Verslag van een Solidariteitsavond (2021)
**
Op 2 maart 2021 vond de tweede editie van de Solidariteitsavond plaats. Onze eerste editie, precies een jaar eerder, organiseerden we naar aanleiding van de verplaatsing van budget vanuit het Fonds Podiumkunsten. Tijdens deze avond werd de petitie ‘Nederland maakt kunst, kunst maakt Nederland’ gelanceerd, in de petitie vroegen we om meer investering in kunst. Daarnaast vierden we met sprekers en artiesten de sector.**
Deze keer was een gezellige avond in de Rabozaal van ITA niet mogelijk en verhuisden we naar Zoom. Nu met als belangrijkste vraag: wat is solidariteit in crisistijd? We vroegen vijf sprekers om zich over deze vraag te buigen en vierden ook in het digitale weer de sector. Onder andere met een huiskamerconcertje van Nordgrond.
** **
**Elvis Rot **Elvis Rot is eerstejaars student aan de toneelschool ArtEZ. Voor haar is solidariteit een duikplank. Een duikplank die je tijdens het baantjes trekken ziet en waar je met knikkende knieën op klimt. Een duikplank waar soms iemand je vanaf duwt (een voortduwen), of waar je de ruimte deelt of ruimte geeft. “Duwen om voortgeduwd te worden, voortgeduwd worden om te duwen.”
Lees hier de volledige tekst.
**Gavin-Viano **Gavin-Viano studeerde in 2020 af als regisseur aan de Toneelacademie Maastricht en is maker bij Frascati Producties. Gavin-Viano wees in zijn speech scholen op hun verantwoordelijkheid om een veilige plek te zijn voor hun studenten. Ze investeren nu niet genoeg in het werven van diverse studenten. De wereld is aan het veranderen, maar de kunsten doen nog niet mee. Een student die wordt onderwezen in diverse historische canons heeft een veel rijkere geest. Maar je kunt je studenten hier alleen in onderwijzen als je docenten en medewerkers divers, wereldwijs en goed opgeleid zijn en kennis hebben van andere genres. “Solidarity is about responsibility. Responsibility is about being guilty.”
**Tjeerd Posthuma & Claire Bender **Tjeerd Posthuma is schrijver en dramaturg en beantwoorde onze vraag met een sketch, die gelezen werd door actrice Claire Bender. Claire vertolkte Welmoed, een navelstaarderige schrijver. “Geef mij aandacht. Geef mij middelen. Solidariteit, begint bij jezelf”
Als kunstenaars vragen we om solidariteit, maar in hoeverre zijn we bereid om solidariteit te tonen? Wat heeft iemand in Rotterdam-Zuid, de Schilderswijk, of (pauze) Drenthe aan onze vraag om solidariteit?
**Flora Verbrugge **Flora Verbrugge is artistiek leider van Theater Sonnevanck. Op de vraag die we haar stelden reageerde ze in eerste instantie met grote twijfels. Die heeft ze ook verwoord in haar tekst: moet er nog een geluid bij al dat geschreeuw? Weet ze wel genoeg om hier iets zinnigs over te zeggen? Flora stelde dat we te makkelijk aansluiten in een rij, maar niet snel zelf vooraan gaan staan als het om solidariteit gaat. “Solidariteit bestaat pas als het pijn doet.”
Lees hier de volledige tekst.
Solidariteitsprijs We riepen speciaal voor deze avond de Solidariteitsprijs in het leven die we uit reikten aan Caspar de Kiefte. Caspar is jurist bij de Kunstenbond en heeft zich bij de Creatieve Coalitie en de Taskforce culturele en creatieve sector ingezet voor corona steunpakketten. Caspar heeft zich de afgelopen jaren achter de schermen ingezet, wij wilden hem in het zonnetje zetten.
Lisanne van Aert en Melissa Knollenburg formuleerden een disclaimer bij deze prijs; een disclaimer die geen disclaimer is. Wat zegt het dat niemand Caspar kende tot hij een prijs kreeg? Dat we ons in de sector vooral bezig houden met prestatie-eisen, met de vraag of er een recensent in de zaal zit, met sterren of ballen bij de recensie, met meetbaarheid. Maar dat we desondanks een prijs willen uitreiken. “Omdat dat voor nu de beste manier is om een onzichtbare onderstroom, om solidariteit, zichtbaar te maken.”
[
Lees hier de volledige tekst.](https://platformaanvang.tumblr.com/private/645281041019453441/tumblr_H7tjvnE1mjvjIBL4x)
**Mentimeter **Met behulp van Mentimeter bevroegen we de deelnemers over diverse onderwerpen. Hier een aantal van de meest interessante resultaten.
Van de 136 aanwezigen is 68 zelfstandige, 37 werken in loondienst, de rest was student, werkt in een andere constructie in de culturele sector of werkt niet in de culturele sector.
De aanwezigen hebben de afgelopen maanden gemiddeld 5 (live)streams gezien.
We vroegen hen wat ze willen delen of wat ze willen krijgen, de overgrote meerderheid wilde liefde of kennis en ervaring delen of krijgen.
Meer dan de helft had in onderhandelingen nooit de Fair Practice Code gebruikt, maar als ze hem inzetten, was het resultaat doorgaans positief.
Bijna de helft van de aanwezigen is aangesloten bij een belangenvereniging of vakbond.
Meer dan de helft van de aanwezigen kwam voor de crisis rond van zijn werkzaamheden in de culturele sector (61 van 101 respondenten, 10 met bijbaantjes, 6 in een andere functie dan waarvoor ze zijn opgeleid.) Op dit moment komen 47 van 96 reageerders nog rond, 17 hebben nauwelijks of geen werk meer.
Op de vraag waar de sector zich tijdens de lockdown mee bezig moest houden vond een grote meerderheid dat het tijd is voor experiment of dat we een visie op de toekomst moeten formuleren.
Wat moet er veranderen in de sector? Naast antwoorden als ‘fuck geld’ of ‘veel’ is er behoefte aan een vangnet voor ZZP'ers, meer gesprek, meer samenwerking, meer inclusiviteit en diversiteit, de terugkomst van productiehuizen, minder prestatiegerichtheid en minder hiërarchie en bureaucratie.
Op de vraag of de theatersector solidair was, zagen we helaas een flinke onvoldoende.
Een visuele weergave van deze antwoorden vind je hier!
Breakout rooms
Tijdens het programma verdeelden we het publiek twee keer over breakout rooms om in klein comité te kunnen praten over de uitspraken van de sprekers en over hun ideeën over solidariteit. Na afloop waren er thema ruimtes waarin men zelf kon kiezen of ze wilden praten met de Kunstenbond, over onze Collectieve Droom of te socializen in het Maastrichtse Tribunal, de Groningse Souffleur of te dansen in de Arnhemse The Move.
Een aantal interessante gesprekken uit de breakout rooms:
- Solidariteit gaat ook over je positie. Je positie bepaalt hoe je het polariserende gesprek beleeft. Als werkende denk je: “Ik krijg te weinig betaald, en als ik werk moet inleveren zit ik thuis.” Als werkgever denk je: “Hoe betaal ik mijn mensen nu?” Het gaat in beide kampen over geld, maar misschien onderling nog te weinig. Hoe zit dat in andere groepen?
Solidariteit speelt zich op alle levels af: tussen groepen, binnen groepen, publiek, instelling, makers, et cetera. De corona-pandemie heeft nu nog meer verschillende groepen mensen buiten de theaters gehouden; hier ligt een inhaalslag. Nu moeten we niet stil zijn, maar juist beginnen te praten met elkaar. Je kunt alleen reageren op iets dat al gezegd of gedaan is. Waar begint het gesprek?
Op persoonlijk niveau zijn we solidair, op groter niveau nog niet. Er is animo, maar geen formule voor solidariteit. Een formule kan ook snel achterhaald raken. Er moet constant gereflecteerd worden op het systeem. Het systeem moet sowieso worden aangepakt. Iemand vraagt zich af of de BIS haar tijd niet gehad heeft, een ander vraagt zich af of de spreiding van kunst & cultuur wel goed gaat.
Voor sommigen heeft solidariteit te maken met verantwoordelijkheid en schuld, over misstanden zien en ze laten gebeuren of juist niet. Wat gek is dat veel mensen in hetzelfde schuitje zitten, hetzelfde werk doen, maar dat niet zo ervaren. Er is ook angst bij solidariteit; als ik mijn klus doorschuif, krijg ik later dan nog wel iets terug? Vertrouwen we elkaar?
Sommige beroepsgroepen beleven meer concurrentie dan solidariteit. Is er ook zo’n spanningsveld tussen witte mensen en mensen van kleur? We waren ons er pijnlijk van bewust dat er vooral mensen met een westerse achtergrond aanwezig waren. Een schrijver en een acteur gaven aan dat mensen van kleur nu vaker opdrachten krijgen, en dat zij dat minder hadden. Dat vonden ze schrijnend. Een gedachte is dan: zitten we nu in het pijnlijke moment van solidariteit, en krijgt iedereen daar later iets voor terug?
Iemand gaf aan: solidariteit ging niet over mij, totdat ik me erin verdiepte. Solidariteit lijkt ook niet goed samen te gaan met overleving. Is dat een paradox? Biedt slecht weer niet een noodzaak tot solidariteit?
- Het onderwerp van het gesprek lijkt de gevoelde solidariteit te beïnvloeden. Of anders gezegd: ongemak is een obstakel tussen de persoon en de solidaire handeling. Daar staat tegenover dat men het gevoel lijkt te hebben dat je niet om hulp kunt vragen als het zelf nodig hebt. Iedereen lijkt het zelf op te willen lossen en pas solidair te kunnen zijn als ze zelf veilig zitten. Mogen we zeggen: ik kán nu even niet solidair zijn op dit vlak, maar wel op dat vlak?
In het theater kennen wij de optelsom “1+1=3”, maar dit lijken we niet toe te passen op andere vlakken. Geldt dit mooie principe niet juist ook voor solidariteit? Als ik iets met een ander deel, bied ik ons beiden een kans op iets.
We zien dat bezuinigingen bepaalde groepen harder treffen dan andere. Het geld bevindt zich op bepaalde plaatsen wel en op andere plaatsen niet. Een investering in het geheel zal dus voordeel voor de gevestigde groep betekenen, en niet voor diegenen die het al moeilijk hadden. Een investering moet gericht en met maatwerk worden ingezet. Het in stand houden van het bestaande vergroot het probleem. Het is een probleem van kansenongelijkheid.
- Je hoeft iemand niet aardig te vinden om er solidair mee te zijn.
Komende gesprekken De gesprekken in de breakout rooms zijn voor ons aanleiding tot meer gesprekken die we vormgeven in onze Collectieve Droom. De komende maanden gaan we met de sector in gesprek over hoe we het kunstenbestel willen vormgeven, en doen we onderzoek naar de toekomst. Tijdens onze Solidariteitsavond 2022 hopen we de resultaten van deze gesprekken te kunnen presenteren.
Dus: zet 2 maart 2022 vast in je agenda! We hopen je uiteraard daar te zien en in de tussentijd met jullie verder te praten.
Meld je daarvoor aan voor onze nieuwsbrief.