Aha, water als zintuiglijke zienswijze. Dit schuurt aan tegen de mysticus, Deze milieufilosofie toont hoe we categorisch ontkoppeld zijn van onze omgevingen. En hoe water een optie geeft om een houding te vinden in grondeloosheid.
Jammer dat René zelf zijn water-perceptie nauwelijks kan uiteenzetten zonder een overdosis van water-metaforiek, waardoor het modderig en tollend kan klinken, althans, onhelder en dichtgeslibt in esthetiek. (See what I did there?) Wat betekent dat een in-filosofie-ongetraind oor een mystieke vloed hoort. Het zou welhaast beter werken wanneer hijzelf nog meer een retorisch afstandelijk en rationeel-droog betogend figuur was, om daarmee zijn stromende ambivalente uiteenzettingen daadkrachtkader zou kunnen geven. Ach ja. Dat neem je op de koop toe met die meervuldige fenomenologische waarnemers die niet proberen alles te objectiveren. Al moet gezegd worden dat René's boek misschien wel kraakhelder is. De interviewer zelf is namelijk een beetje van het hoekje esoterische levenskunst.
Inclusief Moby Dick's herziening als waardering voor de verleidingskracht en het onverschillige verdrinkingsgevaar van kapitalisme. Hmm.
Overigens, hoe is filosoof-antropoloog Ton Lemaire deze gespreksdans ontsprongen?
Het gesprek gaat ook de individuele bewustzijnsconcentratie in, via culturele fenomenen zoals de ‘flow’ in bedrijfsmotivaties en in sport discours. Wel wijst hij deze empirische verschijnselen af als waardevolle bronnen om mee te denken. Zonde. Blijkbaar wéét René van een verrijkingsschaal waarmee hij wereldlijk gebruik van water op waarde kan beoordelen, in zijn begrip van identiteitsvormingen van mensen. Ook wijst hij op de kale wetenschapsfocus op water, maar vergeet de sociale wetenschappen die water ook zintuiglijk probeert te duiden.
Origineel bijschrift: René ten Bos (1959) is hoogleraar filosofie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Hij schreef een fascinerend boek over water: Water. Een meanderend betoog over alle mogelijke filosofische en maatschappelijke aspecten van dit element, waar je je het beste in kunt onderdompelen.
It's a longread. This is the homepage of the museum.
I. Saturday
Holy shit. I think I might have had a religious experience today.
I didn’t even really go inside-inside. We just walked into the entrance for a glimpse before closing time. Walking up on its side, its roof. And I have not travelled many countries. Did not see the world wonders, or much famous cultural heritage grounds. I traversed the clouds and the world by television, like my grandmother. But I’ll be damned if Moesgaard Museum isn’t a beauty of localism on world scale. It might not be the pyramids, but it might be Denmark’s Egyptian library; a conquest of 21st century knowledge and architecture. Or at least a pinnacle of the big story of the contemporary westerner.
Let me explain. Yes, I didn’t see any exhibitions yet. So I’m broadcasting my hunches on the matter, like some foreign correspondent on the roof of a hotel. Yes, there’s still a lot of ways the people of Moesgaard Museum can screw it up, by means of the content, the phrasing, the curating, which could bring the whole experience down. I’ll find out about that later.
But for now, what I did see, was already something. Something large and impressive, something deep, something of an awe. Something that touched me. That something was the first initial contact; the introduction of the story. The visitor’s arrival story. And whatever may happen later, at least credits are due where they are due: Moesgaard Museum nailed the introduction.
Off the bat, Moesgaard Museum did not make the monumental backwards mistake that I couldn’t shake off when wandering through the Tropenmuseum in Amsterdam. When entering that Dutch building, the whole story, including its introduction, depends on one entrance point only: exoticism. Look at these different strangers. Look at this sensational oddity. Neither did Moesgaard Museum screw it up with the typical dusty, dull and distant experience of a natural history museum in some little town in nowhere land.
No. Aarhus might only be 300.000 inhabitants strong, in a country of about 5 million. But so far, Moesgaard Museum transcends tremendously, while it honours where it comes from, where it stands.
So what is this thinly sliced museum experience then? Why did it rock so hard, you might ask. We have deducted what it is not. Let’s get into what it is and does.
The physical details. The treeline near the bus stop that will, in ten years from now, hide the museum behind teasing glimpses. The grass on the diagonal roof is not of the neat kind to be trimmed into oblivion. It’s messy grass that allows a playfulness. The diagonal structure of the whole museum perfectly respects the older housing architecture around it, respects the hill it’s on, and in a 360 degrees spin around, it really morphs with the environment. The view on top of the building rules. The bold concrete of the building morphs but isn’t organic and sweet, it’s sturdy high-modernistic in the right way – a rare right way. Inside, the wood lines on the sealing. How you can walk out from inside unto the diagonal roof, blending in-and-outside (don’t know how that works for wintertime drafts).
But let’s cut the crap. Cut to the chase. It’s the story they’re selling. And they’re sucking in suckers like me. Gladfully.
Cause you walk in and it’s all about family. About belonging in the bigger picture. The story of mankind. Now that’s not unique. But its composition is ambitious. “Culture. Architecture. Nature.” is the slogan. A shrine, I stammered. This is my church. This is where I heal my hurts. Faithless. What am I talking about? I’ll wait with explaining myself.
II. Sunday
Now that was a way to create great expectations. I’ve been back there today.
Funny how that goes. There’s face value and there’s second impressions. Does the story hold? No, I’m no longer spellbound. Maybe it was the holy shit of hype I created myself; the holy shit of trapping yourself into reifying and simplifying, like the assuming populism of media and advertising. You make it into what you want it to be.
But let’s be honest. The compositions of archaeological excavations are sometimes tremendous. And the curating that focuses on playing with audiences’ different sensuous experiences is a fascinating attempt. Not that they couldn’t have done so. The old museum was old fashioned gammel lort. Facilitating such a building asks for a one-way requirement of contemporary museumology.
It’s unfair to uphold the actuality to the standard of excitement (that one has before opening presents, or before opening a portal to magical realms). Expectations and anticipation are themselves almost unbeatable.
Yet, sometimes the unwrapped matches the spelunk of desire. Does Moesgaard Museum fail to deliver? Yes and no. Then again, who the hell am I? Where do I get the right from to funnel my unfiltered opinions?
Well, I’m a humanoid. A primate like one of those on the staircase down into the belly of the beast. It catches anyone’s eyes when entering. On that staircase, Moesgaard Museum provides sculptures of important human findings. Ötzi isn’t among them. The Danish Ötzi has a tomb in the bottom of the museum. This swamp creature is indeed worth the while. But let’s get back to that staircase. Because that’s what got me so hyped yesterday. It starts with Lucy, and as one walks down, you pass human evolution up until the recent humans, namely, a Danish woman (hunter-gatherer I presume).
It’s a delicate and smart display. On top is the ape-like two-footer. And all the way down is us. The physical reversal of the progress-ideology of the 20th century ‘developed’ human, a pun on the sociobiological and social Darwinist picture of the noble wild, which is simultaneously the retarded primitive. It’s this entrance staircase, combined with the building’s architecture that got me going yesterday. On the first floor is modern day alive culture (the ethnographic exhibition) and going down the staircase is walking into the pasts of cultures. Hallelujah.
Because that is a framing I’ve been looking for. A place to reside to delve into the contemporary westerners’ cosmology. Not the spaghetti monster. Something that names it by its name; post-enlightenment. And this is where my personal story blends in and fogs up my initial impressions. I’ve been a student of anthropology, due to a long fascination with human evolution, with adaptation, with cultural diversity. And having learned about the divides between the natural sciences and the social sciences and humanities, having learned about the separation between culture as studied by social scientists and culture as studied by the arts departments, having learned about the damaging progress-ideologies I just briefly mentioned, I remain convinced that whatever the trouble with ethnocentric enlightenment thinkers, whatever the trouble with populism and political kidnapping of nuanced social theory and evolutionary biology, however problematic the social consequences of positivism – I remain convinced that those hundred thousands and millions of ‘non-religious’ westerners, still need a better story for their grip on their existential existence.
It’s not enough to replace Christian churches with disco’s, to no longer believe in god(s) but to have no answers to moral dilemmas. Not if at the same time these implicit or explicit atheists and agnostics wander around having not a clue about the bigger story whereby they make sense of their worlds. Sure, everybody considers the big bang and evolution to be ‘true’, but at the same time, these folks remain confused about afterlives, about reasons why they’re alive, as they know what not to believe, while believing in ‘something’. All of these issues continue to damage scientific legitimation, continue to give reason for others to step in – who do offer coherent, purposeful ways of life. Even more, in general, people don’t need to know in-depth how scientific principles and theories work. But right now, most of us, including myself, know way too little. It’s so little that these theories have an existence in a marginal, separated realm, a meta-framework that does not concern anybody, a vagueness that nobody can resort to when making sense of appearing meaninglessness.
It’s bad enough that the majority of these people do not even consider the overarching ideas of evolution and more, as ‘stories’. Hell, I was taught the following linear thought in high school: ‘Since modern development we have entered the truth. Before the nation state’s democracy, science and enlightenment, there were Christian religious beliefs and religious institutions – that were wrong. Before that, there were primitive heathen superstitions that were just as wrong.’
The fact that there is a curse on the concept of ‘religion’ and ‘myth’ is quite frankly worrying and also social scientifically speaking, wrong. Our current cosmology, is a story, a myth, in which we have a beginning (bang), a middle (everything from astrological celestial bodies, up until recent cellular life, all the way to more recent creatures on earth, even up to primates and modern human species) and an (open) end (our history of a couple of thousands of years of ‘civilisations’, or perhaps just the last 200 years of industrialisation, capitalism and post-capitalism). Whether or not this story has shitloads of scientific evidence and detailed protocols for rational deduction methods, doesn’t make it less of a story whereby we make sense of our world. Stories are stories. Wrong or right doesn’t concern the power of stories, nor the experience and credibility of it. Believability is what it runs on.
And for that experience of our cosmology, it wouldn’t be bad to have some postmodern (or post-postmodern transnational) self-reflection. Some acknowledgement of our material culture whereby we breathe this life. For instance the role of scientists and the role of contemporary heroes (think of celebrities like artists and athletes, or even more abstract; the social importance that comic book characters have in our storytelling about ourselves). Just an explicit mentioning of our how our ‘true’ era, is also a cosmology, run by a mythological story. Something to hold unto. Unfortunately, there are understandable reasons for why this isn’t happening, or shouldn’t – politically.
And I guess, I unjustly positioned Moesgaard Museum into a context of such material culture, as an expression of human activity, involving the telling of our big story. Because however ambitious Moesgaard Museum’s in-and-outside architecture is, Moesgaard Museum never stated it would explicitly make us feel closer to our creation story. And I’m wrong to want Aarhus, to want Moesgaard Museum to have the ambition to plummet holes of desires in the likes of me.
Yet, it’s 2014. Museums are part of the nation state apparatus whereby it glorifies its being, but also whereby it keeps its population on the right track – that is, the track that a nation state considers to be the right one; to feel belonging to this nationalistic tribe. In a bigger picture, western nations bring up their infants through schools and other institutions (like museums), to align their populations to the overarching transnational story of earthlings.
I guess I simply hoped that Moesgaard Museum would take all of this into account. Because it is a fairly unique museum, based on the combination of contemporary and past cultures. It’s archaeology and anthropology. Instead, the museum doesn’t advertise this rather special concept. Visitors have no idea that both of these sciences have offices and (educational) workspaces next to the museum’s building, or that some of these scientists are part of the museum. And this is special. Because these two disciplines are not normally equated anymore in the world. At least not in Europe. Most of European anthropology is social and cultural anthropology, which does not include evolutionary theory, nor archaeological theory, in its curriculum, unless when it explains its historical descent from which it differs, or when it bashes on contemporary theories of other fields. The same goes for archaeology, which does not actively work with significantly impacting anthropological analysis on its own ontology and etymology. Yet, here is a museum that displays both disciplines. Without touching upon burning questions that are buried away in both disciplines, heated debates inside their separate academic walls, but impossible to tackle in a joint venture with other disciplines. Like for instance: what is a ‘culture’, when is it not, when is it ‘art’ and when not, and how do these understandings of people’s daily lives correspond to the bigger cosmology of our species endeavours?
Moesgaard Museum was never going to touch this tricky stuff. After all, it’s not a museum for art. However fascinated I might be with the situation that the everyday westerner goes along with hunches of “Deep Time”, such explorations are done by artists. Only just, have anthropologists begun to look at the social phenomenon of “atheism” for instance. In the meantime, either we’re just not ready for it, or nobody dares to pick a holistic bone. I guess I just mistook the set-up of Moesgaard Museum for being a place that takes the issue I’m bringing up, head on. But I stand by my own urge. Moesgaard Museum does set it up. In the end, I’m just too sensitive to set-ups, to story coherence (as a consumer that is; as a creator I’m an incoherent scatterbrain). I’m too demanding. It was a trap only the likes of me would fall for. I’m a fluffy dumb ass. I wanted a Museum, not a museum.
Let’s move away from this academic boring stuff. Other people don’t mind the set-up, because they experience it as a different set-up. Perhaps the staircase is just a brief reminder of the bigger story. One walks into the archaeological floors when one passes the recent Danish female figure. It’s her times and onwards, that the visitor gets to experience. From then on, the bigger story is never mentioned again. You start with the Bronze Age and the Iron Age, to end with the Viking age. Upstairs is a beautifully lit ethnographic exhibition of contemporary and recent cultures who deal with the ever so empathetic situation of death and mourning. To be fair, it’s still a fixation of exotic cultures. And I see no connection with the staircase set-up. It’s just two separate domains. No issues addressed.
I walked around in Moesgaard Museum with a local student of anthropology and one of archaeology. When I mentioned the awkward feeling I generally have with anthropologic/ethnographic exhibitions (because it displays distilled ‘true’ versions that sidestep the impertinence of expression, while using confiscated artefacts), the anthropology student said rhetorically: “Well, what did you expect?” He would also point out to me that the set-up was never for transnational earthlings, but a museum for local Danes and the earliest tellable events on their soil. The archaeology student answered my question about his general impressions (and whether he was proud) even better: “Godt nok (good enough)”, he shrugged his shoulders. Ending with “But, well, it’s just museum.”
If this was a review (it's not, it's the dribbling ramblings of a mad man), I’d give Moesgaard Museum a B plus or A minus on a scale of all the museums I’ve been to. But a D on the scale of my envisioned Museums. It only flirts with potential. Maybe because I for once got actually enthusiastic about a museum, before the disappointment arrived. I saw my study slip away, partially because it crushes intellectual motivation. When I first encountered the set-up of Moesgaard Museum, I thought I had missed the boat. I was instantly resurrected into ambition and regret: I need to find a way in! This is why the study of mankind and life is so freaking awesome and urgent for its existence! The embodiment of the bigger story!
But Moesgaard Museum isn’t the museum-version of Radiolab courage and enchantment. It’s just a museum, with more than decent content, with pretty displays, cute plays on the visitor’s sensations and a very pretty building, that salutes the Scandinavian organic awareness with symbolic architectural placement in its environment and interests in local culture, with a little cherry of international humanity on top. It is an achievement. It'll do what it needs to do, good enough: draw in mainly locals, who will marvel ever so briefly into world matters, then get swept away by local history. From the native point of view it's great to know their own story. That's at least a start. And it's done quite beautifully and often evocative.The country where I was a native, doesn't have a clue about its origins from before Christian encapsulation. There, the middle-ages are the big-bang. But Moesgaard Museum isn't revolutionary. I don't care for allure, I just thought that Moesgaard Museum could offer both the local focus, and a wider intricate context. A glocal story for earthlings. Not just a staircase and some death masks. Someone ought to. Bound to be those ambitious Americans I guess.
What leads us to our meal choices, the lie we have been sold about fat and diet – and the food industry’s part in it.
Lief archief,
"Sugar, white flour, and other refined carbohydrates are almost certainly the main drivers of these diseases".
Of vet nu wel of niet het kwaad is, The way we eat now, gaat over voedselcultuur...geholpen door een blik vanuit één van de grondleggers van de antropologie, Mikhail Bakhtin, op hoe we de wereld proeven, hoe dat veel over ons zegt, sociologisch, economisch en wetenschappelijk gezien, aangezien het onze samenlevingsplekken, omgangsvormen, gezondheid en levenskwaliteit beïnvloed.
Hoe de maag van Ötzi the Iceman van 5000 jaar geleden, ons een spiegel voorhoudt over oorsprong en gebrek aan authenticiteit van die oorspronkelijkheid. Maar ook over juistheid, of liever, een tijd van vóór de consumentenmanipulatiemarkt. “Don’t eat anything your great-grandmother wouldn’t recognize as food”. Omdat je huidige oma, anno 2014, mits van voor De Oorlog, nog dichter tot de natuur staat...nee...ik bedoel, directer verbonden is met de amper-industriële samenleving, die nog veel praktijken van vóór de 19e eeuw schijnbaar behelsde, en zodoende, misschien, nog terugslaat op een leven zoals dat er altijd al was; afhankelijker van seizoenen en vangst, zonder 'kunstmatige' toevoegingen en bereidingswijzes, althans, pre-industrie en lobby. Puur... ... ?
Voor instant-fascinatie m.b.t. Ötzi, raadpleeg de wonderschone Radiolab reportage "An Ice-Cold Case". (Werkt ongeveer 5000 keer beter in evocatie dan lamlendig aangezette tv-documentaires van geschiedenis kanalen.)
Over oorsprong en fascinatie gesproken, alle authentieke mummies, fossielen en afdrukken die landen her en der vinden, worden dikwijls omgevormd tot boeiende, maar onwenselijke nationalistische sentimenten. Maar ook tot boeiende en inzichtelijke thuisgevoelens over ons ontstaan. VPRO's OVT kan er ook wat van. Voor de fascinerende Europese kustaap, die zichzelf 800.000 jaar geleden met vis en schelp uit de klauwen hield van hyena's, beren en lynxen, die uniek was ten opzichte van andere mensachtigen met haar erectus-waardige brein en een heuse hantering van de onderscheidende kindertijd, maar onherroepelijk in de valstrik van de Europese geografie liep (keer op keer gelokt door leefbaarheid en weer verjaagd door opkomende ijstijden, om met de rug tegen de muur van bergen te staan en (uit) te sterven)... kun je "Het Spoor Terug, De Eerste Europeaan" beluisteren.
Vaak gaat het me om het mystieke sínds Weber's disenchantment (ingezet door de wetenschapsrationaliteit en de industrialisatie-gedreven maakbaarheid), want er is wel degelijk sacralisering gaande. Neem nou The Invisible Hand van Smith's The Wealth of Nations. Geheel terecht leerde ik deze onzichtbare hand (de metafoor voor zelfregulerend gedrag in intentieloze markten) te betichten van een ridicule ontkenning van machtsrelaties, van alledaagse organisatie van kapitaal en de geopolitieke concurrentiestrijden. In groter perspectief is dit een negerend perspectief dat liever niet alle kleine radartjes tot een groter geheel ziet komen, dat liever geen kleinschalige daadkracht erkent, of groepsprocessen die leunen op identiteitsgedragingen.
Poeh!
En toch is er het 20ste - en - 21ste-eeuwse mystieke. Ik bedoel sacraal als in magisch vanwege een alledaagse conceptuele kosmologie: geloof in iets dat er is, want er zijn bewijzen, maar iets dat er ook niet is, want je kunt het niet zomaar ontmoeten; het is er niet fysiek, je moet er toch een soort van in geloven.
Bijvoorbeeld deep time. Deep past, als in evolutieprocessen, wiens genetische verlopen we niet onder onze neus zien gebeuren (of in uitzonderingsgevallen, enkel als zodanig kunnen herkennen en benoemen op basis van het overkoepelende referentiekader). Of zoals in de geologie en archeologie: met empatische inleving , op basis van modellen die op feiten gestoeld zijn, 'zien' we geprojecteerd vanuit fossielen allerlei vorige leefwijzen van voorheen levende wezens. Of ecosystemen. Ga maar eens een middag aan de oever van een meer staan; die complexe interconnecties tussen kringlopen kom je niet tegen. Maar je 'weet' dat ze er zijn, die bedenk je erbij, terwijl je een vis een vlieg ziet opslokken. Laat staan hetgeen we doen vanuit sterrenkunde. We 'weten' dat het zwart om ons heen gebolde vlak met lichtpuntjes een diepte is, die zo lijkt omdat wij op een bol staan, turend naar sterrenstelsels. Je zou zelfs kunnen eisen dat iemand je met een shuttle meeneemt naar de maan, om de verandering in zwaartekracht te ervaren. Om te zien dat we een zwevend aards rotsblok zijn in een universum. Maar dat is voor weinigen weggelegd.
Weten, ho maar. Je gaat er vanuit. En terecht. En toch is het een boeiende conceptuele kosmologie. Zo heb je ook orde voortkomend uit geesteloze en intentieloze chaos. Oftewel: emergence, zoals Radiolab schitterend uiteen zet.
Onverklaarde patronen in vuurvliegjesconstellaties. Mierenorganisatie. Stadsgedrag zoals willekeurige conglomeratie. Het levende mensenbrein wiens micro-mechanische neuronenconnecties tot een werkend macro-geheel leiden, tot en met een ervaring van een waargenomen bewustzijn, terwijl dit Zelf geen centrale besturingscockpit heeft. Of algoritmen en software bots die onoverzienbaar werk verrichten op onbegrijpelijke snelheden voor surveillance spionagediensten en de beurs (financiële markt).
De onzichtbare handen.
Het zijn fascinaties die mijn braincrack verder verzieken en voeden, tot tollen aan toe. Tegelijkertijd is er de aantrekkingskracht van geschieds-ironie, tragikomedie, dialogische alledaagsheid, en alle andere 'kleinschalige' grote mensgebeurtenissen in relaties, in woordjes. Ik vraag me af waarom ik moeiteloos tussen deze twee zo verschillend lijkende poeltjes kan schakelen. Wat betekent dat, lief archief?
Waarschijnlijk ligt het antwoord in de projectie en constructie. De onzichtbare handen, vormen met historische aannames (binnen de culturele mensengeschiedenis) samen een soort 21ste-eeuwse metafysica, een existentiële kosmologie. Die op de kleinste microniveaus (qua sociale structuren, ik bedoel niet bacterieel, noch de deeltjes) worden uitgeoefend, gecreëerd, uitgeleefd in metaforen, koffiekantinepraat, buurtmoraal enz.
Ik geloof niet dat wat ik nu gezegd heb, ook maar enige waarde heeft voor wie dan ook, behalve jij, meta-reflectief besturingscentrum van mijn archief. Eigenlijk ben je een soort rollenspel, een oefening in solitude, met behulp van een gefingeerde cleverbot.
Empathie ligt ten grondslag aan zo ongeveer alles wat een maatschappij doet functioneren: vertrouwen, altruïsme, samenwerking, liefde, liefdadigheid. En toch slaagt onze samenleving erin de empathie steeds verder in te dammen.
Hmm, lief archief.
Zit wat in: “Het zwart hoort bij de Europese traditie van het midwinterfeest, en heeft niets te maken met racisme.” Ook ik herberg sympathie voor de mythe. En ik probeer me in te leven in entertainers en performers, de spelers van het Pietengilde, hun oprechte lol die ze verzorgen, het worden van een figuur, het acteren.
(Zie ook mijn eerdere insteek.)
Behalve dan dat het woord ‘neger’ slaat op 'zwarte' en verder riekt naar de verdere verbuiging ‘nikker’, wat ons terug leidt naar een duivelse zwarte watergeest uit Germaanse mythes. Oftewel, woorden die duiden op hoe witte inheemse traditionele Europeanen destijds gebruikt maakten van winterse rituelen om licht en goedheid te vieren, door middel van angstaanjagend donker. Transgressie. Zwartgekleurde kwelgeesten ondergaan in rituelen (volksvieringen) om tot het juiste, het goede, het lichte te komen. Oftewel, slechtheid dat je laat schrikken, waarna dankbaarheid etc komt. En diezelfde termen is men later gaan bezigen voor mede-mensen met andere uiterlijke voorkomens. Mede-mensen die als handelswaar getransporteerd werden, of als plantagedier afgebeuld werden. Mede-mensen die zich in dit gebied van dit continent vestigden. De buitenstaander, de vreemdeling, de donkere. Die we benoemden naar de duisternis in onszelf.
Racisme slaat op discriminatie, slaat op in-en-uitsluiting. (Zie ook mijn andere insteek.) Dus dat maakt het traditionele feestje van vóór 1850 ook verbonden met wrange doch oermenselijke processen. Niets raars aan. Heel menselijk. Zit iets goeds in, van bescherming voor de gemeenschap tegen gevaarlijke externe invloeden. Wel ook iets mis mee, want het benadeelt de Ander vanuit een aanname. Geen fijne mede-menselijke behandeling.
Schenkman had geen racistische intenties?
Wat een sufferds, die van de Pieten gilde - analytisch gezien. Get your argument straight. Anders heb je geen poot om op te staan. Natuurlijk is het meer dan wrang, is het ronduit pijnlijk, dat die lieve Schenkman de enge zwarte kwelgeest verving met afbeeldingen van werkelijke mensen met een ander pigment, verving met figuren gebaseerd op mede-mensen, van mensen die op dat moment een marginale maatschappelijke positie hadden wegens slavernij, uitbuiting etc. Ook al kun je zeggen dat in die tijd, gezien de tijdsgeest, het progressief was van Schenkman om diezelfde marginale mede-mens een plek te geven in een inheemse mythe, een bestaansrecht. Cool. Maar. Tegenwoordig komt die ironie een beetje anders over, om het mild te zeggen. Leuke poging van 'm, maar als Sinterklaas een multicultureel verhaal is, kun je je je vraagtekens zetten bij de rolverdeling. Er zit een beeeeeetje een spanning in. En nogmaals, de fysieke afbeelding is een niet-progressieve afbeelding. Technisch gezien, sluit de samenstelling van de figuur zich aan bij 'blackface', bij de parodiërende neiging van een blanke meerderheid om de ander minderwaardig te bezien. Of een eeuw later diezelfde blanke meerderheid beweert er iets 'anders' bij te 'voelen', is dan slechts subjectief. Er is een empirische, feitelijke relatie tussen de blackface-weergave en de kenmerken van Zwarte Piet.
Is het je argument om Zwarte Piet zwart te houden? Ontdoe de figuur dan van menselijkheid, en in het bijzonder van ‘exotische” en “stereotyperende” en racistische weergaves van mensen van Afrikaanse komaf. Maar neem dan ook die verantwoordelijkheid van vertegenwoordiging. Roep dan ook vervolgens bewust op voor een donkere kwelgeest die door de volksvierende blanke meerderheidsbevolking NIET gelijk gestelt dient te worden aan Anderen en Vreemden. Omdat uitsluiting niet grappig is. Dan zou het een ritueel moeten gaan worden dat gaat over de ALLE mensen, over licht en donker voor allen, over menselijk geweten, over de enge buitenstaander als 'donker' in het algemeen, niet als niet-blank. Maar ja, zoals ik reeds eerder schreef, de subtiliteit is nog ver weg. En welhaast onbereikbaar.
"We willen graag in gesprek met de tegenstanders, maar Zwarte Piet abrupt veranderen gaat niet."
Jaja. Lekker genuanceerd. Great way to build bridges. Komt niet al te snugger over: goh, er is een kwestie gaande van gekwetste mensen en hun verzet tegen ons ritueel en ze bedreigen onze vrijheid gedeeltelijk om dit ritueel uit te voeren - kom, laten we zeggen dat we willen praten zonder enige intentie te willen veranderen! Ja! Want 'discussie' in Nederland betekent schreeuwen wat je vindt met sterke woorden en dan overtuigen ofzo, en gewoon je eigen punt herhalen, en dan meer van je eigen invalshoek uitbouwen. Huh? Discussie betekent in ieder geval blijkbaar niet: luisteren naar elkaar, elkaar proberen te begrijpen, elkaars posities overbrengen aan elkaar en samen tot kennis komen, samen voor tot een wederinzichtelijke voortgang komen, waarbij wederzijdse beïnvloeding een mogelijkheid en soms zelfs deugd is. (Kijk maar eens hoe dat gaat, in het verloop van de playlist.)
Dit hele debat gaat niet om racisme, maar om erkenning, discriminatie en uitsluiting, om meerderheid en minderheid. Oftewel, de onderliggende principes. De houding van de verschillende partijen om willingness te tonen, is van het hoogste belang. De gilde erkent NIETS. Vanwege eventuele schaamte en schuld natuurlijk. Blijk je ineens 42 jaar de zogenaamde huid om je schouders te dragen, blijk je met het lichaam van een voormalig onmenselijk behandelde en onderdrukte en hedendaags gediscrimineerde mede-mens, de kille donkerte van de winter te vieren! Oeps! Luguber!
Er zijn meer verstandige ontwikkelingen gaande, zoals deze, waar één gemeentelijk territorium (dat het internationale gezicht van NL mede vorm geeft), welwillend lijkt tegenover verandering, gebaseerd op een benoeming van "negatieve negroïde stereotypering" - ongeacht of het proces snel genoeg gaat. Al kun je betwijfelen of een leidende niet-onderdanige CEO-rol van de Piet volledig terugslaat op de historie.
Maar of dit openlijke erkenning betreft? Alle schuld en schaamte wordt uit de weg gegaan. Typisch Nederlands om een complexe problematiek weg te relativeren als 'vervelend gezeur'. Terwijl het donkere in de mens, de gewetenskwestie - de kwade krachten binnen en buiten een gemeenschap, metaforisch uitgedrukt in licht versus donker - nu juist het kloppend hart is van het 'traditionele' winterfeest. De spanning kwam van ambiguïteit. Maar de verdedigers, de Pietengilde, gaat aan die perikelen voorbij. En verdedigt het ritueel ironisch genoeg tegen zogenaamde kwelgeesten van buitenaf die hen erop attendeert. Men vreest het in Nederland taboe-gevreesde label 'racisme' met angst, alsof het een Nazistische ziekte is en geen inherente menselijke neiging die overal ter wereld op kleine en grote schaal te vinden is (de onderliggende principes die ik hierboven benoemde). Het gilde wenst onschuld, zoals het gros van de blanke meerderheid die het feest viert, een feest zonder haken en ogen wenst; onschuldig. Eigenlijk een schim van het oorspronkelijke boeiende concept; existentiële transgressie. Het Kwelgeestgilde kent haar eigen mythische rol niet langer.
Een injectie animisme met inspiratie, niet voor hoofdzakelijke uitgangspunten, maar voor achtergrondprocessen in de wereld van een fantasy-roman. (Kweekvleesindustrie - en - keukencultuur; Kweekvleek Kookboek.)
bnr.nl: Onderzoekers verwachten dat het een duurzaam en diervriendelijk alternatief kan zijn voor normaal vlees. Koert van Mensvoort, kunstenaar, filosoof en één van de makers: “We zitten op de grens van geboren en gemaakt, daarom is het zo interessant. Veel mensen hebben nog wat moeite met het idee dat ze een worstje eten van een dier wat nog vrolijk op de kinderboerderij rondloopt, maar zo zou het in de toekomst wel kunnen zijn.”
nos.nl: Het moet in de toekomst mogelijk zijn: dodo-nuggets, met echt vlees van de uitgestorven vogel. Een van Van Mensvoorts favoriete suggesties in het boek is het vlees dat gemaakt wordt van een varken dat in leven blijft op bijvoorbeeld de kinderboerderij. "Dat vind ik een heel simpel, maar ook spannend idee: dat je een varken kunt knuffelen terwijl je het vlees ervan eet. Dat is de totale omdraaiing van de hele geschiedenis die we als mens hebben met de jacht en vlees." Er staan ook enkele extreme suggesties in het boek. Zoals borrelhapjes gemaakt met vlees van beroemdheden (Kanye-bitterbal of de Miley Cyrus-frikandel) of een vleesmedaillon die je aansluit op je eigen bloedcirculatie. "Dat vinden sommige mensen horror en anderen vinden het poëtisch, dat je je lichaam aan je geliefde voert bij een romantisch dinertje."
"In Californië wordt in 2016 gestemd over de vraag of Silicon Valley zich mag afscheiden van de Verenigde Staten. Achter het referendum gaat een diepe onvrede schuil van de tech-wereld met de ineffeciënte worstenmachine die democratie heet, stelt gastcorrespondent Thijs Kleinpaste. Waar komt die onvrede vandaan? En wat zijn de mogelijke consequenties?"
...
Lief archief, een artikel van De Correspondent over hoop, idealisme, anarchisme, afscheidingsdrang, een zeeparadijs voor nerds wiens website hilarisch is en een inkijkje in één van 's werelds aandrijfkrachten in de vorm van sociaal-ongemakkelijke en onhoudbare experts en hun data-gedreven sociale experimenten.
Vooralsnog een re(aguur)actie, maar ach, archief, weet wel dat er iets poëtisch schuilt in die contemporaine verliefdheid op inleving.
Enfin, aldus:
...
Valt me steeds op dat 't stel dataïsten, keer op keer 'social data' zoals dat bekend is in de humanistische en sociale wetenschappen, links laten liggen. Een JorisLuyendijkiaans onderzoek zou op z'n plaats zijn.
Overigens is het rijk van de techies-dataïsten misschien ook wel het rijk van een bepaalde sociale klasse, van een bepaald sociaal milieu. Een eerste ironie is die van de culturele expressie van klasse, oftewel, de superhelden-omarmende onschuldige nerds en geeks. In hun subversieve lounge kantines, op gympen en in vunzige t-shirts. De bebrilde betweter die geen vlieg kwaad doet.
Als je vanuit een kosmologie (vol van moraal, ideologie, praxis en enculturatie) de idee voorvecht je los te werken van 'de' besmettende 'politiek', is het wel een beetje jammer dat je tegelijkertijd nog onmogelijk het begrip 'politiek' kunt ontleden. Een kleine dosis Faucault zou niet misstaan. 'De' politiek is slechts een variant van algehele levenspolitiek, ofwel de politieke processen in ieder facet van het dagelijkse leven. 'De' politiek is slechts een uitvergroot en benoemd platform vol met geconstrueerde rituelen. Politiek in het algemeen is slechts machtsrelaties. En macht is overal en nergens. Als je als techie de volle overtuiging hebt je te willen losmaken van machtsrelaties, dan wens ik je veel succes, want dan wil je geen mens meer zijn. Macht is niet zo bijzonder omdat het in alles huist, vooral overal waar mensen zich in inleven, aan deelnemen. Macht is ook in verhoudingen tussen deeltjes, of tussen dieren, maar deze entiteiten 'worstelen' niet zo bewust met macht, voor hen wordt macht niet door rouw en schuld en andere menselijkheden beleefd. Voor een belevend leven van niet-macht, raad ik je niet-menszijn aan.
De ironie is wederom groot wanneer dat afgescheiden eiland vol techies er is, en zij ongestoord de sociale experimenten kunnen doen voortrazen - ongestoord door elkanders menselijke verhoudingen. Dat eiland wordt een nerd-drama, een gouden reality show vol tragiek. Zo'n eiland trekt goedbedoelende idealisten wiens koppigheden zullen botsen. Zo'n eiland trekt guru-mafkezen aan die hun cults doen opbloeien.
Wanhopig rammen de dataïsten hun teleologische en lineaire koers verder. Vol vertrouwen in hun gekwetstheid, omhelzen ze een volgende (postmodernistische) modernistische progressie-utopie. Vol van objectiviteitsclaims, in idealisme dat eraf spat, in taal en metaforische perceptie die hen van iets anders beschermt. Vooruitgangscomplexen zonder reflectie, uit woede, uit eenzaamheid en frustratie, hopend op duiding, op orde, op waarheid, op begrip van die verrekte mensen en hun aanmorrelende chaos. Een koers die hen de hoop geeft grip te krijgen op hun medemens, juist omdat zij in het bijzonder dergelijke intieme interacties zo vaak missen. Hopeloos verliefd, dat Sillicon Valley. Verliefd op de idee van inleving. Ironisch genoeg met technieken die de menselijkheid verfraaiien en verstarren tot iets grijpbaars binnen de kosmologie van de dataïst - anders begrijpen ze het niet. Inleving voor hen die zich slechts met moeite inleven, daarmee de rest van de wereld vormend.
Blind en wegkijkend, een beetje zoals hun geveinsde vijanden in de politiek, banken - en bedrijvensector ook wel kunnen. Samen met de media, vormen zij allen samen de Grote Vijf die onze wereld vormen.
Valt me steeds op dat 't stel dataïsten, keer op keer 'social data' zoals dat bekend is in de humanistische en sociale wetenschappen, links laten liggen.
Meer nog dan psychologische data, doel ik op sociologisch en antropologisch vergaarde data, middels historische literatuur, etnografisch veldwerk zoals interviews en on-the-ground observatie, wat dan weer getrianguleerd wordt met interdisciplinaire sociale theorie van bijvoorbeeld de geesteswetenschappen, kunst, bedrijfskunde, onderzoeksjournalistiek, neurologie, ecologie, socio-biologie etc. Dergelijke data en dataverwerking toont reflectieve interpretatie van patronen op basis van menselijke neigingen, menselijke cognitie, culturele structuren, verder dan eendimensionele economische gedragstheorieën, of de simpele voorstellingen van menselijke beleving binnenin bétawetenschappen, vooral zoals deze in kwantitatieve bias voorkomt binnen de uitgangspunten van de techneuten of techies. Maar deze data spelen voor de dataïsten geen rol. Er zit geen oplosbare formule in deze data. Er komt geen rechtstreeks en volledig kopieerbaar en herhaalbaar patroon uit deze data. Er komen meerdere visies uit voort die elkaar niet helemaal aanvullen en elkaar niet helemaal uitsluiten, zonder dat er één is die 'klopt' of overheerst. En samen vormen ze geen volledig geheel. En alleen door ze simultaan af te wisselen krijg je een zo volledig mogelijk beeld van de complexe menselijke verhoudingen en belevingswereld. Rechttrekkende kwantificatie doet weinig recht aan die complexiteit, die vergankelijke, vluchtige altijd half om de hoek verkerende inter-menselijkheid.
Om daarmee data los te laten, Dergelijke data zou de techie-dataïsten en misschien onze wereld, goed doen.
