Η Ζωή Ράπτη, η νέα υφυπουργός Υγείας με αρμοδιότητες την ψυχική υγεία και τις εξαρτήσεις, διαθέτει μεγάλη εμπειρία στα κοινά, καθώς διετέλεσε για 16 χρόνια μέλος στην Τοπική Αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένα πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου και αντιδήμαρχος Ψυχικού και μέλος της Γ.Σ. της ΚΕΔΕ. Συνέντευξη στη Νεφέλη Βαρθαλίτη Η υφυπουργός μιλάει στην εφημερίδα «Health4U» για την πανδημία και το κατά πόσον αυτή επηρέασε την ψυχική υγεία των πολιτών. Αναφέρεται, επίσης, στα σχέδια του υπουργείου για τη στήριξη αυτών που έχουν ανάγκη λόγω της τωρινής ελληνικής πραγματικότητας. Ποιες είναι οι προτεραιότητες που σκοπεύετε να θέσετε σε εφαρμογή για την άμεση αντιμετώπιση των ψυχικά νοσούντων; Εμείς έχουμε θέσει τέσσερις βασικούς στόχους: Α) Να σχεδιάσουμε και να εφαρμόσουμε συνεκτικές πολιτικές και στρατηγικές αξιοποιώντας την τεχνολογική εξέλιξη. Β) Να αξιοποιήσουμε με τον πλέον αποδοτικότερο τρόπο τους υπάρχοντες πόρους με όρους διαφάνειας και να εξασφαλίσουμε νέους. Γ) Να παρέχουμε αποτελεσματικές υπηρεσίες σ’ αυτούς που τις έχουν ανάγκη. Δ) Να συμβάλουμε ουσιαστικά στην επανένταξη των ατόμων με ψυχικές διαταραχές σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Φυσικά, είναι αναγκαία η αξιολόγηση της ποιότητας των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ώστε οι δομές να ανταποκρίνονται με τον καλύτερο τρόπο στις ανάγκες των ασθενών. Η πανδημία Covid-19 και η οικονομική κρίση έφεραν στο προσκήνιο θέματα όπως η αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας, η κατανάλωση φαρμάκων, αλκοόλ κ.λπ. Θεωρείτε ότι το υπουργείο Υγείας θα πρέπει να προχωρήσει πιο επιθετικά σε επίπεδο πρόληψης και με ποιον τρόπο; Πράγματι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η ενδοοικογενειακή βία, είτε στρέφεται εναντίον συζύγου είτε εναντίον παιδιού, έχει την τάση να αυξάνεται σε περιόδους κρίσης, ειδικά υπό το κράτος των συγκεκριμένων αυστηρών μέτρων περιορισμού των μετακινήσεων και εγκλεισμού στο σπίτι, που ετέθησαν σε εφαρμογή για να αναχαιτίσουν τη μετάδοση του νέου κορονοϊού. Παράλληλα, η αλήθεια είναι πως παρατηρούνται νέες μορφές εξάρτησης και μικρότερος μέσος όρος ηλικίας των εξαρτημένων. Έτσι, είναι η επιτακτική η ανάγκη για επιπλέον ενημέρωση με σκοπό την αντιμετώπιση της προκατάληψης, του φόβου και της άγνοιας. Στόχος μας είναι να ενισχυθούν τα προγράμματα για έγκαιρη διάγνωση στα πρώιμα στάδια των εξαρτήσεων. Προς την κατεύθυνση αυτή, θέσαμε σε 24ωρη λειτουργία την τηλεφωνική γραμμή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης 10306, ώστε να παρέχεται σε όλους τους συμπολίτες μας που έχουν ανάγκη ένα παράθυρο διαλόγου, συμβουλών και ελπίδας. Η επικοινωνία με τους ειδικούς ενισχύει την ελπίδα και το αίσθημα ασφάλειας, μειώνει τον φόβο και το άγχος, αποτελεί διέξοδο στη μοναξιά και στο αίσθημα της απομόνωσης, ενώ ταυτόχρονα πραγματοποιούνται παραπομπές σε εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχικής υγείας μετά την αρχική διαχείριση των σχετικών κλήσεων. Γίνονται προσπάθειες από το υπουργείο για την προστασία των ευάλωτων ομάδων από την πανδημία. Σε αυτές τις ευάλωτες ομάδες εντάσσονται και τα άτομα με προβλήματα εξάρτησης. Η επιρροή και οι επιπτώσεις της πανδημίας έχουν επιφέρει αλλαγές στις δομές πρόληψης και απεξάρτησης, οι οποίες προσπαθούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που δημιουργούνται από τις νέες συνθήκες. Ωστόσο, η ήδη επιβαρυμένη κατάσταση των δομών αυτών και η δυσχέρεια κάλυψης των αναγκών τους υπάρχουν εδώ και χρόνια λόγω της έλλειψης προσωπικού. Υπάρχει πλάνο για την επίλυσή τους; Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι κάθε αλλαγή, κάθε παρέμβαση στον τομέα της Ψυχικής Υγείας θα πρέπει να γίνει ομαλά, ώστε να υπάρξει συνέχεια στη φροντίδα των ασθενών. Ειδικότερα, ως προς τον τομέα των εξαρτήσεων, οι βασικές προτεραιότητές μας είναι: ο περιορισμός των νόμιμων εξαρτήσεων (ουσίες, τζόγος, αλκοόλ, Διαδίκτυο κ.ά.) σε όλη την επικράτεια, η προσαρμοσμένη εφαρμογή πρόληψης στις ανάγκες των νέων και των ευάλωτων πληθυσμιακών ομάδων υψηλού κινδύνου (πρόσφυγες, μετανάστες, Ρομά κ.ά.), η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση στους νέους για τις αρνητικές συνέπειες της χρήσης ουσιών και η διασφάλιση θεραπείας για όλους τους εξαρτημένους. Παράλληλα, στον προγραμματισμό μας εντάσσεται η υλοποίηση προγραμμάτων προαγωγής της ψυχικής υγείας σε συνεργασία με πανεπιστημιακούς φορείς, ΑμΚΕ και το ΚΕΘΕΑ, και η ψηφιοποίηση των λειτουργιών. Υπάρχει σχέδιο στρατηγικής για τα άτομα που πάσχουν από άνοια και τους φροντιστές τους το οποίο θα συμβάλει στο να βελτιωθεί η ποιότητα της καθημερινότητάς τους και θα εξομαλύνει σε κάποιον βαθμό τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν από τις συνέπειες της πανδημίας; Μια πολύ σημαντική απόφαση που αφορά τους εργαζομένους όλων των στεγαστικών δομών είναι η πραγματοποίηση -δωρεάν- υποχρεωτικού μοριακού ελέγχου στις μονάδες ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης. Πρόκειται για στεγαστικές δομές και δομές των μελών της Ένωσης Ψυχιατρικών Κλινικών Ελλάδος. Επεξεργαζόμαστε σχέδιο νόμου για τα δικαιώματα των ατόμων που πάσχουν από άνοια όσο και των περιθαλπόντων τους. Το καλοκαίρι ο πρωθυπουργός σάς έδειξε έμπρακτα την εμπιστοσύνη του τοποθετώντας σας στο πιο σημαντικό, εκ των συγκυριών, υπουργείο της χώρας. Νιώθετε σε αυτούς τους πρώτους δύο μήνες ενεργειών σας πως έχετε ανταποκριθεί στις πραγματικά πολύπλοκες απαιτήσεις του ρόλου σας; Η σχέση μου με τον τομέα της Υγείας δεν ξεκινά ασφαλώς από την ανάληψη των καθηκόντων μου. Έχω ασχοληθεί εις βάθος με τα προβλήματα και τις ανάγκες της Υγείας, διαθέτω πείρα στον τομέα της Υγείας, καθώς τα προηγούμενα χρόνια υπηρέτησα ως νομικός στην Επιτροπή Προμηθειών Υγείας, και γνωρίζω, από μέσα, τον τρόπο λειτουργίας του ΕΣΥ, καθώς και τις ανάγκες που έχουν τα ψυχιατρικά νοσοκομεία και οι ψυχιατρικές κλινικές εντός των γενικών νοσοκομείων, οι υγειονομικές περιφέρειες, τα κέντρα ψυχικής υγείας και ούτω καθ’ εξής. Αμέσως μετά την ορκωμοσία μου επισκέφθηκα το Ψυχιατρικό Νοσοκομείο Αττικής (Δαφνί), το Δρομοκαΐτειο, την Ψυχιατρική Κλινική του Νοσοκομείου «Σωτηρία», και πραγματοποίησα συναντήσεις με εκπροσώπους των φορέων Υγείας, καθώς επιθυμώ να καταγράψω τις ανάγκες και να δω «ιδίοις όμμασιν» τα προβλήματα, ώστε να δοθούν άμεσα λύσεις. Θεωρώ ότι προϋπόθεση για κάθε πολιτικό πρόσωπο είναι να γνωρίζει από πρώτο χέρι τον κλάδο αρμοδιότητάς του. Ασφαλώς, σήμερα, οι ανάγκες παροχής υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, και λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, έχουν αυξηθεί σημαντικά. Σκοπεύουμε αυτές τις έκτακτες καταστάσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε να τις διαχειριστούμε όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματικά με την ενίσχυση των δομών ψυχικής υγείας για τις περιπτώσεις που χρήζουν εσωτερικής νοσηλείας, αλλά και για τις περιπτώσεις των συνανθρώπων μας από τον γενικό πληθυσμό που χρειάζονται συμβουλές σε ζητήματα ψυχικής υγείας και δυσχεραίνουν την εύρυθμη λειτουργία του βίου τους. Η μετάβαση από την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην κεντρική πολιτική σκηνή είναι μια ομαλή διαδικασία για έναν φιλόδοξο πολιτικό; Ποια είναι τα πολεμοφόδια που αποκτήσατε από τη θητεία σας στον Δήμο Ψυχικού και στην ΚΕΔΕ και πώς οραματίζεστε την πολιτική σας καριέρα την επόμενη δεκαετία; Ως αυτοδιοικητική, επί 16 χρόνια, έμαθα να βάζω στόχους και να εργάζομαι για την πραγμάτωσή τους όσο υψηλοί κι αν ήταν. Από τα πρώτα χρόνια της πολιτικής μου δραστηριοποίησης έμαθα να συνεργάζομαι με όρους ειλικρίνειας και εμπιστοσύνης τόσο με τους συναδέλφους μου όσο και με τους συμπολίτες μου, με τους οποίους συνεργάστηκα σε καθημερινή βάση για την επίλυση των προβλημάτων τους. Αυτή ήταν η μόνη και πραγματική δύναμη και ουσιαστική εμπειρία που είχα όταν ξεκίνησα και που συνεχίζω να έχω. Βέβαια, υπάρχει ένα πολύ ισχυρό κίνητρο που έχουμε όσοι υπηρετούμε αυτή την κυβέρνηση, από οποιαδήποτε θέση: είναι η πίστη μας στο μεταρρυθμιστικό έργο του Κυριάκου Μητσοτάκη και της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας και η ανάγκη να διαμορφώσουμε την Ελλάδα που οραματίζεται κάθε Έλληνας, την Ελλάδα του μέλλοντος. Η πολιτική καριέρα δεν είναι αυτοσκοπός για εμένα. Αυτοσκοπός είναι η υλοποίηση του οράματος που σας περιέγραψα και κίνητρό μου η αγάπη για την πατρίδα.