ แล้วก็ไปอยู่ในหมู่บ้านนั้น ซึ่งไม่มีไฟฟ้าไม่มีอะไรเลย ไฉนเลย เค้าก็สร้างโรงหนัง ชั้นคิดว่าเค้าคงอยากดูหนัง (หัวเราะร่วน) คือตัวเค้าเองเองเป็นคนที่ชอบดูหนังเจมส์ บอนด์มากไง แล้วก็ตั้งชื่อน้องชายพี่ว่า เจมส์ บอนด์ (หัวเราะร่วนกว่า) ทุกคนนี่ไม่รู้เลยนะ ว่าบ้านเราเป็นโรงหนัง แล้วตอนที่โรงเรียนปิดเทอมเนี่ย ชั้นก็จะเป็นแผนกเคียวเรเตอร์ค่ะ เลือกหนัง เอาเรื่องนี้ๆ มา เอาเรื่องนี้มา รู้ว่าหนังนี้จะมาเข้าเชียงรายเมื่อไหร่ เราก็เปิดหนังสือพิมพ์เว้ย พ่อ เรื่องนี้เรื่องนั้นนะ แล้วเค้าก็จะจอง สมมุติว่ามันมาที่เชียงรายปุ๊บ มันก็จะกระจายไปตามอำเภอต่าง อย่างบ้านเรามันจะอยู่ในหมู่บ้านเล็กๆ ที่เชียงแสน ก็จะมีโรงหนังแม่สายแม่จัน ที่อีกหมู่บ้านนึง... ก็วิ่งซีคะ ก็จะมีหนังวิ่ง (หัวเราะ) พอไปดู Cinema Paradiso ชั้นก็จะร้องให้ แบบ เฮ้ยแก บอกไมเคิ่ล หนังวิ่ง!ๆ แบบว่าเหมือนบ้านชั้นเลย มอเตอร์ไซค์ (หัวเราะ) ก็จะเป็นแผนกนี้ แล้วก็เป็นแผนกขายตั๋ว แล้วน้องชายนี่อ่านหนังสือไม่ออกนะ มันก็จะเลือกแผ่น เปิดเพลง (หัวเราะ)

แล้วมีหนังอะไรบ้าง

บ้า!...ตั้งแต่ How the West Was Won ไปจนถึงองคุลิมาร ไปจนถึงหนังไทยหนังบ้าหนังบอ คือแบบได้ดูทุกประเภท

เป็นโรงหนังแบบไหนเนี่ย

โรงที่สร้างขึ้นเป็นไม่น่ะ แล้วก็ต้องฉายกลางคืนเท่านั้น (หัวเราะ) เพราะมันไม่บังแสง (ปรบมือหัวร่อชอบใจ) แต่ที่บ้านมีเครื่องอาร์ต ก็คือฉายหนัง 35 มม. นั่นแหละ แล้วก็ตามประสาที่พอช่วงหลังจากที่วิดีโอเข้ามา เหมือนในหนังนั่นแหละ ก็คือทุกคนก็จะดูวิดีโอ ก็เลยไม่มีคนเข้ามาดู เค้าก็เลยขายเครื่องอาร์ตไป ก็เปลี่ยนมาขายวิดีโอแทน ที่บ้านมีตลาด พ่อเป็น ส.จ. ก็เอาไฟฟ้าเข้าหมู่บ้านคือแบบว่าพัฒนาสุดฤทธิ์ (หัวเราะ) 

อยู่ในสายเลือดเลย ว่างั้น

สายเลือดๆ แล้วก็ตอนเด็กๆ ที่บ้านจะมีประชุมทุกวัน นึกออกไหม ช่วงนั้นมันเป็นช่วงที่คอนมิวนิสต์กำลังระบาด แล้วช่วงนั้นจำได้อยู่วัน มีผู้ว่ามา แล้วเขาก็มาพร้อมกับแผนที่ แล้วก็กางเลย แบบว่า เราจะต้องไปต่อสู้กับคอมมิวนิสต์ที่ไหน รู้สึกอินไซด์สตอรี่มากๆ (หัวเราะลั่น)

เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้พี่เป็นคนที่ชอบทำงานกับชุมชน

ใช่ พี่ได้มาจากพ่อพี่เยอะมากน่ะ แล้วตอนที่สามีไปขอชั้นเค้าก็บอกว่าลูกสาวบ้านนี้เค้าทำกับข้าวไม่เป็นนะ แต่เค้าชอบทำงานเพื่อสังคม (หัวเราะยาวน้ำหูน้ำตาไหล) แล้วตอนนี้เค้าก็ยังแอ็กทีฟ เป็นกรรมการโน้นกรรมการนี้ ของอำเภอของจังหวัดก็ว่าไป ชั้นก็โตมาแบบนี้ 

ก็เลยทำให้ชอบดูหนังคนเดียวมาตลอด

ดูหนังคนเดียวมาเรื่อยๆ แถมยังไม่พอ ที่เปรี้ยวกว่านั้นคือ พออยู่ปอสอง มาเรียนที่เชียงใหม่ เพื่อนเลิฟก็จะเป็นลูกเจ้าของโรงหนัง ทิพย์เนตร แล้วรู้ไม๊ว่าชั้นใช้เวลายังไง ตะแร๊ดแตร๊ดแตร๋ในโรงหนังของเพื่อน(หัวเราะ) แล้วลุงก็จะแสนดีเหลือเกิน ลุงก็จะไปส่ง เสาร์อาทิตย์ก็จะไปส่ง ไปดูหนัง ก็นี่ War and Peace ภาษารัสเซียตอนเด็ก

หมายความว่าไง เป็นภาษารัสเซียเลยเหรอ มีซับฯ รึเปล่า

มี Sub ไทยอังกฤษ ปอ 5 เริ่มเรียน AUA เป็นเด็กที่เป็นบ้า นึกออกไหม ทุกคนบอกว่า มึงเป็นบ้าไปแล้วเหรอ อะไรเงี้ย แต่พี่จะเป็นคนไม่เหมือนใครตั้งแต่เด็กๆ 

แล้วตอนนี้ยังมีนิสัยดูหนังคนเดียวรึเปล่า

เป็นนิสัย เป็นกิจวัตร สามีเราก็เป็นโรคติดหนังเหมือนกันไง ก็คือสองสามวันไม่ได้ดูหนังก็จะลงแดงตาย ตอนนี้ก็กลายเป็นดูหนังสองคน แต่เดี๋ยวนี้มีการแบ่งประเภทไง พวกประเภทแหวะกับอ้วกแตกชั้นก็จะไม่ดู อย่างที่เราชอบเนี่ยจะมีหนังรักหวานแหวว เคล้าน้ำตา แนวแอ็กชั่นอย่าง 300 เนี่ยดูมาสามรอบแล้ว (หัวเราะ) ไม่งั้นก็เป็นหนังอาร์ตไปเลย แต่หนังตลกตีหัวจะไม่ชอบดู แต่ตลกคอนเซ็ปต์ช่วลชอบดู หนังผีหนังแหวะเนี่ยสามีจะชอบมาก เราก็จะแบ่ง แยกกันดูเลย หลังแต่งงานได้ปีกว่าเนี่ย เราก็จะเริ่มมีโควต้าแล้ว หนังหวานแหววชั้นก็ไปดูกับเพื่อนสาว หนังผีแหวะเค้าก็จะไปดูกับเพื่อนเค้า

แล้วชอบหนังขนาดนี้แล้ว ทำไมไม่ทำหนังเองซะเลยล่ะ

ก็เหมือนชอบศิลปะแล้วไม่ทำไง คือขอไม่ทได้ไม๊ เพราะถ้าทำแล้วจะเกลียด คืออย่างตอนที่จัดเทศกาลหนังที่จะต้องจัดทุกๆ สองสามปีนี่คือมันจะเบื่อ พอเรารู้สึกว่ามันเป็นงานแล้วเราจะรู้สึกว่ามันไม่ Passion แล้วไง อย่างหนังอาร์ตอะไรเงี่ยตอนที่พวกพี่ทำฟิล์มเฟสฯ พอเราฉายหนังเสร็จแล้วใช่ไม๊ ดูหนังเอ็กซ์เปอร์ฯ มาทั้งวันน่ะ แล้วคนก็ถามว่าไปไหนต่อ เราก็บอกว่าไปดูหนัง (หัวเราะ) เค้าก็บอกว่ามึงจะบ้าเหรอ! อันนี้คือเอนเตอร์เทน อันนั้นคืองานไง มันคือความเอนเตอรเทนที่ไม่ต้องคิดอะไรมาก 

ชอบดูแต่ไม่ชอบทำ 

ใช่ เหนือยว่ะ ไม่ชอบ ชอบเป็นโปรดิวเซอร์ กับเคียวเรเตอร์ ชอบดูแล ชอบเอาโน่นเอานี่มารวมกัน สงสัยคงได้มาจากพ่อเยอะแล้วตอนหลังก็มีโรงหนังอยู่หน้าบ้าน โรงหนังฟ้าธานี จะเลิศมาก มันจะเป็นช่วงที่นักศึกษา ม.ช. มันจะชอบจัดหนัง เค้าเรียกว่าหนังจัด มันจะเป็นช่วงที่โรงกำลังว่างอยู่ นักศึกษาก็จัดหาทุนเว้ย แล้วแมร่งขายบัตรสิบบาท นี่เป็นตอนแรกที่ได้ดู War and Peace ได้ดูหนังเชกูวาร่า รุ่นโอมาร์ ชารีฟน่ะ

ดู Sub อีกแล้วใช่ไหม

ใช่ๆ ยังมีเปรี้ยวกว่านั้น คือชั้นกับเจ้ยจะเหมือนกันคือมันจะได้ดูในห้องซาวด์แทรก ไม่มี Sub คือตอนนั้ยที่เชียงใหม่ฝรั่งมันเยอะกัน มันก็จะมีกั้นห้อง ข้างล่างก็พากย์ไป แต่ข้างบนเป็นซาวด์แทรก สำหรับฝรั่งไง ตั๋วธรรมดาสิบบาท แต่ข้างบนห้าสิบบาท ชั้นก็จ่ายเงินไปดูตรงนั้นดู แบบว่าเปรี้ยว ดูซาวด์แทรก

ก็เลยเก่งตั้งภาษาอังกฤษมาตั้งแต่เด็กๆ 

ก็เรียน AUA ตั้งแต่ปอ 5 ไง แล้วเราก็จะได้จากการดูหนัง ฟังเพลงอะไรพวกเนี้ย คือตอนปอ 6 ก็หัดแกะเพลง ของ Beatles แล้ว

กลับมาเรื่องเคียวเรเตอร์ต่อ มีเคียวเรเตอร์คนไหนที่พี่ชอบ หรือเป็นแรงบันดาลใจให้ไหมครับ

มีๆ คือชอบ ฮันซ์ อูริช (Hans Urich Obrist)* เคียวเรเตอร์ชาวสวิส ที่มาเคียวเรทงาน « Do it » ที่ศิลปากรเมื่อตอนโน้นไง คนนี้จะเก่งมาก แล้วก็อายุยังไม่มากด้วย เราก็อยากเก่งแบบเขา

มีศิลปินคนไหนที่อยากร่วมงานด้วยเป็นพิเศษไหม

ไม่มีเป็นพิเศษ เราร่วมงานได้กับทุกคนแต่จะชอบทำงานกับพี่ฤกษ์ฤทธิ์ จะสนุกมาก คือเขาเก่งมาก คือแนวคิดในงานของเขาเนี่ย มันเป็นอะไรที่เป็นการปฏิวัติ พลิกโฉมหน้าวงการศิลปะร่วมสมัยของโลกเลย เจ้ยเองก็เหมือนกัน สิ่งที่เค้าทำเนี่ยมันเป็น การปฏิวัติ เปลียนแปลงวิธีคิดในการทำภาพยนตร์เลย สองคนนี้จะเหมือนกัน คือจะสร้างสิ่ง

มีอะไรที่เราไม่ชอบมากๆ บ้างไหม ในการทำงานแบบนี้ 

เราไม่ชอบสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ ไม่ชอบการรอคอยอะไรนานๆ อย่างต้องตามรองานจากศิลปิน หรือรอการทำงานอะไรที่มันขึ้นอยู่กับคนอื่นนานๆ โดยที่เราจัดการอะไรไม่ได้ เนี่ย จะเกลียดมาก แต่ก็ต้องเจอทุกที หนีไม่พ้นหรอก

แล้วที่เราชอบมากๆ ล่ะ

การได้ท่องเที่ยวไปตามที่ต่างๆ ได้ดูงาน ได้เห็นอะไรๆ  ได้เจอผู้คนต่างๆ  มากมาย ได้จัดการ เราชอบอะไรแบบเนี้ยมากๆ 

คำถามสุดท้าย ถ้าพี่ตายไปแล้ว อยากให้คนพูดถึงกฤติยา กาวีวงศ์ว่ายังไงครับ

ก็อยากจะให้คนพูดถึงเราว่า เราทำในสิ่งที่เราทำตรงนี้ได้ดีที่สุด ให้ทั้งศิลปินที่ร่วมงานกับเรา หรือคนดูงาน ประทับใจกับการทำงานของเราให้มากที่สุด ก็อยากให้เป็นอย่างงี้

Footnote

กฤติยา กาวีวงศ์

กฤติยา กาวีวงศ์ เกิดที่จังหวัดเชียงราย จบการศึกษาระดับปริญญาโทจากสถาบัน The School of Art ,Institute of Chicago สหรัฐอเมริกา หลังจากนั้น เธอก็ทำงานในบทบาทภัณฑารักษ์อิสระมาอย่างต่อเนื่องและยาวนาน อีกทั้งเธอยังเป็นผู้ร่วมก่อตั้งโปรเจ็ค  304 องค์กรอิสระในกรุงเทพฯ ซึ่งให้ความสำคัญกับการสร้างโครงการศิลปะร่วมสมัยจากหลากหลายวัฒนธรรม จากทั้งศิลปินไทยและต่างประเทศ ผลงานที่ผ่านมาของเธอคือ งาน Under Construction จัดที่ Tokyo Opera City Gallery โตเกียว ในปี 2003 งาน Nothing ของฤกษ์ฤทธิ์ ตีระวนิช และคามิน เลิศชัยประเสริฐ จัดที่ หอศิลป์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในปี  2004 งาน Bangkok จัดที่ La Capella เมืองบาร์เซโลน่า และบรัสเซลล์ และงานนิทรรศการทอวัฒนธรรม จัดขึ้นที่ พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน กรุงเทพฯ ปี 2005 รวมไปถึงงาน งาน Politics of Fun ที่ Haus der Kulturen der Welt ที่เบอร์ลิน ปี 2005 ปัจจุบันกฤติยารับหน้าที่เป็นผู้อำนวยการหอศิลปะบ้านจิม ทอมป์สัน กรุงเทพฯ

โปรเจ็กต์ 304

โปรเจ็กต์ 304 เริมก่อตั้งขึ้นในฐานะหอศิลป์ทางเลือก ณ.กรุงเทพฯ ในปี 1996 ริเริ่มและดำเนินการโดยกลุ่มศิลปิน และภัณฑารักษ์ ซึงในปัจจุบันได้สลายตัวเองและแปรสภาพกลายจนเป็นองค์กรศิลปะแบบ non- site-project (โครงการเคลื่อนที่) เป้าหมายของมันคือการใช้ศิลปะเป็นเป็นการเบิกทางสู่แนวคิดใหม่ๆ และสร้างความเข้าใจอันดีต่อศิลปะร่วมสมัยให้กับสังคม

ในฐานะพื้นที่ทางศิลปะที่ไม่หวังผลกำไร โปรเจ็กต์ 304 มีจุดประสงค์ที่จะเป็นสะพานเชื่อมต่อระหว่างศิลปะและสังคม โดยไม่จำกัดรูปแบบทางศิลปะ ไม่ว่าจะเป็นงานจิตรกรรม ประติมากรรม ศิลปะติดตั้งจัดวาง ภาพพิมพ์ และภาพถ่าย ไปจนถึงวิดีโออาร์ต ภาพยนตร์ และศิลปะการแสดง การจัดอบรมและให้ความรู้ทางการศึกษาเป็นแนวทางหลักอีกอย่างที่ โปรเจ็กต์ 304 ให้ความสำคัญและจัดขึ้นอย่างสม่ำเสมอ รวมถึงการจัดสัมนา หรือเสวนาทางด้านศิลปะอย่างต่อเนื่อง

โปรเจ็กต์ 304 จัดหาพื้นที่ และสร้างโอกาสในการแสดงออกให้กับศิลปินไทยหน้าใหม่ และเป็นที่รู้จักกันดีในบทบาทผู้จัดกิจกรรมทางศิลปะทั้งใน และนอกประเทศชั้นดีแห่งหนึ่ง ศิลปินที่แสดงงานที่นั่นจะได้มีโอกาส พัฒนาและขัดเกลาทักษะ แลกเปลี่ยนข้อมูล และฝึกการทำงานศิลปะร่วมกันกับคนอื่นในโครงการต่างๆ งานแสดงจะเน้นไปที่แนวคิดเป็นหลัก โดยมุ่งประเด็นไปที่เรื่องสังคม วัฒนธรรม และการเมือง โปรเจ็กต์ 304 เปิดโอกาสและพื้นที่ให้แก่ทุกคนที่สนใจที่จะใช้ศิลปะเป็นสื่อในการปรับปรุงเปลี่ยนแปลงสังคมของเรา โดยไม่จำกัดว่าจะเป็นใคร มาจากไหน

ผู้ร่วมก่อตั้งโครงการ : กฤติยา กาวีวงศ์, อภิชาติพงศ์ วีระเศรษฐกุล, ชาติชายปุยเปีย, Edouard Mornaud, ไมเคิ่ล เชาวนาศัย, มณเฑียร บุญมา, ประพน คำจิ่ม, ศจีทิพย์ นิ่มวิจิตร, ธีระพล งามสินจำรัส และกมล เผ่าสวัสดิ์

e-mail: [email protected] หรือ [email protected] และ  www.project304.net

Kitsch

ในวงการศิลปะและการออกแบบ มักจะใช้ Kitsch ในแง่มุมของอะไรที่เชยเฉิ่มไร้รสนิยม แต่ภายหลังกลับถูกนํามาใช้ใหม่จนมันกลายเป็นอะไรที่ฉีกจากกรอบออกไปจนมันจะมีนัยยะแฝงซ้อนขึ้นมา อย่างงานศิลปะของ Jeff  Koons หรือหนังไทยเรื่องฟ้าทลายโจรก็ถือเป็น kitsch อย่างหนึ่งเหมือนกัน

Tadao Ando

เกิดในเมืองโอซาก้า ประเทศญี่ปุ่น เป็นสถาปนิกเลือดอาทิตย์อุทัยผู้บรรลุความสำเร็จสู่จุดสูงสุดในประเทศ ในสองสามปีที่ผ่านมาเขาปรากฏตัวขึ้นสู่โลกฐานะขุมพลังใหม่ทางวัฒนธรรมแห่งงานสถาปัตยกรรม งานของเขาได้รับรางวัลต่างๆ มากมาย รวมถึงรางวัล Pritzker Architecture Prize ซึ่งเป็นรางวัลอันทรงเกียรติยศสูงสุดสำหรับสถาปนิกทั่วโลก ผลงานของเขาเป็นที่รู้จักกันดีในรูปแบบที่ เป็นส่วนผสมน่าทึ่งของรูปทรงและที่ว่าง กับความเป็นศิลปะ ซึ่งสร้างความรู้สึกอันลึกล้ำที่บรรยายออกมาเป็นคำพูดไม่ได้ ในผลงานของเขา อ้อ! ก่อนหน้าที่เขาจะมาเป็นสถาปนิก เขายังเคยเป็นนักมวยอาชีพมาก่อนด้วย

Hans Urich Obrist

เกิดในเมืองซูริก, ประเทศสวิสเซอร์แลนด็ ในปี เมื่อปี 1968 เริ่มงานด้านภัณฑารักษ์เมื่อปี 1993 เมื่อได้พบกับ Robert Walsar และเริ่มต้นจากงาน Migrateurs ในพิพิธภัณฑ์ Musée d'Art Moderne ในกรุงปรีส ประเทศฝรั่งเศส ปัจจุบันเขาทำหน้าที่เป็นภัณฑารักษ์งานศิลปะร่วมสมัย เขาเคยสอนในสถาบัน IUVA/University of Venice เขาร่วมเป็นภัณฑารักษ์ในงานยูโทเปีย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหกรรมศิลปะ Venice Biennale 2003 เขายังเคยรับหน้าที่เป็นภัณฑารักษ์ในงานศิลปะข้ามชาติระหว่างศิลปินไทยและต่างชาติ อย่างงาน « Do it » อีกด้วย

[panuboonpiputtanapong]

Blue Is the Warmest Color กับ อัปลักษณ์ศิลป์ที่ถูกคัดทิ้ง

เรื่อง: ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์ จากคอลัมน์ OPEN YOUR EYES นิตยสาร FILMAX ฉบับที่ 84

ในหนังรางวัลปาล์มทองคำจากเทศกาลหนังเมืองคานส์ปี 2013 อย่าง La Vie d’Adèle – Chapitres 1 & 2 หรือในชื่อภาษาอังกฤษ Blue Is the Warmest Color ที่ดัดแปลงมาจากนิยายภาพชื่อดัง Le bleu est une couleur chaude (Blue Is the Warmest Color) ผลงานการกำกับของ อับเดลลาทิฟ เคชิช (Abdellatif Kechiche) ที่เล่าเรื่องราวของ อาเดล เด็กสาวมัธยมปลายที่ค้นพบว่าตัวเองรักคนเพศเดียวกัน เธอตกหลุมรัก เอมมา หญิงสาวผมสีฟ้านักศึกษามหาวิทยาลัย ทั้งคู่พานพบ ตกหลุมรัก และลาจาก

นอกจากฉากร่วมรักอันอื้อฉาวยาวนานและสมจริงแบบเล่นจริงเสียวจริงไม่มีสลิงไม่มีตัวแสดงแทนของสองตัวละครหญิงอันเป็นที่โจษขานแล้ว หนังยังโดดเด่นด้วยภาพถ่ายอันสวยงามจับจิต รวมถึงการแสดงอันลึกซึ้งตรึงใจและเข้าถึงบทบาทอย่างเป็นธรรมชาติของสองนักแสดงนำอย่าง อเดล เอ็กซาโคปูโลส (Adele Exarchopoulos) และ เลอา เซย์ดูซ์ (Léa Seydoux) จนทำให้ทั้งสองได้รับรางวัลปาล์มทองคำร่วมกับผู้กำกับเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์เทศกาล

นอกจากถ่ายทอดเรื่องราวความรักอันงดงามตราตรึง และความเจ็บปวดร้าวรานจับหัวใจ หนังยังสอดแทรกแง่มุมทางวัฒนธรรมและการเมืองร่วมสมัยลงไปในฉากหลัง รวมถึงแทรกปรัชญาอันลุ่มลึกและประเด็นทางศิลปะอันหลากหลายเข้าไปในบทสนทนาได้อย่างแนบเนียน อย่างเช่นบทสนทนาอันหนึ่งในหนังที่เราโปรดปรานเป็นพิเศษ เรียกว่าฟังแล้วคอศิลปะอย่างเรา ๆ ถึงกับฟินกันเลยทีเดียวเชียว

อาเดล: เธอชื่ออะไร?

เอมมา: ฉันชื่อเอ็มมา

อาเดล: เธอทำงานอะไร

เอมมา: ลองทายดูสิ

อาแดล: ช่างทำผม? (มองไปที่ผมสีฟ้าของเอ็มมา)

เอมมา: (หัวเราะ) ฉันเป็นนักศึกษาปี 4 คณะวิจิตรศิลป์ 

อาเดล: วิจิตรศิลป์เหรอ?

เอมมา: ใช่

อาเดล: เธอชอบเหรอ

เอมมา: ก็ชอบนะ

อาเดล: ทำไมถึงเรียกว่าวิจิตรศิลป์ มีศิลปะที่อัปลักษณ์ด้วยเหรอ? (วิจิตรศิลป์ภาษาฝรั่งเศสเรียกว่า Beaux-Arts แปลตรงตัวได้ว่า ศิลปะที่สวยงาม)

เอมมา: ไม่มีหรอก (หัวเราะ) ฉันหมายถึง... งานบางชิ้นอาจจะอัปลักษณ์ แต่นั่นก็แล้วแต่คนจะมอง นอกจากวิจิตรศิลป์ยังมีมัณฑนศิลป์ ศิลปะประยุกต์ แต่ไม่มีโรงเรียนสอนอัปลักษณ์ศิลป์

อาเดล: ทำไมล่ะ?

เอมมา: ...นั่นสินะ ...ในยุคสมัยอิมเพรสชั่นนิสม์เบ่งบาน ทุกคนที่ถูกปฏิเสธไม่ให้เข้าร่วมแสดงภาพเขียนในซาลง เพราะถูกมองว่างานอัปลักษณ์ จะถูกเกณฑ์ไปร่วมแสดงในนิทรรศการ Salon des... 

อาเดล: อัปลักษณ์? (ภาษาฝรั่งเศส)

เอมมา: (หัวเราะ) เหมือนเป็นแหล่งรวมฮิตศิลปะอัปลักษณ์น่ะนะ

ซึ่งนิทรรศการที่เอมมาบอกว่าเป็นแหล่งรวมฮิตศิลปะอัปลักษณ์ที่ว่านั้นเธอหมายถึงนิทรรศการที่มีชื่อว่า Salon des Refusés นั่นเอง

Salon des Refusés หรือ นิทรรศการของพวกถูกคัดทิ้ง เป็นนิทรรศการของศิลปินที่ถูกปฏิเสธจากคณะกรรมการของซาลง (Salon) หรือนิทรรศการที่สนับสนุนโดยรัฐบาลและสถาบันศิลปะของฝรั่งเศสที่ถือกำเนิดขึ้นในปี 1667 โดยช่วงแรกจำกัดเฉพาะผู้ที่เป็นสมาชิกของสถาบันศิลปะเท่านั้น ต่อมาในปี 1748 มีการตั้งคณะกรรมการคัดเลือกผลงานขึ้น เนื่องจากซาลงเป็นนิทรรศการสาธารณะเพียงงานเดียว ผู้ชนะจะได้รับการว่าจ้างงานจากรัฐบาล รวมไปถึงการว่าจ้างงานจากเศรษฐีมีทรัพย์ รางวัลจากซาลงจึงเปรียบเสมือนใบเบิกทางสู่ความสำเร็จในอาชีพศิลปิน จนทำให้เกิดการแข่งขันดุเดือด ศิลปินที่ถูกปฏิเสธหรือคัดออกเพราะงานหลุดจากกรอบ ไม่เข้าพวก อุจาดหรืออัปลักษณ์ในสายตาของคณะกรรมการเหล่านั้นจึงเกิดความไม่พอใจ และรวมตัวกันประท้วงจนความไปถึงหูจักรพรรดินโปเลียนที่ 3 ในปี 1863 จึงดำริให้นำงานที่ถูกคัดทิ้งเหล่านั้นไปจัดแสดงขึ้นในสถานที่อีกแห่งหนึ่ง เพื่อให้มวลมหาชนเป็นคนตัดสินและวิพากษ์วิจารณ์มันด้วยตัวเอง ซึ่งแน่นอนว่าเป็นโอกาสที่พวกเขาเหล่านั้นจะสามารถเหยียดหยามและเย้ยหยันงานศิลปะที่ถูกตราหน้าว่าเป็น “ศิลปะชั้นเลว” หรือ “อัปลักษณ์ศิลป์” ได้อย่างเต็มที่ 

โดยหนึ่งในดาวเด่นในนิทรรศการในครั้งนั้น (ซึ่งนับได้จากผู้ชมและเสียงเย้ยหยันที่ได้รับมากกว่าผลงานชิ้นอื่น ๆ) นั้นได้แก่ผลงาน Le déjeuner sur l’herbe  นั่นเอง

Le déjeuner sur l’herbe, 1862-1863 หรือ The Luncheon on the Grass (มื้อกลางวันบนสนามหญ้า) ผลงานของ เอดูอาร์ต มาเนต์ (Édouard Manet) จิตรกรชาวฝรั่งเศส ที่ถือได้ว่าเป็นภาพเขียนที่อื้อฉาวที่สุดภาพหนึ่งที่วงการศิลปะเคยพานพบมา

มันเป็นภาพการปิกนิกอันแปลกประหลาดที่มีชายชนชั้นกลางแต่งตัวเต็มยศใส่เสื้อนอกผูกไท นั่งเอกขเนกอยู่กับหญิงสาวร่างเปลือยเปล่าบนพื้นหญ้าในสวนสาธารณะ ไกลออกไปเป็นหญิงสาวกำลังซักชุดชั้นในอยู่ในทะเลสาบ (เดิมทีภาพนี้มีชื่อว่า Le Bain (The Bath) มันเป็นภาพที่สร้างความตื่นตระหนกต่อสาธารณชนในยุคนั้นเป็นอย่างมาก ด้วยการจับผู้หญิงเปลือยเปล่าท่าทีเย้ายวนกามารมณ์ให้มานั่งอยู่กับชายหนุ่มที่ใส่เสื้อผ้าเต็มยศที่มีท่าทีและอากัปกิริยาปกติเหมือนไม่มีอะไรเกิดขึ้น ซึ่งดูเป็นการเปรียบเทียบความแตกต่างและขัดแย้งอย่างสุดขั้วและพิลึกพิลั่นอย่างที่ไม่เคยมีใครในยุคนั้นกล้าทำมาก่อน สิ่งที่ทำให้ผู้ชมอึดอัดอีกประการก็คือสายตาของหญิงสาวในภาพที่จับจ้องมายังพวกเขาโดยไม่ยี่หระต่อร่างกายอันเปล่าเปลือยไร้อาภรณ์ของตัวเองแม้แต่น้อย

เมื่อภาพนี้ถูกแสดงในนิทรรศการ สิ่งที่มันได้รับคือเสียงหัวเราะเย้ยหยันและการวิพากษ์วิจารณ์อย่างสาดเสียเทเสีย ที่เป็นอย่างนั้นไม่ใช่เพราะมันเป็นภาพเปลือย เพราะก่อนหน้านั้นก็มีการวาดภาพเปลือยมาแล้วมากมาย หากแต่มันเป็นภาพเปลือยของคนธรรมดาทั่ว ๆ ไป ไม่ใช่เทพีเทพธิดาหรือนางในตำนานเทพปรณัมซึ่งเป็นสิ่งที่คนในยุคนั้นรับไม่ได้ หนำซ้ำหญิงสาวในภาพนั้นก็ไม่ใช่เป็นแค่คนธรรมดาทั่วไปเท่านั้น หากแต่เป็นโสเภณีที่ชาวปารีสต่างก็รู้กันดีว่าทำมาหากินอยู่ในสวนสาธารณะ Bois de Boulogne อันเป็นฉากหลังที่เห็นอยู่ในภาพ ซึ่งถือเป็นการตบหน้าชาวปารีสฉาดใหญ่ เพราะถึงมันจะเป็นเรื่องที่คนรู้กันทั่วไป แต่ก็เป็นเรื่องต้องห้ามไม่มีใครกล้าเอามาพูดในที่สาธารณะแบบนี้มาก่อน ยิ่งเอามาเขียนเป็นภาพแสดงในนิทรรศการแบบนี้ยิ่งแล้วใหญ่ ด้วยเหตุนี้มันจึงถูกชาวปารีสรุมโห่ฮาป่าและหัวเราะเย้ยหยันอย่างรุนแรง ทั้งที่ความจริงแล้วพวกเขาเหล่านั้นกำลังหัวเราะเย้ยหยันตัวเองมากกว่า

แม้แต่ศิลปินร่วมวงการในยุคนั้นหลายคนก็ไม่ชอบผลงานชิ้นนี้ของเขา นักเขียนชื่อดังผู้ยิ่งใหญ่ชาวฝรั่งเศสอย่าง เอมิล โซล่า (Émile Zola) วิจารณ์งานชิ้นนี้ของมาเนต์อย่างเผ็ดร้อนและนำมันไปกล่าวถึงในนิยาย L’Œuvre (The Masterpiece). ของเขาอีกด้วย

ตัวภาพเองก็ถูกนักวิจารณ์ศิลปะวิจารณ์ว่าไร้ความสมเหตุสมผลและไม่บอกเล่าเรื่องราวอะไร อีกทั้งยังแบนและขาดไร้มิติ ทั้ง ๆ ที่ความเป็นจริงแล้วเป็นความตั้งใจของตัวศิลปินเองตั้งใจที่จะละทิ้งความมีเหตุมีผลและขนบในการเล่าเรื่อง รวมถึงต้องการจะล้อเลียนองค์ประกอบของงานจิตรกรรมโบราณชั้นครูและยั่วเย้าความรู้สึกของคนดูไปพร้อม ๆ กัน

ถึงแม้มันจะไม่เป็นที่ยอมรับเป็นอย่างมากในยุคสมัยนั้น แต่แนวคิดในการดึงเอางานจิตรกรรมซึ่งเคยเป็นของสูงจนต้องปีนกระไดดูให้ลดตัวลงมาบอกเล่าเรื่องราวธรรมดาสามัญของคนทั่วไป (หรือแม้กระทั่งคนที่สังคมไม่ยอมรับ) รวมถึงสร้างแนวคิดที่ว่า จิตรกรรมไม่ใช่หน้าต่างที่มองออกไปสู่โลกภายนอกอย่างที่เคยเป็นมา หากแต่เป็นการสร้างโลกภายในและความหมายใหม่ขึ้นมา ทำให้ทุกวันนี้ภาพเขียนของจิตรกรที่เป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกศิลปะอิมเพรสชั่นนิสม์ผู้นี้ได้รับการยอมรับและยกย่องในฐานะผลงานที่ปฏิวัติและล้มล้างค่านิยมและความเชื่อเก่า ๆ ของศิลปะ และเป็นต้นธารที่นำไปสู่การถือกำเนิดของ “โมเดิร์นอาร์ต” หรือศิลปะสมัยใหม่นั่นเอง

นอกจากผลงานชิ้นอื้อฉาวข้างต้นของมาเนต์แล้ว ในนิทรรศการของพวกถูกคัดทิ้งก็ยังมีผลงานอีกชิ้นที่ได้รับความสนใจจากสาธารณะชนเป็นอย่างมาก

นั่นก็คือภาพเขียน Symphony in White, No. 1: The White Girl, 1861-62 ของศิลปินอเมริกันเชื้อสายอังกฤษ เจมส์ แม็คนีลล์ วิสต์เลอร์ (James Abbott McNeill Whistler) นั่นเอง

มันเป็นภาพขนาดเต็มตัวของหญิงสาวสวมชุดยาวสีขาวยืนอยู่บนพรมหนังสัตว์หน้าผ้าม่านสีขาว ในมือถือดอกลิลลีสีขาว สายตาของหญิงสาวและสุนัขจิ้งจอกจ้องตรงมายังผู้ชม โทนสีหลักเกือบทั้งหมดของภาพเป็นสีขาว นางแบบในภาพคือ โจอานนา ฮิฟเฟอร์แมน (หรือที่รู้จักกันในชื่อ “โจ”) ซึ่งเป็นชู้รักของศิลปิน เดิมทีภาพนี้มีชื่อว่า The White Girl แต่ วิสต์เลอร์เปลี่ยนชื่อในเป็น Symphony in White, No. 1 ในภายหลังโดยตั้งใจให้มันมีความหมายเป็นนามธรรม เพื่ออ้างอิงถึงปรัชญา “ศิลปะเพื่อศิลปะ” หรือ ศิลปะไม่ได้รับใช้อะไรนอกจากตัวมันเอง (Art for Art’s Sake) ของเขา

ผลงานชิ้นนี้ของเขาถูกปฏิเสธจากทั้งซาลง และสถาบันอย่าง Royal Academy หากแต่ในภายหลังมันก็ได้เข้าร่วมแสดงในนิทรรศการ Salon des Refusés ในปี 1863 ร่วมกับภาพ Le déjeuner sur l’herbe อันโด่งดังของมาเนต์ ซึ่งมันได้รับความสนใจและเป็นที่กล่าวขานมากกว่างานของมาเนต์เสียด้วยซ้ำ เพียงแต่ในครั้งนี้เสียงวิจารณ์ออกไปในทางชื่นชมเสียมากกว่า มันถูกวิจารณ์ว่าแสดงออกถึงความบริสุทธิ์และสูงส่ง (บางคนตีความว่าพรมหนังสุนัขจิ้งจอกที่อยู่ใต้เท้าเธอนั้นหมายถึงความเป็นชายและกิเลศตัณหา) บางคนตีความว่ามันเป็นภาพแทนสัญลักษณ์ทางศาสนาของพระแม่มารีผู้บริสุทธิ์ ในขณะที่ วิสต์เลอร์ เองนั้นยืนยันว่าภาพเขียนของเขาแสดงออกถึงความหมายทางจิตวิญญาณและตัวอย่างอันชัดเจนที่ยืนยันหลักปรัชญาของเขาว่าศิลปะควรจะเป็นการสอดประสานของสีสันและองค์ประกอบเพื่อแสดงออกถึงตัวตนมันเองมากกว่าจะเป็นการถ่ายทอดและบอกเล่าเรื่องราวในโลกของความเป็นจริง 

อย่างไรก็ดี ภาพเขียนที่ถูกปฏิเสธอย่างไร้เยื่อใยในตอนแรกชิ้นนี้ก็กลับได้รับความนิยมชมชอบและเป็นที่สนอกสนใจในหมู่สาธารณชน และเป็นแรงบันดาลใจชั้นดีให้กับเหล่าศิลปินหัวก้าวหน้าในยุคนั้นเป็นอย่างมาก เห็นไหมล่ะว่าของที่ถูกคัดทิ้งหรือสิ่งที่คนเห็นว่ามันอัปลักษณ์ก็ไม่ได้หมายความว่ามันจะไร้ค่าเสมอไปเสียเมื่อไหร่ ชีวิตเราก็เช่นกัน...

ข้อมูล/ภาพ : หนังสือ The Chronicle of Impressionism: A Timeline History of Impressionist Art  by Bernard Denvir, หนังสือ ศิลปะสมัยใหม่ ความรู้ฉบับพกพา David Cottington เขียน จณัญญา เตรียมอนุรักษ์ แปล สำนักพิมพ์ openworlds

[panuboonpiputtanapong]

เก้าอี้ดนตรี (Musician Chair) Beyonce on Thonet No.18 chair

Beyonce in 56th Grammy Awards

บียองเซ่ โนวส์ (Beyoncé Knowles) ( 4กันยายน, 1981)

หรือ บียองเซ่ จิเซลล์ โนวส์-คาร์เตอร์ (อังกฤษ: Beyoncé Giselle Knowles-Carter) นักร้อง, นักแต่งเพลง, โปรดิวเซอร์, นักแสดงและนางแบบชาวอเมริกัน

แรกเริ่มเธอเป็นที่รู้จักในฐานะนักร้องนำคนสำคัญของวงดนตรีอาร์แอนด์บีหญิงล้วนชื่อดังในยุค 1990's อย่าง Destiny's Child ในปี 2003 เธอออกอัลบั้มเดี่ยวและประสบความสำเร็จอย่างสูงทั้งรายได้และคำวิจารณ์ และเดินหน้าต่อในฐานะศิลปินเดี่ยวเต็มตัวภายหลังการแยกวง

ในปี 2010 เธอได้รับรางวัล Grammy ถึง 6 รางวัล ทำลายสถิติเป็นศิลปินหญิงคนแรกที่ได้รับรางวัลสูงสุดภายในคืนเดียว จวบจนปัจจุบันเธอได้รับรางวัล Grammy รวมถึง 16 รางวัล รวมถึงรางวัล MTV Awards ถึง 12 รางวัล ในฐานะศิลปินเดียว เธอมียอดขายอัลบั้ม 75 ล้านแผ่นทั่วโลก ในปี 2000 เธอได้รับการจารึกชื่อให้อยู่ในลำดับที่ 4 ของศิลปินหญิงแห่งทศวรรษโดยนิตยสาร Billboard และถูกจารึกให้เป็นเป็นหนึ่งในนักดนตรีที่ทรงอิทธิพลที่สุดในโลกโดยนิตยสาร Forbes และปรากฏชื่อในฐานะ "ศิลปินที่ยิ่งใหญ่ที่สุดตลอดกาล" จากรายการ VH1ในปี 2010

นอกจากงานในสายดนตรีแล้ว เธอยังเป็นที่รู้จักในฐานะนักแสดงที่ได้รับรางวัล Golden Globe จากบทบาทในหนังมิวสิคัลดรามา Dreamgirls (2006) นอกจากนั้นเธอยังเป็นนักออกแบบเสื้อผ้าที่มีแบรนด์เปนของตัวเองอีกด้วย

เก้าอี้

No.18 Bentwood Cafe Chair (1859)

หลายคนๆ คงเคยผ่านตาเก้าอี้ตัวนี้กันมาบ้าง บางคนอาจเคยเป็นเจ้าของ หรือเคยลองนั่งมาบ้างแล้วตามร้านกาแฟ หรือร้านอาหารเก่าๆ หลายแห่งในบ้านเรา แต่อาจไม่ทราบว่ามันเป็นเก้าอี้ดีไซน์ที่เก่าแก่ที่สุดตัวหนึ่งที่ออกแบบไว้ตั้งแต่ปี 1859 หรือ 150 กว่าปีมาแล้ว โดยนักออกแบบ และนักประดิษฐ์ชาวเยอรมันคนสำคัญของศตวรรษที่ 19 อย่าง มิชาเอล โทเน็ท (Michael Thonet) ผู้ริเริ่มใช้เทคนิคการดัดไม้ด้วยการอบไอน้ำ และเป็นนักออกแบบคนแรกที่ออกแบบและผลิตเก้าอี้ไม้(บีช)ดัดโค้งแบบนี้ขึ้น และมันก็กลายเป็นเก้าอี้ดีไซน์คลาสสิกและเป็นที่นิยมใช้กันมาจนถึงทุกวันนี้

ในปี 1842 โทเน็ทได้รับเชิญให้ไปที่กรุงเวียนนา ประเทศออสเตรีย เพื่อออกแบบเฟอร์นิเจอร์สำหรับพิพิธภัณฑ์ Palais Liechtenstain เขาจึงออกแบบเก้าอี้ไม้ดัดชุดนี้ขึ้นมา แน่นอน Vienna Side Chair เป็นหนึ่งในจำนวนนั้น (ว่ากันว่า ถึงแม้ว่าเขาได้รับการเชื้อเชิญให้เป็นนักออกแบบเฟอร์นิเจอร์ประจำสำนักราชวงศ์ออสเตรีย หากแต่เขาก็ปฏิเสธและยังคงยึดสถานภาพเป็นนักออกแบบอิสระเหมือนเดิม เพราะเขามุ่งเป้าไปยังผู้บริโภคที่เป็นประชาชนคนเดินดินทั่วๆ ไปที่มีจำนวนที่มากกว่า นี่แหละหนา ดีไซเนอร์ประชานิยมของแท้!)

เก้าอี้ที่มีเส้นสายและส่วนโค้งส่วนเว้าอ่อนช้อยงดงามหากแต่ทนทานแข็งแรงตัวนี้ ปัจจุบันยังคงผลิตโดยบริษัทผลิตเฟอร์นิเจอร์ Thonet ของประเทศเยอรมนีที่ มิชาเอล โทเน็ท เป็นคนก่อตั้งขึ้นมาเองกับมือเมื่อร้อยกว่าปีที่แล้ว

http://www.thonet.co.nz/no-18-bentwood-cafe-chair http://www.thonet.co.nz/sites/default/files/pdfs/no._18_bentwood_cafe_chair.pdf

[panuboonpiputtanapong]

5x2 (หนังที่เปรียบเสมือน) ชีวิตที่สองของผู้สร้างเขาวงกตให้ไส้เดือนตาบอด (UNCUT)

เรื่อง: ภาณุ บุญพิพัฒนาพงศ์ ภาพ: วรกร ฤทัยวาณิชกุล

'วีรพร นิติประภา' ในแวดวงวรรณกรรมบ้านเราเมื่อไม่กี่ปีก่อนหน้านี้ ถ้าเอ่ยชื่อของผู้หญิงคนนี้ขึ้นมาหลายคนคงสงสัยและคงไม่ค่อยไม่มีใครรู้จักเธอเท่าไรนัก จนเมื่อนิยายเล่มแรกของเธอ 'ไส้เดือนตาบอดในเขาวงกต' ปรากฏขึ้นมา จึงทำให้คอหนังสือน้อยใหญ่ตื่นตะลึงและทึ่งต้องตั้งคำถามว่า เธอเป็นใครกันแน่ เพราะภายใต้เปลือกนอกที่มันพร่ำบอกว่าตัวเองเป็นนิยายเน่า หากแต่ชั้นเชิงทางภาษา ลีลาในการเล่าเรือง แง่มุมอันแหลมคมและตกตะกอน ความร้าวรานทางอารมณ์อันแสนรันทดทว่างดงาม และสัญลักษณ์นานาเธอสอดใส่ในนิยายเล่มนี้จนท่วมท้นจนเราไม่อยากเชื่อว่านี่เป็นผลงานชิ้นแรกของเธอ และแน่นอนว่าสำหรับเรา (และคนอ่านอีกไม่นัอย) มันย่อมไม่ใช่นิยายน้ำเน่าดาษ ๆ ธรรมดาแน่ ๆ

ไม่นานมานี้เรามีโอกาสได้รู้จักและเป็นเพื่อนกับเธอในสังคมเครือข่ายออนไลน์อย่างเฟซบุ๊ก และด้วยความที่เราเองก็ปวารณาตัวเป็นแฟนหนังสือเธอไปเรียบร้อยแล้ว เราจึงถือโอกาสเชื้อเชิญเธอมาเป็นแขกรับเชิญในคอลัมน์นี้ เพื่อให้ผู้อ่านได้รู้จักกับตัวตน ความรู้สึกนึกคิดในอีกแง่มุมหนึ่งมุมหนังของสถาปนิกอักษรผู้สร้างอาณาจักรเขาวงกตของไส้เดือนตาบอดอย่างเธอผู้นี้ผ่านสิบหนังที่เธอเลือกสรรมาเล่าสู่ให้พวกเราได้อ่านกัน

จากที่ไม่เคยมีใครได้รู้จักมักจี่หรือได้ยินชื่อมาก่อน จู่ ๆ คุณแหม่มมาก่อน อยู่ ๆ ก็มีหนังสือออกมาสั่นสะเทือนวงการกันเลยทีเดียว

ก็ไม่รู้ว่าจะต้องปูอะไรเยอะแยะน่ะคุณ คนเราก็เขียนเมื่ออยากเขียน ทำเมื่อรู้สึกว่าอยากทำ แค่นั้นก็จบ หรือในด้านกลับกัน เราพบว่า เมื่อไม่มีห่ะอะไรจะทำ ไม่มีอะไรจะเขียน ก็ไม่ต้องเขียนให้มันรกรุงรัง

แต่ก็ได้ยินมาว่าก่อนหน้านคุณแหม่มทำอะไรมาหลายอย่าง เป็นคนทำโฆษณา เป็นบรรณาธิการนิตยสาร นิตยสารเกย์ด้วย (นิตยสารนีออน ในเครือจีเอ็ม)

ใช่ค่ะ เป็นหนังสือนู๊ดผู้ชาย คือในยุคนั้นเนี่ย สังคมเกย์มันก็เพ่ิงเริ่ม ๆ น่ะคุณ แล้วพวกเขาก็ไม่มีที่จะไป ความจริงแล้วมันเกือบเป็นชุมชนเลยนะ แต่ความที่คุณปกรณ์ (พงศ์วราภา) เขามองแค่มาร์เก็ตติ้งว่าเราขาย ๆๆ เป็นเหมือนหนังสือเซ็กส์น่ะ มันไม่เป็นชุมชน มันไม่เป็นไลฟ์สไตล์ ไม่เป็นมากกว่านั้น ทั้ง ๆ ที่ตอนเริ่มต้นเรากลับพบว่า กลุ่มคนอ่านต้องการสังคมน่ะ โดยเฉพาะต่างจังหวัดเนี่ย

ในยุคนั้นมันเปิดรับขนาดนั้นเลยเหรอครับ

มันวางแผงเลย แต่จะเป็นเล่มเล็ก ๆ ขนาดพ็อกเก็ตบุ๊ก ซื้อเสร็จคุณก็แอบ ๆ ได้ ไม่ได้กระตู้ฮู้ขนาดทุกวันนี้น่ะ แต่ก็มีบาร์เกย์แล้วนะ ตอนนั้น แต่มีไม่กี่แห่ง

แต่ทำได้ไม่นานก็เลิก?

เลิกดิคุณ ไม่ไหวนะ (หัวเราะ) แต่ว่าตอนนั้นมี บ.ก. ฝ่ายภาพนะ มีผู้ชายอีกคนที่มาดู เพราะเราคุมถ่ายภาพไม่ได้ เกรงใจผู้ชาย เฮ้ย! จริง ๆ เราน่ะหน้าด้านอยู่แล้ว แต่ผู้ชายไม่ไหวเว้ย แก้ผ้าเดินเข้ามาเจอผู้หญิงน่ะ ตอนนั้นเราเป็นผู้หญิงกว่านี้ด้วยน่ะ (หัวเราะ) แล้วก็เปลี่ยนไปทำโฆษณา เสร็จแล้วก็กลับมาทำหนังสือ ชื่อ Hyper ทันไหม

ไม่ทันครับ

คุณน่าจะทันนะ แต่มันวางน้อย เป็นหนังสือสตรีทแฟชั่นเหมือน ID เหมือน The Face น่ะ เป็นสตรีทแวร์ ไม่ต้องนายแบบ ๆ ลุคของมันโอเคเลยนะ มันเป็นหนังสือที่ค่อนข้างดังน่ะ แต่เราไปติดอยู่กับสายส่ง ถ้าเกิดคุณไปที่สยามคุณจะไปเจอ Hyper หนังสือโคตรเก๋ ซุกอยู่ใต้แผงน่ะ รอคนมาถาม ถ้าคนไม่มาถามจะไม่ขาย ไปอยู่สุไหงโกลก ไปอยู่แม่ฮ่องสอน คือหลอนน่ะ เรื่องสายส่งนี่หลอนมาก แต่มีคนโทรมาจาก The Face น่ะ เฮ้ แหมน! เฮ้ย มึงแม่งเจ๋งว่ะ! หนังสือมึงแม่งโคตรสดเลย พวกเราทำไม่ได้แล้ว เพราะองค์กรเราใหญ่แล้ว เรากิน AD แต่มึงไม่มี AD หนังสือมึงแม่งโคตรเด็ดเลยว่ะ กูอ่านไม่ออก แต่กูจะไปเรียนภาษาไทย อย่างงั้นเลยนะ มีช่างภาพจาก The Face โทรมา ฉันมาจาก The Face ฉันอยากทำงานกับแกว่ะ บังเอิญแวะกรุงเทพสองเดือน มาถึงโยนหนังสือ นี่ไงเล่มที่ฉันถ่าย เป็น The Face เล่ม The Killer ที่ปกเป็นรูปเด็กสวมหมวกท็อปแฮทน่ะ เป็นเล่มที่เราชอบน่ะ เป็น The Face เล่มที่ทำให้เราอยากทำหนังสือเลยน่ะ ลากเด็กที่ออฟฟิศขึ้นไปดาดฟ้า ถ่ายเที่ยงวัน โคตรสวยเลย ถ่ายโพลารอยด์ แดดเที่ยงวัน บังคับนายแบบให้เปิดลูกตา สวย ง่าย ๆ ลง Hyper นี่แหละ ก็โอเคเป็นช่วงที่สนุก อายุน่าจะ 32 - 33 ยังไม่เด็กไม่แก่ คอมพิวเตอร์เพิ่งเข้ามา เป็นช่วงที่เราชอบน่ะ เห็น Mac เป็นครั้งแรก มันคือพระเจ้า หนุกดีเหมือนกัน

แล้วทำไมเลิกทำไปล่ะครับ

หนังสือเจ๊งเพราะ ไม่มีแอด สายส่งล้มละลาย เสร็จแล้วเราก็ไปทำบริษัทโฆษณา

ได้ยินว่าเปิดบริษัทโฆษณาด้วย

อันนั้นตอนก่อนทำหนังสือ ทำบริษัทโฆษณา ทำแอดกะปิน้ำปลา ทารุณว่ะ (หัวเราะ) ชีวิตจริงแม่งทารุณ เอาสินค้าใหญ่ ๆ ขวดน้ำปลาน่ะ เอาเมียกูไปลงได้ไหม? เพิ่งทำหน้ามาใหม่ (หัวเราะ) ก็ทำเป็นระยะ ๆ เสร็จแล้วออกมาขายสร้อยแบรนด์ชื่อ Existence เป็นแนว Modern Ethnic เปิดร้าน ขายดีด้วยนะ

แล้วหันมาเขียนหนังสือตั้งแต่เมื่อไหร่ครับ

หลังปี 53 น่ะ เกิดมีแรงบันดาลใจขึนมาก็เริ่มเขียน เขียนไปได้สักครึ่งบทก็รู้สึกว่า สวย ๆ อย่างกูเขียนนิยายรักดีกว่า (หัวเราะ) ก็เลยเขียนนิยายรัก ใช้เวลาเขียนประมาณ 3 ปี แต่ On/Off น่ะค่ะ เขียนเสร็จปุ๊บ กลับมาดูใหม่ ซ่อมอีกแล้ว ทำสักครึ่งปี ตอนนั้นลูกโตแล้ว เข้ามหาลัยแล้ว เสร็จแล้วก็ส่งไปให้มติชน ส่งไปรษณีย์ไปเลย ไม่รู้จักใคร หายไปอีกแปดเดือน เราก็เตรียมเชือกไนลอนแล้ว กูจะผูกคอตาย กูเขียนหนังสือไม่ดี ไม่มีใครชอบ (หัวเราะ) เขาก็โทรมา จะพิมพ์ให้ ดีใจยังกับถูกหวย แต่ก็กลับไปรีไรท์อีกรอบนะ รู้ว่าจะพิมพ์แค่นั้นประสาทเสีย เป็นคนทำงานไม่เสร็จสักทีน่ะ แต่จริงๆ ตอนเด็ก ๆ ก็เขียนเรื่องสั้นลงนิตยสาร หนุ่มสาว เหมือนกันนะ โหย อีโรติกเชียวล่ะคุณเอ๋ย! (หัวเราะ) แต่ตอนที่เราเด็ก ๆ เนี่ย ที่เราหยุดเขียนหนังสือไปเพราะเราพบว่าเราเป็นคนแบน ไม่มีความลึกน่ะ เวลาที่เราเขียนอะไรแล้วมันแบน ๆ ก็อย่าเขียนเลย คุณไม่รู้จักชีวิต คุณฟูมฟายอะไรแล้วแต่ เรื่องฟูมฟายเก่งอยู่แล้วไง เขียนให้ได้อารมณ์น่ะถนัด จะโกรธ จะรัก จะอะไรได้หมด แต่ว่ามันแบนน่ะ

แล้วมาเขียนตอนนี้รู้สึกว่ามันกลมขึ้นเหรอครับ

กลมทีเดียวนะ คุณว่าแบนเหรอ? ความจริง ไส้เดือนฯ อาจจะเป็นงานที่หลายชั้นนะ คือจริง ๆ แล้วตัวแพทเทิร์นของหนังสือมันเป็น facebook นะคุณ คุณจะเห็นว่ามันมีลักษณะแบบเล็ก ๆ กะจิ๊ด ๆๆ อยู่ มันไม่เป็นเรื่องที่ร้อยต่อกัน คุณเปิด facebook ขึ้นมาคุณเจออาหารห้าอย่าง นั่นน่ะคือ อีชารียามันกินอาหารนานาชาติ เพราะถ้าคุณเปิด facebook ตอนเที่ยงคุณจะเจอคนนี้กินอาหารญี่ปุ่น คนนี้กินอาหารแขก คนนี้กินก๋วยเตี๋ยว คนนี้กินส้มตำ มันจะมีลักษณะแบบนั้นอยู่ เพื่อที่จะเชื่อมถึงตัวมีเดีย เนืองจากเราพูดเรื่องมายาคติ เพราะฉะนั้นไส้เดือนฯ มันจะดีไซน์ไว้หลายแบบมาก ยกตัวอย่างเช่น มีการตั้งชื่อบทเหมือนหนังสือนิทาน มี facebook มีเรื่องธรรมะ ๆ หน่อย มีเรื่องท่องเที่ยว มีเรื่องซาบซึ้งตรึงใจต่าง ๆ เสียบมาเป็นระยะ ๆ ในความเล็ก ๆ ของมันพุ่งไปที่จุดเดียว คือเรื่องมายาคติ สิ่งที่คุณคิดอาจจะไม่ใช่สิ่งที่คุณคิด สิ่งที่เป็นไม่ได้เป็นอย่างที่คุณคิดเสมอไป

เหมือนที่คุณแหม่มย้ำเสมอว่านางเอกของเรื่องนี้ไม่ใช่ ชารียา พระเอกก็ไม่ใช่ ปราณ อย่างที่หลายคนเข้าใจ

ใช่ แต่เป็น นที กับ ชลิกา ก็บอกหลายทีแล้วนะ (หัวเราะ)

แต่คนอ่านจะไม่คิดแบบนั้น เพราะดูเหมือนคุณให้ความสำคัญตัวละครสองตัวแรกมากกว่า

คุณให้ความสำคัญเพราะว่าโดยเนื้อที่ไงคะ อันนี้คือสูตรสำเร็จแบบฮอลลีวูดน่ะ คุณเห็นตัวเดินเรื่องคุณก็จะตามแต่ตัวเดินเรื่องน่ะ จริง ๆ คนก็ตาม ชารียา กับ ปราณ แหละ เพราะถูกวางให้ตามอยู่แล้ว เพียงแต่ว่าที่เราบอกว่าชารียา ไมใช่นางเอกเพราะเธอไม่ได้มีคุณสมบัติแห่งการเป็นนางเอกน่ะ จริงในคุณสมบัติมันคือนางร้ายชัด ๆ แต่ถ้าฉันทำให้คุณรู้สึกว่ามันเป็นนางเอก คุณก็รู้สึกว่ามันเป็นนางเอกใช่ไหม โดยที่คุณลืมไปว่า จริง ๆ แล้วคุณมีภาพอยู่แล้วว่านางเอกจะต้องเป็นแบบไหน

อันนี้ก็เป็นมายาคติอย่างนึง?

ใช่! จริง ๆ แล้วเราก็เล่นกับคนอ่านด้วย จริง ๆ เราคิดว่าทุกคนในหนังสือจบแบบแฮปปี้เอนดิ้งด้วยซ้ำ ก็ปี่แตกปี่แตนกันไป ทุกคนก็ได้อย่างที่อยากได้น่ะ ชารียาปลูกต้นไม้จะตายห่าทั้งชีวิต วันนึงก็โดนต้นไม้ดูดกลืน หายไปเลย ก็โอเค (หัวเราะ)

อะไรแบบนี้มันมีความเป็น Magical Realism อยู่ไหม

มันไม่ถึงกับ Magic เพราะว่า พี่มองว่า Magical Realism เนี่ย ความเหนือจริงจะต้องมีผลต่อสิ่งที่เกิดขึ้นในเรื่อง อันนี้ก็ไม่เชิง ส่วนใหญ่เป็นในเชิงความรู้สึกมากกว่า เหมือนอย่างคนสองคนไปนอนดูรูปเขียนที่วัดสุทัศน์ คุณลองไปนอนดูนะ แนะนำเลย เด็ดว่ะ พอดีลูกบวชที่วัดสุทัศน์ เราก็ใช้เวลาช่วงนึงอยู่กับโบสถ์ที่วัด เราก็นั่งดู มีชีิวิตชีวาน่ะ มีลิงนั่งดูดป้องกัญชา ฮามาก เคยเห็นป่ะ? เปรตเปริตอะไรอย่างนี้ ฮาน่ะ มีรายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ ที่เราเขียนไว้คือตรงที่พระพุทธเจ้าประทับตรัสรู้น่ะ คือตรัสรู้มันเป็นโมเม้นต์เดียวน่ะ แต่เวลาที่คุณเข้าไปที่โบสถ์วัดสุทัศน์เนี่ย มันเป็นโมเม้นต์ที่เป็นอนันต์น่ะ เพราะว่าจะนั่งตรัสรู้ซ้ำแล้วซ้ำเล่าอยู่ใต้ต้นโพธิ์น่ะ มันเป็นมายาคติเรื่องการเวลา โมเม้นต์ของการตรัสรู้มันชั่วพริบตา แต่พอมันไปอยู่บนกำแพงแล้วเนี่ย มันชั่วกัปกัลป์

ก็ไม่แน่นะครับ ถ้าเมื่อไหร่วัดถูกทุบไปมันก็หมดแล้ว

เออ ก็จบ! พระพุทธเจ้าอดตรัสรู้ (หัวเราะ)

อ่านนิยายของคุณแหม่มแล้วรู้สึกว่ามันมีลักษณะคล้ายกับหนังเหมือนกัน ทั้งการวางเรื่อง ฉาก การตัดต่อ มีเพลงประกอบด้วย

ใช่ เป็นซาวน์แทร็กเลย ตั้งแต่ตอนวางโครงแล้ว ตั้งไว้ให้เป็นอย่างนั้น เพื่อที่จะแข่งกับคนอ่านที่ไม่อ่านหนังสือเป็นหนังสือแล้ว คนชอบดูหนังน่ะ แล้วเขาจะมองว่าหนังสือมันช้ามันน่าเบื่ออะไรก็แล้วแต่

หนังสือเล่มนี้ก็เลยดำเนินเรื่องเร็วมาก

แต่ดำเนินเรื่องเร็วนั้นประชดด้วยนะ มึงอย่างเร็วใช่มะ? มาเดี๋ยวกูเร็วให้ดู ดูซิว่ามึงไหวกันไหม? ปรากฏว่าไหวกันนะ หลาย ๆ อย่าง อย่างการใช้คำเนี่ย เราก็แบบ ชอบภาษาสวยใช่มะ? อ่ะ เดี๋ยวทำให้ดู ดูซิไหวมะ? รับรอง อ้วก ไม่อ้วกเว้ย! เขาก็ชอบกันนะ เราก็ออกจะประหลาดใจ ว่าเฮ้ย! ทำไมเขารับกันได้เยอะอย่างงี้ แต่มีคนแก่ ๆ อ่านแล้วบอกว่าเหนื่อยน่ะ อ่านแล้วต้องวาง เพราะมันไปไม่หยุด

อาจเป็นเพราะมันมีลักษณะเหมือนกับที่คุณแหม่มบอก คือมันเหมือนกับ facebook คือมันมาเป็นต่อน ๆ ไม่ใช่มาพรวดเดียวไม่มีย่อหน้าเหมือนกับหนังสือของ แดนอรัญ แสงทอง

ใช่ (หัวเราะ) แต่ว่าเล่มที่สองก็ไม่เป็นแบบนี้นะคะ เพราะมันไม่ได้พูดในหัวข้อนี้ คือเราก็ทำงานเป็นคอนเซ็ปต์ เรื่องมีเดียก็ไปแบบนี้โดยที่คุณไม่ต้องพูด เพราะพระเอกกับนางเอก เซ็ตอัพก็ปี 90 มันไม่มีอินเตอร์เน็ต ณ ตอนนั้น คุณจะสื่อสารกับคนรุ่นใหม่ได้ยังไง คุณก็สื่อสารผ่านมีเดียของแต่ละตัวไป เพลงก็น่าเศร้ามาก เพราะเราเปิดเพจ เราพบว่าคนคลิกเข้าไปฟังเพลงน้อยกว่าที่เราคาด เราคิดว่า อ่านแล้วน่าจะอยากฟังว่าเพลงนี้เป็นยังไง

อาจจะเป็นเพราะเขาไปหาฟังเอาเองได้มั้งครับ เพราะมันก็ไม่ใช่เพลงที่หาฟังยากอะไร อย่างการที่เอาเพลงมาใช้ในหนังสือนี่ดูเหมือนคุณจะฟังเพลงหลากหลายแนวมากเลยนะครับ ทั้งที่รูปลักษณ์ออกจะดูพังก์ ๆ

ฟังหมดทุกอย่างเลย พอคุณพังก์สักระยะคุณก็หมดไม่มีอะไรจะฟังแล้ว (หัวเราะ) ต้องไปฟังอย่างอื่น คลาสสิก ร็อกแอนด์โรล ไทยเดิมก็ฟัง ลูกชายชอบ ลูกชายพี่เป็นพวกร้องนำไทยเดิมน่ะ เรียนปรัชญา เนิร์ดชัด ๆ ไม่เปรี้ยวเลย เรียบร้อย แต่เขาก็เปรี้ยวแบบของเขา คือถ้าเราพูดว่าพังก์คือออริจินัล เขาจะออริจินัลมาก ๆ ขนาดที่ว่าเขาจะไม่จำกัดตัวเองว่าเป็นเสรีนิยมหรืออนุรักษ์นิยม ถ้าเรื่องนี้มันน่าอนุรักษ์นิยม กูก็อนุรักษ์นิยม ถ้าเรื่องนี้มันน่าเสรีนิยม กูก็เสรีนิยมอย่างนั้น ในอีกแง่นึงที่เราใช้เพลงคลาสสิกเพราะคนให้คุณค่าเพลงคลาสสิกเหมือนกับไต่กระไดฟังน่ะ ถ้าคุณไปบาร์เซโลน่า คนกวาดถนนเขาอาจจะมานั่งกับคุณแล้วบอกว่า เฮ้ย! คุณชอบเบโธเฟ่นยุคไหนน่ะ? ผมแม่งชอบตั้งแต่ซิมโฟนี่หมายเลขหกขึ้นไป หลังจากนั้นไม่ชอบ มันเป็นวัฒนธรรมของเขาน่ะ ในขณะที่คนไทยฟังไม่เป็นก็บอกว่าฟังเป็น ฟังเป็นก็ต้องโพนทะนา อะไรนักหนาวะ? ก็อีแค่เพลงเนอะ!

เข้าเรื่องหนังดีกว่า คุณแหม่มชอบดูหนังมาตั้งแต่เมื่อไหร่ครับ

ตั้งแต่ตอนทำโฆษณาทำให้ดูหนังเยอะ ก็เหมือนแบบฝึกหัดเนอะ เหมือนหนังสือเรียนเลย คุณจะทำหนังคุณก็ต้องดูหนัง ตอนนั้นยังมีร้าน Rex (Video) นะ ยังไม่ตาย เราก็จะมีหนังแนว อย่างหนังฝรั่งเศส หนังอิตาลี อะไรอย่างงี้ ดูบ้าง หนังฮอลลีวูด ณ ตอนนั้นมันยังไม่น่าดูเหมือนตอนนี้น่ะ เราก็เลยไม่ค่อยได้ดูเท่าไหร่ ก็ดูหนังเทศกาลบ้าง เราดูหนังเทศกาลวันละหกเรื่อง ผัวเลี้ยงลูกไป เมียหายไปวันนึงนะคะ รักผัวมาก แล้วก็ออกจากบ้านไป (หัวเราะ) ดูแหลกราญ เป็นคนชอบดูหนัง จำได้มั่งจำไม่ได้มั่ง

มีแนวที่ชอบเป็นพิเศษไหมครับ

จริง ๆ เห็นอย่างนี้เป็นคนที่ล็อกตัวเองน้อยมากนะคะ ฟังเพลงทุกอย่าง ดูหนังทุกแบบ แต่หนังบู๊จะได้ดูน้อย เพิ่งจะมาหัดดูตอนหลัง ๆ ฮอลลีวูดพัฒนามากแล้ว มันต่อยโดนหน้าแล้ว แต่ก่อนมันยังต่อยไม่โดนหน้านะคุณ ดู Borne Identity สนุกมาก แต่ก่อนไม่สนุก หนังเอล่งเอเลี่ยนอะไรดูเช็ด ดูทุกอย่าง มีอะไรดูก็ดู แต่ก็ไม่หนัก จนกระทั่งลูกเป็นเนิร์ดนี่แหละ พอลูกเริ่มโตแล้วเขาเป็นเนิร์ด เราก็สร้างกฎในบ้านว่าอาทิตย์นึงหนังเข้าต้องดู วันพฤหัส เพื่อที่จะดึงเขาออกมา แล้วก็ประสบการณ์ชั้นสองเนอะ มึงไม่ใช้ชีวิตใช่ไหม? ก็ไปดูชีวิตของคนอื่นก็แล้วกัน อาทิตย์ละสองชั่วโมง ตั้งแต่ลูก 12 จนโตน่ะค่ะ ก็เลยเป็นวัฒนธรรมในบ้านที่อาทิตย์นึงอย่างน้อยต้องดูหนังรอบสองรอบ ลูกก็ดูหนังเก่ง เป็นคนชอบดูหนังเหมือนกัน เค้าก็ดูตั้งแต่เล็กน่ะนะ หนังอะไรเราก็จับดู ตอนที่เขายังไม่ตรวจบัตรประชาชนมันก็ดูแหลกราญ โป๊เป๊ออะไรดูหมด (หัวเราะ)

เข้าเรื่องหนังที่เลือกมาเลยนะครับ เรื่องแรก Talk to Her

มันเป็นหนังดีที่สุดของอัลโมโดวาร์เลยมั้ง ไม่รู้สิ เราชอบเรื่องนี้ของอัลโมโดวาร์ที่สุดนะ อย่างน้อย ๆ คือมันไม่เร็วเกินไป คืออัลโมโดวาร์เร็วนี่ก็เร็วอ้วกนะคุณ สมัยก่อน Tie Me Up!Tie Me Down! ไม่รู้เรื่องน่ะคุณ พูดมากด้วย อันนึงที่เราชอบ Talk to Her คือมันไม่ตัดสินทิศทางของคนดูน่ะ คุณมีสิทธิที่จะเลือกเชื่อว่าสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ๆ ในสถานการณ์นั้น ๆ คืออะไร

เพราะถ้ามองอีกมุมนึงตัวเอกในเรื่องก็คือคนโรคจิตชัด ๆ เลยนะ

ใช่! หรือถ้าคุณเชื่อถือความรัก เขาก็แค่คนคลั่งรัก มันโคตรรักเลยน่ะ เออ! (เสียงสูง) ในขณะที่ตอนจบไม่ว่ามันจะเป็นยังไง ผู้หญิงคนนั้นก็ได้มีชีวิตใหม่อีกครั้งนึง มันยิ่งใหญ่ขนาดนั้นน่ะ ในการกระทำซกมกอันนึงน่ะ เก่งน่ะ อัลโมโดวาร์มักจะตบหน้าคนแบบนี้

ตัวละครหญิงในเรื่องนี้เป็นตัวละครที่มีชะตากรรมแบบเดียวกับ อูม่า เธอร์แมน ใน Kill Bill เลย คือเป็นคนที่นอนโคม่าแล้วถูกล่วงละเมิดทางเพศเหมือนกัน แต่เล่าออกมาคนละเรื่องเลย ของอัลโมโดวาร์นี่โคตรสวยและโรแมนติกมากๆ

เออ! ใช่ ๆๆ แล้วก็ชอบตอนมันเข้าไปในจิ๋มยักษ์น่ะ (หัวเราะ) นาน ๆ อัลโมโดวาร์จะทำหนังแบบละเอียดน่ะ ปกติมันชอบทำหนังแบบหยาบ ๆ น่ะ แต่ก็สนุกดี ความจริง Bad Education ก็ไม่เลวนะ มีหักมุมหลายตลบ ออกจะชอบอยู่ โดยเฉพาะพระเอก การ์เอล การ์เซีย เบอร์นัล หล่อ แต่งหญิงก็สวย (หัวเราะ) สวยเลยน่ะ แต่งหญิงสวยช็อก

เรื่องที่สองครับ Perfume

ชอบในลักษณะที่มันเหมือนกับหนังสือมาก

จริง ๆ เขาว่ากันว่าเป็นหนังสือที่ดัดแปลงเป็นหนังได้ยากมาก เพราะมันพูดถึง “กลิ่น”

ใช่! เราประหลาดใจมากเลยที่ทีคแวร์จะโคลสไปที่รูจมูกน่ะ โห! แม่งเก่งน่ะ คุณจะทำยังไงเรื่องกลิ่นน่ะ

มันเป็นนามธรรม มันมองไม่เห็น

เออ! แล้วไอ้นี่ไม่พูดน่ะ โหย หอมจังเลย ก็เปล่าน่ะ ทำจมูกบาน (หัวเราะ) โอ้โห! เก่งว่ะ! แล้วก็สปีดเท่ากัน แล้วก็ตัดเฉพาะตรงที่ต้องตัด ค่อนข้างจะได้เท่ากับหนังสือน่ะ เรารู้สึกทึ่งทีคแวร์มากกว่าตอน Run Lola Run น่ะ แต่ Lola Run เราชอบตรงที่มันตบหน้าคนดูน่ะ ว่าคุณมักจะคิดอยู่เสมอว่าถ้าเกิดคุณเลือกได้ ถ้ารู้งี้ แล้วหนังไม่มีอะไร อีนี่วิ่งจังน่ะ วิ่งถึงตาย ตอนที่มันออกใหม่ ๆ ดูที่งานเทศกาล โหย ทำหนังกันอย่างงี้เลยเหรอ ดีว่ะ! ชอบ แต่ Perfume นี่ชอบเลย ฟีลเหมือนอ่านรายละเอียดในหนังสือเลยน่ะ ค่อย ๆ ลากกล้องไป ปารีสอันแสนสวยงาม แต่เหม็นฉิบ เต็มไปด้วยปลาเน่า

ในแง่นึงหนังมันพูดถึงคนทำงานสร้างสรรค์ เป็นนักสร้างกลิ่น ถามคุณแหม่มว่าคิดยังไงกับการที่คนเหล่านี้อยากไปถึงจุดสุดยอดของการสร้างสรรค์จนต้องยอมทำอะไรที่ละเมิดศีลธรรมอย่างการฆ่าคน คนทำงานสร้างสรรค์ควรจะมีลิมิตไหม เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดี เราไม่จำเป็นต้องเลือกวิธีการเลยเหรอ?

ความจริงไม่อยากจะพูดนะคะ ในแง่คนทำงานสร้างสรรค์ มึงนั่นแหละคือลิมิตของตัวเอง อย่างเช่น คุณไม่มีปัญญาฆ่าคนสักเท่าไหร่หรอก โดยการเป็นคนทำงานในสายนี้คุณก็ลิมิตตัวเองไปเยอะแล้ว คุณไม่สามารถหลายอย่างที่คุณจะสามารถ เช่น คุณไม่สามารถหาเงินเก่งเท่านักธุรกิจหรือนักการเมือง คุณจะมีลิมิตอยู่แล้ว ถึงขั้นฆ่าคนนี่จะไหวเหรอ ไม่รู้นะ พี่คิดว่าในแง่ของ Perfume เนื่องจากมันเกิดมาเป็นผู้ชายไม่มีกลิ่นกาย ชีวิตของคุณไม่สมบูรณ์น่ะ เพราะฉะนั้นการรีดเอากลิ่นของผู้หญิงมันไม่ใช่แค่การสร้างสรรค์ แต่มันเป็นการเติมเต็มตัวเองไปด้วย

หรือยกตัวอย่างศิลปินบางคนทำงานยอดเยี่ยมมาก เป็นอัจฉริยะ แต่ชีิวิตส่วนตัวกับคนรอบข้างนี่เลวร้ายมาก

จะพูดถึงปิกัสโซใช่ไหม? คือมันไม่เกี่ยวไง คนสันดานแบบนี้ ต่อให้มันทำงานห่วยกว่านี้ มันก็ดอกทองอย่างงี้แหละ เอวังด้วยประการฉะนี้! ต่อให้ไม่ทำงานศิลปะ ดาลีมันก็บ้า ๆ บอ ๆ แบบนี้แหละ เราคิดว่าเราแยกมันออกจากกันนะ เหมือนเราก็อ้างอยู่เสมอว่า ลูก แม่เขียนหนังสือได้แค่นี้ แม่ไม่สามารถจะได้รางวัลโนเบลหรอก เพราะถ้าแม่จะได้รางวัลโนเบลเนี่ย แม่ต้องไปนอนอยู่ข้างถนน แม่ต้องเป็นขี้ยา เพื่อที่จะเขียนออกมา เพราะฉะนั้นแม่ก็เขียนได้แค่นี้แหละ จริง ๆ คือข้ออ้าง (หัวเราะ)

เรื่องที่สามครับ Once Upon a Time in America

เราพบว่ามีคนพูดถึงหนังเรื่องนี้น้อยจนน่าตกใจน่ะ ในขณะที่เราพบว่ามันเป็นหนังที่เล่าเรื่องได้คลีนมาก ๆ น่ะ ใช้ทุกอย่างที่มันจะใช้ได้ตั้งแต่มุมกล้อง การแสดง เพลง แต่งหน้า โคตรเฟอร์เฟ็กต์เลยน่ะ ดูอยู่หลายหนมาก แต่มีคนพูดถึงน้อย คนมักไปพูดถึง The Godfather แต่เรารู้สึกว่า Godfather มันดัดจริตน่ะ อย่างใน Once Upon a Time เดอ นีโร เป็นคนพ่ายแพ้ต่อเรื่องเพศ ข่มขืนผู้หญิงที่ตัวเองรักน่ะ รักมาตั้งแต่เด็ก เป็นซีนที่ตกใจน่ะ มึงอย่า ๆ หรือระหว่างปล้นครั้งนึง ปล้น ๆ กันอยู่ไอ้นี่ก็ไปข่มขืนผู้หญิงอีกคน คือเป็นคนที่ไม่สามารถอดกลั้นเรื่องนี้ได้ เราเศร้าลึกมากน่ะ เพราะมันทำให้เรารู้ว่าเขารักผู้หญิงคนนั้นแค่ไหน ก่อนที่จะทำให้ทุกอย่างพังลงไป หนังสวยมาก ช้าและยาว คนอาจจะไม่ชอบเพราะช้าและยาว ดนตรีก็ดี แล้วก็มีกล้องแปลก ๆ ที่ถ้าคุณดูเผิน ๆ แล้วคุณจะไม่รู้สึก ไม่เหมือน Godfather ที่มันดัดจริต อันนี้จะมาแทบไม่รู้สึกน่ะ เป็นหนังที่ชอบเลย

เรื่องที่สี่ครับ หนังของฌอง-ปิแอร์ จูเนต์ Amélie / A very Long Engagement / Delicatessen

จูเนต์ชอบมาก ชอบทุกเรื่อง Amélie  เกือบจะทำให้นึกถึงกลวิธีแบบเดียวกับหนังสือเรา คือการเล่าเรื่องน้ำเน่าน่ะ มันมีองค์ประกอบของเรื่องน้ำเน่าทุกประการ เช่น เจอกัน รักกัน แยกกัน ลองใจกัน หากันไม่เจอ กลับมาอยู่ด้วยกัน แฮปปี้เอนดิ้ง จบ แต่แบบว่า ครีมเนอะ วิธีคิด บท หรือมีปริศนาให้ขบคิด บทมันเข้ากับคนยุคสมัยเราได้ 

แต่อีกแง่นึงมันมีกลิ่นอายของ Magical Realism นิด ๆ เหมือนกันนะครับ

คุณ ถ้าคุณเกิดหลังปี 90 เนี่ยนะ ทุกอย่างมันไม่นิด ๆ นะ มันต้องมาเลยน่ะ มันเหมือนคนต้องการ Magical โฆษณาก็ Magical คุณไปดูหนังฮอลลีวูดก็ Magical ทุกอย่าง Magical จนมันกลายเป็นวิธีพูดไปแล้วน่ะ Amélie ก็อยู่ในระดับเท่า ๆ กันน่ะ คือเป็นระดับของความรู้สึกมากกว่า มันไม่ใช่เหตุการณ์ที่ส่งผลกระทบเหมือนหนังสือมาร์เกซ คุย ๆ กันอยู่หันมาอีกทีคนกลายเป็นน้ำ หรือเนื่องจากรัฐบาลไม่ยอมแจงว่าคนตาย บอกว่าให้ฝนหยุดก่อน เพราะฉะนั้นฝนก็เลยไม่หยุดตกห้าปี คือคนรุ่นใหม่คุ้นเคยพอ ๆ กับการคุ้นเคยหนังอวกาศบ้า ๆ บอ ๆ คุณไม่ต้องถามหาข้อเท็จจริงน่ะ กูจะมาของกูอย่างงี้แหละ

แล้วเรื่องอื่นล่ะครับ

ชอบหมดเลย ชอบ Delicatessen เป็นหนังดาร์กมาก กินกันเอง แต่ฮามาก ซึ่งเราก็เรียนรู้จากตรงนี้  จริง ๆ อย่างหนังสือที่เราเขียนเนี่ย มันฮามากนะคุณ ซึ่งถ้าดูเป็นช็อต ๆ มันฮากลิ้งเลยนะ แต่เราก็กลับวิธีพูดน่ะ นางเอกร้องให้ลูกตาแตก ตอนคิดได้นี่เราตื่นเต้นมาก สไกป์บอกลูก ลูกหัวเราะก๊าก เด็ดว่ะ! คนไม่เก็ตคนก็ร้องไห้ไป (หัวเราะ) วิธีพูดนั้นเรื่องนึง ข้อเท็จจริงที่พูดก็อีกเรื่องนึง คนนี้เก่ง เล่าเรื่องเร็ว ขนาดที่ว่าเกือบไม่รู้เรื่องน่ะ เกือบไม่ดูต่อ เกือบงง แต่ตอนจบมันลากกลับมายังไงก็ไม่รู้ A very Long Engagement คุณมึนอยู่ประมาณครึ่งชั่วโมงได้มั้ง ตกลงอะไรวะ? แม่งไปยุ่งเรื่องรองเท้าข้างนึง ตอนจบมันใช้บทหรืออะไรก็ไม่รู้ เสร็จ คุณรู้เรื่องเลย ทั้ง ๆ ที่คุณทำใจว่าคุณจะไม่รู้เรื่องแล้ว แล้วไอ้เนี่ยดาร์กตัวจริง เรากลับชอบสไตล์เขามากกว่า ทิม เบอร์ตัน นะ เรามีความรู้สึกว่า ทิม เบอร์ตัน ดาร์กไม่จริง อันนี้คุณจะรู้สึกขมจริง ๆ หลาย ๆ แง่ เหมือนอย่าง Amélie คนเราเก็บรูปครอบครัว ไอ้บ้านี่เก็บรูปคนจากตู้ถ่ายรูป อึ้งเลยน่ะ แม่งเหงาขนาดนี้เลยเหรอ? เขามีอัลบั้มรูปซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นคนแปลกหน้า ตรงนี้เลยน่ะ

เรื่องที่ห้าครับ Bram Stoker's Dracula

ชอบมาก มีอันนึงเกี่ยวกับ Dracula ซึ่งคนไทยไม่พูดถึงก็คือการเป็น Post Colonial ของมัน คือความกลัวของคนยุโรปผิวขาวต่อคนต่างชาติที่ทะลักเข้ามา ซึ่งเราพบว่าดีเทลพวกนี้มันปะปนอยู่ในหนังพอสมควร อย่างเช่นเคานท์แดร็กคูล่าที่มันดูออกญี่ปุ่น

ด้วยการแต่งกาย?

เออ ๆ ดูตะวันออกซึ่งจริง ๆ ตอนนั้นเจงกีสข่านก็แผ่อิทธิพล รีเสิร์ชใช้ได้เลยทีเดียว ไม่รวมตัดต่อ การเล่าเรื่อง ความงามของมุมกล้อง

แต่บางคนก็ไม่ชอบ Dracula เวอร์ชั่นนี้ตรงที่มันมีอาร์ตไดเร็คชั่นที่เป็นเอเชียนะครับ บางคนว่ามันหลุดไป

เราเข้าใจว่าถ้าเกิดว่าคุณไปศึกษาว่ามันเกิดอะไรขึ้นในยุคของแดรกคูล่าตอนนั้น มันก็คือมีการแผ่เข้ามาของเจงกีสข่านของอะไรด้วย เขาตั้งใจจะไปทางนั้น ซึ่งเนียนมาก ฉากเลียมีดโกนนี่เด็ดมากน่ะ อย่างเร็ว น่ากลัวอะไรอย่างนี้

เรื่องที่หกครับ The White Ribbon

เราชอบตรงที่ว่า คนดูจะถูกผลักดันให้เป็นผู้สังเกตการณ์ตลอดกาลเลย ไม่มีเฉลย คือทารุณมาก แล้วก็สังเกตการณ์เท่า ๆ กับคนในเรื่องน่ะ มึงเห็นอะไร ไม่เห็นอะไร ได้ยินอะไร ไม่ได้ยินอะไร จนจบน่ะ เราคิดว่าฮาเนเก้ต้องกล้ามาก ๆ ที่จะให้จบขนาดนั้น คือขุ่นมัวแล้วก็มืดมนเท่ากับตัวละครในเรื่องน่ะ แล้วมันมีอะไรน่าเบื่อกว่านี้อีกไหม ผัวขา (หัวเราะ) เบื่อจังเลย เราปิดแล้วนอนกันเถอะ แต่ไม่เลิกน่ะ แล้วก็ไปเรื่อย ๆ ตอนจบก็รู้เท่านั้น ได้ยินเท่านั้น ไม่มีเฉลย แล้วในชีวิตจริงคุณก็รู้ว่า ในสิ่งที่คุณรู้น้อย ๆ ได้ยินน้อย ๆ เห็นน้อย ๆ คุณเสือกมีข้อสรุปได้ คุณก็สรุปเองได้เหมือนกัน คุณไม่ต้องการให้คนทำหนังมาสรุปให้คุณใช่ไหม?

แต่คนดูหนังบ้านเราได้มรดกมาจากการดูหนังฮอลลีวูดเยอะ คือชอบให้มีสรุป หนังต่างประเทศที่ไปฉายในฮอลลีวูดก็ต้องตัดต่อเป็นเวอร์ชั่นฮอลลีวูด

ใช่ ๆ เขานับกันขนาดนี้น่ะ มีรีเสิร์ชมาเรียบร้อย คนดูมันได้แค่ไหน เขานับได้เจ็ดนาที ครึ่ง กูทำเจ็ดนาที ครึ่ง เว้นแต่ว่าถ้าเป็นแข็งรถ ต้องมีสามตอน ตอนสุดท้ายต้องแหลกราญให้เยอะ ๆ แล้วจบด้วยระเบิด นั่นน่ะ ให้สิบนาที ทุกอย่างเป็นสูตรเป๊ะ ๆ จนขนาดว่า วันก่อนดูหนังหว่องกาไว Days of Being Wild เรารำคาญน่ะ เรารู้สึกว่าหนังช้ามาก เราก็เลยรู้ตัวว่า เอาละ เราติดไทม์มิ่งของหนังฮอลลีวูด เขากำหนดวิธีคิดของคุณ ให้คุณดูซ้ำ ๆๆๆ จนในที่สุดคุณก็ติดมัน เราดูหนังฮอลลีวูดเยอะไป จริง ๆ แล้ว เราดู Days of Being Wild แล้วเราพบว่ามันมีไทม์มิ่งที่ถูกต้องที่คุณจะเห็นทุกอย่างที่เขาอยากให้เห็นน่ะ เช่นภาพป่าเขตร้อนผ่านไป ถ้าคุณข้ามตรงนั้นไปมันก็ส่งผลกับหนังที่เหลือพอสมควร ตัวละครเดินอยู่บนทางเดินก็ห้าวิฯ แล้วน่ะ ฮอลลีวูดรับไม่ได้นะ เดินบนทางเดินห้าวิฯ เนี่ย มันอยู่หน้าทางเดินปุ๊บ อยู่หน้าห้องเลย (หัวเราะ) อาจจะเพราะเราเล่นอินเตอร์เน็ตกันเยอะด้วย ทุกอย่างมันเร่ง ๆๆ เข้ามา บางเรื่องเดี๋ยวนี้ดูเกือบไม่ทัน มึงตัดต่อขนาดนี้ตากูจะกลับอยู่แล้วน่ะ

เรื่องที่เจ็ดครับ The Master

เราชอบนะ เราพบว่ามีคนพูดถึงน้อยอีกเหมือนกัน มันเป็นหนังที่พูดถึงความเป็นมนุษย์่ค่อนข้างสูงน่ะ และเราจะสนใจการเป็นมนุษย์ มนุษย์ที่แท้ มนุษย์ที่ดิบ กับมนุษย์ในอุดมคติ มันค่อนข้างจะพูดได้ดีทีเดียว แล้วก็พระเอกคนนี้เนอะ วาคิน ฟีนิกซ์ เราชอบเขา เล่นหนังดีเกือบทุกเรื่องน่ะ แล้วเรื่องนี้เล่นเด็ดเลยน่ะ ทั้งคู่เลย ซึ่งเราเห็นของสภาพหลังสงครามไง หลังจากฆ่ากันทั้งโลกเสร็จแล้วคุณก็จะกลับมาสู่มนุษย์ที่สมบูรณ์แบบในแง่ของจริยธรรม แล้วไอ้นี่โคตรสดเลย ที่มันเอากับหุ่นทรายริมทะเลน่ะ แล้วซีมัวร์ ฮอฟแมน นี่แกก็ไม่น่ารีบตายเลยนะ เสียดาย

เรื่องที่แปดครับ Betty Blue

ความที่ตอนนั้นเรายังโฆษณาอยู่นะ เราสนใจหนังเรื่องนี้ขนาดว่าเราจับเวลาตอนต้นเรื่องที่ดึ่งดึ๊งกันน่ะ ได้ประมาณสิบนาทีเท่ากันกับตอนเอาหมอนกดเลยน่ะ มันน่าสนใจมาก ฉากหมอนกดมันเป็นอะไรที่โคตรแรง แรงพอ ๆกับฉากเปิดเรื่องน่ะ คิดถึงสมัยนั้นด้วยนะ คือหนังมันมาตอนที่เรื่องเพศยังไม่ได้สยายใหญ่โตเท่าทุกวันนี้ แล้วมันเป็นฉากเปิดน่ะ เราเปิดที่โต๊ะกินข้าว แม่เดินไปเดินมา (หัวเราะ) มันมีเรื่องบางเรื่องที่เราสังเกตเกี่ยวกับเรื่องอีโรติกที่คนใช้กัน คือถ้าคุณไปดูหนังหรืออ่านวรรณกรรมชั้นดี คุณจะพบว่ามันเข้าไปถึงตรงนั้นน้อยมาก เพราะมันเป็นส่วนที่ค่อนข้างดึงความสนใจจากเรื่องที่เหลือเกินไป เว้นแต่ว่าคุณจะจงใจใช้แบบ Betty Blue คุณดีไซน์แล้วว่าฉากหมอนกดเท่ากับตอนเอากันตอนต้นเรื่องไป คือเรื่องเพศมันเป็นประสบการณ์ส่วนตัวขนาดที่ว่าคุณไม่สามารถเขียนให้มันเป็นส่วนรวมได้ การที่เราไม่เขียนฉากอีโรติกในหนังสือไม่ใช่ว่ามันจะเสี่ยงหรืออะไร แต่เราใช้ด้วยความระมัดระวังมากกว่า

เรื่องที่เก้าครับ 28 Days Later

เป็นหนังซอมบี้ที่เราชอบมาก 

จริง ๆ มันไม่ใช่หนังซอมบี้นะครับ มันเป็นหนังคนติดเชื้อบ้า

พอดีเราเป็นคนไม่ดูหนังซอมบี้ หรือหนังติดเชื้อไง เราไม่ชอบ เราหลงไปดูเรื่องนี้เพราะมันเป็น แดนนี่ บอยล์ ไปดูซะหน่อยว่ามันคึกอะไรขึ้นมามันถึงทำหนังเรื่องนี้ หลังจากนั้นเราก็ดูแหลกราญเลยน่ะ

หนัง แดนนี่ บอยล์ หรือ หนังซอมบี้?

หนังซอมบี้ (หัวเราะร่วน) โหย มันยิงหัวซอมบี้ได้มันมาก โป๊ะ ๆๆ คือเราพบว่า แดนนี่ บอยล์ เป็นคนทำหนังที่โคตรจริงใจเลยน่ะ มันทำหนังเท่าที่มันรู้สึกน่ะ มึงบอกยิงหัวซอมบี้ไม่มันเหรอ มันนะมึง กูยิงให้ดู โป๊ะ ๆๆ เรื่อง Sunshine ก็ดี หนังอวกาศ Trainspotting ก็ดี หนังเด็กแนว แต่ 28 Days ดูแล้วตกใจกับความสนุกของมัน แล้วจะชอบมีเซอร์ไพรส์เสียบมา เรานั่งดูแล้วก็... เชี่ย! แล้วความน่าเบื่อของหนังซอมบี้ในโลกนี้ก็คือ มันซ้ำซาก คุณไปเสียตังนั่งดูฉากที่คุณดูมาแล้วซ้ำกลับไปกลับมา พอถึงโค้งนี้กูนึกออกเลยว่าเดี๋ยวนะพวกแม่งต้องแห่มาเรียงหน้ากระดาน แล้วมึงก็ต้องวิ่งกลับมาตรงนี้แล้วเจออีกสามตัว แต่หนังเรื่องนี้ไม่เป็น อาจจะเป็นเหมือนกัน แต่มันเร็วไง ทำได้ค่อนข้างดีทีเดียว

เรื่องสุดท้ายครับ Biutiful

คือเหมือนปริ่มน้ำอยู่แค่คอน่ะ ไปเรื่อย ๆ ถึงในที่สุดมันกดหัวเราไว้เลยน่ะ จะหนีก็หนีไม่ได้น่ะ กูตายแล้วน่ะ โหดขนาดนั้นน่ะ แล้วหนังก็สวยติดหูติดตาจนต้องเอาน้ำมะพร้าวล้างหน้า (หัวเราะร่วน) ดูหนังเสร็จแล้ว ชีวิตกูสบายมากสิ? กูมีความสุขมากล่ะสิ? ต้องเสียตังมาดูหนังของไอ้นี่ (หัวเราะ) มันโหดร้ายมาก มันตายหมู่น่ะ อีนี่ก็เป็นมะเร็ง ไอ้นั่นก็ตายคาห้องคนงาน ทำไมคุณใจร้ายขนาดนั้น?

แหม! คุณเองก็ใจร้ายเหมือนกันแหละ โบยตีคนอ่านน่าดูเหมือนกัน

บ้า! เราว่าเราฮาออก! (หัวเราะ) สำหรับไส้เดือนฯ เนื่องจากมันมีมิติทางการเมือง เราต้องการให้คุณรู้สึกว่ามันเดียวดายขนาดไหนในการสูญเสียกันและกันไปน่ะ เรามีความรู้สึกว่าผู้คนนับถือความสัมพันธ์ระหว่างกันน้อยเกินไป มึงอันเฟรนด์กันเรื่องการเมืองน่ะ น้ำใสใจจริงเป็นอย่างนั้นเลยที่อัดกระหน่ำมาน่ะ ทุกคนหายไปทีละคน จริง ๆ มันอาจจะเป็นเรื่องเหนือจริง อาจจะไม่ใช่เรื่องของคุณ อาจจะเป็นเรื่องน้ำเน่าอะไรก็แล้วแต่ แต่สิ่งที่คนอ่านได้แล้วก็รู้สึกเศร้าอยู่ตอนจบคือตรงนี้ คือความรู้สึกที่ว่าคนใรชีิวิตคุณหายไปทีละคน แล้วอ่านจบแล้วกรุณาไปดูว่าคุณอันเฟรนด์ใครไปบ้าง หรืออย่างน้อย ๆ สมมุติว่าเราเคยโตมาด้วยกัน เราเคยนั่งคุยเรื่องโน้นเรื่องนี้กัน ตอนนี้เรานั่งคุยกันไม่ได้แล้ว

จะว่าไปแล้ว facebook นี่มันไม่ใช่เครื่องมือหาเพื่อน แต่เป็นเครื่องมือเลิกคบเพื่อนมากกว่านะครับ

อาจจะเป็นเพราะว่าคนไทยเราอิน ที่อื่นเขาก็ไม่ได้เยอะขนาดนี้นะ เซาธ์อีสต์เอเชียใช้ในลักษณะเหมือนชีวิตจริงน่ะ ที่นี่มันเลิกคบกันจริง ๆ ไง ในชีวิตจริง จนเราเขียนหนังสือเสร็จกลับมานั่งอ่าน เราก็มีความรู้สึกว่าเราเดียวดายขนาดนี้เลยเหรอ คือมันเป็นไปไม่ได้หรอกที่เราจะเขียนเดียวดายขนาดนั้นโดยที่เราไม่รู้สึกน่ะ เราคิดว่าเรารู้สึกแย่ขนาดนั้นทั้ง ๆ ที่เราไม่มีใครอันเฟรนด์เราเลย แต่เราเห็นเพื่อนนั่งบีบคอกันน่ะ เฮ้ย เดี๋ยวดิ คุณโตมาด้วยกัน คุณประกาศไม่เผาผีกัน นักการเมืองมันมาเดี๋ยวมันก็ไป ไม่มีทักษิณมันก็มีตัวใหม่ แต่เพื่อนคุณไม่กลับมาแล้วไง คุณบีบคอเขาไปแล้ว อ่านแล้วจงร้องไห้เถิด 

เราค่อย ๆ สูญเสียคนที่อยู่รอบตัวไป

ใช่ แล้วเราสูญเสียในลักษณะเดียวกันด้วย คือทุกคนตามหาสิ่งที่ตัวเองอยากได้ โดยลืมสิ่งที่ตัวเองมี เราจะพูดถึงห้องนั่งเล่นเล็ก ๆ อยู่ตลอดเวลา ทั้งเรื่อง ห้องนั่งเล่นเล่น ๆ ที่มีแค่แผ่นเสียง คุณเคยมีครอบครัว คุณเคยมีกันและกัน มันไม่ได้มีค่าเลอเลิศ มันไม่ได้เป็นสิ่งสูงส่งเหมือนเพลงคลาสสิก มันไม่ได้เป็นผ้าหายาก แต่มันคือเราน่ะ คุณตามหาคุณค่าแล้วคุณลืมไปว่าจริง ๆ แล้วชีวิตคุณต้องการแค่ช่วงเวลาเล็ก ๆ เหล่านี้เท่านั้นเอง

สุดท้ายครับ หนังให้อะไรกับคุณแหม่มบ้าง

ฆ่าเวลา (หัวเราะลั่น) หนังช่วยฉันฆ่าเวลาในชีวิต จริง ๆ ก็ทรีตหนังเป็นเอนเตอร์เทนนะ พอ ๆ กับอ่านหนังสือ ตอนนี้พบว่าอ่านหนังสือน้อยลง แต่ดูหนังเยอะขึ้น สำหรับเราหนังมันเป็นการใช้ชีวิตที่สอง เนื่องจากคุณมีชีวิตเดียว ชีวิตน้อย ๆ ของคุณที่ไม่สามารถไปมีชีวิตอื่นได้ แต่ถึงกระนั้นคุณก็สงสัยอยู่ตลอดเวลาว่าถ้าคุณเป็นคนอื่นชีวิตฉันจะเป็นยังไง ซึ่งคุณไม่สามารถไง ครึ่งนึงก็คือคุณดูหนัง อีกครึ่งนึงก็คือคุณไปจินตนาการต่อเอาเอง ซึ่งมันทำให้เราเข้าไปในชีวิตของคนอื่นมากขึ้นมั้ง ซึ่งเราคิดว่านักเขียนต้องการตรงนี้นะ สำหรับการเขียน การ Live Another Life น่ะ

Talk to Her (2002) 

กำกับ : เปโดร อัลโมโดวาร์ นำแสดง : ฮาเวียร์ คามาร่า, ดาริโอ กรานดิเน็ตติ, ลีโอนอร์ วัลต์ติง

เรื่องราวความรักอันบ้าคลั่งและงดงามไปพร้อมๆ กัน ของบุรุษพยาบาลที่ตกหลุมรักคนไข้นอนโคม่าที่อยู่ภายใต้การดูแลของเขา

Perfume: The Story of a Murderer (2006)

กำกับ : ทอม ทีคแวร์ นำแสดง : เบน วิชอว์, ดัสติน ฮอฟแมน

ดัดแปลงจากนิยายในชื่อเดียวกันของ แอนดรูว์ เบอร์กิน ที่เล่าเรื่องราวของชายหนุ่มผู้มีประสาทดมกลิ่นอันเลิศล้ำที่ต้องการทำสุดยอดแห่งน้ำหอมจนต้องทำการฆาตกรรมเพื่อเอากลิ่นหอมจากกายหญิงสาว

2.1. Run Lola Run (1998)

กำกับ : ทอม ทีคแวร์ นำแสดง : แฟรงก้า โพเทนเท, มอริตซ์ เบลบทรู

สาวผมแดงกับภารกิจที่ต้องช่วยชีวิตแฟนภายใน 20 นาที กับเหตุการณ์ที่เปลี่ยนไปเป็นสามทางแยกและผลลัพธ์ที่แตกต่างกันไปในสามตอนจบของหนัง

3. Once Upon a Time in America (1984)

กำกับ : เซอร์จิโอ เลโอเน นำแสดง : โรเบิร์ต เดอ นีโร, เจมส์ วูด, อลิซาเบ็ธ แม็กโกเวิร์น

อดีตมาเฟียชาวยิวที่หวนกลับถิ่นเดิมที่จากไปกว่าสามสิบกว่าปี ณ ที่นั้นเขาเผชิญหน้ากับการหลอกหลอนของอดีต

4.1. Amélie (2001)

กำกับ : ฌอง ปิแยร์ จูเนต์ นำแสดง : ออเดรย์ โตตู, มาธิอู คาซโซวิตซ์

เรื่องราวของสาวน้อยผู้บริสุทธิ์ไร้เดียงสาแห่งปารีส ที่อุทิศเวลาช่วยเหลือผู้คนรอบข้างให้มีความสุข และเผ้าตามหารักแท้ในชีวิตของเธอ

4.2. A Very Long Engagement (2004)

กำกับ : ฌอง ปิแยร์ จูเนต์ นำแสดง : ออเดรย์ โตตู, กัสปาร์ อุลลิแอล

มหากาพย์แห่งความรักของหญิงสาวขาพิการที่เพียรเฝ้าตามหาชายในดวงใจของเธอที่หายสาบสูญไปในสงครามโลกครั้งที่หนึ่งไปสุดหล้าฟ้าเขียว

4.3. Delicatessen (1991)

กำกับ : ฌอง ปิแยร์ จูเนต์ นำแสดง : โดมินิก พินอง, มารี-ลอเร ดูแนก

ในโลกอนาคตหลังสงครามที่อดอยากยากแค้น พ่อค้าเนื้อเจ้าของอาคารเช่าผู้ร่ำรวยหลอกคนมาทำงานเพื่อเชือดเอาเนื้อที่มีเป้าหมายใหม่เป็นอดีตตัวตลกที่มาสมัครงานและตกหลุมรักกับลูกสาวของเขา

Bram Stoker's Dracula (1992)

กำกับ : ฟราซิส ฟอร์ด คอปโปล่า นำแสดง : แกรี่ โอลด์แมน, วิโนน่า ไรเดอร์

เรื่องราวของเจ้าชายแห่งผีดิบ เคาน์ตแดรกคูล่า จากบทประพันธ์ของนักเขียนเรืองนาม บราม สโตกเกอร์ ที่ถูกนำมาถ่ายทอดในรูปแบบอันสยองขวัญที่ผสมผสานไปกับความโรแมนติกได้อย่างงดงามและอลังการยิ่ง

The White Ribbon (2009)

กำกับ : มิคาเอล ฮาเนเก้ นำแสดง : คริสเตียน ฟรีเดล, แอรนส์ต จาโคบี

เรื่องราวแปลกประหลาดที่เกิดขึ้นในหมู่บ้านทางตอนเหนือของเยอรมันระหว่างก่อนสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ซึ่งเด็ก ๆ ในหมู่บ้านสัมผัสถึงมันได้

7. The Master (2012)

กำกับ : พอล โธมัส แอนเดอร์สัน นำแสดง : ฮัวคีน ฟีนิกซ์, ฟิลิปป์ ซีมัวร์ ฮอฟแมน

เรื่องราวของชายหนุ่มที่สูญเสียจิตวิญญาณของตัวเองไปในสงครามที่พบบุรุษที่เปรียบเสมือนศาสดาผู้ชี้ทางให้กับเขา

Betty Blue (1986)

กำกับ : ฌอง ชากส์ บีนิกซ์ นำแสดง : เบียทรีซ ดาลล์, ฌอง-ฮิวส์ อังเกลด

ช่างหนุ่มต็อกต๋อยที่มีความใฝ่ฝันจะเป็นนักเขียน โดยมีหญิงสาวคนรักที่สนับสนุนและผลักดันเขาด้วยศรัทธาและรักใครร่ในตัวเขาอย่างบ้าคลั่งและร้อนแรง

9. 28 Days Later... (2002)

กำกับ : แดนนี่ บอยล์ นำแสดง : ซิลเลียน เมอร์ฟีย์, นาโอมี แฮร์ริส

สี่สับดาห์หลังจากไวรัสล้างโลกระบาด ชายหนุ่มผู้นอนโคม่าตื่นขึ้นมาท่ามกลางเมืองที่รกร้าง และต้องเอาตัวรอดจากผู้ติดเชื้อที่กลายเป็นคนบ้าคลั่งกระหายเลือดเนื้อ

10. Biutiful (2010)

กำกับ : อเลฮานโดร กอนซาเลส อินาร์ริตู นำแสดง : ฮาเวียร์ บาเด็ม, มาร์ริเซล อัลบาเรซ

อุกซ์บาล พ่อลูกสองที่มีญาณสามารถคุยกับคนตายซึ่งพบว่าตัวเองกำลังจะตาย เขาจึงทำทุกวิถีทางเพื่ออนาคตที่ดีของลูก

[panuboonpiputtanapong]

เก้าอี้นักเขียน เก้าอ้านของโรอัลด์ ดี : เก้าอี้ของโรอัลด์ ดาห์ล

ตีพิมพ์ในนิตยสาร Writer ฉบับที่ 20 เดือน ธันวาคม 2556

อารัมภบท

ข้อเขียนนี้เกิดจากความหลงใหลอย่างสุดซึ้งสองประการในชีวิตของผม หนึ่งคือความหลงใหลในการอ่านหนังสือ ซึ่งแน่นอนว่าความหลงใหลนี้เผื่อแผ่ไปถึงตัวบุคคลที่ทำให้หนังสือถือกำเนิดขึ้นมาอย่าง “นักเขียน” ด้วย และความหลงใหลอันแรกนี้ก็คงไม่ใช่เรื่องแปลกประหลาดจนต้องให้ใครถามไถ่ว่ามันมีที่มาที่ไปได้อย่างไร 

ส่วนความหลงใหลอีกประการหนึ่งนั้นออกจะดูแปลกสักหน่อย เหตุเพราะผมหลงใหลในสิ่งของอย่างหนึ่งซึ่งอ่านไม่ได้ กินไม่ได้่ แต่ถ้าขาดไร้ซึ่งมันแล้วเราก็คงจะเมื่อยตุ้มเมื่อยขบน่าดู เหตุเพราะสิ่งของที่ว่านั้นใช้ทำหน้าที่รองรับบั้นท้ายและร่างกายในกิจกรรมอันผ่อนคลายที่เราๆ ท่านๆ เรียกกันว่าการ “นั่ง” (หรือใช้เอนหลังนอนในบางครั้งบางที) นั่นเอง เกริ่นแบบนี้ก็คงรู้แล้วว่าเจ้าสิ่งของที่ว่านั้นมันมีชื่อเรียกว่า “เก้าอี้” และอย่าได้เสียเวลาถามไถ่ว่าไอ้ความหลงใหลอย่างหลังนี้มันเกิดขึ้นมาได้อย่างไร เพราะผมเองก็ไม่รู้ อยู่ๆ มันก็มาของมันเอง

จึงเป็นที่มาของการเพียรใช้เวลาศึกษา เสาะหา ค้นคว้าข้อมูล เรื่องราว รายละเอียดเกี่ยวกับสองสิ่งที่ว่าอย่างไม่ลืมหูลืมตา และอยู่ๆ ไอ้สองความหลงใหลที่ว่านี้ มันก็เข้ามาผนวกรวมกันเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันอย่างไม่รู้ตัว ซึ่งอันที่จริงมันก็ดูสมเหตุสมผลดี และหากนักเขียนขาดซึ่งเก้าอี้แล้วไซร้ คงเขียนหนังสือได้ลำบากน่าดูชมไม่ใช่เล่น ...จริงไหม?

และไหนๆ ก็ไหนๆ แล้ว อุตส่าห์เสียเวล่ำเวลาคนคว้าเรื่องราวมาเสียมากมายเช่นนี้ จะเก็บเอาไว้คนเดียวมันก็คงไม่มัน เลยอยากเอามาแบ่งปันให้อ่านให้ดูชมกันบ้าง คงไม่ถือว่าเป็นการรบกวนสายตา ว่าแล้วก็ล้อมวงกันเข้ามารับชมเรื่องราวของเก้าอี้กับนักเขียนเหล่านี้กันเถิดหนา

ขอประเดิมด้วยนักเขียนคนโปรดที่สุดในดวงใจ ที่จุดประกายให้ผมรักการอ่านมาจนทุกวันนี้ก็แล้วกัน

เก้าอ้านของ โรอัลด์ ดี* : เก้าอี้ของ โรอัลด์ ดาห์ล

โรอัลด์ ดาห์ล (13 กันยายน 1916 - 23 พฤศจิกายน 1990) ถ้าเอ่ยชื่อนี้ขึ้นมา หากใครเป็นหนอนหนังสือแล้วไม่แคล้วคงต้องรู้จัก นักเขียนชาวอังกฤษเชื้อสายนอร์เวย์ เจ้าของผลงานหนังสือเด็กชั้นดีมากมายอย่าง โรงงานช็อคโกแล็ต, ลิฟต์มหัศจรรย์, แม่มด, มาทิลดา ฯลฯ ที่ถูกเอาไปทำเป็นภาพยนตร์มาแล้วหลายเรื่อง (ก็เรื่องที่เอ่ยชื่อมานั่นแล) หรือหนังสือไม่เด็กอีกหลายเล่มที่ล้วนแล้วแต่สนุกสนาน น่าตื่นเต้นเร้าใจและเป็นที่ชื่นชอบของคนทุกเพศวัยอย่าง ชั่วโมงผี, เรื่องเหลือเชื่อ, วางไม่ลง และ แมลงวันซูดาน (แนะนำอย่างย่ิงสำหรับนักอ่านผู้บรรลุนิติภาวะแล้ว) เขาได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในนักเล่านิทานสำหรับเด็กที่มีชื่อเสียงที่สุดของศตวรรษที่ 20 ถูกนิตยสารไทม์จัดอยู่ในอันดับที่ 16 ของนักเขียนคนสำคัญของอังกฤษนับแต่ปี 1945 เป็นต้นมา และเป็นหนึ่งในนักเขียนขายดีที่สุดของโลก

ประวัติของเขา จะเอามาเล่าในนี้ก็คงเหมือนเอามะพร้าวห้าวมาขายสวน (ถ้าอยากรู้จริงๆ ก็ลองไปหากูเกิ้ลดูเอาเอง) แต่สิ่งที่หลายๆ คนอาจไม่เคยรู้ก็คือ เขามีอุปนิสัยในการเขียนอยู่ประการหนึ่ง

นักเขียนแต่ละคนก็มีอุปนิสัยในการเขียนแตกต่างกันไปคนละแบบ บางคนชอบเขียนด้วยดินสอ บางคนชอบเขียนด้วยปากกา บางคนชอบพิมพ์ดีด บางคนเขียนได้แต่บนกระดาษสีชมพู บางคนต้องอาบน้ำประแป้งให้ตัวหอม บางคนต้องนุ่งโสร่งก่อนจึงจะเขียนได้ หรือบางคนต้องเขียนในห้องพักของโรงแรมเท่านั้น อุปนิสัยในการเขียนของนักเขียนอย่าง โรอัล ดาห์ล ไม่แปลกประหลาด หากแต่ดาษดื่นสามัญ เขาเพียงชอบนั่งเขียนบนเก้าอี้ตัวหนึ่ง

เจ้าเก้าอี้ตัวที่ว่านั้นตั้งอยู่ในกระท่อมเขียนหนังสือที่ดาห์ลปลูกขึ้นในสวน ห่างจากบ้านของเขาพอประมาณ นัยว่าเพื่อปลีกวิเวกและสร้างสมาธิในการเขียนหนังสือ 

ในทุกๆ วัน เขาจะใช้เวลา 4 ชั่วโมงในกระท่อม 2 ชั่วโมงตอนเช้า และอีก 2 ชั่วโมงต่อนบ่าย นั่งเขียนหนังสือบนเก้าอี้สีเหลืองตัวเก่าตัวนี้ ที่แวดล้อมด้วยภาพวาดลายเส้น ภาพถ่าย และข้าวของจุกจิกเล็กๆ น้อยๆ ในความทรงจำของเขา 

เขาจะเหลาดินสอยี่ห้อ Dixon Ticonderoga ที่สั่งตรงมาจากอเมริกาจนแหลม และเขียนบนกระดาษสมุดสีเหลือง เพื่อความสบายเวลานั่งเขียน เขาม้วนกระดาษลูกฟูกรองใต้กระดานเขียนหนังสือหุ้มผ้าสักหลาดสีเขียวสบายตาที่วางอยู่บนเท้าแขนสองข้างของเก้าอี้ อีกทั้งยังเจาะรูบนพนักพิงหลังของเก้าอี้ เพื่อลดแรงดันที่จะกดทับหลังของเขาที่บาดเจ็บจากเหตุเครื่องบินตกในสงครามโลกครั้งที่สอง และเอาหมอนเล็กๆ วางปิดทับรูที่เจาะนั้น แล้วนั่งเขียนหนังสืออย่างสบายอุรา

เก้าอี้ตัวโปรดของดาห์ลตัวนี้ เป็นเก้าอี้ชนิดที่เรียกกันว่า Wing Chair หรือ "Wing-Back Armchair" ซึ่งเป็นเก้าอี้นวมชนิดหนึ่งของชาวตะวันตก (อนึ่ง Armchair คือเก้าอี้ที่มีเท้าแขนสำหรับวางพักแขน โดยส่วนใหญ่มักจะบุนวมเอาไว้ภายในเพื่อความนุ่มสบายในการนั่ง จึงเรียกกันว่า “เก้าอี้นวม”) มักจะเป็นเก้าอี้ที่ใช้สำหรับนั่งเล่นหรือนั่งพักผ่อนหย่อนใจ

ความพิเศษของเก้าอี้นวมนั่งเล่นตัวนี้ก็คือ มันเป็นเก้าอี้ที่มี "ปีก" ยื่นออกมาบนพนักพิงหลังอันเป็นที่มาของชื่อของมัน ซึ่งปีกที่ว่านี้ถูกทำขึ้นมาโดยมีจุดประสงค์ในการโอบอุ้มศีรษะและลำตัวของผู้นั่ง เพื่อปกป้องจากความหนาวเย็น และเก็บกักความร้อนจากเตาผิง เพราะในอดีต มันมักจะใช้เอาไว้นั่งใกล้ๆ เตาไฟในเวลาอากาศหนาวเย็นมากๆ อันเป็นสภาวะอากาศของเมืองในเขตหนาว

โดยทั่วไป Wing Chair มักจะเป็นเก้าอี้บุนวม โชว์ขาเป็นไม้ หรือหุ้มบุนวมเหมือนกับตัวเก้าอี้ก็มี Wing Chair มีหลากหลากสไตล์ หลายรูปแบบและขนาด มีทั้งแบบปีกแบนและปีกม้วน ปีกแบบค้างคาว, ปีกแบบผีเสื้อ แล้วแต่จะเรียกขานกันตามแต่ขนาด รูปร่าง ความตื้นลึกหนาบางของปีกของมัน

วรรณกรรมชั้นเยี่ยมอย่าง มาธิลดา, ยักษ์ใจดี และ เรื่องเหลือเชื่อ และอีกหลายต่อหลายเล่มก็ถือกำเนิดขึ้นมาบนเก้าอี้ตัวนี้นี่แหละ

*ป.ล. โรอัลด์ ดาห์ล เป็นนักเขียนที่โดดเด่นที่สุดคนหนึ่งในการใช้กลภาษา เขาชอบเล่นคำพ้องเสียง ล้อเลียนความหมายของคำ และโปรดปรานใช้คำผวนเป็นที่สุด

ที่มาภาพ

http://writersatwork.pfauth.com/post/9413388789/roald-dahl, http://www.chalfont-st-petercofe.bucks.sch.uk/LatestNews/2009/RoaldDahl0909.html, http://loverforbooks.blogspot.com/2009/06/roald-dahl.html, http://www.theglobeandmail.com/arts/in-roald-dahls-curmudgeons-cave/article4295372/

[panuboonpiputtanapong]

รักคือคำคำนี้

Love (1966-2000)

ผลงานประติมากรรมของ โรเบิร์ต อินเดียนา (Robert Indiana) ศิลปินป๊อบอาร์ตชื่อดังชาวอเมริกัน ผู้มักจะใช้ภาพศิลปะเชิงพานิชย์มาผนวกกับแนวคิดเชิงอัตถิภาวะนิยม ซึ่งเขานิยามผลงานของตัวเองว่าเป็น "ประติมากรรมบทกวี" (Sculptural Poems) ผลงานของเขามักจะแสดงออกถึงภาพพจน์ที่ชัดเจน เรียบง่าย ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะเป็นตัวเลข หรือคำสั้นๆ เช่น EAT, HUG และคำที่เป็นที่รู้จักดีที่สุดของเขาอย่าง LOVE ที่ประกอบด้วยพยัญชนะ LO (ที่ตัว O เอียงเฉียงๆ) วางอยู่บน พยัญชนะ VE  แรกเริ่มเดิมทีมันถูกออกแบบมาเพื่อใช้เป็นการ์ดอวยพรวันคริสต์มาสของพิพิธภัณฑ์ศิลปะสมัยใหม่แห่งนิวยอร์ก (MoMA) มันถูกคิดขึ้นในช่วงที่อเมริกาเข้าร่วมในสงครามเวียตนาม และประโยคสั้นๆ อย่าง "LOVE" ที่แปลว่า "รัก" นี่เอง ที่กลายเป็นสัญลักษณ์แห่งเสรีภาพและการต่อต้านสงครามไปในที่สุด หลังจากนั้นไม่นานมันถูกทำขึ้นเป็นประติมากรรม โดยตัวอักษรแบนๆ ถูกดึงยึดหน้าตัดให้ออกมาเป็นสามมิติ และถูกจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ศิลปะอินเดียนาโปลิส ณ บ้านเกิดของเขา ในปี 1970  ประติมากรรม LOVE ชิ้นนี้ของเขาถูกทำขึ้นติดตั้งในหลายต่อหลายแห่งในสหรัฐอเมริกา และถูกสร้างใหม่ในหลากเวอร์ชั่น จนเป็นที่นิยมและถูกแพร่หลายไปทั่วโลกในเวลาต่อมา และถูกผลิตเป็นสินค้ามากมาย อาทิเช่น แสตมป์ ที่ทับกระดาษ รวมถึงม้านั่งอย่างในภาพ มันเป็นหนึ่งในผลงานศิลปะป๊อบอาร์ตที่โด่งดังที่สุดเท่าที่โลกเคยมีมา

นางแบบ Marissa Seraphin |Fleur Du Mal Lingerie ภาพถ่ายโดย Alessandro Casagrande

[panuboonpiputtanapong]

Vision of the Future

Story by Panu Boonpiputtanapong  

Besides elaboration of location setting, screenplay, score and  performance. The costume play as much important role as other elements. As we regularly know that costume is not only use for protecting actor/actress from the obscene. But costumes also reflects taste, culture, mode of conception or larger set of ideas-often given a name as “style” of “the mind set” of exact period of time.

  Concurrently, films can generate fascination, adoration or can lead people to certain taste, culture. All can epitomize under the umbrella which is so called “fashion.”

  For many decades fashion from films (or other form of mass culture) can affect people. Especially, the youth and the grown up who follow the style that taken up by the movie stars and publicized to the public by films. Moreover, the fads of fashion in cinema can be also indicated by large number of costume’s sales.

  Regularly, as well accepted as “What Hollywood designs today, you will be wearing tomorrow.” In other words, films can affects fashion rather than the trend setter does. It is important to count fashion as influential, and explore the connection among two realms of art form, fashion design and films.

Fashion in the visionary world

The Fifth Element (1997)

Wardrobe is not only an essential element in film but also reflect the character’s trait. Besides garnishing the characters, stylishly. The proper costume can support and imply the main characteristic of each actor/actress.

  The films in the mid century did not only present elegant image of Audrey Hepburn with costumes designed by Givanchy, but the costume also foster her a radiant fame. In addition to a contribution of other designer such as Yvse Saint Laurent who envelope a mysterious atmosphere in Catherine Deneuve’s film.

  If we look around in the fashion design for films and wardrobe designing circle, there may be no one as exciting as Jean Paul Gaultier. He is as praised and denounce as an ‘Enfant Terrible’. Gaultier must be mentioned at the top list. His first hilarious collection was launched in 1976, he never received formal training as a designer.

  Instead, he started sending sketches to famous couture stylists at an early age. Until Pierre Cardin was impressed by his talent and hired him as an assistant in 1970. With his out spoken personality and rebellious style. With breakthrough and challenging identity, these deserve him to be given name as a bad boy in fashion scene. His creativity are drawn from street and pop culture. The most memorable one is a jetting metallic brassier, worn by Madonna is her “Ambition Tour.”

Kika (1993)

The Cook the Thief His Wife & Her Lover (1989)

Set of costumes made by Gaultier which appeared in films are not only his bunch of personal design but rather imply the characteristic of the actor/actress too. Including futuristic ones in Luc Besson's The Fifth Element (1997), to a sadomasochistic fetish look from peeling brassiere showing the nipple cover by camera in Pedro Almodóvar's Kika (1993). Or the cage-like ward robe for Helen Mirren appered in Peter Greenaway's The Cook the Thief His Wife & Her Lover (1989). The wardrobe implies the dispirited for freedom of the actor, Besides, there is also a set of wardrobe those are entirely different for 100 characters in Jean-Pierre Jeunet's The City of Lost Children (1995).

When Sci-Fi meets Fashion

The Matrix Reloaded (2003)

If each kind of art form can put an influence to each other. Or novel science and technology can inspire artist to create new mode of expression. On the other hand some excellent work of art can also be inspiration of science fiction as well.

Moreover, many scientific invention still be adapted from the vision of the future in science fiction movies too. Because of its vision towards future, thus sci-fi movies allow unprecedented images of architecture, wardrobe, and backdrop. In addition to unconventional materials which are usually applied to industrial fabrication or scientific experiment. The unconventional material such as plastic, vinyl or fiberglass are now regularly in use of making wardrobes.

The Matrix Reloaded (2003)

Outstanding example is The Matrix Trilogy (1999–2003), not only because this film appropriates eastern martial art such as Kungfu into the movies, it also present new futuristic vision by its extra ordinary outfits which combine both fetish and athletic style. Trinity (Kathy Anne Moss)’s look is so enchanting and stylish that New York Times praise her look as admirable as “Vinyl is a girl’s best friend.” Together with Neo (Keanu Reeves) and Morpheus (Laurence Fishburn) in ‘The Matrix Reload’ (2003), the combative male characteristics of them are drawn from Ninja and martial art outfits. These styles are later popular from street side to fashion runway.

    An invincible style : designer’s film choices

Blade Runners' (1982) 

An outstanding film by Ridley Scott, 'Blade Runners' (1982) which depicts a dystopia. At the moment of its debut, the films is failed because of its too much futuristic in both contents and production design which look melancholic. In contrast to flashy one by a Fantastic Sci-Fi movie of the same time such 'Star Wars' (1977) by George Lucas.

The dystopian atmosphere in the film was taken place in Los Angeles, where genetically manufactured beings called replicants — visually indistinguishable from adult humans — are used for dangerous or menial work on Earth's "off-world colonies". Following a replicant uprising, replicants become illegal on Earth and specialist police called "blade runners" are trained to hunt down and "retire" escaped replicants on Earth, who commit crime and deemed to be destroyed.

JUnko Shimada : Inspire By Blade Runner (Top)

Peter Christian : Inspire By Blade Runner (Top)

Besides its complicate plot and philosophical prospect in a film-Noir retro atmosphere. One thing that puts Blade Runner to the forefront is production design and wardrobe designed by Charles Knode and Michael Kaplan, which inspires both Sci-Fi and non Sci-Fi movies of latter generation. Importantly a design by them are still eye catching and everlastingly progressive. Also one character in the films-Rachel (Sean Young) was admired as best groomed actress with the style called “Vintage chic” which means classy and cool. The wardrobe in Blade Runners is both harmonious and relevant to futuristic backdrop. That drives this movies to be count as legendary as most outstanding Sci-Fi movies of all time.

When fiction becomes real

Back to the Future Part 2' (1989)

In the Sci-Fi comedy film such as 'Back to the Future Part 2' (1989). The wardrobe in this films also expresses futuristic vision of an all-in-one gadget such as liquid protecting fabric or auto inflated sneakers.

Mariëlle Leenders, Shape Memory Textile/Moving Textile, 2000

M-Dress, Cuitcircuit

Nowadays smart jacket are regularly available. It is not only supports several functions by incorporating entertainment devices. Including MP3 player, while wearing the suits it is also easily to enjoy the song. or M-Dress by Cuitcircuit bodysuit which allows to make and receive calls anytime, everywhere, without having to carry a cellular phone. or Moving Textiles (2000) which react to differences in temperature by shrinking, creasing, changing structure or rolling up. Lines of stitching added to the basic material in certain places cause the fabric to creep up when temperatures rise. Moreover some fabrics are designed to protect from disaster such as storm or flooding.

  Recently product from Nike, a well known sport wear has produced a set of sneaker, following the character from Back to The Future-Episode I and II. The sneakers can both glows in the dark and auto inflating by pumping in the air into their bodies, it serves the desire to touch the future that is coming closer in the few years.

Futuristic Fashion Design 

Amid banality in fashion design, there is an outstanding designer who made a collection of ward robe that fully enchanting and unique. It is Hussein Chalayan.

Chalayan was born Turkish in 1970 and graduated from a college of his hometown. He moved with his family having moved to England in 1978, obtaining British citizenship and proceeded to study design in the Central St. Martin college, UK.

  Chalayan works draw several inspirations from architecture, science and modern technology and current global issues. His works are as attractive as surprisingly astonishing at the same moment. His design combines multi-facets from both western and non-eastern culture such as the Turkish.

  The promising feature in his design is always be abandoned in arts and design in his life time, that is “social commitment” The “social commitment ” as a criterion of design is similar to the way Coco Chanel has emancipated women from corset that squeeze women to faint. The mission of wardrobe and fashion design might be both following trendy style and functionally comfortable.

such as

Afterwords (2000)

  The most outstanding design by Chalayan is appeared in the film Afterwords (2000), known as “Wearable Architecture.” The wardrobe inspire by an escapement from casualties of war and the holocaust. A hybrid design between light weight living room set and fashion perform as both a camouflage and solution for difficulties to keep large properties while escaping.

See his works at http://www.husseinchalayan.com

A timeless style

Among the most influential filmmaker since 1970s, Stanley Kubrick plays important role by directing various genre and meticulously put together futuristic vision, though some films by Kubrick are dystopian and strongly imaginary.

2001: A Space Odyssey (1968) 

But what appeared futuristic and extremely modern in his film are later praised and become the legendary films, such as astronaut suit, space craft hostess or wardrobe and chairs in spacecraft in 2001: A Space Odyssey (1968). 

A Clockwork Orange (1971)

Together with a scandalous film about teenager rampant manage in the future- A Clockwork Orange (1971). Both films are the clues for promising trend in wardrobe, architecture, interior design and visual culture of our present time.

Super Hero Uniform Technological: Blurry line between Fantasy and Reality

Batman Begins (2005)

  Besides interpretation of futuristic vision in novel, many popular comics become films such as Superman, or Batman. Recently Chistopher Noland ’s latest episode , Batman Begins (2005) and The Dark Knight (2008) has portrayed Bruce Wayne or Batman to be the most humanistic one compared to other versions which are rather comic like or fanciful.

'Batman Begins Batsuit'

Batman Begins (2005)

The costume in Batman Begins (2005) is given the most complete description ever seen in a Batman film and possibly the comic books. The suit is derived from Lucius Fox's Research and Development program, within Wayne Enterprises' Applied Sciences Division. It is described by Fox as a "Nomex survival suit" originally intended for advanced military use, but, with its $300,000 price tag, was considered to be too expensive for the United States Army and military in general. Based on an advanced infantry armor system constructed from Nomex, the first layer of protection is an undersuit with built-in temperature regulators designed to keep the wearer at a comfortable temperature in almost any condition.

The second layer of protection consists of armor built over the chest, calves, thighs, arms, and back. This armor features a kevlar bi-weave that can stop slashing weapons and can also deflect any bullet short of a straight shot impact, and reinforced joints that allow maximum flexibility and mobility. The armor was then coated with a black latex material for camouflage and to dampen Bruce's heat signature, making him difficult to detect with night-vision equipment. Made of a graphite material, the cowl acts as a protective helmet. The cowl's Kevlar lining is supposed to be bulletproof.

  A manufacturing defect in the graphite used in the production of the first shipment of the cowl's components made its outer shell incapable of withstanding blunt trauma (a flaw Alfred demonstrates to Bruce Wayne using a baseball bat). The second shipment (not shown) was supposed to fix this problem.

  An advanced eavesdropping device is concealed within the cowl's right ear and enables Batman to listen in on conversations from a distance. The utility belt is bronze in color and is a modified climbing harness, with magnetized impact-resistant pouches and canisters attached to the belt at ergonomic points for ease of reach. It carries a magnetic gas-powered grapple gun, an encrypted cell phone, Batarangs, a medical kit, smoke bombs, mini explosives, periscope, remote control for the Batmobile (the Tumbler), mini-cam, money, and other unspecified equipment. Batman removed the belt's shoulder and chest straps because they constricted his movements. Batman's cape is made of "memory cloth," also developed by Lucius Fox. It is essentially flexible in its normal state, but becomes semi-rigid in a fixed form (Batman's wings in the movie) when an electric current is passed through it from the microcircuits in his right glove.

'The Dark Knight Batsuit'

The Dark Knight (2008)

The Batsuit is changed in the latest film The Dark Knight (2008), due to a dog bite on Batman's left arm at the beginning of the film. In this new design, the bodysuit is made of hardened kevlar plates on a titanium-dipped fiber and is broken into multiple pieces of armor over a more flexible bodysuit for greater mobility. As a trade-off, however, the flexible armor leaves Batman more vulnerable to injury from bullets or knives in favor of increased flexibility and lighter weight.

The Dark Knight (2008)

The cowl of the Batsuit, which in previous film incarnations has been attached to the shoulder and neck, is now a separate component inspired by the design of motorcycle helmets, allowing the wearer to freely swivel and move his neck without moving the rest of his upper torso (by personal request of Bruce Wayne as 'it would make backing out of the driveway easier)' as was characteristic in all the previous cinematic versions of the Batsuit. Also, a strong electric current runs through it that prevents anyone except Bruce from removing it, further protecting his identity.

  In this Batsuit, the iconic blades on the sides of Batman's gauntlets are now retractable and are capable of firing outwards as projectiles. The bat emblem is smaller than the one in Batman Begins and it bears a greater resemblance to the Batman logo that has been associated with the Christopher Nolan film franchise.

  The suit again has an external 'memory cloth' cape, but, now has the ability to fold into a backpack shape as demonstrated during the free-base jump in Hong Kong. It is unclear in the film if once deployed, as a glider, it can return to this backpack shape automatically. According to costume designer Linda Hemming this backpack idea was developed, at the request of Nolan, as a fall back if the cape were to get caught up in the rear wheel of the Batpod in motion.

Works cited

  FUTURO TEXTIEL 08 SURPRISING TEXTILES, DESIGN & ART The William Warren Library, Jean-Paul Gautier (Hardcover) by Colin McDowell, http://www.imdb.com/title/tt0083658/, http://hollyheadmag.com/2009/06/nike-back-to-the-future/, : Hussein Chalayan. NAI PUBLISHER GRONINGER MUSEUM, http://www.husseinchalayan.com, http://www.designboom.com/eng/interview/chalayan.html, http://www.wikipedia, http://www.youtube.com/watch?v=CdiSk8XyBu8, http://www.youtube.com/watch?v=_BXPOENATC8&feature=related

  http://www.facebook.com/notes/panu-boonpiputtanapong/vision-of-the-future-wisay-thasn-haeng-xnakht-kahnd-faechan-raeng-bandal-ci-cak-/485022538963

    Visionary of the future determines fashion. An inspiration from celluloid into fabrics. A summary for lecture and article delivered by Panu Boonpipatthanapong, independent writer and columnist for FILMAX Magazine. At the William Worren Library, as part of the exhibition “Futuro Texttile”, The Jim Thompson Art Center.

[panuboonpiputtanapong]

เก้าอี้ศิลป์ - เก้าอี้ดาลี

Leda chair (1935-2009) เก้าอี้หน้าตาพิสดารพันลึกตัวนี้ ปรากฏขึ้นเป็นครั้งแรกในภาพเขียนของ จิตรกรชาวสเปนผู้ยิ่งใหญ่ที่สุดในโลกคนหนึ่ง ภาพเขียนนั้นมีชื่อว่า “Femme à la Tête Rose” ซึ่งถูกวาดขึ้นในปี 1935 จิตรกรผู้นั้นมีชื่อว่า ซัลบาดอร์ ดาลี (Salvador Dali)

หลังจากนั้นอีกไม่นาน ดาลีได้เขียนแบบเก้าอี้ตัวนี้ให้กับ Jean-Michel Frank เพื่อนสนิทนักทำเฟอร์นิเจอร์และมัณฑนากร แต่ก็ไม่ได้มีการผลิตเก้าอี้ตัวนี้ขึ้นมาแต่อย่างใด  หลังจากนั้นอีกหกทศวรรษ ด้วยการรวมตัวของกลุ่มผู้เชี่ยวชาญทางดีไซน์และประติมากร อย่าง Robert Descharnes, Oscar Tusquets และ Joaquin Camps ร่วมกันเปลี่ยนเฟอร์นิเจอร์ในจิตนาการจากภาพเขียนของดาลีให้ปรากฏออกมาในโลกแห่งความเป็นจริง นอกจากเก้าอี้ตัวนี้แล้วยังมีผลงานอื่นๆ ที่สร้างจากจินตนาการของดาลีอีกหลายต่อหลายชิ้น ทั้งโต๊ะ โซฟา ม้านั่ง ฯลฯ

เก้าอี้อาร์มแชร์รูปทรงเลื่อนไหลหยาดหยด พนักพิงเป็นรูปมือไหลเลื่อนไปกุมจับท่อนขาที่สวมรองเท้าส้นสูงด้วยรูปลักษณ์อันแปลกประหลาดพิสดารตามแบบศิลปะเซอร์เรียลิสม์ ตัวเก้าอี้ผลิตจากทองเหลืองหล่อ ที่ถูกหล่อต้นแบบขึ้นโดยประติมากร Joaquin Camps ผลิตและจัดจำหน่ายโดย Bd Barcelona http://www.bdbarcelona.com/en/products/art/leda_chair-sculpture.php  อนึ่ง Leda เป็นสตรีในตำนานเทพปกรณัมของกรีก ที่ถูกมหาเทพซูสผู้ปลอมเป็นหงส์มาเสพสมกับเธอจนเกิดเป็นบุตรสาว ที่ต่อมารู้จักกันในชื่อ เฮเลน หรือ เฮเลนแห่งทรอยนั่นเอง ซัลบาดอร์ ดาลี Salvador Dalí (1904/1989) นอกจากจะเป็นจิตรกรผู้โด่งดังที่สุดในกลุ่มลัทธิเซอร์เรียลิสซึ่ม (แต่ภายหลังเขาถูกขับออกจากกลุ่มเนื่องจากละเมิดกฎข้อบังคับ) ที่โด่งดังจากผลงานจิตรกรรมที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากศิลปินในยุคเรอเนสซองซ์ หากสอดใส่ความแปลกประหลาดพิลึกพิลั่นเหนือจริงเข้าไป ผลงานของเขาชิ้นที่เป็นที่รู้จักดีและคุ้นตาคนทั่วๆ ไปก็คือ The Persistence of Memory (1931) ภาพเขียนรูปทิวทัศน์อันกว้างไกลที่แฝงไว้ด้วยบรรยาการอันพิสดาร และองค์ประกอบอย่างนาฬิกาที่หลอมละลายเหมือนเนยเหลว และกำลังถูกฝูงมดรุมกัดกินอยู่  นอกจากจะเป็นจิตกร เขายังเป็นประติมากร ช่างภาพ นักทำภาพยนตร์ นักออกแบบ นักประชาสัมพันธ์ตัวเองชั้นเยี่ยม และสร้างสรรค์ผลงานในหลากสื่อหลายแขนง

[panuboonpiputtanapong]

แรงบันดาลใจจากภาพถ่ายสู่ภาพยนตร์

  The Shining, 1980 หนังเขย่าขวัญของ สแตนลีย์ คูบริก 

กับหนึ่งในซีนสยองขวัญที่กลายเป็นซีนคลาสิกติดตาในโลกภาพยนตร์ อันที่จริงมันได้แรงบันดาลใจมาจากผลงานภาพถ่ายของช่างภาพหญิงชาวอเมริกันคนหนึ่ง ภาพนั้นมีชื่อว่า

Identical Twins, (Roselle, New Jersey),1967

ผลงานภาพถ่ายของช่างภาพหญิงชาวอเมริกัน ดิแอน อาร์บัส (Diane Arbus) ผู้มีชื่อเสียงจากการถ่ายภาพบุคคลชายขอบในสังคมอเมริกัน ที่ให้อารมณ์แปลกประหลาด เพี้ยนพิลึก หากแต่เปี่ยมไปด้วยอารมณ์และความรู้สึก 

เธอมักจะถ่ายภาพด้วยกล้อง Rolleiflex ขนาดกลาง แบบสะท้อนภาพเลนส์คู่ (Twin lens reflex) ที่ให้อัตราส่วนภาพเป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส อีกทั้งยังมีช่องมองภาพจากตำแหน่งเอว ซึ่งเปิดโอกาสให้เธอสามารถสื่อสารทางสายตากับแบบที่เธอจะถ่ายได้ อย่างที่กล้องถ่ายรูปที่มีช่องมองภาพแบบปกติทั่วไปไม่สามารถทำได้

ภาพถ่ายขาวดำของฝาแฝดคู่นี้ กลายเป็นแรงบันดาลใจให้กับคูบริกหยิบยืมมาดัดแปลงเป็นซีนนี้ในหนังของเขา

[panuboonpiputtanapong]

เก้าอี้ จิตร ภูมิศักดิ์ (2501-2507)

  เก้าอี้ที่ จิตร ภูมิศักดิ์ ทำขึ้นในเวลาว่าง ขณะอยู่เรือนจำลาดยาว ลักษณะเป็นเก้าอี้แบบ Stool หรือม้านั่งไม่มีพนัก

จิตร ภูมิศักดิ์ (25 กันยายน พ.ศ. 2473 — 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2509)  ปัญญาชนนักปฏิวัติคนสำคัญของสังคมไทย ผู้ซึ่งอาจจะได้รับการยกย่องและถูกประณามมากที่สุดนับตั้งแต่ ปรีดี พนมยงค์ เป็นต้นมา ด้วยความสามารถที่หลากหลายและลุ่มลึกเกี่ยวกับศาสตร์และศิลป์มากมายหลายแขนง ไม่ว่าจะเป็นวรรณคดี บทกวี ศิลปะ ศาสนา งานวิจารณ์ ประวัติศาสตร์ ปรัชญา ทฤษฎีการเมือง ภาษาศาสตร์ นิรุกติศาสตร์ งานแปล ตลอดจนการแต่งบทเพลง และถือว่าเป็นอัจฉริยะบุคคลของไทยคนหนึ่ง จิตรมีความเชี่ยวชาญในภาษาฝรั่งเศส ภาษาบาลี ภาษาสันสกฤต ภาษาเขมร โดยเฉพาะภาษาเขมรเขาเชี่ยวชาญทั้งภาษาเขมรปัจจุบันและภาษาเขมรโบราณ นอกจากนี้ จิตรได้เขียนพจนานุกรมภาษาละหุ (มูเซอ) โดยเรียนรู้จากชาวมูเซอขณะอยู่ในคุกลาดยาว จิตรเป็นนักวิชาการคนแรกๆ ที่กล้าถกเถียงและคัดค้านนักปราชญ์คนสำคัญ ด้วยวิธีกคิดที่มีเหตุผลและลุ่มลึก มีความโดดเด่นจากผลงานการค้นคว้าทางวิชาการที่แปลกใหม่และลึกซึ้ง ขณะเดียวกันเขายังมีความคิต่อต้านระบบเผด็จการและการใช้อำนาจกดขี่ของชนชั้นสูงมาโดยตลอด ส่งผลให้นามของจิตร ภูมิศักดิ์ โดดเด่นอยู่ในแถวหน้าของนักคิดนักเขียนไทยในสมัยนั้น แต่ความที่เป็นผู้มาก่อนกาล ทำให้แนวคิดของเขาถูกต่อต่านอย่างหนัก เขาถูกโยนบกโดยเพื่อนนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ถูกจับกุม คุมขังโดยเผด็จการสฤษดิ์-ถนอม การถูกคุกคามเสรีภาพทำให้เขาต้องเลือกเส้นทางนักปฏิวัติจนต้องเสียสละชีวิตด้วยวัยเพียง 36 ปี ซึ่งทำให้งานหลายชิ้นของเขากลายเป็นงานที่ยังไม่จบ เช่นเดียวกับงานปฏิวัติของเขา จิตร ภูมิศักดิ์ เสียชีวิตในวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2509 หลังเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย โดยถูกอาสาสมัครและทหารล้อมยิง

ภาพจากหนังสือ "คนยังคงยืนเด่นโดยท้าทาย" โครงการสรรพนิพนธ์ จิตร ภูมิศักดิ์ ชุด กวีนิพนธ์ ผู้เขียน จิตร ภูมิศักดิ์ สำนักพิมพ์ ฟ้าเดียวกัน http://www.se-ed.com/eShop/Products/Detail.aspx?CategoryId=381&No=9789743483080 ขอบคุณคุณ Atibhop Pataradetpisan เอื้อเฟื้อข้อมูล

[panuboonpiputtanapong]

Never Ending Sofa (1970)

หรือ De Sede DS-600  โซฟาอเนกประสงค์หน้าตาสวยสง่าอย่างพิสดารตัวนี้ ออกแบบโดยสี่นักออกแบบชาวสวิส อูลิ แบร์เกอร์ (Ueli Berger), อีลินอฆรา เปดุซซี-ริวา (Elenora Peduzzi-Riva), ไฮนซ์ อุลริซ (Heinz Ulrich) , เคลาซ์ วอทซ์ ซิร์กา (Klaus Vogt circa) ในช่วงต้นปี 1970  โซฟาที่ยาวที่สุดในโลกตัวนี้มีชิ้นส่วนของที่นั่ง 21 ชิ้น ที่ยึดติดกันแบบพัดจีน ทำให้ขยับไปมาได้อย่างอิสระ ทั้งวางแบบตรงๆ บิดโค้งเป็นครึ่งวงกลม หรือบิดโค้งไปมาเหมือนงูก็ยังได้ ทำให้สามารถใช้งานได้หลายรูปแบบ ทั้งวางกลางห้อง เข้ามุม หรือจัดวางแบบอิสระตามใจปรารถนาได้อย่างง่ายดายไม่รู้จบเหมือนชื่อของมัน ตัวที่นั่งบุนวมหุ้มหนังแท้ชั้นดี มีให้เลือกทั้งสีน้ำตาลอ่อน และน้ำตาลเข้ม และสีอื่นๆ อีกหลากหลายสี ผลิตโดยแบรนด์ผู้ผลิตเฟอร์นิเจอร์ชั้นนำของสวิสเซอร์แลนด์อย่าง De Sede http://www.desede.com/en/home-sector/collection/sofas/ds-600/

[panuboonpiputtanapong]

R.I.P. Gabriel García Márquez (6 March 1927 – 17 April 2014)

กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ (Gabriel José de la Concordia García Márquez) หนึ่งในนักเขียนที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลกชาวโคลอมเบีย ได้เสียชีวิตลงอย่างสงบที่บ้านพักของเขาในกรุงเม็กซิโก ซิตี้ เมืองหลวงของเม็กซิโก 

มาร์เกซในปี 1976, เก้าปีหลังจากตีพิมพ์หนังสือ หนึ่งร้อยปีแห่งความโดดเดี่ยว หกปีก่อนที่เขาจะได้รับรางวัลโนเบลสาขาวรรณกรรม

บนเก้าอี้

Wing Chair หรือ "Wing-Back Armchair" ซึ่งเป็นเก้าอี้นวมชนิดหนึ่งของชาวตะวันตก (อนึ่ง Armchair คือเก้าอี้ที่มีเท้าแขนสำหรับวางพักแขน โดยส่วนใหญ่มักจะบุนวมเอาไว้ภายในเพื่อความนุ่มสบายในการนั่ง จึงเรียกกันว่า “เก้าอี้นวม”) มักจะเป็นเก้าอี้ที่ใช้สำหรับนั่งเล่นหรือนั่งพักผ่อนหย่อนใจ

ความพิเศษของเก้าอี้นวมนั่งเล่นตัวนี้ก็คือ มันเป็นเก้าอี้ที่มี "ปีก" ยื่นออกมาบนพนักพิงหลังอันเป็นที่มาของชื่อของมัน ซึ่งปีกที่ว่านี้ถูกทำขึ้นมาโดยมีจุดประสงค์ในการโอบอุ้มศีรษะและลำตัวของผู้นั่ง เพื่อปกป้องจากความหนาวเย็น และเก็บกักความร้อนจากเตาผิง เพราะในอดีต มันมักจะใช้เอาไว้นั่งใกล้ๆ เตาไฟในเวลาอากาศหนาวเย็นมากๆ อันเป็นสภาวะอากาศของเมืองในเขตหนาว

โดยทั่วไป Wing Chair มักจะเป็นเก้าอี้บุนวม โชว์ขาเป็นไม้ หรือหุ้มบุนวมเหมือนกับตัวเก้าอี้ก็มี Wing Chair มีหลากหลากสไตล์ หลายรูปแบบและขนาด มีทั้งแบบปีกแบนและปีกม้วน ปีกแบบค้างคาว, ปีกแบบผีเสื้อ แล้วแต่จะเรียกขานกันตามแต่ขนาด รูปร่าง ความตื้นลึกหนาบางของปีกของมัน