Spor yaparak zayıflama ve kilo verme mümkün mü? Bu sorunun cevabı benim için basitti ama bu araştırma şok edici yeni bilgiler içeriyor.
Hepimiz düzenli spor yaptığımızda veya o gün çok fazla yürüdüysek, biraz daha fazla yiyebileceğimizi düşünüyoruz. Peki, bu ne kadar doğru, sporun kilo vermek üzerine ne kadar etkisi var?
Sabah yaptığınız spor veya egzersizin kilo vermemiz üzerine etkisi ne kadardır? Yüzde verseniz ne derdiniz? 50% nasıl az mı çok mu? Emin olun bende birazdan sizinle paylaşacağım bilgileri edinmeden önce en az %50 diye düşünüyordum.
Ancak Dr. Kevin Hall ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü ile egzersizin kilo vermek üzerine etkilerini araştırdığı bir dizi çalışmasında önemli bilgiler edinmiş.
Dr. Kevin Hall diyor ki egzersiz ile kilo kaybı konusunu yeniden ele almalıyız. Egzersiz kilo kaybı için en iyi araç değil.
Egzersiz size sağlıklı, mutlu ve uzun bir ömür sağlayabilir. Ancak zayıflama için en iyi yol değildir.
Kilo kaybını iyi anlamak için vücudun alınan enerjiyi nasıl kullandığını iyi bilmek gerekir. Vücudumuz alınan enerjiyi üç ana yol ile harcamaktadır.
1- Bazal ve dinlenme metabolizması için kullanılan enerji
2- Alınan yiyeceklerin sindirilmesi için kullanılan ererji
3- Fiziksel aktiviteler için kullanılan enerji
İnsan vücudu aldığı enerjinin büyük bölümünü uyurken ve gün içinde normal işlerimizi yaparken harcıyor.
Küçük bir kısmını yediğimiz yiyecekleri sindirmek için kullanıyor.
Kalan kısmı ise egzersiz veya yaptığımız ağır işleri yapmak için kullanıyor. Bu enerjinin miktarı insanların çok büyük bir kısmında harcanan enerjinin %10’una denk geliyor.
Bu şok edici bilgi gerçek, aldığımız enerjinin sadece %10’u spor ve fiziksel aktiviteler için kullanıyoruz. Geriye kalan %90 çok fazla değil mi?
Alınan kalorinin hepsi bizim kontrolümüzde iken harcanacak kalorinin en iyi ihtimal ile sadece %30’nu biz kontrol edebiliyoruz. Çok sağlam spor yapsanız bile harcamanız gereken kalorinin sadece %30’nu yakabiliyorsunuz.
Peki, kalan %70’lik kesim ne için kullanılıyor? Bu kalan enerjiyi vücut kendi hayati faaliyetleri için kullanıyor. Eğer siz harcanan enerjiden daha fazla aldıysanız bu fazlalıklar yağa çevrilip vücutta depolanıyor.
Buradan öğreneceğimiz en önemli şey vücuda giren kaloriyi kesinlikle kontrol altında tutmalıyız.
Boş ver akşam spor yapar yediklerimi yakarım deme, alınan bu kalorileri yakmak gerçekten çok zor.
90 kilogramlık bir erkek haftanın dört günü 1 saat spor yapar ve bunu bir ay sürdürürse en iyi ihtimal ile 2.3 kilo verecektir. Tabi spor yaptığı için yemeklere daha bir iştahlı saldırmazsa…
2.3 kilo çok az değil mi? O kadar zahmet sonrası sadece 2.3 kilo bana çok az geldi. Egzersiz insanı acıktırıyor, belki spor yaptınız diye yemeniz gerekenin biraz daha fazlasını yiyecek ve 2.3 kilo inecek 1.5 kiloya bu durumda sizin hevesinizi kaçıracak. Haftanın dört günü birer saat spor yapacağım ve 1.5 kilo vereceğim, bana hiç mantıklı gelmiyor. Ben bu işte yokum.
İnsan vücudu çok akıllı "Sabah fazla enerji harcadım aman ha gün içinde idareli kullanayım." diyor ve normal yakmanız gereken kaloriyi de aşağıya çekebiliyor.
Bazı insanlarda spor sonrası vücudun kalori yakma hızının düştüğünü gösteren kanıtlar var. Buna “telafi edici davranış” ismini vermiş uzmanlar. Bu davranış bilinmeyen çeşitli yollarla sporun etkisini az da olsa zayıflatıyor.
Bu konu ile ilgili altmıştan fazla çalışma var. 2012 yılında yapılan bir çalışma çok şaşırtıcı sonuçlar verdi. Bu çalışma için orta Afrika ülkelerinden Tanzanya’da kendilerine Hadza diyen avcı toplayıcı ve süper hareketli bir grup insan seçildi.
Bu insanlar günlerinin çoğunu masa başında geçirmiyor. Sürekli yemeklerinin peşinde olan insanlar bunlar. Çıkan sonuçlar şok edici.
Bu kadar hareketli insanlar ama yaktıkları kalori miktarı Avrupalı veya Amerikalı bir insanınkinden çok daha fazla değil. Yakılan kalori miktarları birbirine yakın.
Yani tüm gün masa başında oturuyorum bu nedenle kilo alıyorum demeyin. Yediklerinizin fazlalığından dolayı kilo alıyorsunuz. Hadza grubundaki insanlar da sizin yediklerinizi tüketse ve tüm gün hareketli olmaya devam etseler bile onlar da kilo alacaktır.
Peki daha fazla kalori yakmıyorsa neden hepsi zayıf? Çünkü fazla yemiyorlar.
Big mac ve patates kızartmasından aldığınız kaloriyi yakmak için 1 saat boyunca koşmalısınız.
İki kek yedikten sonra bunlardan aldığınız kaloriyi yakmak için 1 saat pedal çevirmelisiniz.
Yüksek kalorili bir şey yerken veya içerken yukarıdaki görseli gözünüzün önüne getirin. 1 saat pedal çevirme mi bu içecekleri içmek mi kararınız öyle verin.
Herkes bizi daha hareketli bir hayat tarzına geçmeye davet ediyor. Devlet, sağlık kuruluşları, hazır gıda üreticileri, her gün 10.000 adım atmaya teşvik ediyorlar bizi, çok güzel ama çözüm bu mu? Hayır…
Neden mi teşvik ediyorlar bizi? Çünkü ürettikleri yiyecek ve içecekleri tüketmemizi istiyorlar. Sağlığımızı pek umursadıkları yok.
1920’den beri coca cola gibi şirketler markalarını hep spor aktiviteleri ile beraber anıyorlar. Posterlerinde veya reklamlarında hep koşan, spor yapan zayıf insanlar yer alıyor. Spor organizasyonlarına sponsor oluyorlar.
Çünkü şöyle düşünmemizi istiyorlar "spor yaptım şimdi de şunu içebilirim veya şunu yiyebilirim."
Gerçekte ise alınan bu kaloriyi yakmak gerçekten çok zor.
Ülkemizde obezite problemi var bunun ne kadar farkındayız? Obezite oranında Avrupa’da 1 numara Türkiye, dünyada 10. Sıradayız.
Ülkemizi yönetenler halkın sağlığı konusunda bir şeyler yapmalı ve daha sağlıklı ürünlerin ücretlerini aşağıya çekip sağlıksız yiyecek ve içeceklere daha fazla vergi getirmeli. Aynen sigarada olduğu gibi…
Sağlık açısından sakıncalı gıdalardan gelen vergi gelirleri ile sağlık sistemini iyileştirmeli ve daha sağlıklı gıdaların fiyatları aşağıya çekilmeli.
İnsanları daha sağlıklı ürünler seçmeleri konusunda bilgilendirmeliyiz.
Ülkemizdeki obezite oranı böyle yükselmeye devam ederse sağlık sistemi iflas etmeye başlayacaktır. Bizden söylemesi…
Bu yazımızda amacımız spor yapmayın demek değil. Spor gerçekten vücudumuz için çok yararlı ve gerekli bir şey.
Sadece kilo vermek, zayıflamak için doğru bir araç değil. Eğer zayıflamak istiyorsanız yediklerinizi kontrol etmelisiniz. Alınan kalori yakılan kaloriden az olacak ki zayıflayasınız.
Spor ile kilo vermek imkansız değil, sadece çok zor. Bunu bilin ve yediklerinizi birde bu gözle değerlendirin.
Yapılan bir araştırmada kalori kısıtlaması uygulayan grup ile kalori kısıtlaması ve spor yapan grubun benzer kilo verdiğini yukarıdaki grafikte görüyorsunuz. Ancak artı birde spor yapan grubun sadece kalori kısıtlaması uygulayan gruptan daha iyi kilo verememiş. Sadece kalori kısıtlaması uygulayan grup daha başarılı olmuş.
Aldığınız kaloriyi kısıtlarsanız zaten istediğiniz kiloya varacaksınız. Sporu zayıflamak için değil sağlık için yapmayı amaçlayın.
Kalori kısıtlama ile kalori kısıtlaması ve spor arasındaki fark ise spor sonrası insanların biraz daha fazla yemek yeme isteğinden ve vücudun kendini koruma refleksinden kaynaklandığı öngörülüyor.
Spor sağlığınız için çok yararlı ve gerekli ancak kilo vermek ve zayıflamak için iyi bir araç değildir.
