#natuurdingen

[gekruidengeroerd]

Goeiemorgen allemaal,

Bij deze mijn nieuwsbrief, met verhalen, weetjes en mijn workshop programma voor de komende maanden.

Onderstaand verhaal schreef ik een maand geleden in Tanzania, op bezoek bij onze zoon Melle. Mama Barakka leerde mij koken met bakbananen. Ze sprak alleen Swahili, maar bij koken maakt dat zeker niet uit. We wisselden zelfs recepten uit.

Mama Barakka

Op de Soto ‘markt’ volg ik ‘Mama Barakka’ op de voet.

We kopen groente en fruit om daarmee samen een lunch te bereiden. Ze zoekt de beste bakbananen uit. Schudt de kokosnoot of er wel water inzit en weet bij wie ze de lekkerste Masala krijgt. Naast de kruidenkraam staat een bak met geraspte avocado pitten Zou goed zijn in een thee als je maagklachten hebt. Baobabvruchten bungelen aan touwtjes en boven de tomaten in de groentekraam hangt een pak luiers. De piki piki rijdt ons de stad uit, waarna we in een half uurtje richting het huis van Mama Barakka lopen. Onderweg zien we vrouwen die tot hum middel in het water van de natte rijstvelden staan. Overal bubbelt het oppervlak omdat het ook nog eens vol met vis zit. Palmen reflecteren in het groen en we rusten even in de schaduw van een mangoboom. Verzamelen Benjamin vruchten waarvan ik nu weet dat er een heerlijk nootje in verstopt zit. Nog even langs de winkel om wat olie in een flesje te halen. Mama doet een beetje olie in het dopje van de oliefles. Druppelt wat op mijn hand en gebaart me mijn handen in te wrijven. Als ik even later leer om bakbananen open te snijden en voel hoe plakkerig ze zijn, snap ik waarom. We schrapen de buitenkant van de bananen af en leggen ze in een pan met water. In een klein keukentje maken we een vuur van gedroogde bananen stengels en bladeren en bakken alle groetten. Met een machete wordt een kokosnoot open getikt. Zittend op een speciaal stoeltje met op het uiteinde een scherpe rasp laat ‘Mama’ zien hoe ik het kokosvlees moet raspen. Neem haar plek over en terwijl het zweet van mijn voorhoofd loopt ga ik aan het werk. Weiger op te geven en rasp ook de tweede halve kokosnoot. Mama doet gekookt water bij het schraapsel waarna ik met mijn handen het kokosvlees goed uit moet knijpen. Na heel vele inspanning hebben we een heerlijke bak met kokosmelk. Dit en de bananen plus Masala en knoflook gaan in de pan. Het vuur wordt wat lager gezet voor zover dat mogelijk is en alles pruttelt lekker door. Pole pole, Langzaam, langzaam.

Op een minirasp wordt tomaat en rode ui fijngemaakt. In de vijzel gaan knoflook en rode peper. We noemen het maar madam Janette. Dan nog een limoentje erbij en op de buitenkant van mijn hand lik ik de lekkerste hete saus op die ik kan bedenken. We eten samen, wisselen met handen en voeten recepten uit en ik voel opnieuw hoe eten verbindt. Asanta Sani.

De workshop Back to the roots was ontzettend leuk om te doen. Sanne en ik leerden zelf zoveel nieuwe dingen. En zoals één van de deelneemsters zei na afloop: 'Goh ik dacht dat ik al best iets wist , maar ik weet eigenlijk nog helemaal niets.....

We aten oorlogsbrood, bakten pannenkoekjes met meel van de kliswortels, stoomden de wortels van de paardenbloem en weten nu waarom teunisbloemwortels in het Frans de bijnaam: de wortel met de smaak van ham heeft. In een boekwerkje wat iedereen naderhand kreeg verzamelden we de namen van bijna 60 verschillende soorten eetbare wortels. Deze workshop gaan we volgend jaar zeker opnieuw geven en misschien ook wel in de herfst.

Workshops voor de komende maanden.

Masterclass culinair verwerken van wildpluk in de Open Kas van de Biotoop in Haren. Zaterdag 29 maart. Nog 4 plekken beschikbaar

29-3-2025 9:30-19:00 uur Open Kas in Haren Kerklaan 30, 9751 NN Haren (Groningen)

Kruidenzeiltocht met de Najade vanuit Zoutkamp

16 - 18 mei. Prijs € 350.- p.p. incl. alle maaltijden, en workshop.

Opgave via [email protected]

Wild Tea vrijdag 23 mei in Houwerzijl.

Meer info en opgave via www.greendreamster.nl

Zoet en zuur uit de natuur. Vrijdag 6 juni in Houwerzijl.

Meer info en opgave via www.greendreamster.nl

Zeewier en zilte planten wandeling Paesens Moddergat Inclusief kleine proeverij. Dinsdagavond 17 juni 18.30 - 20.30

Prijs € 37.50 p.p. Opgave via [email protected]

Cool Vrijdag 7 juli

Meer info en opgave via www.greendreamster.nl

Summerschool 25 - 29 augustus.

Dompel je zelf 5 dagen lang onder in de wereld van de wilde kruiden. Zowel culinair als medicinaal. Saskia en ik hebben beiden een rugzak vol ideeën, en proberen ook altijd zo goed mogelijk in te gaan op individuele vragen.

Samen met Saskia Nieboer. Opgave via [email protected]

Wilde Tapas Donderdag 11 september in Houwerzijl

In deze workshop staan wilde zaden en het verwerken hiervan centraal.

Meer info en opgave via www.greendreamster.nl

Byodineren zaterdag 27 september

kook ik weer in de Eemstuin samen met Saskia Nieboer en Irma Frieling zorgt voor de finishing touch.

Opgave via de Eemstuin.

In de planning staan 2 workshops in mei en juni in de Open Kas in Haren. Deze zijn in samenwerking met www.atelierdeclementier.

We gaan bezig met het maken van boter, kefir en yoghurt, en leren meer over bijzondere drankjes die je zelf kunt maken. De workshops vinden vroeg in de avond en door de week plaats.

Ik houd jullie op de hoogte.

Hartelijke groet, Janet

[gekruidengeroerd]

Dag allemaal,

Bij deze een overzicht van de activiteiten die ik vanaf 18 februari tot begin juli aanbied. Het is een combinatie van activiteiten samen met Saskia Nieboer van de Groene Zon, Sanne Scheltena van Greendreamster, Dhana Chocolade en zeilklipper de Najade.

Het is al met al een hele lange brief geworden. Lees het rustig door en kijk of er iets voor je bij zit.

Winterschool 18 - 20 februari Samen met Saskia Nieboer

Locatie Groene Zon Beijum Groningen.

Drie dagen lang gaan we in op zoveel mogelijk winterkruiden. Ook hopen we natuurlijk dat tegen ie tijd de eerst lentekruiden zich ook al laten zien.

Deze cursus is heel praktisch. Denk aan kruidenwandelingen en het maken van een zalf of een hoestdrank. Maar ook gaan we aan het werk met de culinaire aspecten van wilde kruiden. Tijdens de lunch en bij tussendoortjes valt er voldoende te proeven. Saskia geeft al ruim 30 jaar les over kruiden en zelf heb ik me de afgelopen jaren steeds meer in de culinaire/ gezondheidsaspecten van kruiden verdiept. Daarnaast proberen we zoveel mogelijk ruimte te creëren voor de vragen van individuele deelnemers.

Prijs €295.- minima €265. Deze prijs is inclusief iedere middag een heerlijke 'wilde' lunch.

Meer informatie en aanmelden via: [email protected]

Back to the Roots Zaterdag 1 maart Locatie Houwerzijl

10.30 - 15.30 uur. Kosten:€ 75.-

Al onze workshops hebben we bijna verdubbeld wat de tijd betreft. Er is nu echt ruimte om dieper op de stof in te gaan. Om vragen te stellen, zelf iets te kunnen maken etc.

Sanne Scheltena van Greendreamster en ik nodigen jullie uit voor Back to the Roots, een dag volledig in het teken van eetbare en geneeskrachtige wilde wortels. Wat weet jij van de wondere wereld van de wortels, knollen, rizomen en penwortels van wilde planten? Iedereen kent de winterwortel, de pastinaak en rode bieten. Maar welke wortels van wilde planten kunnen we gebruiken? Denk aan de wortels van look zonder look, wilgenroosje, nagelkruid, daslook en nog veel meer.

Deze inspirerende dag begint met een wildplukwandeling in het Speelbos in Houwerzijl waarin je leert eetbare en geneeskrachtige wortels te herkennen en verantwoord te oogsten. Vervolgens genieten we samen van een heerlijke lunch met gerechten waarin wortels centraal staan. In de middag gaan we de wortels bestuderen, duiken we dieper in het onderwerp van culinaire en geneeskrachtige toepassingen van wilde wortels en maken we samen een leuk aandenken aan deze "back to the rootsdag". Na afloop van deze dag krijg je een uitgebreide pdf met informatie over wilde wortels, recepten en andere inspiratie.

Tijdens Back to the Roots gaan we samen:

Op zoek naar eetbare wilde wortel van het seizoen

Wilde wortels herkennen en veilig oogsten

Genieten van een heerlijke wilde lunch

Warme drankjes brouwen met wilde wortels

De verschillende wortels bestuderen

Leren over geneeskrachtige en culinaire toepassingen

Een leuk aandenken met wortels maken

Back to the Roots is voor wildplukkers, thuiskoks, culinaire genieters en iedereen die meer wil leren over de wondere wereld van de wortels.

Als je weet wat er in je eigen omgeving groeit, dan kan je bewuster omgaan met de natuur, eten en de mensen om je heen.

Meer informatie en aanmelden via www.greendreamster.nl

Workshop rauwe chocoladebonbons maken in combinatie met wilde kruiden. Samen met Danielle van Dhanachocolate.

Locatie de winkel van Dhanachocolate in Zuidhorn.

Tijden: 19.00 - 21.30 Prijs € 75.-

Ergens begin maart zullen we deze workshop inplannen.

Rauwe chocolade combineren we met de bijzondere smaken van wilde kruiden. Denk aan bonbons met een duindoornvulling, truffels met paardenbloemwortel, of pistache brandnetelblokjes.

voor meer info en aanmelden: www.dhanachocolate.com

Masterclass culinair verwerken van wildpluk

Zaterdag 29 maart. Locatie de Open Kas van de Biotoop in Haren

Prijs € 195.- Tijden: 09.30 - 19.00 uur.

Dacht je alles al te weten over wilde planten, kom je er achter dat je nog niets weet. Deze dag combineert paddenstoelen en kruidenkennis met culinair talent. Laat je verbazen over de mogelijkheden van wilde planten. Ook gaan we dieper in op inhoudsstoffen en hoe je deze het best tot hun recht laat komen in de keuken.

Meer informatie en aanmelden via www.greendreamster.nl

Kruidenzeiltocht 16 - 18 mei met de Najade vanuit Zoutkamp

Een zeilweekend waarin zoet en zout elkaar afwisselen. We zeilen naar een eilandje in het Lauwersmeer waar we een kruidenwandeling houden. We verzamelen lentegroen voor de lunch. Daarna zeilend richting de sluis waarna we het wad op gaan. Boven een mooie zandbank laten we het anker vallen. Bij laag water kan iedereen kan heerlijk scharrelen over de zandbank en misschien kunnen we zelfs wat zeewier oogsten. Aan boord is er ruimte voor wie wil om samen een kruidenzalf te maken en ons zelfgeoogste zeewier te proeven.

Prijs € 350.-

Meer informatie en aanmelden via www.zandbankzeilcharters.com

Wild Tea

Vrijdag 23 mei Houwerzijl. Prijs € 75.- Tijden 10.30 - 15.30

Na een wandeling door het speelbos in Houwerzijl en door mijn tuin mogen jullie aanschuiven bij de meest wonderbaarlijke gerechten voor een unieke eenmalige wild tea. Denk aan kleefkruidtaart, pannenkoekrolletjes met groene kruiden, Cupjes met mascarpone en wilde rozenpreserve, een scrub van aardbeien en vlierbloesem, acaciabeignets en meer. Na afloop krijg je via de mail een aantal van de recepten van de wild tea via de mail thuisgestuurd.

Meer informatie en aanmelden via www.greendreamster.nl

Oestertocht met de Najade en de Goede Vissers.

Zondag 25 mei vanuit Lauwersoog.Samen met Jan van de Goede Vissers gaan we zeilend het wad op , op zoek naar een goede plek in de buurt van een oesterbank waar we voor anker gaan. Aan boord is dan een uitgebreide lunch die je er bij het verzamelen van de oesters wel weer afloopt.

Met de bijboot van Jan vaar je naar de oesterbank. Hier leer je meer over het verzamelen van oesters, waar let je op etc. Jan schenkt een heerlijke champagne en je proeft een kraakverse oester.

Na afloop mag je een kistje met 15 oesters meenemen naar huis.

Prijs: € 150- p.p.

Meer informatie en aanmelden via www.zandbankzeilcharters.com

Zoet en zuur

Vrijdag 6 juni Houwerzijl Prijs € 75.-

Dit is de enige workshop waarvan je van te voren weet dat er veel moeders aanwezig zullen zijn. Namelijk azijnmoeders. Na de wandeling door het speelbos in Houwerzijl en door mijn tuin, richten we ons met name op die kruiden die heel goed gebruikt kunnen bij het maken van een azijn. We maken samen een dievenazijn, een shrub en maken een start met de aanzet van een siroop volgens de koude bereiding. Deze manier van bewerken geeft zoveel meer smaak. Er zullen veel siropen en azijnen zijn om te proeven. Er wordt gezorgd voor een eenvoudige lunch, waarin je raadt het al ook zoet en zuur een rol zullen spelen. Na afloop van de workshop krijg je een aantal recepten via de mail toegestuurd.

Meer informatie en aanmelden via www.greendreamster.nl

Kwelder en zeewierwandelingen. Dinsdag 17 juni 18.30 - 21.00 uur.

Andere data in overleg. Groepen vanaf 6 personen. De wandelingen vinden plaats bij Paesens Moddergat. Ze worden altijd afgesloten met een kleine proeverij. Na afloop van de wandeling kun je verschillende zilte planten van elkaar onderscheiden. Ook wordt er ingegaan op diverse soorten zeewier die we onderweg tegenkomen. Ik neem een klein aquarium mee waarin je nog even beter verschillende soorten wieren kunt bestuderen.

Na afloop ontvang je een aantal van de zeewier/zilte planten recepten via je mailbox

Prijs € 37.50

Meer informatie en aanmelden via: [email protected]

Midzomer zeil/droogvalweekend 20 - 22 juni.

Tijdens de langste dag gaan we zeilend over het Lauwersmeer en daarna het wad op om een mooie plek te zoeken om droog te vallen. Deze keer zullen we in de nacht droogvallen. Ik probeer voor deze keer een heldere nacht met duizenden sterren te reserveren.

Meer informatie en aanmelden via: www.zandbankzeilcharters.com

Rügen kampeerreis samen met Saskia Nieboer.

Maandag 23 juni tot maandag 30 juni.

Dit is een proefreis en de prijs zal hier ook naar zijn. Aan het programma wordt nog gewerkt. Een week lang wandelen, fietsen en zwemmen. Denk aan een wandeling langs de krijtrotsen, fietstochten over de Zuid Oost punt van Rügen, misschien een bezoek aan het eiland Hiddensee. Lindebloesem verzamelen voor onze Rügener thee, kraanvogels spotten en leren vouwen en heel veel genieten van de oude bomen en bloemrijke bermen die Rügen biedt. We kamperen op een natuurcamping aan zee. Dus iedere ochtend kunnen we een duik nemen voordat we op pad gaan. Neem contact met ons op als je interesse in deze week hebt.

Meer informatie en aanmelden via: [email protected]

Cool vrijdag 4 juli Houwerzijl

Locatie Houwerzijl Prijs € 75.- Tijden: 10.30 - 15.30

Wij nodigen jullie uit om mee te gaan met een kruidenwandeling langs de verkoelende en wilde zomerkruiden, bloemen en bessen van dit seizoen in het Speelbos van Houwerzijl. Onderweg staan we stil bij verschillende kruiden en nemen we je mee in onze passie voor eetbare wilde kruiden. Welke kun je gebruiken, wat is hun smaak en welke toepassingen in de keuken zijn er. Welke wilde kruiden/groenten zouden ons kunnen ondersteunen tijdens een warme periode? Hoe doen ze dat en wat zijn de inhoudsstoffen die hiervoor verantwoordelijk zijn.

Na de wandeling schuiven we voor een ‘coole’ proeverij aan bij de lange tafel in de weelderige tuin van Janet Frieling . Bij slecht weer kunnen we onder de overkapping of in Janet haar grote woonkeuken zitten. De tafel is gevuld met meerdere zoete en hartige gerechtjes op basis van wilde en verkoelende kruiden. Denk aan een gazpacho met paardenbloemblad, home made iced tea met lindebloesem en kaasjeskruid. We hebben boekweit knäckebrood met een bijzondere tapenade waarin slijmstoffen de hoofdrol krijgen. Het dessert bestaat uit een proeverij van wee soorten ijs. Een sorbetijs/granita en een kruidig roomijs. Opnieuw zijn hierin verkoelende kruiden verwerkt. Na afloop van de workshop ontvang je een aantal recepten van de gerechten in je mailbox.

Meer informatie en aanmelden www.greendreamster.nl

Wilde Tapas waarin bessen en zaden verwerkt zijn.

Donderdag 11 september 13.00 - 18.00 uur. Locatie Houwerzijl.

Prijs € 75.-

We gaan samen op zoek naar oogstbare bessen en zaden. De kruidenwandeling is deze keer ook specifiek hierop gericht.

Denk aan vlierbessen, rozenbottel, zaden van de kleine berenklauw etc. Terug thuis, schuif je aan bij een uitgebreid wilde tapas buffet.

Na deze workshop weet je welke bessen en zaden eetbaar zijn en hoe je ze kunt herkennen en gebruiken. Na de workshop krijg je een aantal recepten plus info via de mail thuis gestuurd.

Meer informatie en aanmelden www.greendreamster.nl

Hoop jullie ergens in het wild tegen te komen.

Doorsturen van deze info wordt op prijs gesteld.

Hartelijke groet,

Janet.

[gekruidengeroerd]

‘Anneke Jam’ en even Stet in.

Iedereen weet wat er bedoeld wordt als iemand aan tafel twee vraagt. ‘Kan iemand even de “Anneke Jam” doorgeven?’ De inhoud van de grote pot rode bessenjam mindert snel.

De wind beweegt met ons mee en wij op onze beurt bewegen mee met de wind. Als een lichte bries alleen vroeg in de ochtend en op het eind van de middag uit haar bed wil komen volgen we haar ritme. Soms ratelt de ankerlier zelfs al voor zonsopgang op het voordek

Vieren de fok een beetje en nemen ondertussen een hap vanaf ons bordje op schoot.

Overdag vieren we lange siësta’s, gaan de stad in en bestellen koffie met Duitse taart.

Zwemmen rondjes om de boot en plukken onrijpe pruimen voor limonadesiroop. De 10.000 stappen op onze stappenteller halen we met gemak.

In het stadje Usedom proberen we net als 20 jaar geleden een nylon keukenschort te kopen. Zo ééntje die je als een vest met knopen aantrekt. Achter het fornuis is dit schort niet aan te raden, want voor je het weet sta je in vuur en vlam. Maar bij het dek schrobben kan het prima.

Vijf minuten voor sluitingstijd koop ik nog snel een paar kilo tomaten bij de groenteboer. ‘Aus eigene Garten’, zegt de verkoopster.

De nieuwe fiets app is even wennen. Zonder creditcard kan er tegenwoordig geen fiets meer gehuurd worden. Na een half uur lukt het me om twee fietsen te bevrijden van hun slot. We hebben nog 3 uur de tijd voor een fietstochtje. Zes uur staat vanavond als vertrekmoment gepland.

Fietsen richting de brug, steken het water over, hebben de wind in onze rug en er is niets aan de hand. Met een elektrische fiets zouden we zeker niet sneller gaan.

Dan ineens versnelt iemand de tijd en zijn de wijzers van de klok vooruit gezet. Het is onzeker of het pontje waar we mee over willen steken wel vaart. Gaan we 35 km terug tegen de wind in, of 15 km wind mee naar het pond? Besluiteloos, fietsen we een paar kilometer terug draaien dan weer om en bellen dan de patatzaak naast de pond, waar je een kaartje moet kopen om te checken tot hoe laat de pond nog vaart. 17.00 uur steekt de pond voor de laatste keer over vandaag. We hebben nog 35 minuten en moeten nog 15 km.

Met mijn rechterhand druk ik mijn bovenbeen naar beneden om wat extra druk op de trapper te uit te kunnen oefenen. Dit gevoel ken ik ergens van en talloze fietstochten van Uithuizermeeden naar de middelbare school in Warffum komen naar boven. Voor mijn gevoel altijd tegenwind.

Speeksel loopt uit mijn mondhoeken en mijn lippen zijn kurkdroog. Het zure appeltje wat ik onderweg plukte helpt maar een klein beetje.

Zeg tegen Hans dat hij maar vooruit moet fietsen om de pond tegen te houden. Bij hem is de fut er echter ook wel uit. Samen zwoegen we voort. Fietsen nog een keer verkeerd. Nog vijf minuten en twee kilometer te gaan.

Op onze laatste druppels diesel rijden we een gehuchtje binnen waar de patat #kar net haar luiken laat zakken. Fiets maar door gebaart de eigenaresse, koop maar een kaartje op de pond. Nog 40 meter. De schipper ziet ons aankomen en wacht. Zet mijn fiets op de stander, val op een bank neer en kan geen pap meer zeggen.

De prijs voor de pond 25 euro voor ons samen voor 10 minuten maakt me ook niet meer uit. Zo blij dat we deze overtocht gehaald te hebben. Bellen naar de Najade dat we te laat zijn maar dat de schade meevalt.

Aan de overkant bestellen we twee ‘Radlers Citroen’, klokken die achterover en stappen snel weer op voor de laatste 7 km terug naar Usedom

Echt heel relaxed in drie uur tijd meer dan 60 km gefietst zonder pauze. Nu alleen nog maar even eten koken voor de groep.

In Nederland zou het niet kunnen, even per ongeluk bij een Sail langs komen waaien. In Stettin kan dit echter wel. Zonder dat we het wisten wacht na 24 zeearenden, 2 ijsvogels en ontelbare aalscholvers op wit gescheten bomen, Sail Stettin op ons.

Meerdere drie en viermasters liggen afgemeerd langs de wal. Voor de nacht mogen we blijven liggen, maar de volgende ochtend om acht uur moet de Najade vertrokken zijn. Voor de zekerheid komt de organisatie ook om vijf uur in de ochtend nog even langs om er echt zeker van te zijn, dat we de gemaakte afspraak niet vergeten. Al vroeg varen een rondje langs de schepen. Vanaf ons achterdek zien we dat er op andere achterdekken briefings worden gegeven aan de bemanning. Daarna zoeken we helemaal achterin Stettin een plekje voor de kant. Een braakliggend terrein, niemand weet van wie het is. Op deze plek zou ik echter met gemak een kruidenwandeling kunnen geven.

Terwijl we denken op het eind van de wereld te zijn beland, zien we na het oversteken van het veldje, ineens de tram, lijn 11 staan. Voor 2 slotties per persoon kunnen we een kwartiertje later in het centrum uitstappen om even de Stet in te gaan. Dit grapje heb ik vandaag nog maar drie keer gemaakt vandaag. Als de doorsnee passagiers van de tram, symbool staan voor de doorsnee bevolking van Stettin, dan gaat het niet goed met Polen, tandeloze monden, ingevallen wangen, afgetrapte pantoffels, drank neuzen en trieste blikken zitten om ons heen

We halen glep bij de sklep, en leren dat de bakker, als het personeel gewisseld wordt, de winkeldeur tijdelijk op slot doet. De kas wordt opgemaakt en het nieuwe team start met een lege kas.

Bij de slager staan de kasten vol potten ingemaakte augurken, bietjes en paddenstoelen. Achter de kassa bij de supermarkt staan flessen met 98% alcohol.

Betalen kan alleen maar cash en in slotties natuurlijk. De euro is hier ver te zoeken

Met dezelfde tramconducteur als op de heenreis, hij zwaait als hij ons ziet, rijden we terug. Zo’n herhaalde ontmoeting geeft onmiddellijk het gevoel iedereen hier in de stad te kennen en laat je thuis voelen

Naast een gezonken vracht schip meren we af in een piepklein Pools haventje. Verschillende wilgen zijn de nieuwe lading en vullen de ruimten tussen de spanten in. Wel veel goedkoper dan het aanleggen van een nieuwe steiger en de bolders zitten er al gratis op. Waterlelies omlijsten deze bijzondere afmeerplek.

Vijf Polen, allemaal met een fles bier in de hand, komen informeren naar onze buitengewone meet apparatuur. Dit moet wel een technisch hoogstandje zijn, want hoe weten we anders in vredesnaam waar we kunnen varen met zo’n groot schip in deze ondiepe wateren. Als Derk vervolgens met onze peilstok naar voren komt duurt het even voordat ze van hun verbazing zijn bekomen. Havenbewoners noemen ze zichzelf, ze zijn van hier, en wonen in de haven.

Zwaluwen zitten als muzieknoten op de elektriciteits- draden. In de glep verbazen we ons over de afmetingen van de tomaten en de kolen. Tussen de groenten in staat een grote emmer met ingemaakte augurken. Venkelbloemen versieren de bovenkant.

Rügen ronden we voor de helft, via Swinoesie steken we over naar Sassnitz. Zeilen langs de Königsstuhl, laten de zon de krijtrotsen beschijnen en draaien weer om.

De Razende Roland tuft en toetert door de heuvels en door de bossen van Rügen

Als ik veel te hart een gravel pad naar beneden raas hoor ik haar in de verte Oeoeoeoeoe…

Het silhouet van Stralsund met haar vele kerken en hoge pakhuizen is al weer zichtbaar aan de horizon. Bijna terug bij af en de pot met Anneke Jam is leeg.

Van 6 tot 13 september kun je nog opstappen voor een avontuurlijk zwerftocht over de Nederlandse en Duitse Wadden naar Rottumeroog en naar de Duitse Waddeneilanden. We hebben nog 6 kooien beschikbaar. We starten en eindigen in Lauwersoog.

[gekruidengeroerd]

Bakjedoen.nl

Zwaarbeladen met dauwdruppels hangen rietstengels dwars over het vlonder pad richting de “Kiekkaaste’. Een vogelkijkhut balancerend op de rand van de wereld.

Mijn broek die de meeste druppels opvangt kan na honderd meter uitgewrongen worden.

Talloze rietzangers zingen uitbundig tijdens hun vlucht. De karekiet hoor je niet. In de verte slaat de koekoek zes uur.

Zwaluwen ontvangen ons opgewonden als we de houten trap van de Kiekkaste beklimmen. Ze vliegen onuitputtelijk op en aan en voeden hun uitgehongerde kleintjes. Telkens weer verschijnt net boven de rand van ieder nest een lange rij opengesperde snaveltjes.

De Kiekkast biedt een gevarieerd programma, iedere dag nieuwe voorstellingen, voor ieder wat wils. Vandaag trippelt voor het raampje rechts een kluut zenuwachtig heen en weer. Terwijl aan de linkerkant voor het riet een hongerige wolf door het slik sluipt.

Bij iedere stap voorwaarts zakken zijn voorpoten een beetje weg in de modder. Schudt zijn poten uit en kijkt om zich heen. Zijn ogen volgen twee wilde eenden die verschrikt voor hem langs vliegen waarna hij traag zijn weg langs de rietranden vervolgt.

We zeilen niet over het Reitdiep, we vliegen. Alles om ons heen is groener dan groen. Trekken het zeil naar binnen om bruggen te passeren en de fok staat er al weer bij voordat iemand iets heeft kunnen vragen.

De Vissersbrug in het centrum van Groningen is voor zeker een maand gestremd. Wat is dat toch met die Groningers en hun bruggen?

Andere bruggen moeten voor een opening tegenwoordig 48 uur van te voren gereserveerd worden. Alle tijden zijn terug te vinden op de site van ‘Rijkswaterstaat’. Echter alleen als je doorklikt naar aanvullende info. Het varend leven wordt er niet spontaner op.

De Najade is echter voor geen brug te vangen en verstopt achter een reuzen berenklauw strijken we onopvallend de mast.

Grassen wuiven en wolken stapelen. Op de steiger voedt een moeder haar kind.

Vervolgen onze vaarweg over het Eemskanaal, gaan het hoekje om en laten ons de Dollard instromen.

Glimmende platen zijn aan weerszijden nog steeds zichtbaar en kleine geultjes zoeken slingerend hun weg in het riet.

Onder zeil meren we af voor de sluis van Nieuw Statenzijl.

De ‘Wolgaslepers’ trekken ons naar binnen. De lus van de tros schuin voor de borst en voorovergebogen slepen ze 64 ton achter zich aan. ‘Waar moeten we naar toe?’, vragen we aan Koos van ‘Bakjedoen.nl’ die ons gadeslaat vanaf de sluismuur.

‘Geen idee zegt Koos maar de meeste mensen gaan hier recht door’ en hij lacht. De groen uitgeslagen sluisdeuren wijzen op onregelmatig gebruik. Mos versiert de spleten en een beginnende vlier heeft zich in één van de holtes in de deur gevestigd. Piepend en kreunend openen de deuren zich. De incontinente sluis laat haar water de Westerwoldse Aa inlopen. De ‘Wolgaslepers’ zetten voor de tweede keer hun beste beentje voor. Met het weidse landschap rondom de de rivier op de achtergrond trekken ze ons de sluis uit.

Tijdens het aanlegbiertje vliegt een uil over het achterdek. Even vertraagt ze haar vlucht, kijkt ons aan en vliegt verder.

De laatste eb brengt ons weer naar buiten. 38 streepjes worden gezet. Voor iedere overstag 1.

We lopen even vast in de monding van de Eems Dollard. Wachten op hoger water. Als we met het laatste licht de geul richting Greetsiel invaren staat de volle maan boven een verlichte molen. Ik vang met mijn camera de maan in het kluivernet. Het is bijna midzomer en middernacht.

De wind doet even een ‘knippie’ als we de volgende dag richting Juist zeilen. We dobberen voort.

Starten de motor en lopen vast bij een oesterbank. De rest van de middag bestuderen we zeewier en rapen mosselen. De gehele oesterbank is bedekt met nori Niemand herkent het als het sushi zeewier omdat het geen vierkante velletjes zijn. De waslijn kleurt groen van de drogende zeesla, en schrapend worden op het achterdek, de mosselen van hun overtollige pokken en andere lading ontdaan.

Lonneke zingt in het ruim, ‘Angel of Montgomery van Bonnie Raitt’. Haar stem helpt om de maaltijd van dag net dat beetje extra mee te geven. Ze zingt: ‘There are flies in the kitchen, I can hear them buzzin. And I ain’t done nothing since I woke up today’. Op het ritme van de muziek roert de houten lepel lemniscaten in de pan. Deze stemkruiden zijn in geen enkele winkel te koop.

In de roef hangt onder de koekoek een maxi-cosy. Cardanisch opgehangen als hangstoeltje voor onze jongste ketelbinkie.

Soms is er maar weinig nodig om onvoorbereid terug te stappen in de tijd.

Klik zegt de camera als we met een snelheid van 10.7 knopen op de Noordzee Borkum en Schier links laten liggen. Het regent onophoudelijk en achter de enorme buik van een rode regenbroek zit een klein meisje verstopt in een draagdoek. Haar moeder stuurt. De haven van Schier komt in zicht. De zon besluit de dag oranje te eindigen, en gaat na een hele grauwe dag gloeiend onder als we afmeren in de jachthaven van Schiermonnikoog.

Drukte van belang op de Engelsmansplaat. Iedereen wil hier vandaag zijn. Om half 4 begint de interland tussen Duitsland en Nederland. Jeu de boules ballen komen de trap af en met moeite herkennen we de verschillen tussen de roestbakkies en de blinkertjes.

Twee kokkels of een streepje zeewier markeren de lijn waar onze grote teen niet overheen mag gaan. Flink slingeren met de bal creëert een interessante worp. Het publiek houdt haar adem in.

Wandelen spelend over het wad, en betrekken onze omgeving erbij. Soms drijft het kleine houten balletjes nog een stukje met de stroom mee, of de ankerketting stopt haar af.

De strijd tussen beide teams wordt beslist voor de Nederlanders. Wij slapen goed vannacht. De nabespreking voor vandaag laten we zitten. Nu eerst even een bakkie doen.

[gekruidengeroerd]

Kruidenreis Griekenland April 2024

Op mijn rug lig ik onder de laagste bank van de couchette in de nachttrein naar Bologna. Het licht van een klein zaklampje in mijn rechterhand wringt zich in allerlei bochten om een glimp van een verloren zonnebril op te vangen. We noemen geen namen, weet zeker, dat ze de bril gisteravond op het plankje voor het raam heeft gelegd. Mijn yogalessen komen goed van pas als ik me nog wat verder de hoek in wring. Alles echter zonder resultaat. Hardhandig worden rugzakken nu aan de kant gezet en schoenen opzij geschoven. Als ik nog een keer de rits van een toilettas open trek, kijkt een zonnebril me met een duistere blik aan. De eigenaresse in verbijstering achterlatend.

De stations dweilmachine van Ancona trekt op dinsdagochtend haar baantjes. In haar kielzog een nat spoor van frisheid. Zorgvuldig worden rondjes rondom marmeren pilaren gedraaid. Met een lange veger neemt een tweede schoonmaker ondertussen de vloer onder de bankjes, waar de machine niet bij kan, onderhanden.

Let’s rock’’, staat er op de linkerarm van de bestuurder van de dweilwagen. Hij maakt zich op voor de 500 meter sprint.

‘Delay’, vat in één woord de vertraging van de veerboot samen. Ik vraag maar niet door. De man achter het loket wrijft over zijn pijnlijke nek en maakt een onnodige chaos van het papierwerk wat hij uit moet voeren. Ancona blijkt bij een nadere verkenning verrassend mooi.

Als de eerste ronde bergtoppen van Meteora in het zicht komen draai ik acuut een kleine zanderige parkeerplaats op. De andere chauffeurs draaien met me mee.

Achter bloeiende brem en koolzaad kijken we uit op dit fascinerende berglandschap.

Aangekomen bij ons hotelletje proppen we ons met z’n negenen rondom een minitafeltje op een minibalkonnetje, eten meegebrachte oude wijven koek en zien de kloosters steeds dichter bij komen.

De nachtegaal laat zich horen als we tegen zonsondergang het zandpad omhoog wandelen. Gekleurde kleding hangt nog steeds aan de lijn in de grot boven de kapel. De nachtegaal laat zich horen en lokt ons verder omhoog met haar gezang. Alles geurt en bloeit. Ontelbare kruiden versieren de berm. In het mooist denkbare licht geeft Meteora haar contouren langzaam weg aan de nacht.

Code rood is afgegeven in Milina op onze aankomstdag. Op onze mobiele telefoon verschijnt een waarschuwing van de Griekse Overheid dat we ons tot 16.00 uur de volgende dag niet onnodig op straat moeten vertonen of andere ‘bewegingen’ moeten maken.

Het collectieve trauma van alle bewoners in het dorp na de overstromingsramp in september vorig jaar is zo voelbaar na deze waarschuwing. Overal sjouwen mensen met zandzakken en worden er pallets voor de deuren gespijkerd. Zelfs de meest stoere ‘aardse’ mannen in het dorp klagen over hartkloppingen en een naar gevoel in hun maag. Niet nog een keer toch??? Alle auto’s worden naar veiligere hoger gelegen plekken gereden. Advies ook aan ons, om alle auto’s naar Lafkos, het boven Milina gelegen bergdorp te brengen. Dit om te voorkomen dat Europe Car huurauto’s straks haar auto’s uit de zee moet vissen.

We parkeren donze Skoda’s achter de kerk in Lafkos en wandelen via de Kalderimi naar beneden. Net voordat de eerste dikke regendruppels vallen komt het hotel van Magda in het zicht.

Het wordt stil in het dorp, en ook wij zijn stil. Gespannen op wat komen gaat. Onweersknallen schieten door de lucht en de eerste regenbui valt. Gevolgd door een rustperiode. Iedereen valt in een onrustige slaap om wat de nacht nog brengen zal. Luiken klappen en een hardnekkige vlieg treitert ons. Via de schoorsteen spatten de eerste druppels van een fikse regenbui onze kamer in. Een dikke handdoek vangt het meeste op.

De volgende ochtend lijkt de schade mee te vallen en haalt iedereen opgelucht adem. De markt in Argalasti is geannuleerd en om toch een beetje het marktgevoel te krijgen vragen we Staties de olijfhouten plankjes man of hij met z’n karretje voor ons hotel wil gaan staan. Staties rookt een sigaretje en drinkt zijn zwarte koffie, terwijl wij ons over alle mooie patronen in zijn plankjes buigen.

De kalderimi is gelukkig niet weggespoeld. Als het weer nog meer opklaart durven we de weg naar boven aan. Verzamelen laurierbladeren, groene vijgen, en de pittigste oregano die ik in jaren heb geproefd. De cisteroos houdt niet van strijken en ontvouwd haar gekreukte roze blaadjes in de middagzon. Op één van de graven op het kerkhof van Lafkos ligt een vijg in de zon. Grieks stilleven. In de kleine marmeren soms ijzeren kistjes zitten de schoongemaakte botten uit graven die zijn opgegraven om ruimte te maken voor de volgende.

Huilend spuit de Phanos van restaurant ‘El Plo’, de straat schoon. ‘Wat ben ik nog, ik ben geen kok meer, mijn bedrijf is kapot. Het enige wat wat ik nog doe ik stof en modder wegspuiten’. Hij blijft me knuffelen, draait zich dan weg om woest verder te gaan met spuiten. Om het restaurant heen is de ravage van de overstroming pijnlijk zichtbaar. Alsof een bulldozer rücksichtslos alles wat haar voor de voeten kwam heeft weggemaaid.

Toch kookt hij die avond voor ons de sterren van de hemel. Hopelijk voelt hij heel eventjes weer dat datgene wat in zijn ziel zit ook na de ergste overstroming bij hem is gebleven. Ook al lijkt het alsof het water alles heeft weggevaagd.

‘Het is een Indiaans gezegde’, zegt wereldreiziger Stepke, de schipper van één van de zeilboten waarmee we een tochtje naar One Tree Island maken. ‘Als je te snel reist, kan je ziel je niet bijhouden. Ben je zelf al opeen andere plek en staat je ziel staat nog op Schiphol in de rij en heeft geen tijd gehad de afstand zo snel te overbruggen’. Zeilen is volgens hem precies de goede snelheid voor onze ziel om ons bij te kunnen houden. Hij steekt zijn hand omhoog en grapt dat hij na 40 jaar timmerman te zijn geweest nog steeds in één keer 5 bier kan bestellen.

Onze Kelly kettle ligt in in de kajuit en de picknicklunch is klaar. Even later staat ‘Kelly’ op one tree island ingeklemd tussen de rotsen en zorgt ze voor een kopje thee voor iedereen. Courgette taart ligt klaar op de rotsen en wordt geserveerd op kerst servetjes.

Na een lange pauze peddelt Andre ons in het bijbootje terug naar de boot.

In gedachten klimt iedereen elegant vanaf het kleine wiebelende bootje weer aan boord. De werkelijkheid ziet er echter soms anders uit.

Op de terugweg trekt Stepke de fok omhoog en geeft mij de helmstok in handen. Iedereen neemt zijn ziel op schoot en we zeilen in een rustig tempo terug naar Milina.

Dina staat al klaar bij de bron van Metochi. Ze is een Griekse kruidenvrouw en woont in een huis ongeveer een uur lopen boven het dorp. Op de zandpaden naar boven wisselen we onze kennis uit en leren van elkaar. Saskia graaft een Iriswortel uit en we ruiken aan het blad van de Griekse wilde koriander waarvan ik nu even de naam vergeten ben

De tafels op haar veranda zijn versiert met lavendel en varens. Uit rode emaillen mokken drinken we thee en bedenken bijna spontaan een ‘blackbox’ kookworkshop.

Voordat iedereen het doorheeft wordt in de éne hoek van de keuken een Griekse reuzenbonen soep gebrouwen, frituurt Dina acacia bloemen in een boekweit tempura,worden tamme kastanjes in chocolade gedoopt en verworden de zilte zeevenkel met kappertjes tot een tapenade.

Knalgeel wordt de kamille zalf die we in de tuin van Magda maken. De geur van de schil van bergamot omringt ons, ze wordt met appelazijn en honing gemengd voor een heerlijke oxymel.

De koude siroop van de acacia bloemen en citroen is bijna klaar en in het koffiepotje pruttelt ons huis tuin en keuken hydrolaat van oranjebloesem. Wat een rijkdom.

Stoot Jaqueline aan als we langs de zee lopen op weg naar één van mijn lievelingsplekjes vlak bij Milina. ‘Vandaag zou een dag voor dolfijnen kunnen zijn’, zeg ik. De zee is stil en vlak. ‘Bedoel je die streep daar in de verte?’, is haar reactie. Ze heeft het nog niet gezegd of de eerste dolfijn duikt op. Iemand anders laat een schreeuw, nog twee dolfijnen of zijn het er vijf? duiken op en spelen met elkaar.

Als we onszelf even later via de rotsen in de zee laten zakken beelden we ons in dat we met dolfijnen zwemmen. Ze zijn immers nog vlak bij ons in de buurt. Achter de rotsen ligt een klein grotje. Stil zwem ik naar binnen. De glinstering op het water maakt zilveren strepen in de donkerte van de grot.

Nachtegalen begeleiden ons op weg naar de grot van Cheiron. Het verhaal gaat dat hij in deze grot les gaf over genezing en kruiden. Een beter leslokaal kun je je niet voorstellen. De grot zelf maant tot stilte en laat je luisteren. Net als jaren geleden gaan we eerst voor de grot zitten die zich nog steeds verstopt achter de, elk jaar groter wordende, granaatappelboom. Nog steeds kan ik me goed voorstellen dat deze plek in tijden van oorlog een vluchtplek was voor mensen uit het Milina.

Iedere dag is voor ons een oefening in meebewegen. ‘El capitano'van de veerboot naar het eiland Tikiri is ook taxi chauffeur. Als hij op de ochtend dat wij over willen steken nog iemand voor controle naar in ziekenhuis in Volos moet brengen dan gaat dit door en is er ineens geen veerboot.

Koby voert katten in Agios Kyriaki, we drinken Griekse koffie en slenteren door de smalle straatjes.

Met een emmer haalt een oudere Griekse vrouw water uit de zee. Misschien om vis schoon te maken of voor wat anders.

Twee uur in de middag gaan we toch nog naar de overkant. De gashandel wordt diep naar beneden gedrukt en de overtocht duurt ongeveer net zolang als het filmpje wat Mineke er van maakt. 11 seconden. We hebben het maar niet over onze ziel.

De oude vrouw loopt zuchtend voor ons uit en opent met een grote sleutel de zware kloosterdeur.

Ze draagt een zwarte zonnebril en bijpassende zwarte sokken.

In het zonnetje voor de deur ligt een witte poes in haar eigen zwarte schaduw en likt haar pootjes schoon.

In het klooster kun je voor een tientje twee nieuwe knieën kopen. In de vorm van zilveren gestanste plaatjes. Dit is een stuk goedkoper dan twee knieoperaties.

De nonnen zouden hun prijzen best iets omhoog mogen gooien.

Buiten in een hoek naast wat oude cellen staat een groot Tuborg vuilnisvat.

Vanaf een hoge balk kijkt een zwarte kat op ons neer. Er mist een stukje van haar staart.

De vrouw zucht dat de katten haar het kaas van het brood eten en dat het niet meevalt om met z’n tweeën dit hele klooster te onderhouden.

Zet haar zwarte zonnebril nog weer wat rechter op haar neus. Haalt haar schouders op, zucht nog eens. Pakt een plastic stoel en zet deze buiten voor de poort in het zonnetje. Ze zit er nog steeds als we een uurtje later weer langs het klooster wandelen.

Sommige dingen zijn éénmalig. Je zal maar 33 jaar getrouwd zijn op deze dag in Milina. De borrelplank met unieke creaties van ingelegde vijgen, zwarte walnoten en artisjokharten versiert de tafel. Kamperfoeliebloemen geven net dat beetje extra aan de cocktail van koude acacia siroop met witte wijn. Hun bed is versiert met bloemen.

De hoge wandelweg naar Chorto kijkt bijna voortdurend uit over zee. De olijfgaarden staan vol klaprozen en gele toortsen. Al lopend verzamel ik bloeiende ciste-rozen om te drogen voor een theemengsel.

In de verte steekt een stinkdier over. Waarna we onze neus in een bloeiende jasmijn steken om de geur te neutraliseren. Grapje natuurlijk maar het contrast is leuk.

De kamille langs de weg komt hier duidelijk iets opruimen en bloeit overvloedig.

We zwemmen langs de rotsen en zoeken een schaduwplekje op de trap om onze 'Spanakopita' weg te werken. Beter kan een picknick niet zijn.

Voor het eerst in mijn leven zie ik de kappertjesplant bloeien. Eigenlijk kun je de bloei alleen in de ochtend zien. Een paar uur warmte is voor het kappertje al voldoende om weer te verwelken.

In het zijvakje van mijn rugzak wacht nu een handje vol kappertjes op het moment dat ze in azijn worden ingelegd.

Ondertussen moeten we nog meer meebewegen en gaat alles anders. Aneklines gooit de complete overtocht naar Venetië eruit en laat ons zelf naar een oplossing zoeken. We blijven nog een dag langer in Milina en het lukt om hotels te annuleren en een nieuw plan te bedenken.

Twee uur in de nacht in Igoumenitsa, we zijn allemaal zo gaar als een klontje, draait de veerboot haar kont naar kade 7 toe en zakken de oprij platen langzaam omlaag.

De hutten blijken vol en de gereserveerde stoelen een nachtmerrie. Om ons heen scholieren die handstand oefenen en het gezellig hebben met elkaar. Het licht blijft aan, en op de houten platen van de bagagerekken proberen ook nog mensen te slapen. Om half drie komt er voor een deel van de groep de verlossende mededeling dat er nog toch nog 1 hut beschikbaar gekomen is.

Wat zijn ze blij.

Het is bijna 03.00 uur we ons hoofd op het het ronde bankje op de 8e verdieping naast de discotheek die dicht is, leggen. Gelukkig hoeven we morgen niet vroeg op.

Het is heerlijk aan dek. Lekker zonnetje en wat wind. Eindelijk tijd om een paar bladzijden uit mijn meegenomen boek te lezen. Het Eiland van Anna. Het gaat over Schokland en wat overstromingen doen met mensen op het eiland. Ik zie het lijntje met Milina.

We treinen, bussen, treinen en bussen, spelen Uno en om 20.00 uur stappen we het station van Groningen op.

Back home. Kalinichta.

[gekruidengeroerd]

Kruidige Activiteiten vanaf begin mei tot september 2024

De komende weken tot eind april ben ik onderweg samen met Saskia Nieboer voor een kruiden wandelreis naar Griekenland.

Onze volgende reis staat volgend voorjaar begin april gepland naar het Zuiden van Italië. We logeren dan bij een biologische bergamotboerderij. Heb je zin om mee te gaan laat het tijdig weten, we hebben maar een beperkt aantal plekken.

Ook naar Italië reizen we met de trein.

Voor onze kruidenwandelreis naar Zwitserland zijn door omstandigheden 2 plekjes beschikbaar gekomen. Interesse mail naar Saskia Nieboer: [email protected]

Oestertocht met de Najade en de Vlieter samen met Jan en Barbara van de goede Vissers. Zondag 5 mei 2024

Zeilend naar de zandbank, waar je samen met Jan op zoek gaat naar de lekkerste oesters.

Er zijn nog een paar plekjes beschikbaar. Inclusief heerlijke lunch, drankjes, champagne op de oesterbank en een kistje oesters voor mee naar huis.

Kijk voor meer info op: www.zandbankzeilcharters.com Prijs: € 150.-p.p.

Het is mogelijk om vooraf aan boord te overnachten.

Wilde Chocolade bonbons. Dinsdagavond 7 mei

Nieuw! Een leuke samenwerking tussen kruidenexpert ( Gekruid & Geroerd) en rauwe en plantaardige chocolatier Danielle Vergonet (Dhana Chocolade)

We maken bonbons op basis van wilde lokale kruiden. Je leert van alles over de wilde kruiden, we werken met lokale kruiden, dus je kan ze daadwerkelijk ook plukken en zelf gebruiken.

Janet neemt de kruiden mee, je leert hoe je ze moet behandelen voor verwerken in de bonbons en chocolade.

We werken onder andere met jeneverbes, paardebloemwortel, brandnetelblad, duindoornbessen en meer! Nadien ontvang je de bonbons die wij in de workshop hebben gemaakt met naar huis in een mooi doosje.

De workshop is op onze nieuwe locatie Nieuwstraat 33a in Zuidhorn.

De workshop wordt gegeven op donderdag 7 mei - 19.00 (2,5 - 3. uur)

Geef je snel op - maximaal plek voor 8 personen

Prijs: € 59.95

Nog 2 plekjes beschikbaar

Dauwtrappen en daarna een wild ontbijt

Donderdag 9 mei 06.30 – 09.30

Prijs: € 37.50 p.p.

Het is nog vroeg, je hebt een vrije dag en toch zet je je wekker.

Janet Frieling en Sanne Scheltena nodigen je uit voor een vroege wandeling door het gebied van de NAM-locatie bij Grijpskerk. Onderweg staan we stil bij verschillende kruiden en nemen we je mee in onze passie voor eetbare wilde kruiden. Welke kun je gebruiken, wat is hun smaak en welke toepassingen in de keuken zijn er.

Na de wandeling sluiten we af met een wilde picknick op een kleurig kleed langs het water. Zie in gedachten kruidenbrood met feta voor je, paardenbloemengelei, thee van gefermenteerd wilgenroosje, ingelegde daslookkappertje en een eitje met gerookt daslook zout. Dit zijn zo maar een paar voorbeelden van gerechtjes waar wij voor gaan zorgen.

Wat in ieder geval zeker is, dit ontbijt is éénmalig. Je zult het nooit meer op deze manier voorgezet krijgen.

Dit wilde event wordt georganiseerd door Janet Frieling (Gekruid & Geroerd) en Sanne Scheltena (Greendreamster). Janet en Sanne zijn beide wildplukkers met jarenlange ervaring en wilde koks met een enorme creatieve drive naar nieuwe en bijzondere smaken van de culinaire wilde keuken. Alle gerechten zijn vegetarisch.

Over Natuurpark de Noorderriet

Natuurpark de Noorderriet in Grijpskerk staat ook wel bekend als de NAM-locatie. Rondom de gasopslag is in de jaren ’90 van de vorige eeuw een natuurpark met water, weide, moeras en bosjes aangelegd. Inmiddels wordt het park ecologisch beheerd en is er een grote diversiteit aan wilde planten te vinden.

Biotoop op je bord Vrijdagmiddag 17 mei 2024

Deze middag organiseer ik samen met Irma een bijzondere lunch in de open kas. Lunch is eigenlijk niet het goede woord. Lunch en brunch gaan in elkaar over. We serveren een 5 gangen lunch waarin wilde planten in de biotoop de hoofdrol spelen. Dus eigenlijk een biotoop op je bord.

Eerst neem ik jullie mee voor een wandeling over het terrein langs de zelfoogsttuin en door het voedselbos wat nu door Irma en een aantal vrijwilligers wordt onderhouden.

Laat je verwonderen wat voor moois en wilds deze biotoop te bieden heeft.

Aanmelden via: [email protected]

Kosten: € 49.50 p.p.

Er is plaats voor maximaal 14 gasten.

Aanvang: 12.00 tot 15.30 met een mogelijke uitloop.

We beginnen met een cocktail en serveren daarna ook alcoholvrije drankjes. Denk aan een kombucha of een wilde soda.

Zondag 19 mei sta ik samen met Sanne Scheltena van Greendreamster op de plantjesmarkt bij de Tuinen van Weldadigheid.

Op zondag 19 mei ben je welkom op het terrein van Tuinen van Weldadigheid voor de Eetbare Plantjesmarkt. Hier vind je tuinbenodigdheden, lekkers, moois en natuurlijk het grootste aanbod van bijzondere, eetbare planten van Noord-Nederland! Het terras is open met zoet en hartig lekkers, bijna alles uit eigen tuin natuurlijk. Ook zijn er rondleidingen en workshops.

Greendreamster staat hier ook met een kraampje vol wilde smulpotjes (o.a. dennenchutney, wilde zoetzure saus, sticky toasted roots), vlierbloesemsiroop, wilde snacks en chocolade truffels.

Speciale aanbieding: cadeaupakket met 3 smulpotjes, 1 fles vlierbloesemsiroop en een mini-wildplukgidsje.

Welkom.

Zoet en zuur uit de Natuur.

Dinsdagmiddag 28 mei samen met Greendreamster

14.00 – 16.30 uur Prijs € 35.-

Bestaat er een workshop waarbij je na afloop een moeder mee naar huis mag nemen?

Ja! Janet Frieling en Sanne Scheltena nodigen je uit om samen de wondere wereld van azijn te ontdekken. Wat is azijn, welke soorten zijn er. Bestaan er geneeskrachtige azijnen? Hoe maak je azijn en wat is een azijnmoeder? Waar moet je opletten bij het maken van azijn en meer.

Om een tegenhanger aan het zuur te geven gaan we deze middag ook verder in op het maken van koude gefermenteerde siropen. Wat is het voordeel hiervan en hoe maak je het.

Tot slot mengen we zoet en zuur in de vorm van een shrub. Een drankje op basis van azijn, suiker en fruit en of wilde kruiden. Er is veel te proeven. En je gaat naar huis met een azijnmoeder om thuis ook je eigen azijn te kunnen maken en een flesje vlierbloesemazijn (in de maak). We beginnen de workshop met een kleine kruidenwandeling in het groene speelbos achter het Theemuseum in Houwerzijl. Daarna wordt de workshop vervolgd in de tuin van Janet Frieling.

Dit wilde event wordt georganiseerd door Janet Frieling (Gekruid & Geroerd) en Sanne Scheltena (Greendreamster). Janet en Sanne zijn beide wildplukkers met jarenlange ervaring en wilde koks met een enorme creatieve drive naar nieuwe en bijzondere smaken van de culinaire wilde keuken.

Over het Speelbos in Houwerzijl

Houwerzijl is een pittoresk dorp op het Hogeland van Groningen. Het dorp is ontstaan rondom een sluis aan de oever van het Reitdiep. Het speelbos is een ecologisch aangelegd en beheerd bosje met leuke wandelpaden achter het Theemuseum in Houwerzijl. Hoewel het een klein bosje is zijn er toch veel verschillende eetbare planten en paddenstoelen te vinden.

Wild Tea plus kruidenwandeling Vrijdag 31 mei

14.00 – 17.00 uur In Houwerzijl. Gangstaat 3 Prijs € 37.50

Janet Frieling en Sanne Scheltena nodigen je uit om mee te gaan met een kruidenwandeling langs de eetbare kruiden, bloemen en bessen van dit seizoen in het Speelbos van Houwerzijl. Onderweg staan we stil bij verschillende kruiden en nemen we je mee in onze passie voor eetbare wilde kruiden. Welke kun je gebruiken, wat is hun smaak en welke toepassingen in de keuken zijn er.

Na de wandeling schuiven we voor een wild tea aan bij de lange tafel in de weelderige tuin van Janet Frieling . Bij slecht weer kunnen we onder de overkapping of in Janet haar grote woonkeuken zitten. De tafel is gevuld met meerdere zoete en hartige gerechtjes op basis van wilde kruiden zullen de tafel versieren. Denk aan zandcupjes met een wilde rozenmousse, zevenblad taartjes met feta en geroosterd berenklauw zaad of brandnetel pistache balletjes zijn zomaar een paar voorbeelden van wat er op tafel zal staan. We beginnen de wild tea met een wilde cocktail of mocktail, en na afloop van de workshop ontvang je een aantal van recepten van de gerechten in je mailbox.

Wat in ieder geval zeker is, deze wild tea is uniek. Je zult het nooit meer op deze manier voorgezet krijgen.

Dit wilde event wordt georganiseerd door Janet Frieling (Gekruid & Geroerd) en Sanne Scheltena (Greendreamster). Janet en Sanne zijn beide wildplukkers met jarenlange ervaring en wilde koks met een enorme creatieve drive naar nieuwe en bijzondere smaken van de culinaire wilde keuken. Alle gerechten zijn vegetarisch.

Over het Speelbos in Houwerzijl

Houwerzijl is een pittoresk dorp op het Hogeland van Groningen. Het dorp is ontstaan rondom een sluis aan de oever van het Reitdiep. Het speelbos is een ecologisch aangelegd en beheerd bosje met leuke wandelpaden achter het Theemuseum in Houwerzijl. Hoewel het een klein bosje is zijn er toch veel verschillende eetbare planten en paddenstoelen te vinden.

Onthaastingsweekend met Zeilklipper Najade 7 – 9 juni 2024

Weekend zeilen vanuit Zoutkamp zonder plannen, doel en mobiel. Getij en wind zijn de enigen die bepalen. Alikruiken zijn ons goede voorbeeld. Vertragen, over het water staren en sudderen. Nog een aantal kooien beschikbaar. Dit weekend is er ook ruimte om meer over zeewier en zilte planten te leren.

Kijk op onze website voor meer info.

www.zandbankzeilcharters.com

Kwelderwandeling incl. kleine proeverij

Woensdag 12 juni 18.30 – 20.30 met een kleine uitloop

Locatie Paesens Moddergat.

Als je meer wilt leren over zilte planten, zeewier, culinaire en medicinale toepassingen dan is dit een prachtige wandeling op een hele mooie plek. We sluiten af met een kleine proeverij van zeewierhapjes en zilte groenten. Prijs: € 30.- p.p.

Aanmelden: [email protected]

Nachtvlinder zeiltocht. Zondagavond 9 juni

20.00 - 01.00 uur

Wat gebeurt er allemaal in het donker op het Lauwersmeer waar bijna niemand weet van heeft? De mooiste gekleurde nachtvlinders verzamelen zich op de eilandjes in het Lauwersmeer. ( en natuurlijk ook op andere plekken)

We zeilen vanuit Zoutkamp naar een eilandje in het Lauwersmeer, waar Jan Jaap Boelee (beheerdere van Domies Toen Pieterburen)een scherm op zet met daarvoor felle lampen. Als het langzaam donkerder wordt zullen we als het weer meezit, de mooiste nachtvlinders plaats zien nemen op dit scherm. Een paar vlinders die we in andere jaren hebben gezien kun je al op de foto's bekijken. Voor mij is groot avondrood één van de mooiste.

Tegen een uur of twaalf zeilen we in het donker terug naar Zoutkamp. Prijs: € 59.- p.p. inclusief, koffie thee met iets lekkers bij aankomst en een drankje en borrelhapjes op de terugweg. Aanmelden via: [email protected], bel 06-53290188 of stuur me een pb.We hebben een beperkt aantal plaatsen beschikbaar.

Midzomer zeiltocht dwars door Groningen, en dan via de Dollard naar de Duitse Wadden

16 – 23 mei 2024

16 - 23 juni kun je nog opstappen voor onze midzomertocht. Vanuit Zoutkamp wars door de provincie Groningen naar Nieuweschans voor een bezoekje aan de Graanrepubliek en daarna verder richting de Duitse Wadden. Op midzomeravond liggen we droog op een zandbank. Meer afwisseling kan er niet in een tocht zitten. Kijk op onze website onder het kopje meezeilen voor meer info over deze unieke zeiltocht. Deze tocht is er ook zeker ruimte om meer over zeewieren en zilte planten plus andere wilde kruiden te leren. www.zandbankzeilcharters.com

fotocredits Martin Anefeld

Summerschool samen met Saskia Nieboer 19 – 23 aug.

Locatie de groene Zon in Beijum

Vijf dagen lang praktisch aan het werk met kruiden op medicinaal en culinair gebied.

Meer info op www.degroenezon.com

Van 6 - 13 september mag de Najade weer een bezoek brengen aan Rottumeroog. Het eiland waar je normaal gesproken niet naar toe mag. 1 keer per jaar krijgen we toestemming. Wil je meezeilen deze bijzondere herfstweek? Kijk voor meer info op onze website:www.zandbankzeilcharters.com

Masterclass culinair verwerken van wildpluk Zaterdag 21 september

Al weer onze derde masterclass staat genoteerd op zaterdag 21 september.

De eerste aanmeldingen zijn al binnen en we hebben een beperkt aantal plaatsen.

Beleef met ons een unieke dag die helemaal in het teken staat van culinaire wilde kruiden. Onze jarenlange wildpluk ervaring en wilde kruidenkennis gecombineerd met culinair talent levert veel mooie nieuwe recepten en ideeën op die we graag willen delen.

Denk aan: wilde spreads, theemengsels, gedroogde kruidenpoeders, geroosterde wortels en zaden, zeewier en zilte planten, wilde kruidenzouten en -azijn, gefermenteerde wilde kruiden, siropen en shrubs van wilde bloesem en bessen, kappertjes van inheemse wilde planten.

Kosten: € 195,- p.p. Lees meer op: https://greendreamster.nl/masterclass/ Aanmelden: [email protected]

Zaterdagavond 28 september Biodyneren bij de Eemstuin in Uithuizermeeden.

Deze avond kook ik samen met Irma een diner met biologische seizoensproducten uit de streek. Ook zullen wij er veel wildpluk in verwerken.

Kosten diner: € 40 p.p. Meer info over het menu volgt binnenkort. Mocht je willen komen dan kun je de datum alvast noteren in je agenda.

Hartelijke groet,

Janet

www.gekruid-en-geroerd.nl

[email protected]

06-10029518

facebook janet frieling gekruid-en-geroerd.nl najade

instagram: janetfrieling

[gekruidengeroerd]

Goeiemorgen allemaal,

In bijgaande nieuwsbrief een overzicht van verschillende kruidige activiteiten die ik de komende maanden organiseer maar ook bijzondere zeiltochten met de Najade komen langs.

Kruidenzeiltocht 29 maart - 1 april 2024

Het voorjaar is vroeg, en eind maart zal er veel te vinden zijn op het eilandje in het Lauwersmeer, waar we smeerwortel gaan oogsten om een zalf van te maken. En natuurlijk zorg ik voor kruidige maaltijden. Er zijn nog een aantal kooien beschikbaar aan boord.

De masterclass verwerken van wildpluk in de Open Kas van de Biotoop is op zaterdag 6 april. Zie ook de meegestuurde flyer. Ook hier zijn nog een paar plaatsen beschikbaar.

Vrijdag 8 maart 10.00 - 12.00 uur geef ik een kruidenwandeling in Grijpskerk bij de NAM locatie. Deze is gericht op eetbare wilde kruiden, hun inhoudstoffen en hoe je deze kunt inzetten in de keuken.

Na afloop is er iets lekkers en een kruiden thee of koffie. Je krijgt na afloop een aantal recepten opgestuurd waarover ik onderweg heb verteld. Prijs: € 20- p.p.

Geplande kruidenactiviteiten samen met Sanne Scheltena van Greendreamster, culinair wildplukster voor de komende maanden:

Workshop over zoet en zuur. Dinsdag 28 mei. Leer zelf azijn te maken, wat is een shrub en hoe maak je een siroop met een koude bereiding.

We gaan dauwtrappen met Hemelvaart, donderdag 9 mei en sluiten af met een ontbijt op basis van wildpluk-ingrediënten

Wild tea bij mij in de tuin, gecombineerd met een kruidenwandeling

Zilte kwelderwandelingen plus proeverij met ook meer over zeewier in juni

Andere tochten met de Najade de komende tijd:

Oestertocht Zondag 5 april 10.00 - 18.00 uur Prijs € 150- pp.

Zeilend gaan we richting de oesterbank. Jan van t Ailand uit Lauwersoog neemt je mee de oesterbank op en weet er meer over dan wie dan ook. Terug aan boord wacht een heerlijke lunch. Na afloop van de tocht mag je een kistje met oesters meenemen. Omdat het Ailand op die dag exact 12.5 jaar bestaat kun je op het eind van de dag in het restaurant aansluiten voor een vismaaltijd.

Nachtvlindertocht Woensdagavond 12 juni 2024

De Najade ligt op dit moment nog alle weekenden van april nog stil, en dit geldt ook voor het pinksterweekend. Heb je zin om met ons mee te zeilen en mocht je een groepje bij elkaar kunnen krijgen neem dan even contact op met Hans 06-53290188

Kijk voor onze overige meezeilreizen op onze website onder het kopje meezeilen. www.zandbankzeilcharters.com

Hartelijke groet,

Janet en Hans

[gekruidengeroerd]

Woestijn schepen.

Voorzichtig rijdt om zeven uur 's ochtends de Peugeot 304  op hoge poten de woestijn in. APK is verlopen en de uitlaat  op zijn zachts gezegd gezandstraald. Aan boord een moeder, haar 18 jarige dochter en de Bedoeïenen gids “Farrach”.

De taxichauffeur vraagt de dochter te poseren voor zijn voertuig en maakt een foto.

In gebroken Engels zegt hij: “When they say I have an old car, I say no, no, it's a new model!!!”

Laat de rrrrrr rollen en lacht zijn rotte tanden bloot.

In de verste verte geen kameel te zien. This is Sinaï. Wandelen, wachten ,zoeken kruiden en luieren in de schaduw van de enige boom die deze uithoek van de woestijn rijk is.

Farrach neemt ons mee in de magie van “dessert herbs”.  Dodelijke kruiden met grote vlezige bladeren en witte nerven staan naast  woestijn zeekraal, waar eenmaal gedroogd niets van over blijft. Kamelen zijn gek op haar sappige vlezige blaadjes.

Sterker geurende oregano als de   Zaatar bestaat niet. Laat me druppels wit vloeistof zien die hartvormige bladeren produceren,  wat het allerbeste medicijn tegen kiespijn zou zijn. Zelfs  jaloezie verminderende kruiden vind je in de woestijn.  Neem een bad en alles waar je jaloers op bent verdwijnt als sneeuw voor de zon.

Eindelijk doemt in de verte  het silhouet van de eerste kameel op. Nasser op de rug van Askran nadert met rasse schreden. Krrrrrr Krrrr , zacht gekir, Askran gaat op haar knieën liggen en krijgt een touwtje om haar poot gebonden. Voldoende om haar op die plek te houden. Uit nood geboren, want bomen om een kameel aan vast te binden zijn er meestal niet.

De witte kameel kauwt traag op wat blaadjes waardoor haar enorme bruine tanden voortdurend het zonlicht zien.

De Nokia zoekt contact met de tweede kameeldrijver. Nog steeds niemand te zien. Zelfs voor  Bedoeïenen duurt het nu te lang. “We have no time for hurry” is meestal iets waarmee ze goed kunnen leven. Dan in de verte de tweede kameel, een bruine deze keer.  Stevige jongen van nog geen vijftien in een beige gewaad, zwarte hes en  donkerbruine  teen slippers aan zijn voeten springt handig van zijn kameel af en maant ook haar tot liggen. Deze  kameel heeft grote eeltplekken op haar knieën. Gekleurde klosjes  aan haar leren zadel bewegen zachtjes in de wind.  Felgekleurde  geweven tassen en gevlochten manden hangend aan beide zijkanten worden volgeladen met jerrycans vol water, witte zakken met blauwe letters gevuld met meel, fruit, aubergines en nog veel meer.

Onhandig klim ik op de witte kameel en houd me goed vast aan de zadelknop. Kamelen gaan altijd in etappes omhoog. Waar tussen in ik met een boog naar achteren wordt geworpen en daarna in een zelfde boog weer naar voren. Gelukkig zit ik nog steeds op haar rug als ze staat. De karavaan zet zich langzaam in beweging. Grote platte voeten zetten zich schrap of zoeken stevigheid op gladde rotsen.Glijden soms weg om zich dan met een sprongetje weer te herstellen. Soms zakt Askran even door haar knieën. De knop van het kamelenzadel  grijp ik dan extra stevig vast en meebewegen is het beste wat een mens kan doen.. Het ritme van kamelen brengt me bijna in een meditatieve staat. Traag beweeg ik van voren en  naar achteren. Soms even mijn been omhoog trekkend. Nasser loopt rustig voorop. Askran houdt haar kleine ronde oren gespitst. Als iemand even niet oplet neemt ze snel een hap groen en sjokt kauwend door. In de jerrycans klotst het water.

We wandelen voort. Soms als de rotsen erg dicht bij elkaar komen stappen we af om een stuk verder in de wadi weer opnieuw op de kamelen te klimmen. Uren later, het is al tegen de middag komen we aan bij een oase met palmbomen, vijgenbomen en een kleine bron.

Van dadeltakken en gedroogde plantenwortels wordt een vuurtje gemaakt. In een grote zwarte emaillen pan kneedt Farrach het deeg voor de lippa. Een groot rond brood gebakken op heet zand en afgedekt met gloeiende kooltjes. De as wordt met een stok van het brood afgeklopt. Floor sist me toe dat ze echt geen brood met as gaan eten maar doopt een uur later toch met een vrolijk gezicht een stuk warm brood in de humus.

Vijf zwart geblakerde aubergines liggen nog even in de zon te pakken. Waarna ze gepeld worden en de binnenkant wordt gebruikt voor baba ganoesh en  gerookte aubergine salade.

Camel sigaretten worden uitgedeeld, en er is hete marmeria, Bedoeïenenthee.

Na de lunch neemt Farrach ons mee naar de top van de berg van waar we uitkijken op een tweede witte vallei. Tafelbergen aan de horizon en opnieuw een grote bron met palmbomen en riet.

Lion king zou ieder moment langs kunnen komen.  Struikel over een steen in de vorm van een enorme alikruik. Lopen over de bodem van de zee. Hagedissen verstoppen zich en we zitten stil bij de bron. Farrach zingt zachtjes een oud Bedoeïnenlied. Het water in de bron voert zijn klanken mee. Twee bergen verder vinden we onze kamelen terug. Zwijgend laten we ons huiswaarts wiegen tot aan het begin van de wadi. De zon staat al laag en lange schaduwen van de kamelen op de rotsen bewegen met ons mee. Slechts één bergtop in de verte is nog gouden gekleurd.

Peugeot 304 wacht al in de verte.