▪Neden nefis tezkiyesi yapılmalıdır?
Nefsin temizlenmesi kurtulusun yoludur.
Kuranda nefsi yaratan ve düzelten Allaha yemin ettikten sonra diyor ki: "O nefse fücuru ve takvayi ilham etmiştir."
Yani insanoğlunun nefsinde iki yön vardır. Ya harama meyleder ya da salih amellere meyleder.
" Kim nefsini arindirirsa muhakkak ki o kurtuluşa ermiştir, kim de arindirmazsa o hüsrana uğramıştır "
Bu dünyadaki butun amacimiz kurtuluşa ermek olduğu için bu yolda yapılacak amelleri bilmeliyiz. Nefsi arındırmak da bunlardan birisidir.
Peygamberimiz demiştir ki;
" Dikkat ediniz sizin bedeninizde bir et parçası vardır, o et parçası guzellesirse bütün bedeniniz güzelleşir, o et parçası bozuk olursa bütün beden de bozuk olur. O et parcasi ise kalptir"
•Peki kalp nasıl güzelleşir veya kötü olur?
Kalbi sağlamlaştıran, güzellik üzerine sebat ettiren bir takım ameller vardır. Aynı şekilde kalbi kötülüğe bulandıran, üzerine siyah noktaların işlendiği bir takım kötü ameller vardır.
"Bir müslüman günah işlediği zaman kalbinin üzerine siyah bir nokta konur, eğer tevbe ederse temizlenir, tevbe etmezse siyah noktalar öyle bir çoğalır ki bütün kalbi kaplar"
Kalbi zikirle, kuranla, takvayla, namazla, oruçla besleyen bir insanın kalbi vücuda da böyle etki eder. Ama bunu müzikle, gıybetle, laf götürüp getirmekle, kötü ortamda bulunmakla, harama bakmakla besleyen insanın da kalbi vücuda kötü hükmedecektir.
•kalbi arındıracak ameller nefis tezkiyesinin konusudur.
Bir örnek verecek olursak; önümüzde çok güzel temiz bir su var. Suyu icmek icin de iki bardak var. Birisi temiz birisi kirli. Şimdi bu güzel suyun temiz bir şekilde vücudumuza girmesi için içtiğimiz bardağın da temiz olması gerekir. Eğer yikanmamis, kirli bir bardakla içersek şu bulanık olarak içeriye girecektir. Işte ilimlerin, amellerin geçiş yeri kalptir. Bu kalp başlangıçta temizlenirse ilerleme de temiz bir şekilde olacaktır. Mesela bir insanın kalbinde kibir var, arindirmamis. Ve bu insan ilim öğreniyor. Ilim ya insanın kibrini arttirir ya da tevazusunu artırır. Temizlenmemis bir kalbe ilmin girmesi onun kibrini artırmaktan başka bir işe yaramayacaktır. O zaman her işin basında once kalbin arındırılması lazım.
•Bütün peygamberlerin ortak daveti tevhiddir, ve bu nefis tezkiyesi üzerine kurulmuştur.
"Biz muhakkak ki, sizden önceki ehli kitaba ve size Allahtan korkmanızı emrettik" imam gazali ihyada bu ayetle ilgili diyor ki: eğer takvadan daha hayırlı bir şey olmuş olsaydı Allah onu emrederdi. Insanlara en faydalı olacak şeyi en guzel bilen Allah olduğundan dolayı geçmiştekilere ve gelecektekilere Allahın tavsiyesi takvadir. Takva da nefis tezkiyesinin temelini oluşturan şeydir. Mesela Şuara suresinde peygamberler insanlara tevhid sunduktan sonra "Allahtan korkmaz mısınız?" Diyorlar. Tevhidin yanında takvayı sunuyorlar. Eğer bizler de peygamberlerin varisleriysek dini bir bütün olarak ele alıp, sunacağız.
•Cahiliye toplumuna(mekke donemi) ilk inen ayetlere bakin. Allah genelde ahiret gününe imandan, cennetten cehennemden bahsediyor ve insanlardan istikamet üzere olmalarını, Allahtan korkmalarını, severek rica ederek Allaha karşı bir şeyler yapmalarını talep ediyor. Aslında Allah insanlara ilk basta ahiret gününe imani anlatırken insanların kalplerini arındırıyor. Cunki cennete ve cehenneme hakkıyla iman etmiş bir kalp yaptığı amelleri cennet ve cehennem eksenli yapar. Bir sey yaptığında Allahın müjdesi olduğundan cennete yakinlastiracak diye salih ameller isler, veya cehennemden sakınmak için kötü amelleri işlemez.
•Hz.ibrahimin peygamberimiz için yapmış olduğu bir dua var Kuranda;
"Allahım sen bu kavme onlardan olan bir peygamber gönder, o peygamber onlara senin ayetlerini okusun, onlara kitabı ve hikmeti öğretsin ve onların nefislerini arındırsin."
Allah bu duayı kabul ettiğini üç yerde(bakara-ali imran-cuma) belirtiyor fakat Allah sıralamayı degistiriyor;
" muhakkak ki Allah müminlere kendi içlerinden bir peygamber göndermekle iyilik yapmıştır. O peygamber onlara bizim âyetlerimizi okur, onları temize çıkarır, onlari arindirir, onlara kitabı ve hikmeti ogretir"
•nefis tezkiyesinde esaslar kurandan ve sünnetten olmalıdır.
"Kim bir amel yaparsa ve o amel de bizim yapmadigimiz bir amel olursa, o amel Allah katinda reddedilir"
Bir amelin Allah katında kabul olunabilmesi için iki şart vardır;
"Biz onların yapmış oldukları amelleri önlerine süreriz sonra onları yerle bir ederiz" .
bu iki şarttan birine uymadığı için yerle bir oldu.
•sonuç olarak nefis tezkiyesi ilmi, amellerden oluşur. Bir takım amelleri yapmaktan ve kaçınmaktan oluşur. Amellerin Allah katında kabul olup, insanın kalbine fayda verip, kiyamette insanin mizaninda görülüp, insanı cennete götürmesi için de bu amelin Kurana ve Sünnete uygun olması gerekir. Yoksa insan çalışır çalışır çalışır. Ama kuran ve Sünnete uygun olmadığı için Allah katında bir değeri yoktur.
•nefis tezkiyesinin dünyalık faydası nedir?
Davet ve cihad, insanları Allaha yönlendirmenin yoludur. Nefsini arındıran insan bu yolda hangi sıkıntıyla karşılaşırsa karşılaşsın davasından geri adım atmayacaktır.
