Aan het eind van deze maand begint de tocht der tochten, de beruchte en beroemde Tour de France. Het zal de eerste Tour worden sinds vele gedopeerde renners door de mand vielen, geldschieters stopten met het sponsoren van wielerteams en gele trui-drager Lance Armstrong van zijn voetstuk lazerde. Al dat gedoe weerhield wielerfanaat en illustrator Jan Cleijne er niet van een boek te maken over de Tour: hij schreef en tekende ‘Helden van de Tour’, een Nederlandse ode aan de Tour de France.
Cleijne neemt je als lezer mee door een geschiedenis van de Tour de France. Hoewel die nogal omvangrijk is, heeft hij een aantal sleutelfiguren uit de historie van de Tour gepikt die hij een plaatsje in zijn boek gunt. Vele voor wielerliefhebbers waarschijnlijk bekende renners komen voorbij, gepaard met de vaak vrij triviale gebeurtenissen die deze renners bijzonder maken.
Die opzet heeft een grappig effect: op die manier lees je in Armstrongvaart door de geschiedenis van de Tour heen - er staat niet veel tekst in het boek. Het geeft een aardig beeld van de Tour: Cleijne doet een poging om niet-wielrenliefhebbers een kijkje te geven in wat voor velen hèt sportevenement van het jaar is. Als je al Tourfanaat bent zal het boek je erg aanspreken: naast alle bekende namen die er in voorbij komen is goed te zien hoe de Tour zich heeft ontwikkeld. Wanneer werd die ene bergetappe voor het eerst gereden, en wanneer werden welke regels ingevoerd? Veel van dat soort vragen worden in ‘Helden van de Tour’ beantwoord.
Daardoor wordt het boek bijna een journalistiek document, een tour langs de hoogte- en dieptepunten van de Franse tocht en de mensen die deze organiseerden, bedachten of reden. Jammer is dat de teksten die de beelden vergezellen zijn vrij droog zijn, waardoor zij die niet-Tourfanaat niet het boek in slepen. Telkens als je als niet-wielrenfanaat af dreigt te haken, komt Cleijne echter weer met een nieuw rennerverhaal, een nieuwe gebeurtenis of nieuw feitje, waardoor het boek niet gaat vervelen. Zo zie je op de tweede afbeelding bovenaan René Pottier, die zo’n enorme voorsprong had dat hij besloot wat wijntjes te drinken voor hij de etappe en later de Tour won.
De wat zakelijke teksten hadden wat ons betreft dus wat levendiger gemogen, maar dat neemt niet weg dat zoals hierboven te zien is de illustraties van Cleijne fenomenaal zijn. Cleijne heeft voor zijn research goed gekeken naar oude filmbeelden: hij laat zijn panelen als een film voorbij komen. De evolutie van de filmtechnologie komt zo dunnetjes in het boek voorbij: van zwart-wit-beelden naar sepia tot de kleurrijke beelden die we nu van televisie gewend zijn. Check voor een mooi voorbeeld van hoe hij de Tour door de jaren heen tekende de site van Jan Cleijne. De sfeervolle tekeningen maken het gebrek aan romantiek in de bijgaande teksten ruimschoots goed.
‘Helden van de Tour’ maakt een mooi getekend, toegankelijk naslagwerk met daarin de sleutelmomenten uit de tocht der tochten. Juist voor wielrenners is het boek een perfecte kompaan voor dat moment dat met een wijntje en een boterham met pindakaas in de tuin naar Radio Tour de France luistert. We gaan fietsen.
