เมื่อผมตื่นแต่เช้าเพื่อมาถ่ายรูปท้องฟ้าเป็นเวลา 81 วัน..
ตอนนี้เป็นเวลาประมาณ 6 โมงเช้า ผมตื่นขึ้นมาท่ามกลางความเงียบสงัดที่ปกคลุมไปทั้งเมือง ผมหยิบมือถือขึ้นมา หามุมดีๆถ่ายรูปท้องฟ้า โพสลง Instagram ใส่ Hashtag #earlymorningchallengexpeter และนี่ก็เป็นวันที่ 81 หรือประมาณ เกือบ 3 เดือนแล้ว สำหรับการตื่นแต่เช้าลุกขึ้นมาจากเตียงเพื่อมาถ่ายรูปท้องฟ้า ทำให้ช่วง 3 เดือนที่ผ่านมานี้ ผมได้มีเวลาพิเศษเพิ่มเติมในตอนเช้าก่อนไปเรียน ในการทำงาน อ่านหนังสือหรือเขียนบทความต่างๆที่ตั้งใจไว้ว่าอยากจะเขียน และนี่คือเคล็ดลับการเพิ่มเวลาทำงานด้วยการตื่นเช้าของผม
Expand
จุดเริ่มต้นของการทำ challenge นี้ ต้องย้อนกลับไปในช่วง 4 เดือนก่อน ช่วงนั้นเป็นช่วงที่ผมกำลังพยายามหาวิธีการบังคับตัวเองให้ตื่นแต่เช้า(คือประมาณ 6 โมงเช้า)เพื่อจะได้มีเวลาในการทำงานมากขึ้น ก่อนหน้านี้เคยลองพยายามให้รางวัลกับตัวเองจากการตื่นแต่เช้า โดยการนับทุกวันที่ตัวเองตื่นแต่เช้าได้ แล้วขีดเส้นในปฎิทิน พยายามต่อเส้นนั้นไปเรื่อยๆไม่ให้ขาดจากกัน ซึ่งเป็นวิธีของริชาร์ด แบรนด์สัน นักธุรกิจชื่อดังเจ้าของบริษัทในเครือเวอร์จิ้น ที่เขาเอาไว้ใช้บังคับตัวเองให้ทำตามเป้าหมาย
วิธีการนี้ดีมากในช่วงแรกๆ ในช่วงที่คิดดีกับชีวิต ผมตื่นแต่เช้าขึ้นมา มีเวลาทำงานมากขึ้น แต่วันไหนเผลอใจ หรือหดหู่ตั้งแต่เช้า ผมก็มักจะปล่อยให้เป้าหมายการตื่นแต่เช้านั้นนอนเงียบๆอยู่ในลิ้นชักแทน
จนผมได้ไปพบโมเดลการออกแบบแอพพลิเคชั่นที่สร้างนิสัยการใช้งานให้ผู้ใช้กลับมาใช้ซ้ำเรื่อยๆ แบบที่เคยเห็นผู้คนมากมายติด Social media ซึ่งเขาเรียกกลุ่มผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ว่า habit forming product และได้ลองใช้โมเดลนี้ ในการสร้างนิสัยการตื่นนอนของตัวเองได้
โมเดลนั้นคือ HOOK model ที่มาจากหนังสือ Hooked: How to build habit-forming products ของ Nir Eyal เขาตั้งคำถามว่าทำไมบริษัทยักใหญ่ถึงสามารถสร้างกติกาบางอย่าง ให้ผู้ใช้งานกลับมาใช้สินค้า และบริการได้อย่างสม่ำเสมอ โมเดล HOOK นี้แนะนำให้ออกแบบประสบการณ์การใช้งานผลิตภัณฑ์ผ่าน 4 หลักการ ซึ่งช่วยให้ผู้ใช้มีแนวโน้มจะกลับมาใช้ซ้ำๆ
โดยจะยกตัวอย่างพฤติกรรมการกดเข้าไปเช็คอีเมลล์บ่อยๆของคนส่วนใหญ่ ที่อิงจาก Hook model
1.Trigger ตัวกระตุ้นให้ผู้ใช้อยากทำอะไรบางอย่าง อาจจะเป็นความกลัวหรือ ความต้องการที่ยังไม่ได้รับการตอบสนอง เช่น การที่มีสัญญาณแจ้งเตือนว่ามีคนส่งข้อความมาให้นะ หรือแม้แต่การไม่อยากพลาดข้อมูล ข่าวสารที่ส่งมา
2.Action การกระทำง่ายๆที่สมองไม่ต้องออกแรงมาก เช่น การกดเข้าไปดูอีเมลล ์หรือตอบอีเมลล์
3.Reward การที่ได้รับผลตอบแทนอะไรบางอย่าง เช่น การที่กดเข้าไปดูอีเมลล์เสร็จแล้ว กล่องขาเข้าว่างเปล่า หรือมีสัญลักษณ์ว่าผู้ใช้ได้อ่านอีเมลล์ครบทุกอันแล้ว จะทำให้ผู้ใช้รู้สึกได้รู้สึกว่าทำบางสิ่งบางอย่างเสร็จสมบูรณ์ไปแล้ว
4.Investment ผลลัพธ์ของการกระทำเกิดให้ผลอะไรบางอย่างตามมา เช่น การที่ผู้ใช้เก็บอีเมลล์ที่สำคัญๆไว้ ทำให้ผู้ใช้มีแนวโน้มที่จะใช้อีเมลล์นี้ต่อไป
ซึ่งผมคิดว่ารูปแบบ Hook model นั้นน่าจะนำมาปรับใช้กับการสร้างนิสัยการตื่นแต่เช้าได้ จึงลองค้นหาสิ่งที่น่าจะเป็น Trigger(สิ่งที่ผมชอบทำ หรือกลัวถ้าไม่ได้ทำ) ,Action (การกระทำง่ายๆที่ช่วยให้ลุกขึ้นมาจากเตียงนอนได้) ,Reward (ของขวัญแบบไหน ที่สามารถเป็นรางวัลให้กับความสำเร็จเล็กๆของผมได้บ้าง) และInvestment (การสร้างข้อกำหนดอะไรบางอย่างที่ทำให้รู้สึกเสียดาย หากไม่ได้ทำต่อ) ประกอบการพยายามสังเกตพฤติกรรมการตื่นการนอนของตัวเอง
จากสังเกตตัวเอง พบว่าจริงๆแล้ว ผมไม่ได้เป็นคนนอนตื่นสายสักเท่าไหร่(ปกติจะตื่นสักประมาณ 7 โมงกว่าๆ) แต่ที่ไม่สามารถเอาเวลาในช่วงเช้ามาทำอะไรได้ เพราะผมไม่สามารถลุกขึ้นมาจากเตียงได้นั่นเอง ผมมักจะนอนเล่นไปจนหมดเวลาแล้วค่อยไปทำธุระส่วนตัว แล้วหลังจากนั้นก็จะมาอัพเดต Social media
หลังจากได้เข้าใจตัวเอง แล้วลองออกแบบประสบการณ์การตื่นนอนของตัวเองจนได้เป็น การตัดสินใจที่จะทำข้อกำหนดกับตัวเองในการถ่ายรูปท้องฟ้าเป็นเวลาเดิมในตอนเช้าของทุกๆวัน
และนี่คือ การออกแบบประสบการณ์การตื่นเช้าของผม ผ่าน Hook model โดยมี 4 หลักการ ดังนี้
1.Trigger รีบลุกขึ้นมาที่ระเบียง เพราะท้องฟ้ายามเช้าตรู่มีเวลาจำกัด ถ้าตื่นสายกว่านี้จะทำให้พลาดท้องฟ้า และบรรยากาศสวยๆยามเช้า และไม่สามารถถ่ายรูปได้
2.Action ถ่ายรูปท้องฟ้า ใส่แฮชแทค และใส่วันที่ทำสำเร็จลงไปใน Instagram
3.Reward การที่เห็นรูปภาพท้องฟ้าใน Instagram และมีคอลเลคชั่นของ Hashtag รวมถึงการมีคนกดไลค์ คนคอมเม้น เป็น Social reward ที่ดี
4. Investment การประกาศ commitment ของตัวเอง การที่นับทุกวันของความสำเร็จ ทำให้เวลาที่รู้สึกขี้เกียจไม่อยากตื่นนอน จะเกิดความเสียดายสิ่งที่เคยทำ
การได้ลองใช้ Hook model เพื่อมาออกแบบประสบการณ์การตื่นเช้าของตัวเอง มันทำให้ผมมองวิธีการพัฒนาตัวเองเปลี่ยนแปลงไป
จากที่เมื่อก่อน เวลาผมมีเป้าหมายว่าอยากจะเก่งอะไร ก็จะมองหาวิธีสร้างนิสัยต่างๆที่เคยมีมาใช้เลย แต่การลองใช้ Hook model มาช่วยในการสร้างนิสัย มันทำให้ผมได้มีเวลากลับไปทบทวนตัวเอง มองเห็นตัวเองมากขึ้น และมองนิสัยเป็นสิ่งที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการกระทำหรือปฏิเสธที่จะทำมากกว่าจะมองว่าเป็นปัญหาเรื่องการขาดแรงบันดาลใจในการลงมือทำ
นอกจากการตื่นเช้า ช่วยให้ผมมีเวลามากขึ้น และเข้าใจแนวคิดการพัฒนาตัวเอง ผ่านการสังเกตตัวเอง และลงมือสร้างข้อกำหนดกับตัวเองแล้ว ผมยังได้มีช่วงเวลาดีๆตอนเช้าที่ได้เห็นท้องฟ้าในช่วงเวลาที่มันงดงามที่สุด ซึ่งผมเชื่อว่าการพัฒนาตัวเองไปพร้อมกับการสังเกตและเข้าใจตัวเองเป็นรากฐานสำหรับการเติบโต จะทำให้เราเป็นอะไรก็ได้ที่เราอยากเป็น
แล้วคุณล่ะ มีเรื่องอะไรที่อยากเปลี่ยนนิสัยตัวเองมั้ย? ลองเอา Hook model ไปใช้ได้นะครับ..
ที่มา: หนังสือ Hooked: How to Build Habit-Forming Products
Icons made by http://www.freepik.com