Mallongigoj kiujn mi uzas en Esperanto
Foje mi manskribas Esperante, kaj tiam mi uzas tiom da mallongigoj kiom mi povas. Mi tion faras ĉar tio akcelas la skribadon. Mi parolos ĉi tie pri ili.
Jam ekzistas en Esperanto la eblo ellasi la O-finaĵon de O-vortoj, do tio estis la unua mallongigo kiun mi sciis kaj komencis uzi. Tamen la ellaso oficiale venas kun la apostrofo, sed, pro tio ke la celo estas skribi kiel eble plej malmulte, tion mi ne uzas, krom la fakto ke memkompreneblas ke tiu radiko estas O-vorto.
"Problemo" estas tiuj vortoj kies radiko ne finiĝas per vokalo, sed konsonanto. Problemo inter citiloj ĉar tio nur estus problemo se ili estus prononcitaj. Ĉar ili ne estos, estas bone. Maksimume mi legus tion mense, kie ne estas problemoj, pro tio ke la cerbo koncentriĝas al la senco de la vorto pli ol la vorto mem. Ĉiuokaze, oni ne bezonas legi kiel estas skribite, sed kvazaŭ ĝi havas O-finaĵon.
Mi ne faras tion kun tabelvortoj.
Ankaŭ oficiala afer. Same kiel la O-vort: uzatas apostrof anstataŭ la liter a. Tamen, denove, mi ne uzas la apostrofon pro rapidec.
Ambaŭ ellasoj, mi iam vidis, estas uzitaj en poezio, kiu igis min pensi ĉu mi uzu aŭ ne. Mi finfine uzis.
Akuzativ kaj plural dum O-ellas
Oficiale, vi povas ellasi la O-finaĵon, sed, se l vort estas plurala aŭ akuzativa, vi devas uzi l finaĵon ankaŭ.
Sed de ĉi tie mi komencis ne plu sekvi l oficialan uzadon de Esperanto, mi komencis krei novajn mallongigojn. Mi ne zorgis pri fari tion. Tio estis simple neformalec de l uzad, kiel tio kio okazas interrete kun lingvoj.
Do, eĉ plurale kaj/aŭ akuzative, mi ne plu uzis la finaĵon O.
Uzi E-vortn anstataŭ prepozicin
Mi eksciis el PMEG ke E-vortj ne nur signifas "en iu manier", ekzemple "skribi feliĉe = skribi en feliĉa maniero", sed ankaŭ funkcias kiel ia lokativ.
Mi kredas ke ĉiuj konas "hejme": "Mi restas hejme", kie memkompreneblas ke oni ne diras "mi restas en hejma maniero", sed lokn. Tamen mia uzad preterpasas tion, ĉar mi uzas E-vort en ajna situaci kie estas la prepozici "en".
Mi vidis ĉi vorton en tiu libro.
Mi vidis ĉi vortn tiulibre.
Mi tamen nur faras tion ĉe nedifinitaj substantivj. Mi ankaŭ emas mallongigi tutan esprimon, kiel ni jam faras per "en la mezo de la nokto > noktomeze".
Mi eksciis ĝin ĉe PIV. "Kaj" tie estas simple "k". Do kial ne fari la samn? Mi komencis uzi ĝin.
Alia neoficiala. Mi faris tion surbaze de l mallongig de "kaj", pensante ĉu estas aliaj vortj kiuj povas esti mallongigitaj al unu aŭ malpli literoj.
La domo de Sofia estas blua.
L dom d Sofia estas blua.
Mi vidis ĝin ĉe PMEG, ke ekzistas tia ebl. Mi iam uzis "est" anstataŭ "estas" (l logik sube), sed eksciinte tion, mi ŝanĝis l uzn.
Mi ne memoras ĉu estas nur l nuna verb kiu havas mallongign, sed mi uzas tion ankaŭ en l aliaj tempoverbj. Strangas uzi "i" por "esti", ĉar estas tre ete, sed certe estas nur kutim.
Li ankoraŭ estis hejme, eĉ se ŝi estas ĉi tie.
Li ankoraŭ is hejme, eĉ se ŝi as ĉi tie.
Ellas d l finaĵ "-as" en verbj
Mi ne certis kiel mi pensis pri tio. Sed as grava regul: tio nur eblas kun nuna verb. Is/os/us ne as mallongigindaj, same kiel l imperativ.
Sed, ĉu ne as ŝanc esti ambiguec, pensi ke tio estas substantivo? Nu, probable as situacij kie as ambiguec, sed honeste mi neniam skribis frazn en kie aperis konfuz.
La knabino kuras ĉirkaŭ la domo ĉar ŝi estas feliĉa.
L knabin kur ĉirkaŭ l dom ĉ ŝi as feliĉa.
Mi ne vidas ian ambiguecn en ĉi fraz. Eble ĉ estas mi l skribint? Mi ne scias.
Ĉi-sube kelkaj mallongigj pli ekstremaj, kiujn mi ankoraŭ pens uzi.
Mi unue pensis pri fari tion kun "ke", kiu fariĝus "k", sed ĉi tio jam uzatas de "kaj". Do mi prenis "kiu".
Komence mi simple anstataŭigus "kiu/n/j/jn" per "ki", sed mi rimarkis ke us ambufiec, do kion mi faris estis nur ellasi "u".
La besto kiu estis en la arbaro malaperis.
L best ki is arbare malaperis.
Li vidis homojn kiujn li neniam antaŭe vidis.
Li vidis homjn kijn li neniam antaŭe vidis.
Ĝi as nur detal, verdire, sed, en skribad, unu liter sufiĉ por plirapidigi aferjn.
Finaĵ "-es" je ne-tabelvortj
Mi uz ĝin kiel genitivn en substantivoj. Anstataŭ uzi l finaĵn O, uzi -es.
Ankaŭ l pronomj "mia, lia" ktp ŝanĝus al "mies, lies", nur por ke ili kongruu al l vort, sen reala neceso.
Ĉu tiu estas la aŭto vies patres?
Mi ŝat la genitivan kazn.
Mi iam vidis homjn fari ĉi tion, ĉu pro influ d l angla aŭ ne. Tamen mi neniam vidis tion uzitan en subfraz.
Nu, jen ĉio. La listo eĉ fariĝis iomete pli granda ol mi pensis, multaj mallongigoj. Mi ja rimarkas ŝanĝon kiam mi uzas ilin, tre utilaj ili estas.
Alia afero estas ke ili ankaŭ uzeblas interrete, interparolade. Certe komputile oni emas skribi pli rapide, ĉar interreto estas loko de rapidaj okazoj, do tio estas neevitebla. Se Esperanto estus parolata de pli da homoj, mi ja kredas ke ekestus mallongigoj tie, kaj eĉ parolate. Tio probable okazas ĉe ajna lingvo. Eble ĉar Esperanto estas artefarita lingvo, oni ne emas ŝanĝi ion en ĝi, eĉ se neformale, sed se estus pli da denaskuloj, ni vidus ĉi tion.
