Soru.Mobi
New Post has been published on http://soru.mobi/karbonhidratlarin-yapisi/
Karbonhidratların yapısı
Karbonhidratlar, bütün hücrelerin en önemli enerji kaynaklarıdır. Genel formülleri Cn(H2O)n ile gösterilir. Bu formülde glikoz için “n” yerine 6 yazarsak, C6H12O6 olur. Solunum ürünleri H2O ve CO2’dir. Karbonhidratlar, bitkilerde hücre çeperinin yapısını oluşturarak, bütün canlı hücrelerde zarın yapısına katılarak, DNA ve RNA’da bulunarak yapısal fonksiyon da görürler. Yapısındaki şeker molekülünün sayısına göre 3 çeşit şeker vardır.
Monosakkaritler (Tek Şekerler): Basit şekerler de denir. İçerdikleri karbon atom sayısına göre, 6 karbonlu olanlar (heksozlar); Glikoz, Fruktoz ve Galaktoz’dur. 5 karbonlu olanlar ise (pentozlar) Riboz ve Deoksiriboz’dur. Monosakkaritler, disakkarit ve polisakkaritlerin yapı taşı (monomeri) dirler.
Glikoz, serbest oalrak bal, üzüm ve incirde bol bulunur. Bütün polisakkaritlerin yapısını oluşturur.
Fruktoz, bal ve olgun meyvelerde bol bulunur. Bunun için meyve şekeri de denir.
Galaktoz, süt ve süt ürünlerinde bol bulunur. Süt şekeri denir. Bunun için hayvansal bir besin maddesidir.
Riboz, RNA’nın, ATP’nin ve bazı enzimlerin yapısında bulunur. Deoksiriboz ise DNA’nın yapısında bulunur.
Disakkaritler (Çift şekerler): İki monosakkaritin birleşerek meydana getirdiği şekerlerdir. Bu birleşme sırasında su açığa çıkar. Bu tip reaksiyonlara “dehidrasyon sentezi” denir. Dehidrasyonun tersi olan su ile parçalanma reaksiyonuna da “hidroliz” denir.
Maltoz(malt şekeri)= Glikoz+ Glikoz
Laktoz(Süt Şekeri)= Glikoz+Galaktoz
Sükroz(sakkaraoz=çay şekeri)= Glikoz+ Fruktoz
Maltoz ve Sükroz bitkilerden, Laktoz da insan ve memeli hayvanlardan sağlanır.
Polisakkaritler (Çok Şekerler): Çok sayıda glikozun bağlanmasıyla oluşurlar. Yani glikozun dehidrasyon senteziyle oluşmuş polimerleridir.
Glikoz+ Glikoz+…..+Glikoz= Poliisakkarit+ (n-1) H2O
Hepsi aynı yapı maddesinden oluştuğu halde fiziksel ve kimyasal özellikleri farklıdır. Çünkü, glikoz moleküllerinin birbirine bağlanma biçimleri farklıdır.
Nişasta: Bitki hücrelerinde bulunur, hayvan hücrelerinde bulunmaz. Suda erimez, bağırsak epitelinden doğrudan doğruya kana geçmezlar. Bitkilerin depo ettiği besin maddesidir. Hayvanların çoğu sindirerek enerji hammaddesi olarak kullanır.
Selüloz: Bitki hücrelerinde bulunur. Suda erimez. Bağırsak epitelinden doğrudan kana geçemez. Geviş getiren memelilerde , bazı kuşlarda ve termitlerde (beyaz karıncalar) sindirilerek kullanılır. Ağaçların yapısının yaklaşık %50’si selülozdur.
Glikojen: Hayvan hücrelerinde bulunur ve hayvansal nişasta da denir. En fazla karaciğer ve kaslarda bulunur. Hayvanların en hızlı kullandığı yedek enerji deposudur. Suda çözünür.