#ngonngu

[hoangyenclinic]

Roi Loan Ngon Ngu – Hieu Dung, Phat Hien Som Va Ho Tro Hieu Qua Tu Chuyen Gia

Rối loạn ngôn ngữ là một trong những vấn đề phát triển phổ biến ở trẻ em, đồng thời cũng có thể xuất hiện ở người trưởng thành sau chấn thương hoặc bệnh lý thần kinh. Chúng tôi – với sự tham vấn từ các chuyên gia ngôn ngữ trị liệu – sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất, nguyên nhân, dấu hiệu và các hướng can thiệp hiệu quả, từ đó hỗ trợ người gặp khó khăn ngôn ngữ có thể cải thiện giao tiếp và chất lượng cuộc sống.

Khái Niệm Rối Loạn Ngôn Ngữ Và Những Điều Cần Biết

Trước khi tìm hiểu sâu, điều quan trọng là hiểu đúng về khái niệm rối loạn ngôn ngữ. Đây không chỉ là sự “chậm nói” thông thường, mà là sự rối loạn trong quá trình tiếp nhận, xử lý hoặc biểu đạt ngôn ngữ.

Xem thêm: https://phongkhamtamthanhoangyen.com/roi-loan-ngon-ngu/

Rối loạn ngôn ngữ là gì?

Theo các chuyên gia ngôn ngữ học, rối loạn ngôn ngữ là tình trạng mà cá nhân gặp khó khăn trong việc hiểu hoặc sử dụng ngôn ngữ, dù khả năng trí tuệ vẫn ở mức bình thường. Trẻ hoặc người lớn bị rối loạn có thể hiểu kém khi người khác nói, hoặc khó diễn đạt ý muốn bằng lời nói, câu văn, thậm chí là bằng ngôn ngữ cơ thể.

Phân biệt rối loạn ngôn ngữ và chậm nói

Nhiều phụ huynh thường nhầm lẫn giữa rối loạn ngôn ngữ và chậm nói. Tuy nhiên, chậm nói chỉ là sự chậm phát triển tạm thời trong khả năng giao tiếp, còn rối loạn ngôn ngữ là một tình trạng sâu hơn, có tính kéo dài, đòi hỏi can thiệp chuyên biệt. Trẻ chậm nói có thể bắt kịp bạn bè sau khi được hướng dẫn đúng cách, nhưng trẻ bị rối loạn ngôn ngữ thường cần hỗ trợ trị liệu lâu dài.

Nguyên Nhân Dẫn Đến Rối Loạn Ngôn Ngữ

Không có một nguyên nhân duy nhất gây ra rối loạn ngôn ngữ. Các nghiên cứu chuyên sâu đã chỉ ra rằng tình trạng này thường bắt nguồn từ nhiều yếu tố khác nhau – bao gồm di truyền, môi trường và các ảnh hưởng thần kinh.

Yếu tố thần kinh và di truyền

Một số trường hợp rối loạn ngôn ngữ xuất phát từ tổn thương ở vùng não kiểm soát ngôn ngữ như Broca hoặc Wernicke. Ở trẻ nhỏ, điều này có thể là do rối loạn phát triển bẩm sinh hoặc tổn thương não sớm. Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận sự liên quan giữa rối loạn ngôn ngữ và yếu tố di truyền trong gia đình.

Ảnh hưởng từ môi trường và yếu tố tâm lý

Môi trường ít giao tiếp, thiếu kích thích ngôn ngữ hoặc bị bỏ bê trong giai đoạn học nói có thể khiến khả năng ngôn ngữ của trẻ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Ngoài ra, trẻ phải trải qua căng thẳng tâm lý, chấn thương tinh thần hoặc sống trong môi trường song ngữ không được định hướng đúng cách cũng có nguy cơ gặp rối loạn ngôn ngữ.

Dấu Hiệu Nhận Biết Rối Loạn Ngôn Ngữ

Việc nhận biết sớm là yếu tố quan trọng giúp can thiệp kịp thời. Các chuyên gia cho biết, rối loạn ngôn ngữ có thể biểu hiện qua nhiều dạng khác nhau, tùy theo mức độ và lứa tuổi.

Dấu hiệu ở trẻ nhỏ

Trẻ bị rối loạn ngôn ngữ thường:

Chậm nói hơn so với các bạn cùng tuổi.

Nói câu không rõ nghĩa, thiếu từ hoặc sai ngữ pháp.

Khó hiểu lời người khác hoặc không phản ứng khi được gọi.

Gặp khó khăn khi kể lại sự việc, mô tả hình ảnh hay trả lời câu hỏi.

Dấu hiệu ở người trưởng thành

Ở người lớn, rối loạn ngôn ngữ có thể xuất hiện sau đột quỵ, chấn thương sọ não hoặc bệnh lý thoái hóa thần kinh. Các biểu hiện bao gồm: nói ngắt quãng, dùng sai từ, hiểu sai nghĩa, hoặc mất khả năng diễn đạt dù vẫn còn nhận thức bình thường.

Ảnh Hưởng Của Rối Loạn Ngôn Ngữ Đến Cuộc Sống

Không chỉ là trở ngại trong giao tiếp, rối loạn ngôn ngữ còn tác động sâu rộng đến học tập, công việc và mối quan hệ xã hội.

Ảnh hưởng ở trẻ em

Trẻ gặp khó khăn trong ngôn ngữ thường bị hạn chế khả năng học tập, đặc biệt trong các môn cần diễn đạt hoặc đọc hiểu. Việc không thể giao tiếp tốt khiến trẻ dễ bị cô lập, giảm tự tin và có thể dẫn đến rối loạn cảm xúc.

Ảnh hưởng ở người lớn

Người lớn bị rối loạn ngôn ngữ thường gặp khó khăn trong công việc, giao tiếp xã hội và đời sống gia đình. Một số trường hợp có thể rơi vào trạng thái trầm cảm hoặc tự ti vì không thể bày tỏ suy nghĩ một cách trọn vẹn.

Các Phương Pháp Chẩn Đoán Và Đánh Giá Rối Loạn Ngôn Ngữ

Để xác định chính xác, người gặp khó khăn ngôn ngữ cần được đánh giá bởi chuyên gia ngôn ngữ trị liệu hoặc bác sĩ thần kinh.

Quy trình đánh giá chuyên sâu

Thông thường, quá trình chẩn đoán rối loạn ngôn ngữ bao gồm: phỏng vấn phụ huynh, quan sát hành vi ngôn ngữ, kiểm tra khả năng hiểu và diễn đạt, đồng thời loại trừ các nguyên nhân khác như khiếm thính hay rối loạn trí tuệ.

Vai trò của chuyên gia ngôn ngữ trị liệu

Chuyên gia sẽ xây dựng phác đồ can thiệp cá nhân hóa, phù hợp với từng độ tuổi và mức độ rối loạn. Việc trị liệu sớm giúp người bệnh cải thiện rõ rệt khả năng ngôn ngữ và hòa nhập cộng đồng.

Can Thiệp Và Điều Trị Rối Loạn Ngôn Ngữ

Can thiệp đúng hướng có thể giúp cải thiện đáng kể khả năng giao tiếp. Chúng tôi xin chia sẻ những phương pháp phổ biến và đã được chứng minh hiệu quả.

Trị liệu ngôn ngữ chuyên biệt

Đây là phương pháp chính trong điều trị rối loạn ngôn ngữ. Chuyên gia sử dụng các kỹ thuật tương tác, luyện phát âm, mở rộng vốn từ, dạy trẻ ghép câu và rèn luyện khả năng diễn đạt. Mỗi buổi trị liệu đều có mục tiêu rõ ràng và được điều chỉnh linh hoạt theo tiến bộ của người bệnh.

Vai trò của gia đình và môi trường

Gia đình giữ vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ trị liệu. Cha mẹ cần giao tiếp thường xuyên, đọc sách, chơi các trò tương tác và kiên nhẫn lắng nghe. Môi trường thân thiện, giàu ngôn ngữ giúp người gặp rối loạn ngôn ngữ phát triển khả năng giao tiếp tự nhiên hơn.

Biện Pháp Phòng Ngừa Và Hỗ Trợ Phát Triển Ngôn Ngữ

Phòng ngừa rối loạn ngôn ngữ không phải là điều bất khả thi. Sự quan tâm đúng lúc của gia đình và giáo viên có thể giảm thiểu đáng kể nguy cơ.

Khuyến khích giao tiếp từ sớm

Ngay từ khi trẻ còn nhỏ, việc thường xuyên nói chuyện, hát ru, kể chuyện hoặc đọc sách là cách kích thích vùng ngôn ngữ trong não phát triển. Đây được xem là nền tảng quan trọng giúp trẻ hình thành khả năng diễn đạt và hiểu ngôn ngữ.

Tạo môi trường học tập đa dạng và tích cực

Môi trường giáo dục khuyến khích trao đổi, đặt câu hỏi và sáng tạo trong ngôn ngữ sẽ giúp trẻ phát triển kỹ năng nói – nghe – hiểu hiệu quả. Các chuyên gia cũng khuyến nghị tránh la mắng hoặc chê bai khi trẻ nói sai, vì điều đó dễ làm trẻ sợ giao tiếp.

Khi Nào Cần Tìm Đến Chuyên Gia?

Không ít phụ huynh có tâm lý chờ đợi “trẻ lớn sẽ tự nói được”. Tuy nhiên, theo khuyến cáo của các chuyên gia, nếu sau 2 tuổi trẻ vẫn chưa nói được từ đơn, hoặc sau 3 tuổi vẫn chưa ghép được câu, thì cần được kiểm tra sớm để loại trừ nguy cơ rối loạn ngôn ngữ.

Việc can thiệp sớm trong “giai đoạn vàng” – từ 2 đến 5 tuổi – sẽ mang lại hiệu quả cao nhất, giúp trẻ nhanh chóng bắt kịp khả năng ngôn ngữ bình thường.

Hướng Dẫn Chăm Sóc Người Bị Rối Loạn Ngôn Ngữ

Chăm sóc và đồng hành đúng cách là yếu tố quyết định trong quá trình trị liệu.

Giao tiếp kiên nhẫn và tích cực

Người thân nên nói chậm rãi, rõ ràng, sử dụng câu ngắn và thường xuyên khuyến khích người bệnh phản hồi. Việc duy trì tương tác hàng ngày giúp kích thích hoạt động não bộ, cải thiện dần khả năng diễn đạt.

Kết hợp trị liệu liên tục

Trị liệu rối loạn ngôn ngữ cần thời gian dài và sự phối hợp chặt chẽ giữa chuyên gia, gia đình và nhà trường. Duy trì đều đặn, không ngắt quãng sẽ giúp tiến trình phục hồi nhanh hơn và bền vững hơn.

Kết Luận

Rối loạn ngôn ngữ không phải là bản án suốt đời nếu được phát hiện và can thiệp đúng cách. Sự kết hợp giữa chuyên gia ngôn ngữ trị liệu, gia đình và môi trường xã hội tích cực là chìa khóa giúp người gặp khó khăn ngôn ngữ phục hồi khả năng giao tiếp.

[tiramyofficial1]

🤯 Bạn có đang "NHAI ĐÁ XANH" khi giao tiếp? Kỹ thuật LÀM MỀM TRONG GIAO TIẾP khiến ai cũng mến bạn! 🤯

Phương Pháp Mới - Siêu Diễn Đạt Luyện Nói Hay Hơn

Bạn có hay bị than phiền là nói chuyện "KHÔ KHAN", "CỘC LỐC", thiếu sức hút? 😓 🤯 Giống như "nhai đá xanh", giao tiếp "cứng nhắc" khiến người nghe cảm thấy khó chịu, muốn "bỏ chạy" ngay lập tức!

🤫 Đừng lo, đã có bí kíp "LÀM MỀM TRONG GIAO TIẾP" giúp bạn "lột xác" ngoạn mục: 💖 Bí mật nằm ở 3 TRẠNG THÁI: LẠNH: Khép kín, dè dặt như "tảng băng". ẤM: Cởi mở hơn nhưng vẫn chưa thật sự thoải mái. NÓNG: Nhiệt tình, cởi mở, sẵn sàng chia sẻ. 💖 Kỹ thuật "ĐỒNG HÀNH RỒI DẪN DẮT": ĐỒNG HÀNH: Lắng nghe, thấu hiểu, tìm điểm chung. DẪN DẮT: Khéo léo đưa ra lời khuyên, giải pháp. 💖 "BỘ THẤT MỀM MỎNG": "Gia vị" cho câu nói thêm phần êm dịu, thu hút: dạ, ơi, nha, nhé, với, ạ, [tên/vai vế].

➡️ Click ngay để "THUẦN THỤC" kỹ thuật LÀM MỀM TRONG GIAO TIẾP, biến mọi cuộc trò chuyện thành "làn gió mát":

Tôi có anh bạn tên Phan Thanh Dũng, viết ra cuốn sách Giao Tiếp Tốt Để Thành Công rất hay với 7 tư duy giao tiếp tốt, 5 yếu tố tâm lý mà người khác cực khoái, 4 chìa khóa giao tiếp tốt…. Tác giả đang tặng cuốn sách giấy này. Bạn thích thì nhận lấy nhé, link đây nha 😊 😊

#giaotiep #lammem #ngonngu #thanthien #dongcam #kynangmem #hocnoihay #dongdieu #thuhuong

[luanthainews]

Chủ đề Tiếng Anh Online - Topchuyengia

Bạn đang quá bận rộn cho việc học ở trường, hay bận công việc thì đã có thể học tiếng Anh Online dễ dàng cùng Topchuyengia.

Chúng tôi đem đến cho bạn những app tiếng Anh hay được các giáo viên tiếng Anh tin tưởng và giới thiệu.

Xem thêm: https://topchuyengia.vn/tieng-anh-online

Source: https://topchuyengia.vn

[levubachduong]

Vợ họ đọc sách của ai?

Xem bản pdf: https://drive.google.com/file/d/0B_T3qHCH5KtzbTJWWlNqcmw0dTA/view?usp=sharing

Viết đôi dòng nhân dịp đi dự một buổi giảng ngắn về ngôn ngữ học Chomsky của TS Trịnh Hữu Tuệ. Buổi thuyết trình có những thành công nhất định, tuy nhiên có vẻ nó không đạt được cái mà diễn giả muốn truyền tải và cái mà người nghe kỳ vọng. Mà lý do cũng một phần bởi diễn giả - với tư cách một nhà ngôn ngữ học “theo” Chomsky - đã không minh định và khoanh vùng đối tượng của môn khoa học của mình, và để xảy ra những tranh luận thiếu nền tảng cơ bản từ những người đến dự nhưng không kiên nhẫn lắng nghe (chẳng hạn lẫn lộn bình diện ngữ nghĩa và ngữ pháp, hoặc nâng cao tầm mức đối thoại lên đến mức khoa học luận, hoặc thể hiện tinh thần kẻ cả trong khoa học vân vân…).

Cần phải hiểu việc giới thiệu một trường phái ngữ học A trong thế đối sánh với trường phái ngữ học B là một việc làm rất khó. Nó đòi hỏi học giả phải có những nỗ lực mang tính hệ thống để xóa bỏ mindset của những lớp bạn đọc đã quá quen với trường phái B. Cách tốt nhất không phải là chỉ ra rằng B sai, hay B không khả dụng mà phải là đặt lại các khái niệm từ đầu và lần lượt làm rõ nó trong trường phái A. Điều này tác giả chưa làm được cho người đọc, không chỉ trong seminar với mục đích phổ cập của TS Trịnh Hữu Tuệ, mà trong vài bài viết tiêu biểu của anh trước đó.

Về mặt văn bản, độc giả Việt Nam được tiếp cận với Trịnh Hữu Tuệ - ngoài các công trình của anh - còn là bài viết học thuật “Một cách nhìn tiếng Việt "quái gở"?” trên Talawas[1]. Bài viết đã cách đây rất lâu (2004) nhưng mục tiêu của nó trực tiếp liên quan đến các seminar mà tác giả đang xây dựng: chỉ ra cái thiếu của ngữ học chức năng và bổ sung các lý thuyết của Chomsky trong việc miêu tả ngữ pháp tiếng Việt.

Tiêu đề được đặt theo một câu của Cao Xuân Hạo trong “Tiếng Việt. Mấy Vấn đề Ngữ âm, Ngữ pháp, Ngữ nghĩa” với đại ý bác bỏ tính khả dụng của ngữ học tạo sinh trong việc giải thích tiếng Việt [2]. Và trong suốt bài viết, nỗ lực của tác giả không phải là chỉ ra điểm yếu của lý thuyết chức năng, mà là chứng minh tính khả thi của việc miêu tả tiếng Việt bằng các công cụ của  Chomsky, như tác giả khẳng định: “tôi chỉ đưa ra bằng chứng cho thấy chúng ta có thể tin như vậy mà thôi”.  Theo Trịnh Hữu Tuệ, một số trường hợp câu trong tiếng Việt là kết quả của chuyển vị (movement) - một lý thuyết của Chomsky

Để làm được điều đó, tác giả đã đi theo trình tự này

Một, đưa ra một số câu trong tiếng Việt

Hai, chỉ ra rằng những câu đó có vấn đề với một quy tắc ngữ pháp A nào đó. Tức là nó không phù hợp hoặc không được giải thích rốt ráo bằng quy tắc A

Ba, Công cụ lý thuyết Chuyển vị của Chomsky có thể giải quyết vấn đề trên, tức là: giúp nó phù hợp với quy tắc A

Bước một, trong bằng chứng thứ hai của mình [3], tác giả nêu ra hai câu sau đây. Hai câu này được đặt trong ngữ cảnh rằng “họ” ở đây là hai anh chàng Hưng và Sơn:

Sách của nhau thì chắc chắn họ sẽ đọc

Sách của nhau thì chắc chắn vợ họ sẽ đọc.

Bước hai, đối chiếu với lý thuyết của Chomsky về quan hệ chỉ huy (command) giữa một reciprocal R (yếu tố hồi chỉ thuận nghịch - ví dụ “nhau” trong tiếng Việt, “each other” trong tiếng Anh, “se” trong tiếng TBN...) và cụm danh từ N đóng vai trò là sở chỉ của nó. Nghĩa là: R được hiểu là N ⇔ R có quan hệ với N <=>  R chỉ huy N hoặc N chỉ huy R. Tác giả nhìn thấy vấn đề ở đây là: “họ” và “vợ họ” không chỉ huy “nhau” trong cấu trúc của hai câu trên, nhưng người bản ngữ nghe vẫn hiểu rằng “nhau” ở đây là “họ” trong câu thứ nhất và “vợ họ” trong câu thứ hai.

Bước ba, chỉ có thể giải quyết cái điều xem như là nghịch lý này bằng cách coi hai câu (1) và (2) là kết quả của một quá trình chuyển vị của hai câu (1’) và (2’) sau:

1’ họ chắc chắn sẽ đọc sách của nhau

2’ vợ họ chắc chắn sẽ đọc sách của nhau

Ở hai mệnh đề (1’) và (2’) này thì “họ” và “vợ họ” đã chỉ huy chữ “nhau”. Và quan trọng hơn ở câu 2’, “họ” không chỉ huy “nhau” nên “nhau chỉ có thể chỉ vợ Sơn và vợ Hưng mà thôi” (Trịnh Hữu Tuệ). Như thế, tác giả kết luận quá trình Chuyển Vị đã lý giải rốt ráo việc người ta nghe thấy hai câu (1) và (2) tuy “va đụng” với quy tắc quan hệ chỉ huy R-N nhưng vẫn hiểu đúng ý người nói, một khi nó được lý giải bằng lý thuyết chuyển vị của Chomsky.

Thảo luận: Vấn đề ở đây là gì?

A/ Tính thỏa đáng của sự giải thích

Trịnh Hữu Tuệ đã đưa ra một ý tưởng rất hay để cho thấy tính khả dụng của lý thuyết chuyển vị Chomsky trong việc lý giải [ít nhất là] một số cấu trúc đề - thuyết trong Việt ngữ. Nhưng xem ra về logic, người đọc (ngay cả ngoại đạo) vẫn sẽ không bị thuyết phục.

Không bàn về đúng - sai, được - chăng, mà trong chặng đường trình bày của tác giả đã xảy ra một mâu thuẫn cơ bản: những câu mang cấu trúc đề thuyết mà tác giả cho rằng nó “có vấn đề” thì thực ra nó chỉ có vấn đề với một lý thuyết của Chomsky mà thôi. Nếu không nhìn các câu đó theo lý thuyết Chomsky, việc “nhau” có quan hệ chỉ huy với “vợ họ” hay không hoàn toàn không thành vấn đề. Bởi lẽ, khái niệm về quan hệ chỉ huy chỉ tồn tại trong trường phái ngôn ngữ học Chomsky. Nếu tôi nhìn chúng qua lăng kính các lý thuyết khác (ít nhất là các lý thuyết không có các quy tắc gây ra vấn đề này) thì vấn đề không tồn tại.

Điều này dẫn đến việc sử dụng thuyết của Chomsky về movement để giải quyết vấn đề (mà trong nội bộ bài viết, ta có thể hiểu do một thuyết khác của chính Chomsky gây ra) chỉ là một thao tác rườm rà và không thực sự mang lại đóng góp gì mới.

Trong một bài viết, bạn chứng minh một lý thuyết A có thể giải thích được đối tượng B. Nhưng bạn lại cho rằng B có vấn đề với A’ thuộc A. Sau đó lại dùng A’’ cũng thuộc A để giải quyết vấn đề trên. Như thế trong khuôn khổ bài viết đó bạn không đạt được mục tiêu “giải thích” !

Nó làm tôi nhớ đến - không biết có liên can gì không - một luận điểm của Karl Popper về tính thỏa đáng trong khoa học, rằng “không thỏa đáng nếu bằng chứng duy nhất để chứng minh explican lại là chính explicandum” và ông đưa ra ví dụ về hỏi xoáy đáp xoay quanh đề tài thủy triều  [4]

B/ Về lý thuyết ngôn ngữ

Cao Xuân Hạo không có bình luận gì về “bằng chứng” này của TS Trịnh Hữu Tuệ. Bởi lẽ ở bài viết tiếp theo[5], TS Trịnh Hữu Tuệ nhắc lại bằng chứng này và hỏi: “Lý thuyết tôi dùng để giải thích hiện tượng này không chỉ giải thích được tiếng Việt, mà còn giải thích được những hiện tượng tương tự trong những thứ tiếng khác như tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Trung. Đây không phải là một điểm cộng, xét về mặt khoa học, hay sao?”

Trong bài viết này, TS Trịnh Hữu Tuệ mới đặt ra được vấn đề mà anh không nêu rõ ràng trong bài viết thứ nhất:

Trong câu “Sách của nhau thì vợ họ sẽ đọc” tại sao người ta không hiểu “nhau” nghĩa là họ mà lại hiểu “nhau” nghĩa là “vợ họ”?

Trong bài viết thứ nhất, tác giả chỉ khẳng định: “mà chỉ có thể có nghĩa là vợ Sơn sẽ đọc sách của vợ Hưng và vợ Hưng sẽ đọc sách của vợ Sơn.” chứ không giải thích tại sao nó “chỉ có thể có nghĩa” thế. Trong bài viết thứ hai, tác giả cũng chỉ khẳng định: “Tất cả những người Việt tôi từng hỏi đều nhất chí về những điểm này.” Nghĩa là tác giả không chứng minh sự tồn tại của vấn đề (ít nhất là đưa ra một khảo sát).

Theo tôi, nếu cho tôi nghe câu “Sách của nhau thì vợ họ sẽ đọc”. Tôi vẫn có thể hiểu rằng “nhau” là “họ”. Tôi không được tác giả thuyết phục rằng người bản ngữ hiểu “nhau” là vợ họ. Và trải nghiệm của tôi khi nghe những câu sau cho tôi biết là tôi thiên về một cách hiểu khác. Hãy xem và người đọc hãy tự đánh giá:

(3) Hưng và Sơn là hai người bạn thân. (4) Sách của nhau thì vợ họ sẽ đọc.

Nếu chỉ nghe câu (4) độc lập thì tôi còn lưỡng lự về cách hiểu, chứ nếu nghe hai câu trong ngữ cảnh trên, tôi sẽ hiểu “nhau” là chỉ “Hưng và Sơn”.

Ở đây tôi không lập luận rằng sử dụng lý thuyết của Chomsky mà giải thích thì nó sẽ “sai”. Tôi chấp nhận rằng đó là một cách giải thích, nhưng với sự lằng nhằng ở trên thì tôi không chọn nó. Tôi không chọn cách tiếp cận CHomsky và sau đó không chọn lý thuyết chuyển vị của Chomsky.

P/S: Khác biệt giữa hai trường phái lý thuyết không hẳn là cái nào tốt hơn, mà còn là ở sự tiếp cận. Ngữ pháp chức năng yêu cầu bạn quan niệm câu trong ngôn ngữ thực hiện một chức năng giao tiếp, rất cần đặt nó trong ngữ cảnh giao tiếp [6]. Đặt câu (4) trong ngữ cảnh với câu (3) thì vấn đề ngữ nghĩa ở đây khác hoàn toàn: “nhau” là “vợ họ” trong câu (4) hay “HƯng và Sơn” trong câu (3)? Nói cách khác, chữ “nhau” và chữ “họ” hoàn toàn có thể là một hồi chỉ về cùng một sở chỉ là “Hưng và Sơn” trong câu (3).

Ngay cả khi được nghe một câu độc lập “Sách của nhau thì vợ họ sẽ đọc” tôi tin rằng người bản ngữ sẽ thắc mắc “nhau là ai?” thay vì lựa chọn “nhau là vợ họ”. Nó khác hẳn với câu “Vợ họ sẽ đọc sách của nhau”. Căn bản vì người bản ngữ có ấn tượng rằng “nhau” là một khứ chỉ, sẽ có những người đi tìm nghĩa chữ “nhau” trong các câu đi trước. Cái ấn tượng đó còn rõ hơn trong câu “Sách của nhau thì vợ hai người sẽ đọc”.

Cũng trong bài viết thứ hai của TS Trịnh Hữu Tuệ, tác giả nói: “Cao Xuân Hạo mang niềm tin hết sức thông thường là con người, khi mới sinh, là một tabula rasa về mặt ngôn ngữ, và tất cả kiến thức ngôn ngữ đều được học từ môi trường”. Tôi nghĩ rằng Cao Xuân Hạo không cực đoan đến mức không tin rằng có một quy luật phổ quát cho mọi ngôn ngữ. Chỉ có điều, ông không cho rằng cái quy luật phổ quát đấy là Chomsky mà thôi. Tóm lại, họ không phải bạn thân, và sách của nhau họ cũng không cần đọc!

Đức Anh

[1] Trịnh Hữu Tuệ 2004, “Một cách nhìn tiếng Việt quái gở”, Talawas Blog. Link: http://goo.gl/XihFgK

[2] Cao Xuân Hạo 1986, tr 240

[3] Bằng chứng thứ nhất không thuyết phục Cao Xuân Hạo, bởi lẽ vị Giáo sư này không chấp nhận - hay nói đúng hơn - không quan tâm đến hiện tượng “đề hóa” mà ông cho rằng không có trong hệ thống lý thuyết của ông nói riêng, và lý thuyết chức năng nói chung. Xem Cao Xuân Hạo 2004 “Vài lời nhân bài viết của Trịnh Hữu Tuệ”, link: http://goo.gl/Q2QBxV

[4] Xem Karl Popper, “Tri thức khách quan”, NXB Tri Thức 2008, trang 265. Mẩu đối thoại này như sau: “Sao hôm nay biển động dữ thế?” - “Vì vua thủy tề nổi giận” - Sao biết vua thủy tề nổi giận?” - “Thế anh không thấy biển động dữ sao?

[5] Xem, Trịnh HỮu Tuệ 2004, Trịnh Hữu Tuệ trả lời Cao Xuân Hạo về ngữ pháp tiếng Việt, Talawas Blog tháng 8/2004. Link: http://goo.gl/tnlPgo

[6] Xem Cao Xuân Hạo “Sơ thảo ngữ pháp chức năng”, trang 19, NXB Giáo dục 2006. Ông lập luận rằng “Câu là đơn vị nhỏ nhất của ngôn từ trong đó ba bình diện đều được thể hiện”. Ba bình diện này trong đó có bình diện dụng pháp.

[goc-nhin]

"... Nên mới có lời nói này: hay biện phân, thì có chỗ không thấy tõ được. Vả, đại Đạo thì không xưng tên, đại biện thì không có lời, đại nhân thì không thương ai, đại liêm thì không nhún nhường, đại dũng thì không làm hại ai. Đạo mà sáng thì không phải Đạo; lời mà rõ ràng thì không tới chốn, nhân mà thường thì không nên việc; liêm mà thanh thì không thể tin; dũng mà hại người thì không nên việc. Năm điều ấy tròn mà thành vuông. Cho nên, biết dừng chỗ mà mình không thể biết, là đến chốn rồi vậy. Có ai biết đến cách biện biệt mà không dùng đến lời, nói mà không cần phải nói ra lời? Nếu có kẻ biết được, kẻ ấy là Thiên phú (kho trời) đổ vô mãi mà không đầy, rót ra mãi mà không cạn, nhưng không biết do đâu mà đến. Nên mới gọi là che ánh sáng ( bảo quang) ..."

Trang Tử Nam Hoa Kinh - Thu Giang Nguyễn Duy Cần